Kỹ thuật trồng mai vàng

cách cham soc mai vang

Trang 1

phanquangthoai@yahoo.com

Tên khoa học: Ochna integerrina

Họ : Ochnaceae

1 Giống trồng

Từ ngàn xưa, người dân Nam bộ đã xem hoa mai là biểu tượng của xuân về, hình ảnh hoa mai vàng khoa sắc, đâm chồi nảy lộc với hàm ý mong một năm mới nhiều tài lộc và thịnh vượng Vì lẽ đó hoa mai vàng luôn được ưa chuộng hơn hoa mai trắng Tùy vào sở thích và mục đích sử dụng cây mai mà có những cách trồng mai khác nhau, có cách đòi hỏi phải trồng với kỹ thuật cao (trồng theo cách ghép cành, uốn để có cây mai kiểng cổ, cây mai ghép nhiều màu, hoặc cây mai bonsai) hay chỉ trồng giản dị trong đất để mai sống và ra hoa

Cây mai có thể nhân giống bằng phương pháp hữu tính (trồng bằng hạt, thường mất từ 5 – 6 năm mới có thể

sử dụng) hay phương pháp vô tính (chiết cành, ghép cành hoặc giâm cành, có thể sử dụng sau 2 – 3 năm)

Mai vàng thuộc họ Ochnaceae, có tên khoa học Ochna integerima, là cây đa niên, có thể sống trên một trăm

năm, gốc to rễ lồi lõm, thân xù xì, cành nhánh nhiều, lá mọc xen Ngoài thiên nhiên, cây mai tự rụng lá vào mùa Đông và ra hoa vào mùa Xuân Do đó, ông cha chúng ta đả lảy hết lá vào tháng chạp âm lịch, để kích thích ho cây mai ra hoa rộ vào dịp tết Nguyên đán

Hoa mai thường mọc ra từ nách lá, mới đầu là một hoa to, gọi là hoa cái, có vỏ lụa (vỏ trấu) bọc bên ngoài Khi vỏ lụa bung ra, thì xuất hiện một chùm hoa con, từ một nụ đến mười nụ, tăng trưởng rất nhanh, độ bảy ngày sau là nở Trong chùm hoa này, hoa to nở trước hoa nhỏ nở sau, đến vài ba ngày mới nở hết Mỗi hoa bên ngoài có 5 đài màu xanh, bên trong có 5 cánh màu vàng, ở giữa là một chùm nhụy mang phấn màu xậm hơn Thường hoa nở 3 ngày thì tàn Ngày thứ nhất, 5 cánh và chùm nhụy xoè thẳng ra rất đẹp! Ngày thứ hai, 5 cánh vảnh lên và chùm nhụy dụm lại Qua đến ngày thứ ba, 5 cánh bắt đầu rơi lả tả theo chiều gió, hoa tàn.Hoa nào đậu thì bầu noãn phình to lên và kết hạt Hạt non màu xanh, hạt già màu đen, hạt chín rụng xuống đất, mọc lên cây con Cây con vài ba năm sau mới ra hoa bói lần đầu tiên và cứ thế tiếp tục, mỗi năm mỗi ra hoa

Cây mai mỗi năm rụng lá một lần vào cuối mùa Đông (tháng 1 - tháng 2 Dương lịch) và nở hoa vào đầu mùa Xuân, chỉ riêng mai Tứ Qúy là nở hoa quanh năm Hiện nay nhờ kỹ thuật lai tạo giống, các nghệ nhân đã tạo

ra được các giống mai có nhiều cánh, cánh xếp nhiều tầng như mai Huỳnh Tỷ, mai Giảo, mai Cúc, mai Cửu Long…và đa dạng về màu sắc như Bạch Mai, mai Miến Điện, mai Bến Tre, mai Tứ Quý…

Đó là chu kỳ của cây mai Cây mai vàng còn có nhiều loại, rất đa dạng:

Mai có xuất xứ từ cây hoang dại, có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới, đặc biệt với khí hậu miền Nam

1.MAI VÀNG 5 CÁNH:

