* Nét nổi bật nhất của giáo dục, thi cử thời Lê Sơ: - Dựng lại Quốc Tử Giám, mở nhiều trường học - Tổ chức nhiều khoa thi, nội dung học tập thi cử trong sách đạo Nho - Cách lấy đỗ rộng r
Trang 1Câu 1: Nêu những nét nổi bật nhất của giáo dục, thi cử thời Lê Sơ và tác dụng của chính sách đó?
* Nét nổi bật nhất của giáo dục, thi cử thời Lê Sơ:
- Dựng lại Quốc Tử Giám, mở nhiều trường học
- Tổ chức nhiều khoa thi, nội dung học tập thi cử trong sách đạo Nho
- Cách lấy đỗ rộng rãi, chọn người công bằng
- Không để sót nhân tài cũng không dùng lầm người kém
* Tác dụng của chính sách đó:
- Giáo dục và khoa cử: Vua Lê Thái Tổ cho dựng lại Quốc tử giám ờ kinh đô Thăng Long Ở các đạo, phủ đều có trường công, hằng năm mở khoa thi để tuyển chọn quan lại Đa số dân đều có thể đi học, trừ kẻ phạm tội và làm nghề ca hát Nội dung học tập, thi cử là các sách của đạo Nho Nho giáo chiếm địa vị độc tôn Phật giáo, Đạo giáo bị hạn chế
- Thời Lê sơ (1428 - 1527) tổ chức được 26 khoa thi, lấy đỗ 989 tiến sĩ và 20 trạng nguyên
- Văn học, khoa học, nghệ thuật: - Văn học chữ Hán tiếp tục chiếm ưu thế, văn học chữ Nôm giữ vị trí quan trọng Văn thơ thời Lê sơ có nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh thần bất khuất của dân tộc
- Sử học có tác phẩm Đại Việt sử kí toàn thư, Đại Việt sử kí, Lam Sơn thực lục
- Địa lí có tác phẩm Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí, An Nam hình thăng đồ
- Y học có Bản thảo thực vật toát yếu
- Toán học có Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp
- Nghệ thuật sân khấu ca múa nhạc, chèo, tuồng đều phát triển
- Điêu khắc có phong cách khối đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện
- Một số danh nhân văn hoá xuất sắc của dân tộc như Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông
Câu 3: Hậu quả chiến tranh Nam – Bắc triều?
Trả lời:
-Khiến nhân dân ta phải sống hơn 50 năm trong chiến tranh
-Hàng vạn người bị bắt đi phu, đi lính khiến gia đình li tán.
- Mùa màng bị tàn phá, nhân dân đói khổ Năm 1572, ở Nghệ An "đồng ruộng bỏ hoang, dịch tễ phát sinh, người chết đến quá nửa…
Câu 4 Trong các thế kỷ XVI- XVII thơ Nôm xuất hiện ngày càng nhiều đã
có ý nghĩa như thế nào đối với tiếng nói và văn hóa của dân tộc?
Trả lời:
Chữ Nôm ra đời sớm (khoảng thế kỉ X - XI) do người Việt sáng tạo từ chữ Hán của người Trung Quốc, chữ Nôm ra đời thể hiện ý thức dân tộc cao Những thế kỉ XIII
- XIV về sau, cùng với sự trưởng thành và phát triển của dân tộc, của giáo dục, khoa
cử, ngày càng có nhiều nho sĩ, trí thức, quan lại sáng tác thơ Nôm
Bởi vậy hiện tượng Thơ Nôm xuất hiện ngày càng nhiều khẳng định người Việt có chữ viết, ngôn ngữ riêng của mình
Làm cho tiếng Việt thêm trong sáng , nền văn học dân tộc ngày càng phát triển Thể hiện ý chí tự lập tự cường của dân tộc
Trang 2Câu 5: Vì sao có sự khác biệt giữa tình hình phát triển nông nghiệp của Đàng ngoài, đàng trong?
Trả lời:
Vì đàng ngoài, Chúa Nguy n đã có 1 s bi n pháp phát tri n kinh t nhở ễ ố ệ ể ế ư -T ch c di dân , khai hoang,c p lổ ứ ấ ương ăn,nông c và l p làng pụ ậ ấ
-Khuy n khích dân l u vonv v quê s n xu tế ư ề ả ấ
-Năm 1698,Nguy n H u Ch nh kinh lí phía Nam và đ t ph gia đìnhễ ữ ỉ ặ ủ
=> Nông nghi p nhanh chóng ph c h i và phát tri nệ ụ ồ ể
*Ngoài ra đàng Ngoài , Chúa Tr nh ăn ch i , có các cu c chi n tranh , nhà nc ở ị ơ ộ ế
ko quan tâm , cường hào chi m ru ng đ t,thiên tai=> Nông nghi p ko phát ế ộ ấ ệ tri nể
Vì v y có th nói: Nông nghi p đàng trong phát tri n h n đàng ngoàiậ ể ệ ể ơ
Câu 6: Trình bày vắn tắt diễn biến Quang Trung đại phá quân Thanh Qua diễn biến trên, em hãy cho biết đặc điểm nổi bật trong chỉ đạo chiến tranh của vua Quang Trung?
