giống vật…nông” “ Bây giờ mỗi lần …hoạt động” Củng cố- dặn dò: 2p Giáo viên hệ thống lại bài: Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong khi viết văn bản thuyết minh để làm cho văn bản nà[r]
Trang 1Ngày 20-08-2016
Tuần 1:
Tiết 1
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
( Lê Anh Trà)
A MỤC TIÊU:
Giúp HS:
1/ Kiến thức.
- Nắm được một số biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và trong sinh hoạt
- Hiểu được ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
- Bước đầu hiểu được đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể
2/ Kĩ năng.
- Nắm bắt nội dung văn bản nhật dụng thuộc chủ đề hội nhập với thế giới và bảo
vệ bản sắc văn hóa
dân tộc
-Vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong việc viết văn bản về một vấn đề thuộc lĩnh vực văn hóa, lối sống
3/ Thái độ.
Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, có ý thức tu dưỡng rèn luyện theo gương Bác
B CHUẨN BỊ :
- GV: Soạn giáo án,tranh ảnh, mẫu chuyện về cuộc đời của Bác
- HS: Trả lời các câu hỏi ở SGK
C CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC.
1Ôn định lớp:1P
2.Kiểm tra bài cũ:2P Kiểm tra sự chuẩn bị của các em
3 Bài mới Đương thời nhà thơ Tố Hữu ca ngợi về Bác:
Ôi lòng Bác vậy, cứ thương ta
Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa
Chỉ biết quên mình, cho hết thảy
Hồ Chí Minh không chỉ là anh hung vĩ đại của dân tộc mà năm 1990 người con được U nét công nhận là danh nhân văn hóa thế giới Vì vậy phong cách sống và làm việc của Bác không chỉ là phong cách sống của người anh hung vĩ đại mà đó là phong cách sống của một người có văn hóa Bài học hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu được vẻ đẹp trong phong cách sống và làm việc của Bác
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH KIẾN THỨC
Trang 2? Xuất xứ tác phẩm có gì đáng chú ý ?
Giáo viên hướng dẫn cách đọc, đọc chậm
rãi, tha thiết, truyền cảm, khúc chiết phù hợp
với giọng văn nghị luận
Yêu cầu học sinh đọc thầm chú thích Giáo
viên kiểm tra lại một số từ trọng tâm: Phong
cách; Truân chuyên, Thuần đức
Giáo viên giảng thêm:
- Bất giác: một cách tự nhiên, ngẫu nhiên
không dự định trước
? Văn bản được viết theo phương thức biểu
đạt nào ?
Nghị luận kết hợp miêu tả và biểu cảm
? Thế nào là nhật dụng?
Là những bài viết có nội dung gần gũi, bức
thiết đối với đời sống trước mắt con người và
cộng đồng như môi trường, xã hội )
? Văn bản chia làm mấy đoạn, ý của từng
đoạn ?
Hoạt động 2: 20P
Gọi học sinh đọc đoạn 1
? Nêu con đường hình thành phong cách Hồ
chí Minh?
3.6 1911 Bác từ Bến Cảng Nhà Rồng trên con
tàu La tou che – Tré vi lle đã sang Pháp và
bước những bước chân đầu tiên trong cuộc
đời CM của người và người đã hoạt động
cách mạng một cách không ngừng nghỉ trong
suốt 30 năm trời từ 1911 đến 1941 Người đi
qua rất nhiều quốc gia và rất nhiều châu lục
1 Xuất xứ:
Trích trong phong cách Hồ Chí Minh cái vĩ đại gắn bó với cái giản
dị của Lê Anh Trà
- Kiểu nghị luận xã hội có nội dung
nhật dụng
- Bố cục : 3 đoạn
Đoạn 1 : Từ đầu đến “rất mới, rất
hiện đại” => Con đường hình thành phong cách HCM
Đoạn 2 : Tiếp đến “hạ tắm ao” =>
Bàn về vẻ đẹp phong cách sống và làm việc của Bác
Đoạn 3 : Còn lại=> Khẳng định giá
trị phong cách sống của Bác
=> Hệ thống luận điểm mạch lạc và chặt chẽ
II Đọc hiểu chi tiết văn bản.
1 Con đường hình thành phong cách Hồ Chí minh.
Bác đi nhiều nơi, tiếp xúc với văn hóa nhiều nước trong cuộc đời hoạt động cách mạng đầy gian truân vất
vả
Trang 3Trong quá trình trải nghiệm ấy đã đem lại cho
người một vốn sống, vốn văn hóa dày dặn và
vốn hiểu biết khá uyên thâm Tuy nhiên đây
chỉ là yếu tố khách quan mà thôi
Vậy ngoài yếu tố khách quan trên còn có yếu
tố nào để hình thành phong cách Hồ Chí
Minh?