Mai vàng 5 cánh là cây mai đại diện cho tất cả các loài mai, vì khi nghe nói đến mai, là đa số chúng ta nghĩ đến cây mai vàng 5 cách cổ truyền này Theo tục lệ, Tết đến, nhà nào cũng chưng mai, với lòng mong ước được một năm đầy may mắn, vui tươi hạng phúc! Mai vàng 5 cánh còn chia ra:

Mai sẻ: Là cây mai vàng 5 cánh nhỏ, nên goi mai sẻ Nhưng đặc biệt là cây mai này có hoa chùm, rất sai hoa

Tết đến, hoa nở rộ đầy cành, vàng tươi , óng ánh, trông rất đẹp mắt

Mai châu: Còn gọi nôm na là mai “trâu” vì hoa to và rất phổ biến, mọc khắp nơi ở miền Nam, có nơi mọc

thàng rừng, cả núi như Mai Lĩnh, nhưng không sai hoa bằng mai sẻ Cây mai này có hoa 5 cánh màu vàng tươi rất đẹp, rất được ưa chuộng để chưng trong ba ngày Tết

Mai liễu: Là cây mai vàng 5 cánh thường, nhưng cành nhánh mềm mại, quằn quại, rũ xuống như vây liễu

Hoa nở đầy cành phất phơ theo chiều gió, trông thật là nên thơ!

Mai chùm gởi: Là cây mai có thân cứng, ở đầu cành nổi lên những khối u to, giống như chùm gởi Ở chung

quanh khối u, mọc chi chít đầy tược non, đầy nụ hoa, khi nở thành một bó hoa to lớn trông thật đẹp Có người còn gọi là “mai vương” vua các loài mai, hoặc mai “tỳ bà”, được trồng các vườn mai

Mai thơm, Mai hương: Cũng là cây mai 5 cánh thường, nhưng hoa có mùi thơm nhẹ nhàng, phảng phất lâng

lâng, làm cho tâm hồn người thưởng thức càng thêm thích thú vui xuân ! Mai thơm Huế rất quí, mắt nhặt, sai

Trang 2

bông, cánh dày, lâu tàn Đặc biệt là cây mai này có lá non màu xanh chứ không phải là màu nâu đỏ hoặc hồng như các loài mai khác Loại mai thơm ở Bến Tre cũng có Tết vào vườn mai luôn luôn phảng phất có mùi hương thơm nhẹ

Mai cánh nhọn: Mai cánh nhọn là cây mai vàng 5 cánh, có nụ hoa nhỏ và dài, nên nở ra cánh nhọn như hình

ngôi sao Do cánh hở, nên không mấy đẹp, ít được ưa chuộng, nhưng cũng rất sai hoa

Mai cánh tròn: Là cây mai vang 5 cánh to, tròn, kín, đẹp, rất dể thương Đa ố đều thích cây mai này,có người

còn quí hơn cây mai nhiều cánh, nhiều màu, nhất là người Trung Hoa, Tết đến tìm mua loại mai này về chưng trong nhà

Mai cánh dún: Đây là cây mai vàng 5 cánh to, đẹp, dún lại như có ren chung quanh, xem rất lạ mắt, dược

nhiều người ưa thích trồng để chơi hoa Cây này

Mai rừng Cà Ná, Mai rừng Bình Châu: Đây là cây mai hoang dại, mọc tại khu rừng Cà Ná, Bình Châu, cũng

thuộc họ mai, cây thân nhỏ èo uột, cành rất giòn, lá hình bầu dục, có răng cưa mịn, màu xanh bóng loáng, rờ thấy trơn chứ không thấy nhám như lá mai thừơng Hoa 5 cánh màu vàng nhạt, cuống hơi dài và có màu tím tím Cây mai rừng này không mấy đẹp, nhưng cũng là cây mai lạ

Mai Vĩnh Hảo: Cây mai này do ông Kha Linh Vũ ( Qui Nhơn) giới thiệu, cũng là cây mai hoang dại mọc ở

vùng núi Vĩnh Hảo Gần Tết, người ta chặt đem về cắm ở bãi cát dưới đầu sông Dinh, thị xã Phan Rang để bán Đặc điểm cây mai này rất nặng, có thể gấp rưỡi mai thường khác, nên gọi là “mai đá” Thân thật cứng, cành nhỏ, giòn, dễ gãy,lá nhỏ,lúc non màu xanh, trong như giấy Hoa to, cánh phẳng, từ 12 – 16 cánh màu vàng rất đẹp và lâu tàn

