KIỂM TRA CHỨC NĂNG THẬN

KIỂM TRA CHỨC NĂNG THẬN

KIỂM TRA

CHỨC NĂNG THẬN

TS Nguyễn Tất Tồn

Bài giảng Chẩn đốn cận lâm sàng 2010

Urea

 Nitrogen huyết được xác định như là sự gia tăng nồng độ urea, creatinine và những hợp chất

nitrogen không protein trong máu

 Nó được xem như là một yếu tố để chẩn đoán tổn thương chức năng thận nhưng không phải là hoàn toàn đặc trưng, có thể là nguyên nhân do những bệnh thận hoặc bệnh không phải ở thận

 Urea là sản phẩm thối hĩa chủ yếu của protein

và amino acid, được tạo thành từ amoniac và chủ yếu ở gan

 Urea xuất hiện ở hệ thống lọc nước tiểu cầu thận cùng nồng độ với plasma máu

 Chức năng tạo urea của gan rất lớn, trong một số trường hợp tổn thương tế bào gan 60 – 70 %, sự tạo thành urea ở gan vẫn bình thường

 Vì thế, xét nghiệm hàm lượng urea ít được xem là chỉ tiêu đánh giá chức năng gan

 Sau khi được tổng hợp ở gan, urea được đưa vào máu rồi lọc qua thận, một phần được tái hấp thu ở ống thận, một phần được thải ra ngoài

 Sự sản sinh urea trên thú có quan hệ chặt chẽ

với bất cứ sự giảm tỉ lệ lọc qua quản cầu thận, sẽ là nguyên nhân gây gia tăng nồng độ urea trong máu

 Tuy nhiên sự gia tăng nồng độ urea trong serum không phải lúc nào cũng chỉ ra là chủ yếu bệnh

ở thận

 Hơn nữa, nitrogen huyết có nguồn gốc từ thận không phải lúc nào cũng xảy ra trừ khi 75% của ống sinh niệu của cả hai quả thận không thực

hiện được chức năng

 Do vậy khi đánh giá chỉ tiêu này, luơn xem xét là

urea bệnh lý tại thận hay ngồi thận

Tăng urea huyết

Nguyên nhân tại thận:

 Bệnh viêm cầu thận cấp

 Viêm ống thận cấp

 Viêm thận mãn

Nguyên nhân ngoài thận

 Nguyên nhân do giảm lưu lượng máu đến thận

 + Suy tim, ứ huyết

 + Xuất huyết tiêu hóa, chấn thương chảy máu

 + Mất nước và muối

Nguyên nhân do tắt nghẽn hệ tiết niệu

 + Dị tật bẩm sinh đường tiết niệu

 + Hẹp đường niệu do viêm niệu đạo

Nguyên nhân do tăng thoái biến protein

Giảm urea huyết

 Viêm gan do nhiễm độc

 Xơ gan

 Ung thư gan

 Phản ứng giữa arginin và glycin xảy ra ở mô thận, tạo ra ornithin và glycocyamin Sau đó glycocyamin được đưa vào máu rồi chuyển đến gan và được chuyển hóa thành creatin

 Creatin vào mạch máu và được tế bào cơ

hấp thụ Sau đó creatine được chuyển hóa thành creatine phosphat, cuối cùng chuyển hóa thành creatinine

 Như vậy, creatine có nguồn gốc đầu tiên từ

creatin nội sinh dự trữ năng lượng dưới dạng

phosphocreatine trong tế bào cơ

 Sự hình thành creatinine phụ thuộc rất nhiều vào khối lượng cơ

 Mặt khác xét nghiệm creatinine máu là chỉ tiêu khá quan trọng trong đánh giá chức năng lọc của cầu thận và theo dõi tiến triển của chức năng thận

bởi vì creatinine được lọc qua cầu thận, không tái hấp thu ở ống thận và được thải ra nước tiểu

Creatinine máu tăng có giá trị nhất trong các bệnh thận:

 Viêm cầu thận

 Viêm ống thận cấp

 Suy thận cấp hay mãn

 Sự tăng creatinine máu là một dấu hiệu nhạy và đặc hiệu đối với bệnh thận hơn là sự tăng urea máu

 Việc sử dụng song song xét nghiệm urea và

creatinine sẽ giúp ích trong việc chẩn đoán

bệnh