Về kỹ năng: - Sử dụng bản đồ để trình bày đặc điểm chung của sông ngòi nước ta và các hệ thống sông lớn: HT sông Hồng, sông Thái Bình, sông Mê Kông và sông ĐNai.. - Phân tích bảng thống [r]
Trang 1Ngày soạn: 2/4/2021
Tiết 39,40
Bài 34: CÁC HỆ THỐNG SÔNG LỚN Ở NƯỚC TA I/ MỤC TIÊU
1 Về kiến thức:
- Nêu và giải thích được sự khác nhau về chế độ nước, về mùa lũ của 3 vùng : Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ Biết một số hệ thống sông lớn ở nước ta
2 Về kỹ năng:
- Sử dụng bản đồ để trình bày đặc điểm chung của sông ngòi nước ta và các hệ thống sông lớn: HT sông Hồng, sông Thái Bình, sông Mê Kông và sông ĐNai
- Phân tích bảng thống kê về sông ngòi VN
- GDKNS: Hợp tác, thương lượng
3 Về thái độ
- Nghiêm túc, yêu thích môn học
- Nhận biết cách phòng chống tác hại của lũ lụt
4 Về năng lực
- Năng lực chung: tự hoc, giao tiếp, hợp tác
- Năng lực chuyên biệt: sử dụng lược đồ, tranh ảnh, tư duy tổng hợp
II/ CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN- HỌC SINH
1 Giáo viên:
- Bản đồ sông ngòi VN Các bảng số liệu thống kê và tranh ảnh sgk
2 Học sinh: sgk, VBT, các dụng cụ học tập
III/ PHƯƠNG PHÁP
- Thảo luận nhóm, đàm thoại, giải quyết vấn đề
IV/ TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY- GIÁO DỤC
1 Ổn định lớp (1’)
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh của lớp
8A
8C
2 Kiểm tra bài cũ (10’)
Câu 1: Xác định, đọc tên và chỉ rõ hướng chảy của một số HT sông lớn trên bản đồ? Giải thích?
Câu 2: Nêu những đặc điểm cơ bản của sông ngòi VN? Vì sao SN VN lại có 2 mùa nước khác nhau rõ rệt?
3 Bài mới:
3.1 Hoạt động khởi động (1’)
* ĐVĐ: Mạng lưới SN nước ta dày đặc chia thành nhiều hệ thống sông Mỗi hệ
Trang 2thống sông có những đặc điểm hình dạng, chế độ chảy khác nhau, nó tùy thuộc
vào nhiều vào các điều kiện tự nhiên như ĐH, KH, địa chất…và các hoạt động
sản xuất của con người…
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức mới
Hoạt động của GV - HS
- GV:HT sông lớn là những HT sông có S lưu vực > 10.000km2
* HĐ1: Đặc điểm sông ngòi ba miền
- Mục tiêu: Nêu và giải thích sự khác biệt về đặc điểm mạng lưới và chế độ nước của sông ngòi ba miền nước ta.
- Phương pháp: Thảo luận nhóm, giải quyết vấn đề
- Thời gian: 20’
- Cách thức tiến hành:
* Dựa thông tin sgk + bảng 34.1 + H33.1 tìm thông tin điền vào bảng sao cho phù hợp
- Nhóm 1+2: HT sông ngòi Bắc Bộ - Nhóm 3+4: HT sông ngòi Trung Bộ
- Nhóm 5+6: HT sông ngòi Nam Bộ
HT sông HT sông lớn Đăc điểm chung Giải thích
Bắc Bộ S.Hồng; S.Thái
Bình; S.Bằng
Giang; S.Kỳ
Cùng
- Sông có dạng nan quạt:
Một số sông nhánh chảy giữa các thung lũng núi, quy
tụ về tam giác châu S.Hồng
- Chế độ nước theo mùa, thất thường, mùa lũ tập trung nhanh và kéo dài lũ tập trung nhanh,cao nhất vào tháng 8
- Do địa hình chủ yếu là các dãy núi cánh cung => SN
có hình nan quạt
- Do mưa tập trung từ tháng
4 - tháng 10 (80%)
Trung
Bộ
S.Mã; S.Cả;
S.Thu Bồn;
S.Đà Rằng (Ba)
- Ngắn, dốc, phân thành nhiều lưu vực nhỏ độc lập
- Lũ muộn, lên nhanh, đột ngột, nhất là khi có mưa, bão lớn Mùa lũ tập trung vào cuối tháng 9 -> thg 12
- Do địa hình hẹp ngang, có các nhánh núi lan sát biển
- Do mưa lớn vào thu đông
Nam Bộ S.Đồng Nai;
S.Mê Công
- Có lượng nước chảy lớn, chế độ chảy theo mùa, khá điều hòa hơn vùng BB và
TB, Mùa lũ tháng 7-T11
- Lòng sông rộng, sâu, ảnh hưởng của thủy triều rất lớn
- Do sông có diện tích lưu vực lớn, chảy qua VN ở vùng hạ lưu
- Có biển Hồ điều hòa lượng chảy của sông Cửu Long
- HS đại diện nhóm báocáo
Trang 3- Nhóm khác nhận xét, bổ xung.