Mai chuỷ Hốc Môn: Đây là cây mai mới xuất hiện ở Hội Hoa Xuân Thành phố năm 1994 cũng thuộc họ mai,

là cây mai rừng, loại mai đực, thân màu nâu, cuống lá rụng để dấu rất to, nên dể tháp ghép với các loại mai khác Lá to dài màu xanh bóng, chung quanh có răng mịn Hoa chùm dạng chủy như hoa điệp ta, màu vàng, nẹn gọi là mai chủy Cây mai này ra hoa không đẹp lắm, nhưng là cây mai mới

Mai lá quắn: Mai quắn, do lá to xoáy quắn lại rất lạ, hoa 5 -7 cánh to, nở xoè to nhưng 5 cánh cong cong trở

lên như lòng thuyền, ngoài đầu hơi đo đỏ, khá đẹp, nhụy cái to rất dài

CÁC LOẠI MAI VÀNG NHIỀU CÁNH

Mai nhiều cánh là tất cả loại mai nào có hoa nhiều hơn 5 cánh, nhưng phải đúng quy ước là lúc nào cũng ra nhiều cánh như vậy, chứ không phải lâu lâu, đột xuất mới ra một lần

Mai 9 cánh: Mai 9 cánh rất quí, là cây mai có hai tầng cánh: một tầng 5 cánh và một tầng 4 cánh Hoa nở to,

xoè tròn, kín, đẹp hơn cây mai vàng 5 cánh

Mai Giảo Thủ đức: Là loại mai mới phát hiện,có hai tầng, 12cánh to lớn, lớn hơn mai Giảo Thủ Đức và loại

hoa chùm, nở đầy cành rất đẹp Loại này cũng còn đang nhân giống Loại hoa 12 cánh này có thể nói là hoa to nhất trong các loại mai vàng Mới đây còn có mai Tai Tượng hoa rất to, rất đẹp

Mai 18 cánh Bến Tre: Là cây mai có ba tầng cánh, màu vàng, tròn kín, rất đẹp,nhưng hơi nhỏ, nên ít dược ưa

chuộng so với các loại hoa nhiều cánh khác

Mai 12-14 cánh Tư Giỏi: Đây là cây mai có ba tầng cánh, cũng nở thẳng tròn, kín, đẹp, nhưng so với các loại

mai Giảo 12 cánh, mai Huỳnh Tỷ 24 cánh thì nhỏ hơn

Mai Cửu Long: Đây là cây mai gốc Mỹ Tho, hoa có ba tầng, 24 cánh, màu vàng Đặc biệt cánh nhỏ, dài và nhọn, trông cũng rất lạ, nhưng hoa cũng nhỏ

Mai cúc Thủ Đức, Mai Huỳnh Tỷ, Mai 120-150 cánh Bến Tre,Mai 70-80 cánh

Là cây mai 120 cánh suy yếu, có năm ra nhiều cánh, có năm ra ít cánh: có 100 cánh hoặc 70 cánh Nói chung các loại mai này là đột biến, không đáng kể Nhưng có khi thấy cũng rất hay, rất lạ

CÁC LOẠI MAI VÀNG KHÁC:

Trang 3

Đây đúng là loại mai mới lạ, cũng là cây mai vàng, nhưng có thêm vài chi tiết khác hơn so với mai vàng thường

Mai và viền đỏ: Cây mai này là cây mai vàng thường có hoa từ 5-9 cánh Nụ hoa mới hé nở, trên đầu nụ hoa

có thất màu đỏ, khi nở xòe ra thì màu đỏ lật ra ngoài, nằm xuống mặt dưới , nên thấy hoa có màu vàng, nhưng nhìn kỹ thì thấy viền đỏ nhỏ ở chung quanh cánh hoa

Mai vàng lá trắng: Cũng là cây mai mới, bây giờ người ta thích những cây lá bạc trắng như bông giấy lá

trắng, bông bụp lá trắng, lâm vồ lá trắng v.v… Đây là cây mai vàng thường, nhưng lá mới ra còn non có màu trắng Khi lớn, lá già lại có màu xanh Nhưng để chỗ râm mát thì giữ được lá màu trắng rất lâu