Nhận được tin cấp báo, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế (12 - 1788), lấy niên hiệu là Quang Trung, lập tức tiến quân ra Bắc
Đến Nghệ An, Quang Trung tuyển thêm quân, mở cuộc duyệt binh lớn ở Vĩnh Doanh (Vinh, Nghệ An)
Tới Thanh Hoá, Quang Trung tiếp tục tuyển thêm quân và làm lễ tuyên thệ Trong lời dụ tướng sĩ, Quang Trung đã thể hiện rõ quyết tâm đánh tan quân ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập dân tộc
Ra đến Tam Điệp, Quang Trung khen ngợi kế hoạch tạm rút quân để bảo toàn lực lượng của Ngô Thì Nhậm và các tướng
Quang Trung mở tiệc khao quân và tuyên bố : "Nay hãy ăn Tết Nguyên Đán trước, đến sang xuân, ngày mồng 7 vào Thăng Long sẽ mở tiệc lớn Các ngươi hãy nhớ lời ta xem có đúng thế không ?
Từ Tam Điệp, Quang Trung chia quân làm năm đạo :
- Đạo chủ lực, do Quang Trung trực tiếp chỉ huy, thẳng hướng Thăng Long
- Đạo thứ hai và đạo thứ ba đánh vào Tây Nam Thăng Long và yểm hộ cho đạo chủ lực
- Đạo thứ tư tiến ra phía Hải Dương
- Đạo thứ năm tiến lên Lạng Giang (Bắc Giang), chặn đường rút lui của địch
- Đêm 30 tết (âm lịch), quân ta vượt sông Gián Khẩu (sông Đáy), tiêu diệt gọn toàn bộ quân địch ở đồn tiền tiêu Đêm mồng 3 tết, quân ta bí mật vây đồn
Hà Hồi (Thường Tín, Hà Nội) Quân giặc bị đánh bất ngờ, hoảng sợ, hạ khí giới đầu hàng
Mờ sáng mồng 5 tết, quân ta đánh đồn Ngọc Hồi (Thanh Trì, Hà Nội) Đây là đồn quan trọng nhất của địch với khoảng 3 vạn quân tinh nhuệ đóng giữ Đồn luv được xây đắp kiên cố, xung quanh đều cắm chông sắt và chôn địa lôi dầy đặc
Khi đến sát đồn giặc, Quang Trung truyền lệnh cho tượng binh và bộ binh đồng loạt xông tới "Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết , thây ngổn ngang đầy đồng, máu chảy thành suối Quân Thanh đại bại" (Hoàng Lê nhất thống chí)
Trang 3Khi đạo quân của Quang Trung đang đánh đồn Ngọc Hồi thì đạo quân của
đỏ đốc Long tấn công đồn Đống Đa Được nhân dân địa phương giúp sức, quân
ta giáp chiến, đốt lửa thiêu cháy doanh trại giặc Tướng giặc là sầm Nghi Đống khiếp sợ, thắt cổ tự tử
Nghe tin đại bại, Tôn Sr Nghị bàng hoàng mất vía, vội vã cùng vài võ quan vượt sông Nhị sang Gia Lâm
Trưa mồng 5 Tết Kỷ Dậu, vua Quang Trung trong bộ chiến bào xạm đen khói thuốc súng, cùng đoàn quân chiến thắng tiến vào Thăng Long giữa muôn tiếng reo hò :
Ba quân đội ngũ chỉnh tề tiến,
Trăm họ chật đường vui tiếp nghênh
Câu 7: Ban chiếu lập học, lập viện Sùng Chính nói lên mong muốn gì của vua
Quang Trung? Liên hệ ngày nay?
Vua Quang Trung ngay sau khi xưng đế đã ban bố Lập học chiếu (chiếu về việc học) để chấn chỉnh nền giáo dục nước nhà và coi trọng sử dụng người hiền tài, từ đó
đề cao việc đào tạo nhân tài cho đất nước từ các cấp làng xã đến phủ huyện
Chiếu lập học là một chính sách rất kịp thời và tiến bộ dùng để cải cách giáo dục dưới triều Tây Sơn Điều này trước hết chính là sự quan tâm của nhà nước đối với việc học Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là một yêu cầu khách quan và cấp bách của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở nước ta trong giai đoạn hiện nay”
Câu 8: Nêu những đóng góp của vua Quang Trung đối với đất nước
a Kinh tế:
* Nông Nghiệp:
- Ban hành Chiếu khuyến nông để giải quyết tình trạng ruộng đâtf bỏ hoang và nạn lưu vong
- Kết quả:
+ Mùa màng trở lại phong đăng
+ Cảnh thái bình đã trở lại
* Thủ công nghiệp và thương nghiệp:
- Bãi bỏ hoặc giảm nhiều loại thuế
- Mở cửa ải thông chơi búa
- Kết quả:
+ Hàng hóa lưu thông không bị ngưng đọng
+ Nghề thủ công và buôn bán được phục hồi dần
b Phát triển văn hóa dân tộc:
- Ban bố Chiếu lập học
- Dùng chữ Nôm lám chữ viết thức của nhà nước
- Lập Viện Sùng chính để dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm, làm tài liệu học tập
Trang 4Câu 9: Hãy nêu tên các vị anh hùng dân tộc đã nêu cao ngọn cờ chống giặc giữ nước, bảo vệ tổ quốc
Ngô-Đinh
938-979 938 Ngô Quyền Nam Hán Bạch Đằng Tiền Lê
Lý
1009-1226 1075-77 Lý Thường Kiệt Tống S.Như nguyệt Trần
1226-1400 1258-88 Trần Quốc Tuấn M.Nguyên Bạch Đằng
Lê Sơ
1428-1504 1418-27 Lê Lợi, Nguyễn Trãi Minh Chi Lăng Tây Sơn
1771-1792 1785-89 Nguyễn Huệ Xiêm Thống nhất