bai thi tich hop

GV kết luận: Tranh thờ và thổ cẩm của đồng bào các dân tộc miền núi thể hiện những bản sắc văn hóa riêng; cách tạo hình và thể hiện mang tính nghệ thuật độc đáo không thể trộn lẫn trong [r]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÌNH THUẬN PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHÚ QUÝ Trường THCS Ngũ Phụng

Địa chỉ: Số 33 Võ Văn Kiệt – Ngũ Phụng – Phú Quý – Bình Thuận

Điện thoại: 0623768505 Email: info@123doc.org

Họ và tên giáo viên: Trần Thị Tiến

Sinh ngày: 09/11/1977 Môn: Mĩ Thuật ĐT: 0908816814 Email: info@123doc.org

BÀI DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

THƯỜNG THỨC MĨ THUẬT:

SƠ LƯỢC VỀ MĨ THUẬT CÁC DÂN TỘC ÍT NGƯỜI Ở

VIỆT NAM

Phú Quý, ngày 7 tháng 12 năm 2015

PHIẾU DỰ THI: DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

1 Tên dự án dạy học: Dạy học theo chủ đề tích hợp môn Mĩ thuật bài:“ Sơ lược về mĩ thuật các dân tộc ít người ở Việt Nam ”

2 Mục tiêu dạy học:

* Về kiến thức:

- Hiểu thêm nét riêng độc đáo trong mĩ thuật truyền thống của các dân tộc thiểu

số trên mọi miền của đất nước:

+ Vẻ đẹp dung dị của tranh thờ và thổ cẩm

+ Vẻ đẹp khỏe khoắn của nhà Rông và tượng nhà mồ

+ Vẻ đẹp uyển chuyển, hài hòa trong kiến trúc và điêu khắc chăm

* Về kỹ năng:

- Phân tích được một số điểm cơ bản, đơn giản về giá trị của mĩ thuật truyền thống của dân tộc thiểu số Việt Nam giới thiệu trong chương trình, sách giáo khoa:

+ Tranh thờ và thổ cẩm

+ Nhà rông và tượng nhà mồ

+ Tháp và điêu khắc Chăm

* Về thái độ:

- Học sinh trân trọng, yêu quý và có ý thức bảo vệ các di sản nghệ thuật của dân tộc

- Ý thức, tinh thần tham gia học tập

- Tình cảm của học sinh đối với môn học và các môn học khác có liên quan

* Kiến thức liên môn cần vận dụng: Khai thác kiến thức đã học ở các môn Địa

lí, lịch sử và môn Âm nhạc để trả lời câu hỏi

3 Đối tượng dạy học của dự án: Học sinh lớp 9.

- Số lượng: 27 em

- Lớp 93

- Đặc điểm học sinh: Học đại trà đa số học sinh trung bình

4 Ý nghĩa vai trò của dự án:

- Dự án này giúp giáo viên dạy tốt bài: Sơ lược về mĩ thuật các dân tộc ít người

ở Việt Nam Theo chuẩn kiến thức kĩ năng, theo phương pháp đổi mới, phát huy tính sáng tạo và gắn liền với thực tiễn

- Giúp học sinh tiếp thu bài một cách có hiệu quả nhất, tạo được sự tích cực chủ động và niềm say mê, hứng thú của học sinh khi học các loại hình mĩ thuật của các dân tộc ít người ở Việt Nam

- Giúp học sinh hiểu được một số loại hình mĩ thuật của các dân tộc ít người ở Việt Nam Biết vận dụng các kiến thức để giải quyết các vấn đề xảy ra trong thực tế

- Việc tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ tích cực

và sáng tạo

5 Thiết bị dạy học, học liệu:

- Máy chiếu, máy tính

- Tài liệu có liên quan: Sách Địa lý 9, Lịch sử 6, sách Âm nhạc và Mĩ thuật lớp 7

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

- Mô tả bằng giáo án Word

- Bài học được tiến hành trong 45 phút (1 tiết học)

- Bài học có vận dụng kiến thức liên quan đến môn học khác để giải quyết vấn đề

Giáo án

Tiết 13 Bài 12: Thường thức mĩ thuật:

SƠ LƯỢC VỀ MĨ THUẬT CÁC DÂN TỘC ÍT NGƯỜI Ở VIỆT NAM.