Hồng diệp mai: Đây là loại mai có hoa màu vàng hay màu cam, nhưng khi đâm chồi, nhảy tược, lá non có

màu hồng rất đẹp nên gọi là Hồng diệp mai, nhưng khi lá lớn vẫn trở lại màu xanh

Cây mai 24 cánh, do ông Huỳnh Văn Tỷ nhân giống ra trước đây, hoa có ba tầng cánh đều to lớn như nhau,

nở thẳng, tròn kín Cây mai này có cành nhánh rất to mập, có nhiều tược non đơm hai bên nách lá, lá cứng dày, có gân nổi lên rất rõ Cây mai này rất nổi tiếng và được nhiều người ưa thích Tuy nhiên, số lượng nụ hoa dày đặc, nên rất dể bị đỗ, rụng nhiều, phải đợi đến khi cây mai trưởng thành, cây càng già mới càng nhiều hoa

Mai 24 cánh, 9 đợi: Là cây mai mới phát hiện, có ba tầng cánh đều to lớn y như mai Huỳnh Tỷ Nhưng thân càng nhỏ mỏng manh, lá màu xanh bóng, các nụ thưa Hoa màu vàng ,rất to, nở thẳng, đang được nhân giống Mai 48 cánh Gò Đen: Trước đây, cây mai 48 cánh Gò Đen rất nổi tiếng, hoa màu vàng có 5, 6 tầng cánh, tròn đẹp, nhưng hoa cũng nhỏ so với loại 12 cánh Cây mai này ra rất nhiều nụ hoa, nên hay rụng bớt trước khi nở Cho nên trồng loại mai 48 cánh này phải bón nhiều phân, nhất là đến tháng 10 âm lịch phải tăng cường thêm phân lân vá Kali để hạn chế hoa rụng

Cây mai 24 cánh nổi tiếng ở Thủ Đức, trước đây gọi là cúc mai, vì trong ba tầng cánh; 2 tầng bên ngoài to lớn, còn tầng cánh bên trong xoắn nhỏ lại như nhụy, giống như hoa cúc, nở thẳng, vàng tươi

Cây mai nổi tiếng ở thủ Đức hiện nay là cây mai vàng, có hoa to lớn, hai tầng, 12 cánh, nở thẳng, vàng tươi, đẹp, được nhiề người ưa chuộng, đang tháp ghép để nhân giống

Mai 24 -32 cánh Ba Bi: Còn gọi là mai BB, giống y như mai cúc Thủ Đức, nhưng nhiều cánh hơn và to hơn

Đặc biệt là cây mai này khi hoa tàn, rụng hết, ít có đậu thành hạt, để làm giống gieo trồng

Mai 12 cánh Bến Tre: Là cây mai mới phát hiện ở Bến Tre, hoa màu vàng, rất nhiều tầng và nhiều cánh,

giống như cúc mâm xôi, nờ tròn to đẹp Số lượng cánh nhiều nên rất lạ, còn đang nhân giống Tuy nhiên nhiều cánh quá, thành một dề chi chít, dày đặc, không thể phân biệt được đâu là cánh, đâu là nhụy nữa, thì mất hết

vẽ đẹp của cánh hoa

Mai vàng nhiều cánh đột biến: Do ách trồng, do nở trái mùa nên mới phát sinh ra nhiều loại hoa kỳ lạ, có khi

có nhiều cánh, có khi quá ít cánh, có khi không ra được cánh mà chỉ ra có núm nhụy thôi

Mai 14-15 cánh: Là cây mai 9 cánh quá tốt tươi nên ra hoa đột xuất đến 14-15 cánh to đẹp, hoăc cây mai 18

cánh suy yếu, nên ra hoa có 14-15 cánh

Mai 18-20 cánh: Có rất nhiều loại mai cánh bị suy yếu do nắng gắt quá, hoặc do trồng thiếu chăm sóc, nên ra hoa có 18-20 cánh