Đây chính là yếu tố chủ quan của Bác
Vậy để làm sáng tỏ yếu tố chủ quan thì tác
giả đã lập luận nhứ thế nào?
Ở đây tác giả đã lấy dẫn chứng chứng minh
Bác không ngừng học hỏi và trau dồi vốn
hiểu biết của mình
? Đó là những dẫn chứng nào?
Trong thống kê công trình khảo cứu của Hồ
Chí Minh thì Bác biết đến hơn 28 thứ tiếng
Có nhiều thứ tiếng Bác đã sử dụng để sáng
tác văn thơ như tiếng Pháp và tiếng Hán Bác
đã lập ra từ báo “Người cùng khổ” có nhiều
tác phẩm nổi tiếng viết bằng tiếng Pháp như
“Vi hành” “Những trò lố Va ren hay là Phan
Bội Châu” Người còn sáng tác thơ chữ Hán
như “Tập nhật kí trong tù” Người đã từng
đến Thái Lan và trở thành người thầy giáo
dạy tiếng Thái Lan Bác biết những thứ tiếng
đó bằng con đường tự học.Vậy Bác học như
thế nào thì chúng ta cũng biết lần đầu tiên
trên con tàu La tou che – Tré vi lle sang
Pháp Bác đã làm phụ bếp và hằng ngày công
việc rất vất vả nhưng Bác vẫn chịu khó học
tiếng Pháp bằng cách mỗi ngày Bác ghi ra
một chữ trên mảnh giấy nhỏ Chính vì vậy
khi đến Pháp Bác đã giao tiếp tương đối về
tiếng Pháp=> Người có nghị lực rất kiên
cường trong tự học tự rèn luyện
- Bác đã sống cùng với mọi người dân của
các dân tộc khác trên thế giới nên Bác rất để
ý đến việc tiếp xúc nét văn hóa truyền thống,
bản sắc dân tộc của từng quốc gia
- Bản thân không ngừng học hỏi và trau dồi vốn hiểu biết
+ Nói và viết thành thạo nhiều thứ tiếng
+ Am hiểu vốn văn hóa của các dân tộc
Trang 4Cách tiếp thu của Bác như thế nào?
=> Tiếp thu có chọn lọc: tiếp thu cái hay, cái
đẹp của giá trị văn hóa nhân loài, giữ vững
văn hóa nước nhà
? Tác giả đã khẳng định gì trong con người
Bác?
Điểm kì lạ ở đây chính là phong cách Hồ Chí
Minh rất mới rất hiện đại nhưng đồng thời
cũng rất Phương Đông và rất truyền thống Ở
Bác có sự hài hòa nhuần nhuyễn giữa chất
Phương Đông và chất Phương Tây, giữa
truyền thống và hiện đại, giữa cái bình dị và
thanh cao
- GV liên hệ thực tế: Có rất nhiều bạn trẻ
ngày nay có cơ hội đi du học Đây là cơ hội
cho các bạn mở rộng vốn văn hóa nước ngoài
và kĩ năng sống nhưng điều đáng buồn các
bạn lại làm mất đi cái gốc văn hóa dân tộc
Việt, thậm chí có nhiều người gần như quên
tiếng mẹ đẻ của mình
- Ta thầy trong cuộc đời hoạt động 30 năm
nhưng người vẫn giữ vững được vốn Tiếng
Việt Bác có ý thức rất cao trong việc sử dụng
ngôn ngữ tiếng việt và không bao giờ người
sử dụng từ mượn trong khi tiếng mình đã có
=> Ta nên học tập ở Bác điểm này Bác luôn
giữ vững gốc dân tộc không gì lay chuyển
được, chính vì có gốc dân tộc này mà bạn bè
trên thế giới luôn kính trọng người, luôn coi
người là một vị lãnh tụ vĩ đại nhất của Việt
Nam và là đại biểu tiêu biểu nhất của Châu
Á
Hoạt động: 3P LUYỆN TẬP:
? Tác giả đã giúp em nhận xét như thế nào về
phong cách HCM?
HS trả lời GV củng cố bài học
TIẾT 2
Bài cũ: 5p Nêu vẻ đẹp trong phong cách
HCM?