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

* Về kiến thức:

- Hiểu thêm nét riêng độc đáo trong mĩ thuật truyền thống của các dân tộc thiểu

số trên mọi miền của đất nước:

+ Vẻ đẹp dung dị của tranh thờ và thổ cẩm

+ Vẻ đẹp khỏe khoắn của nhà Rông và tượng nhà mồ

+ Vẻ đẹp uyển chuyển, hài hòa trong kiến trúc và điêu khắc chăm

* Về kỹ năng:

- Phân tích được một số điểm cơ bản, đơn giản về giá trị của mĩ thuật truyền thống của dân tộc thiểu số Việt Nam giới thiệu trong chương trình, sách giáo khoa:

+ Tranh thờ và thổ cẩm

+ Nhà rông và tượng nhà mồ

+ Tháp và điêu khắc Chăm

* Về thái độ:

- Học sinh trân trọng, yêu quý và có ý thức bảo vệ các di sản nghệ thuật của dân tộc

- Ý thức, tinh thần tham gia học tập

- Tình cảm của học sinh đối với môn học và các môn học khác có liên quan

II CHUẨN BỊ:

1 Đồ dùng dạy học:

- Giáo viên: SGK, giáo án, tranh, ảnh giới thiệu về thổ cẩm và tranh thờ của các dân tộc miền núi; Nhà rông và tượng nhà mồ ở Tây Nguyên; Tháp Chàm và tượng phù điêu ở miền Trung

- Học sinh: SGK, Một số nội dung kiến thức môn lịch sử lớp 6, lớp 7, môn Nhạc lớp 7, và môn địa lí lớp 9

2 Phương pháp dạy học: Phương pháp thuyết trình Phương pháp vấn đáp Phương pháp gợi mở và phương pháp trực quan

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Đặt vấn đề: Việt Nam có lịch sử phát triển lâu đời và có nhiều cộng đồng dân tộc sinh sống Dù chung một mảnh đất nhưng mỗi vùng miền lại có những nét đặc sắc riêng về văn hoá nghệ thuật, cũng chính nét đặc sắc đó sản sinh ra những nét văn hoá tinh thần đặc trưng riêng cho mỗi cộng đồng dân tộc Bài học hôm nay chúng

ta sẽ đi tìm hiểu về mĩ thuật các dân tộc ít người ở Việt Nam

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu vài nét khái quát về các dân tộc ít người ở Việt Nam

I Vài nét khái quát:

GV treo bản đồ Việt Nam (Kiến thức Địa lí Lớp 9- Bài 1) và giới thiệu trên đất nước Việt Nam chúng ta các dân tộc sống tập trung chủ yếu ở các vùng, miền Tây Bắc, Tây Nguyên và Nam Trung Bộ

HS theo dõi

GV hỏi: Trên đất nước Việt Nam có bao nhiêu dân tộc anh, em sinh sống?

HS trả lời: Vận dụng kiến thức Địa lí lớp 9- Bài 1; có 54 dân tộc anh em.

GV hỏi: Lịch sử đã cho thấy điều gì về mối quan hệ giữa các dân tộc Việt Nam

trong quá trình dựng nước và giữ nước?