2 Thời vụ

Mai vàng trồng được quanh năm nhưng tốt nhất là gieo hạt vào tháng 2 âm lịch Cây mai trồng vào chậu nên chọn cuối tháng 10 âm lịch của năm trước đến tháng 2 âm lịch của năm sau, chính là điều kiện tốt để hình mô sẹo và mọc chồi

Hơn nữa, ánh sáng là yếu tố quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của mai vàng, nên đảm bảo thời gian nhận ánh sáng được 6 tiếng trở lên Những nơi có thời gian chiếu sáng quá ít, cây mai thường sinh trưởng kém và ra hoa ít

Mai vàng thích hợp khí hậu nóng ẩm hoặc có thể chịu đựng ở nhiệt độ cao hơn trong nhiều ngày và nhiều tháng Tuy nhiên, với những vùng có khí hậu mát lạnh dưới 100C thì mai sinh trưởng kém Năm nào thời tiết

Trang 4

cuối năm thay đổi như mưa nhiều hoặc giá lạnh thì cây mai cũng nở hoa không đúng ngày (nhiệt độ thích hợp nhất từ 250C – 300C)

3 Mật độ trồng

+ Gieo hạt: hạt chín (có màu đen) còn tươi thì tiến hành gieo ngay, có thể đạt tỉ lệ nảy mầm trên 95% Cứ 1

m2 gieo được 100 hạt, cây con có chiều cao 10 cm có thể bứng ra trồng trong chậu hoặc giỏ tre

+ Trồng chậu: nếu chậu nhỏ có thể xếp 4 chậu/1m2, chậu lớn thì xếp 1chậu/ 1 – 2 m2 nhằm đảm bảo đủ ánh sáng cho cây

4 Đất trồng

Mai vàng không kén đất, có thể trồng trên các loại đất thịt, đất cát pha, sét pha, đất phù sa, đất đỏ bazan, hoặc đất có lẫn đá sỏi Tuy nhiên, với vùng đất thấp cần lên líp rộng 1 - 1,2 m, có rãnh thoát nước để mai không bị úng ngập khi mưa hay nước ngầm dâng cao làm úng, thối rễ Riêng mai trồng chậu nên bổ sung tro trấu, xơ dừa, vỏ đậu phộng,… và cát sẽ giúp thoát nước rất tốt

5 Bón phân

Phân hữu cơ rất được ưa chuộng và được xem là loại phân chính như: phân chuồng, rơm rạ mục, mùn dừa, đầu tôm, đầu cá, xác đậu nành, hoặc có thể bổ sung phân Dynamid và phân lân hữu cơ sông Gianh Phân hữu cơ giúp cho mai phát triển bền vững, tạo nhiều nụ hoa và có tác dụng làm tăng độ pH trong chất trồng Kết hợp dùng phân tổng hợp NPK 30-10-10 cho cây vào đầu năm Từ giữa năm đến tết thì bón vài lần phân NPK 20-20-15 để giúp mai kết nụ và nở bông tốt

Có thể dùng thêm phân bón lá để giúp cây tăng trưởng nhanh, tạo nhiều nụ và hoa

Lịch bón phân tham khảo cho mai trồng chậu

Tháng âm lịch Loại phân

Lân hữu cơ sông Gianh x x x NPK 30-10-10 x x x x x

Chú ý: Đối với mai ghép trồng chậu bón phân từ tháng 2 ÂL đến 15/9 ÂL, một tháng bón phân một lần Từ

tháng 10 đến cuối tháng 11 âm lịch, không bón phân vào gốc và hạn chế tưới nước để chuẩn bị lặt lá

Liều lượng sử dụng phân hữu cơ Dynamid từ 10gr đến 100gr/ chậu lớn (đường kính 80 – 100 cm) Phân hoá học NPK từ 10gr đến 50gr/ chậu lớn, Lân hữu cơ sông Gianh từ 10gr đến 30gr/ chậu lớn

Lịch bón phân tham khảo cho mai trồng ngoài đất

Loại phân

2 6 15/9

Hữu cơ Dynamid x x x

Lân hữu cơ SG x x x

NPK 30-10-10 x x

Không nên bón quá nhiều loại phân cùng một lúc, cây dễ bị chết vì ngộ độc hoặc bội thực

Chú ý: - Bón lót trước khi trồng bao gồm phân hữu cơ (phân chuồng hoai hoặc hữu cơ Dynamid) và bón thúc

có 3 lần trong năm

- Liều lượng sử dụng phân hữu cơ Dynamid từ 100 kg/1.000m2, phân hoá học NPK từ 10 – 15 kg/1000 m2, Lân hữu cơ sông Gianh từ 100kg/1.000m2

6 Phòng trừ sâu bệnh

Các đối tượng thường xuyên gây hại trên cây mai có thể kể đến:

a Bọ trĩ (Thrips sp.)