+ Chủ động tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loài
=> Tác giả khẳng định: “ Nhưng điều kì lạ…hiện đại”(Văn hóa quốc
tế kết hợp với văn hóa dân tộc không gì lay chuyển dược đã hình thành nên phong cách Hồ Chí Minh)
=> Sự hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa phương Đông và phương Tây, giản dị và thanh cao
TIẾT 2
Trang 5HS trả lời- nhận xét – cho điểm.
HOẠT ĐỘNG 1:35p
Yêu cầu học sinh đọc đoạn 2
Cho học sinh quan sát một số tranh ảnh giới
thiệu nơi ở của Bác
? Khi trình bày những nét đẹp trong lối sống
và làm việc của Hồ Chí Minh, tác giả tập
trung ở những khía cạnh nào ? Nơi ở và nơi
làm việc của Bác được giới thiệu như thế nào
?
Hiện nay nhà sàn vẫn giữ nguyên đồ đạc và
vật dụng của Bác Nhà thơ Tố Hữu từng viết:
Anh dắt em vào cõi Bác xưa
Đường xoài hoa trắng nắng đu đưa
Có hồ nước lặng sôi tăm cá
Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa
Có rào râm bụt đỏ hoa quê
Như cổng nhà xưa Bác trở về
=> Căn nhà giản gị đơn sơ nhưng luôn lộng
gió và ánh sáng, căn nhà chăng kém gì cung
điện trong truyện thần thoại hay trong cổ tích
Bộ bà ba Bác mặc khi tiếp dân, bộ ka ki Bác
mặc khi tiếp các nguyên thủ quốc gia => Đây
là những bộ quần áo tinh túy, tiêu biểu nhất ở
mọi miền của tổ quốc, của mọi dân tộc trong
mọi công việc, lao động đã được gạn lọc, lựa
chọn về đây hợp thành trang phục của người
“ Nhớ ông cụ mắt sáng ngời
Áo nâu túi vải đẹp tươi lạ thường…”
Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị
Màu quê hương bền bỉ đậm đà
=> Là chủ tịch nước nhưng sống không xa
hoa, hòa mình, gẫn gũi với nhân dân
Để làm sáng tỏ luận điểm 2 tác giả đã sử
dụng phương pháp lập luận như thế nào?
- Tác giả đã lập luận chứng minh về vẻ đẹp
2) Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh trong lối sống và làm việc của Người.
Nơi ở và nơi làm việc: nhà sàn, vườn cây, ao cá rất giản dị và hòa mình với thiện nhiên
Trang phục: Vài bộ bà ba, bộ ka
ki, áo trấn thủ, dép lốp cao su => đơn sơ, giản dị
Ăn uống: Ăn những món ăn của dân tộc (Cá kho…) => đạm bạc, bình dị, đậm hương sắc quê nhà
- Tư trang: ít ỏi (va li con…)
Trang 6trong lối sống và làm việc qua 4 phương diện.
Qua lập luận chứng minh đó em có cảm nhận
gì về con người của Bác?
? Đoạn cuối phần 2 tác giả đã bình luận về
phong cách HCM như thế nào?
“ tôi dám chắc xưa”
? Em có nhận xét gì về lời bình luận đó? Em
hãy hình dung về cuộc sống của các vị
nguyên thủ quốc gia ở các nước trên thế giới
so với cuộc sống của Bác ? Để làm nổi bật
lối sống đó tác giả dùng nghệ thuật gì ?
Đây là cách so sánh đối chiếu liên tưởng
chính xác, so sánh với nhiều nguyên thủ quốc
gia, những vị tổng thống lừng danh
(Giáo viên bình : Tổng thống Mỹ Bin
Clintơn)
Sự bình dị và thanh cao của Bác tác giả đã
liên tưởng tới ai?
Tác giả đã so sánh liên tưởng tới Nguyễn Trãi
và Nguyễn Bỉnh khiêm
? Tại sao Tác giả so sánh lối sống của Bác
với Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm?Theo
em giống và khác nhau giữa hai lối sống của
Bác và Nguyễn Trãi ?
Giữa Bác với nguyễn Trãi, Bỉnh Khiêm có
điểm giống
+ Giống: giản dị, thanh cao, gắn với thú quê
đạm bạc=> kế thừa truyền thống dân tộc,
cách di dưỡng tinh thần
+ Khác: Bác gắn bó chia sẻ khó khăn gian
khổ cùng dân, lo và tìm ra con đường giải
phóng dân tộc Bác vui với niềm vui của
Cách Mạng, vui với cái nghèo của Cách
Mạng
(Giáo viên đưa dẫn chứng )
Bác từng nói:Bác ước làm một cái nhà nho
nhỏ,nơi cỏ non xanh nước biếc để câu cá
trồng rau,sớm chiều làm bạn với cụ già hái
củi, trẻ em chăn trâu, không dính líu với vòng
danh lợi
=> Một người sống bình dị và thanh cao
Trang 7? Có người cho rằng “ Phải chăng đây là
cách sống khác khổ của những con người tự
vui trong cảnh nghèo khó; Tự thần thánh
hoá, tự làm cho khác người khác đời” ý
kiến của em ntn về nhận định đó?