HS trả lời: Vận dụng kiến thức Địa lí lớp 9- Bài 1; Các dân tộc Việt Nam

luôn kề vai sát cánh trong quá trình đấu tranh với giặc ngoại xâm với thiên nhiên khắc nghiệt để bảo vệ và xây dựng đất nước

GV hỏi: Hãy kể tên các dân tộc mà em biết (có thể cho HS kể tên các dân tộc

theo từng vùng miền khác nhau như ở phần giới thiệu bài)

HS trả lời theo hiểu biết của các em Vận dụng kiến thức Địa lí lớp 9

GV cho HS xem hình ảnh của một số dân tộc ít người ở Việt Nam

HS theo dõi

GV giải thích thêm: Ngoài những điểm chung ở sự phát triển về kinh tế, xã hội

và văn hóa mỗi cộng đồng các dân tộc trên đất nước Việt Nam lại có những nét đặc sắc riêng, tạo nên một bức tranh nhiều màu sắc, phong phú về hình thức và sinh động

về nội dung của nền văn hóa dân tộc Việt Nam

GV yêu cầu HS nêu một số nét văn hóa tiêu biểu của các dân tộc mà em biết?

HS vận dụng kiến thức môn Âm Nhạc lớp 7- Bài 3, tiết 10: Bài đọc thêm: Hội xuân “Sắc Bùa”- giới thiệu về nét văn hóa của dân tộc Mường: Đồng bào

Mường thường tổ chức hội xuân “ sắc bùa” (Tiếng Mường là “Xéc bùa”) Đây là một hình thức chúc tụng, cầu mong được mùa, mong cuộc sống bình yên cho con người…

GV giới thiệu: Người Chăm có nhiều lễ hội đặc sắc như Kate, Ramawan, Po

Nai, Rija Nagar, Cầu Đảo, mở cửa Tháp… Mỗi sự kiện lại có những nét đặc trưng như điệu múa Ka-ing độc đáo, trang phục rực rỡ của chức sắc, các lễ tục cúng tế với sắc thái huyền bí, thiêng liêng

Lễ hội Po Nai trên núi Chà Bang ở (Ninh Thuận) diễn ra vào tháng

4, 5 và 6 dương lịch Người dân đến đây thường cầu sức khỏe, tình

duyên hay con cái

Hoạt động 2: Tìm hiểu một số đặc điểm của mĩ thuật các dân tộc ít người ở Việt Nam

II Một số loại hình và đặc điểm của mĩ thuật các dân tộc ít người ở Việt Nam

1 Tranh thờ và thổ cẩm :

a Tranh thờ :

Trước khi tìm hiểu về tranh thờ, Cô trò chúng ta sẽ tìm hiểu đôi nét về Miền núi phía Bắc trước nha

GV hỏi: Em hãy nêu một vài nét về miền núi phía Bắc?

HS trả lời: Miền núi phía Bắc nước ta trải dài theo biên giới phía Bắc và Tây

Bắc Bộ trong đó có vùng Việt Bắc, Tây Bắc là quê hương của CMVN

GV hỏi: Những dân tộc sinh sống ở vùng núi phía Bắc?

HS trả lời: Thái, H.Mông, Dao, Mường, Tày, Nùng…

GV yêu cầu 1 HS đọc nội dung Tranh thờ trong SGK, HS còn lại theo dõi

GV hỏi: Tranh thờ có ý nghĩa gì ? HS trả lời: Phản ánh ý thức hệ lâu đời của

đồng bào dân tộc Nhằm hướng thiện, răn đe cái ác và cầu may mắn, phúc lành cho mọi người

GV hỏi: Nội dung của các bức tranh thờ thể hiện điều gì?

HS trả lời: Thể hiện quan niệm dân gian, dung hòa giữa đạo giáo và phật giáo.

GV hỏi: Ngoài tranh thờ của các dân tộc thiểu số, người Kinh ở miền xuôi có

sử dụng tranh thờ không?