- GV chuẩn kiến thức
* HĐ2: Ảnh hưởng của mùa lũ trên sông ngòi các miền
- Mục tiêu: Nêu các thuận lợi và khó khăn do lũ gây ra ở các đồng bằng Biện pháp khắc phục khó khăn do lũ gây ra.
- Phương pháp: đàm thoại
- Thời gian: 5-7’
- Cách thức tiến hành:
* GV yêu cầu hs trả lời câu hỏi:
? Nêu những thuận lợi - khó khăn do lũ ở đồng bằng sông Cửu Long ảnh hưởng tới đời sống sản xuất của nhân dân?
- Hs trả lời, Gv nhận xét, chốt ý:
+ Thuận lợi: Bồi đắp phù sa màu mỡ, cung cấp nguồn thủy sản lớn
+ Khó khăn: Phá hoại nhà cửa, mùa màng, gây chết người và gia súc
+ Biện pháp: Xây dựng nhà ở trên vùng đất cao, sẵn sàng sống chung với lũ…
Ở ĐBSH xây đê chống lũ
- GV: Trong 2360 sông dài>10km tạo ra 106 HT sông Nếu tính chiều dài dòng sông chính >200km và có S lưu vực >10km2 thì chỉ có 9HT sông lớn, trong đó có 2HT sông
có chiều dài >1000km và S lưu vực >100km2 (S.Hồng và S.Mê Công)
* Thuận lợi và khó khăn của sông ngòi đối với SX sự cần thiết phải bảo vệ các dòng sông:
- Thuận lợi: SX nông nghiệp, CN, thủy điện, nuôi trồng thủy sản, giao thông vận tải, du lịch…
- Khó khăn: Chế độ nước thất thường, gây ngập úng một số khu vực ở ĐBSCL, lũ quét
ở miền núi…
Cần bảo vệ: Nguồn nước sông đang bị ô nhiễm, nhất là sông ở thành phố, các khu công nghiệp, các khu tập trung đông dân cư…
* Nguyên nhân: Mất rừng, chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt…
Điều chỉnh, bổ sung:
………
………
3.3 Hoạt động luyện tập ( 3’)Khoanh tròn vào ý em cho là đúng trong các câu
sau:
1) Để khai thác thủy lợi, thủy điện và phòng chống lũ lụt cho đồng bằng sông
Hồng nhân dân ta đã làm gì?
a) XD hồ chứa nước dùng cho thủy lợi , thủy điện
b) XD hệ thống thủy lợi, kênh mương để tưới tiêu
c) Phân lũ qua các nhánh sông, ô trũng đã chuẩn bị sẵn
d) Cho tàu hút phù sa sông để bón ruộng
Trang 4e) Tất cả các biện pháp trên.
2) Ý nào sau đây không phải là khó khăn do lũ gây ra ở đồng bằng sông Cửu Long?
a) Gây ngập lụt trên diện rộng và kéo dài
b) Gây ô nhiễm môi trường, gây dịch bệnh
c) Bồi đắp phù sa, mở rộng diện tích đồng bằng
d) Gây thiệt hại về người, của, hoa màu…
3.4 Hoạt động vận dụng, sáng tạo (2’)
Cho biết các thành phố Hà Nội, tp Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ nằm trên
bờ những dòng sông nào?
3.5 Hướng dẫn học ở nhà ( 5’)
- Trả lời câu hỏi bài tập sgk/123 HD trả lời câu hỏi khó: câu 3
+ Cách phòng chống lũ lụt ở ĐB S.Hồng: Đắp đê ngăn lũ
+ Cách phòng chống lũ lụt ở ĐB S.Cửu Long: Sống chung với lũ và khai thác các nguồn lợi do lũ mang lại: Đắp đê bao hạn chế tác hại của những đợt lũ nhỏ, làm nhà nổi, XD nhà ở vùng đất cao, đào kênh tiêu ra biển, phối hợp với UB sông Mê Công để dự báo chính xác và sử dụng hợp lí các nguồn lợi do lũ mang lại
- Chuẩn bị bài thực hành 35