+ Đây không phải là lối sống khắc khổ của
những con người tự vui trong cảnh nghèo
khó
+Đây cũng không phải cách tự thần thánh
hoá, tự làm cho khác đời khác người
+ Đây là một cách sống có văn hóa : Cái đẹp
là sự giản dị, tự nhiên Lối sống giản
dị,thanh cao.
? Em hiểu thế nào là cách sống không tự
thần thánh hoá, khác đời, hơn đời?
Không xem mình là nằm ngoài nhân loại như
các thánh nhân siêu phàm
+Không tự đề cao mình, không đặt mình lên
mọi sự thông thường ở đời
Cách sống này mang lại ý nghĩa gì?
Ta học bài “Tức cảnh pác bó” => Ta thầy
điều kiện làm việc, ăn ngủ thiếu thốn khắc
khổ nhưng Bác vẫn cho là “Cuộc đời cách
mạng thật là sang” => Ở đây sang và giàu về
tinh thần Bác đã tìm thấy niềm vui trong
cuộc đời cách mạng , vui với cảnh nghèo
cách mạng, tự làm giàu tinh thần cho mình
=> Tất cả đó là Bác muốn đem hạnh phúc cả
vật chất lẫn tinh thần cho nhân dân
? Từ phong cách của Hồ Chí Minh, em có
suy nghĩ và học tập được những gì ?
Ăn mặc, vật chất nói năng, ứng xử => =>
Chúng ta phải lựa chọn cho mình một lối
sống như thế nào để luôn cảm thấy vui vẻ và
hạnh phúc được mọi người yêu mến quý
trọng
? Qua văn bản trên em có những hiểu biết gì
thêm về Bác.
HS trả lời rút ra ghi nhớ
HOẠT ĐỘNG2: 3p LUYỆN TẬP.
3 Ý nghĩa phong cách Hồ Chí Minh
=> Để di dưỡng tinh thần, lối sống thanh cao và giản dị
=> Để đem lại hạnh phúc, ấm no, tự
do cho dân tộc
* GHI NHỚ: SGK
Trang 8?Từ phong cách sống của Bác em liên hệ gì
về phong cách sống của thế hệ trẻ hiện nay?
HS thảo luận trả lời- nhận xét
Củng cố- Dặn dò: 2p Nắm nội dung bài học và học thuộc ghi nhớ; Sưu tầm một
số mẩu chuyện về Bác
Tìm đọc những mẫu chuyện về lối sống giản dị của Bác
Soạn trước bài : Các phương châm hội thoại
**************************
Ngày 20-08-2016 Tiết 3
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
A MỤC TIÊU:Giúp HS:
1/ Kiến thức.
Nắm được nội dung phương châm về lượng, phương châm về chất
2/ Kĩ năng.
Nhận biết và phân tích được cách sử dụng phương châm về lượng và phương châm
về chất trong một tình huống giao tiếp cụ thể
Vận dụng phương châm về lượng, phương châm về chất trong giao tiếp
3/ Thái độ.
Nhận thấy tầm quan trọng của lời nói trong giao tiếp và phải biết trung thực trong giao tiếp
B.CHUẨN BỊ.
GV: Soạn giáo án , bảng phụ các đoạn hội thoại
HS : Trả lời các câu hỏi ở SGK
C CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1/ Ổn định lớp:1P
2/ Kiểm tra bài cũ: 5P Kiểm tra soạn bài của HS
3 Bài mới: 1P Trong chương trình ngữ văn lớp 8, các em đã được học một số kiến thức liên quan đến hội thoại: đó là các kiểu câu phân chia theo mục đích nói, hành động nói, xưng hô trong hội thoại, vai xã hội trong hội thoại để giúp các em trong việc giao tiếp hằng ngày thì chương trình ngữ văn lớp 9 sẽ giới thiệu với các em các bài học liên quan đến các phương châm hội thoại , vậy phương châm hội thoại
là gì, hôm nay ta sẽ tìm hiểu bài học “Các phương châm hội thoại”
Trang 9HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 20P Phương châm về lượng
Giáo viên treo bảng phụ đoạn hội thoại
Em có nhận xét gì về câu trả lời của ba?