HS vận dụng kiến thức môn mĩ thuật lớp 6 Bài 19 để trả lời Người Kinh có

sử dụng 2 dòng tranh chính đó là tranh dân gian Đông Hồ và Hàng Trống để thờ

- GV hỏi: Trình bày đặc điểm của tranh thờ ? HS trả lời: Tranh vẽ bằng các

màu tự do, tự tạo được in nét sẵn Với lối bố cục và diễn tả thuận mắt, khéo léo

- GV hỏi: Ngoài việc phục vụ cho thờ cúng, tranh còn có giá trị và vai trò gì ?

HS trả lời: Có giá trị lịch sử và nghệ thuật, có vị trí đáng kể trong nền mĩ thuật dân gian Việt Nam

- GV cho HS xem cách làm tranh thờ và tranh thờ của dân tộc Dao

Cách làm tranh thờ

b Thổ cẩm:

GV cho HS xem một vài sản phẩm được làm từ vải thổ cẩm

HS theo dõi

GV hỏi: Thổ cẩm là gì?

HS trả lời: Là nghệ thuật trang trí trên vải đặc sắc được thể hiện bằng bàn tay

khéo léo, tinh xảo của người phụ nữ dân tộc

GV giải thích thêm: Mỗi dân tộc có cách trang trí trang phục và ăn mặc khác nhau Người Mông, Cao Lan, Dao,…sử dụng rất nhiều màu sắc, hoa văn để trang trí trên y phục

Chúa sao

Trang phục của dân tộc Dao Trang phục của dân tộc Mông

Trang phục của người Cao Lan

GV hỏi em hãy kể tên những sản phẩm được làm từ thổ cẩm?

HS trả lời: chiếc khăn “piêu”, vỏ chăn, cạp váy, dây lưng,…

Một số sản phẩm làm từ thổ cẩm

Chiếc khăn Piêu của dân tộc Thái

Nhắc đến chiếc khăn Piêu chúng ta không thể không nhắc đến một ca khúc rất

là nổi tiếng của Nhạc sĩ Doãn Nho Đó là bài hát “Chiếc khăn Piêu” được sáng tác vào năm 1956 sau chiến thắng Điện Biên Phủ (Giáo viên hát cho học sinh nghe đoạn đầu từ: Nghe con chim cúc cu… bay về đây)

GV hỏi: hoa văn trang trí trên vải thường là những hình ảnh nào?

HS trả lời: là những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc như: dãy núi, cây thông,

chim muông, các con thú, hoa trái, được thêu bằng chỉ màu trên nền vải đậm

GV giới thiệu: Bố cục trang trí ở thổ cẩm thường cân xứng, các họa tiết được

nhắc đi, nhắc lại và có nhiều loại hình nét khác nhau tạo cho những tấm thổ cẩm vẻ đẹp đa dạng và phong phú

GV kết luận: Tranh thờ và thổ cẩm của đồng bào các dân tộc miền núi thể

hiện những bản sắc văn hóa riêng; cách tạo hình và thể hiện mang tính nghệ thuật độc đáo không thể trộn lẫn trong kho tàng Mĩ thuật dân tộc Việt Nam

2 Nhà rông và tượng nhà mồ Tây Nguyên

a Nhà rông:

GV hỏi: Em hãy nêu một vài nét về vùng Tây Nguyên?

HS trả lời: Vùng Tây Nguyên rộng lớn kéo dài suốt dải đất miền Tây Nam

Trung Bộ là nơi sinh sống của cộng đồng các dân tộc

GV hỏi: Những dân tộc sinh sống ở vùng Tây Nguyên?

HS trả lời: Ba- na, Gia- rai, Ê- Đê, Xơ- Đăng,…

GV cho HS xem nhà rông và hỏi

Sinh hoạt cộng đồng tại nhà rông

- Nhà Rông dùng để làm gì?

Là nơi sinh hoạt chung của buôn làng (có vị trí như đình làng của người Kinh ở miền xuôi)

- Trình bày những nhận xét của em về nhà Rông?