Câu trả lời của Ba làm cho An không thỏa
mãn vì nó mơ hồ về ý nghĩa( Trả lời chưa
đúng với yêu cầu, với nội dung)
-An muốn biết Ba học bơi ở đâu? Tức là địa
điểm học bơi (hồ bơi nào, bãi tắm nào, hoặc
con sông nào…)
Yêu cầu học sinh đọc ví dụ 2 ở SGK.
? Vì sao truyện lại gây cười
? Lẽ ra anh có “lợn cưới” và anh có “áo
mới” phải hỏi và trả lời như thế nào ?
Như vậy 2 ví dụ trên không tuân thủ phương
châm về lượng
? Từ 2 ví dụ trên, ta cần rút ra điều gì tuân
thủ khi giao tiếp.
HS trả lời rút ra ghi nhớ
GV treo bảng phụ có ghi bài tập:
? Các câu sau có đáp ứng phương châm về
lượng không? Vì sao?
Nó đá bóng bằng hai chân
Nó nhìn tôi bằng đôi mắt
=>Các câu chưa đáp ứng phương châm về
lượng vì nói ít hơn những gì giao tiếp đòi hỏi
Chữa: Nó đá bóng bằng chân trái.
Nó nhìn tôi bằng đôi mắt chứa chan yêu
thương
Đọc đoạn văn Sgk trang 9
Hoạt động 2: Phương châm về chất.
? Truyện cười này phê phán điều gì ?
Nói khoác là nói như thế nào
Nói sai sự thật
Như vậy trong giao tiếp có điều gì cần tránh
I Phương châm về lượng :
Ví dụ 1:
Ba trả lời: Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn đâu
=> Thừa thông tin “Ở dưới nước”
=> Thiếu địa điểm học bơi
Ví dụ 2
+ Hỏi thừa từ “Cưới”
+ Trả lời thừa cụm từ “Từ lúc tôi mặc áo mới này”
=> Giao tiếp : Cần nói cho có nội dung, nội dung lời nói phải đáp ứng yêu cầu của cuộc giao tiếp Không nên nói thiếu hoặc nói thừa
* GHI NHỚ: SGK
II Phương châm về chất :
1 Ví dụ : SGK trang 9.
Truyện phê phán những người nói khoác, sai sự thật
Cần tránh nói sai sự thật những mình không tin là đúng
Trang 10? Nếu chưa biết chắc chắn lớp sẽ tổ chức
cắm trại thì em có thông báo với các bạn
cùng lớp không?
? Nếu chưa biết chắc chắn vì sao bạn mình
nghỉ học thì em có trả lời với thầy cô là bạn
ấy nghỉ học vì ốm không?
HS thảo luận trả lời
?Từ đó rút ra trong giao tiếp cần tránh điều
gì ?
Không nên nói trái với điều mà mình nghĩ,
mà mình chưa có cơ sở để xác định là đúng
? Qua tìm hiểu ví dụ trên em hiểu phương
châm về chất là gì?
HS trả lời rút ra ghi nhớ
Hoạt động 3 : 18P Luyện tập.
Yêu cầu học sinh đọc bài tập 1/10
=> Chú ý vào 2 phương châm để nhận ra lỗi
Học sinh đọc bài tập 2
Giáo viên gọi 2 em lên bảng điền từ
Giáo viên cho Học sinh đọc bài 3/11
Truyện gây cười do chi tiết nào ?
Giáo viên giải thích để học sinh hiểu Có ý
thức tôn trọng về chất
Có ý thức phương châm về lượng
Yêu cầu học sinh làm bài
Khua mép: ba hoa, khoác lác, phô trương
Nói dơi nói chuột : lăng nhăng không xác
thực
* GHI NHỚ: SGK III Luyện tập.
Bài 1: thừa thông tin
a Thừa cụm từ “Nuôi ở nhà”
b Thừa cụm từ “ Có hai cánh”
Bài 2
a) Nói có sách mách có chứng b) Nói dối
c) Nói mò d) Nói nhăng nói cuội e) Nói trạng
Vi phạm phương châm về chất
Bài 3
Vi phạm phương châm về lượng
Thừa: “ rồi có không ?”
Bài 4
a) Thể hiện người nói cho biết thông tin họ nói chưa chín chắn
b) Nhằm không lặp nội dung cũ
Bài 5
─ Các thành ngữ phương châm
về chất
Ăn ốc nói mò: nói vô căn cứ
Ăn không nói có: vu khống bịa đặt
Hứa vượn: hứa mà không thực hiện được