- Nhà rông to và cao hơn các nhà khác trong buôn làng

- Nhà Rông được làm bằng chất liệu gì và được trang trí như thế nào ?

HS trả lời: Chất liệu: Gỗ, tre, lá, mái lợp cỏ tranh hoặc lá cây to Trang trí

bằng nhiều họa tiết cả bên trong lẫn bên ngoài

b Tượng nhà mồ

GV hỏi: Tượng nhà mồ có ý nghĩa như thế nào đối với người đã khuất?

HS trả lời: Là nhà dành cho người chết, đó là sự tưởng niệm của người sống

dành cho người chết Nhà mồ có các tượng đặt xung quanh để làm vui lòng những người đã khuất theo tục lệ của các dân tộc Tây Nguyên…

Nhà mồ là sản phẩm kiến trúc độc đáo được xây dựng từ những bàn tay tài hoa, khéo léo của cả cộng đồng Gia rai

GV kết luận: Tượng nhà mồ Tây Nguyên như một bản hợp ca về cuộc sống

của con người và thiên nhiên, vừa hoang sơ, vừa hiện đại với ngôn ngữ tạo hình, tạo khối đơn giản, giàu tính tượng trưng khái quát

3 Tháp và điêu khắc Chăm (Chàm)

a Tháp Chăm :

GV giới thiệu về vị trí địa lí của dân tộc Chăm: Dọc theo mảnh đất duyên hải miền Trung và Nam Trung Bộ là nơi người Chăm sinh sống

Vận dụng kiến thức môn lịch sử lớp 6 giới thiệu thêm về văn hóa và nghệ

thuật của người Chăm: Nhân dân Chăm theo đạo Bà la môn và đạo phật, có tục hỏa táng người chết, bỏ tro vào bình và ném xuống sông hay xuống biển Người Chăm có thói quen ăn trầu cau

Về Nghệ thuật: Người Chăm đã sáng tạo ra một nền nghệ thuật đặc sắc, tiêu biểu là tháp Chăm, đền, tượng các bức chạm nổi…

GV cho HS xem một số công trình Tháp Chăm, hay còn gọi là tháp Chàm, là một dạng công trình thuộc thể loại kiến trúc đền tháp Champa, thuộc kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng của dân tộc Chàm

HS theo dõi

Cụm tháp PôKlông Garai ở Phan Giang- Ninh Thuận gồm nhiều công trình lớn nhỏ khác nhau, nhưng hiện nay, còn lại ba ngôi tháp xây bằng gạch Chăm Đó là tháp Cổng, tháp Lửa và tháp Chính - tháp thờ vua PôKlông Garai

Tháp Chăm Pôsanư ở Phan Thiết- Bình Thuận Được xây dựng từ cuối thế kỷ VIII đến thế kỷ IX, nhóm tháp gồm ba tháp với tháp chính thờ thần Shiva mà người Chăm rất sùng kính Và thế kỷ XV, một số đền thờ được xây dựng thêm để thờ công chúa Pôsanư là con của vua Para Chanh bởi Bà

là người đôn hậu hiền đức được người dân rất yêu quý

a Tháp Chăm

GV hỏi: Nêu đặc điểm kiến trúc của tháp Chăm?

HS trả lời: Tháp Chăm là công trình kiến trúc độc đáo của người Chăm Tháp

được xây trên đồi cao bằng gạch rất cứng Mặt tháp luôn quay về hướng Đông

GV hỏi: Trình bày giá trị nghệ thuật của tháp Chăm?

HS trả lời: Tháp có cấu trúc hình vuông, nhiều tầng, các tầng thu nhỏ dần lên

đỉnh, được trang trí trực tiếp lên tường bằng hình hoa lá, hình người hay thú vật

GV giới thiệu đặc biệt là khu Thánh địa Mĩ Sơn ở Tỉnh Quảng Nam:

GV giới thiệu: Lịch sử Mĩ Sơn có lẽ được bắt đầu xây dựng vào thế kỷ 4

Trong nhiều thế kỉ, thánh địa này được bổ sung thêm các ngọn tháp lớn nhỏ và đã trở thành khu di tích chính của văn hóa Chăm-pa tại Việt Nam Ngoài chức năng hành lễ, giúp các vương triều tiếp cận với các thánh thần, Mĩ Sơn còn là trung tâm văn hóa và tín ngưỡng của các triều đại Chăm-pa và là nơi chôn cất các vị vua, thầy tu nhiều quyền lực Mĩ Sơn chịu ảnh hưởng rất lớn của Ấn Độ cả về kiến trúc - thể hiện ở các đền tháp đang chìm đắm trong huy hoàng quá khứ, và về văn hóa - thể hiện ở các dòng bia ký bằng chữ Phạn cổ trên các tấm bia

Thánh địa Mĩ Sơn đã được UNESCO chọn là một trong các di sản thế giới tại phiên họp thứ 23 của Ủy ban di sản thế giới Hiện nay, nơi đây đã được thủ tướng chính phủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 23 di tích quốc gia đặc biệt quan trọng

- Năm 1999 UNESCO công nhận Mĩ Sơn là di sản văn hóa thế giới.

GV cho HS xem tranh về Thánh địa Mĩ sơn

Thánh Địa Mĩ Sơn di sản văn hóa thế giới

Thánh địa Mĩ Sơn – Đà Nẵng nơi lưu giữ những nét văn hóa xưa của người Chăm

Thánh địa Mĩ Sơn hiện nay vẫn còn là bài toán khó với nhiều nhà nghiên cứu sử học

GV cho HS xem một số tác phẩm và hỏi HS đây là những tác phẩm thuộc loại hình nghệ thuật nào?

Tượng Apsara - Trà Kiệu

Hình ảnh bầu vú người phụ nữ xuất hiện rất nhiều trong các tác phẩm điêu khắc Chăm, thể hiện ảnh hưởng của tín ngưỡng phồn thực và xã hội mẫu hệ.

Mi cửa tháp Mĩ Sơn E1 (Niên đại: thế kĩ VII; chất liệu: sa thạch; nguồn gốc: Mĩ Sơn – Quảng Nam) Đây là một tác phẩm điêu khắc trên một chi tiết kiến trúc tháp –

là mi cửa (còn gọi là trán cửa, vòm cửa), nội dung thể hiện một chủ đề quen thuộc trong thần thoại Ấn Độ: Đó là cảnh thần Vishnu sinh ra thần Brahma từ cuống rốn của mình

HS trả lời: Là nghệ thuật điêu khắc.

b Điêu khắc Chăm:

GV hỏi: Nêu giá trị nghệ thuật của điêu khắc Chăm?

HS trả lời: Nghệ thuật điêu khắc Chăm có cách tạo khối tròn căng, uyển chuyển

đầy gợi cảm, ngôn ngữ tạo hình giản dị có tính khái quát cao

Hoạt động 3: Đánh giá kết quả học tập:

Khoanh tròn vào một trong các chữ cái a, b, c hoặc d đứng trước phương án đúng trong các câu sau:

Câu 1: Miền núi phía Bắc sử dụng tranh gì để thờ cúng?

a Tranh thêu chữ thập

c Tranh đính đá

d Tranh thờ

Câu 2: Các hoạ tiết sử dụng trong thổ cẩm như thế nào ?

a Được cách điệu cao

b Luôn thể hiện theo một khuôn mẫu

c Họa tiết được chắt lọc, khái quát, cách điệu và đơn giản hoá từ những hình mẫu thiên nhiên

d Màu sắc chói gắt, lòe lẹt

Câu 3: Nhà rông có đặc điểm gì nổi bật ?

a Cao, to nhất trong buôn và được trang trí rất công phu

b Là nơi sinh hoạt chung của buôn làng