Có thể sử dụng một trong các loại thuốc trừ sâu như sau: Malvate 21EC; Trebon 10EC; Confidor 100SL; Admire 050EC; Regent 5SC, Vimite 10ND; Bifentox 30ND; Virigent 800WG…

b Nhện đỏ (Tetranychus sp.)

Trang 5

Khi phát hiện có nhiều nhện trên cây có thể dùng một trong các loại thuốc: Danitol 10EC; Comite 73EC;

Nissuran 5EC; Sirbon 5EC; Kelthane 18,5EC…

c Rệp sáp (Dysmiccocus sp)

Có thể dùng tay giết rệp hoặc khi cần thiết thì sử dụng một trong các loại thuốc: Pyrinex, Supracide, Polytrin, Monster…

d Sâu ăn lá (Delias aglaia)

Có thể sử dụng thuốc trừ sâu như: SecSaigon 5EC hoặc 10EC; Diaphos 5EC; Sagothion 50EC; Padan 95SP; Fastac 5EC,…

đ Bệnh mốc cam (do nấm Coniothyrium fuckelli)

Nên định kỳ tỉa cành, cắt bỏ các cành bị gẫy hoặc bị bệnh Sau khi tỉa cành phun thuốc Daconil, Zineb, hoặc thuốc gốc đồng,…

e Bệnh gỉ sắt (do nấm Phragmidium mucronatum)

Tỉa bỏ các cành lá bệnh rồi tập trung tiêu huỷ Bón lân và kali tăng sức chống bệnh cho cây Chỉ tưới nước vừa phải Phun thuốc Bayfidan, Score, Anvil, Zineb, Carbendazim,…

f Bệnh cháy lá (do nấm Pestalotia funereal)

Bón phân đầy đủ, cân đối tỉ lệ N-P-K, ngắt bỏ lá già, lá bệnh, định kỳ phun thuốc gốc đồng và phân bón lá cho cây

g Bệnh vàng lá do tác nhân bệnh sinh lý

Bón đầy đủ phân khi có hiện tượng vàng lá, nên kết hợp phun xịt phân bón lá có chất vi lượng, cây sẽ mau hết bệnh

h Bệnh đốm lá (do nấm Pestalotia palmarum)

Dùng biện pháp phòng trừ tổng hợp như: mật độ trồng thích hợp để cây mai được thông thoáng, vệ sinh vườn bằng cách cắt tỉa thu gom lá bị bệnh tiêu huỷ để tránh lây lan, bón phân cân đối, cần tăng cường bón thêm phân hữu cơ và kali cao giúp cây kháng bệnh Khi cây bệnh có thể dùng thuốc hoá học: Viben C BTN, phun ướt đều cả hai mặt lá, cần lập lại 2-3 lần, sau 5-7 ngày để trị bệnh Hoặc có thể phun từ 10-15 ngày/ lần để phòng trừ bệnh

i Bệnh đốm đồng tiền do tác nhân địa y

Không nên trồng hoặc sắp xếp những chậu mai trong vườn quá dày, quá gần nhau, dưới tán lá và gốc cây cần nhận đủ ánh sáng mặt trời Cần để vườn mai thông thoáng, khô ráo Thiết kế mặt liếp để trồng mai (hoặc để đặt chậu mai) theo hình mai rùa, xẻ rãnh thoát nước để nước không đọng lại trên mặt vườn trong mùa mưa để vườn luôn được khô ráo

Đối với những gốc mai đã bị đốm bệnh xuất hiện nhiều, dày đặc, có thể dùng bàn chải cọ rửa sạch những đốm bệnh trên thân, cành

Dùng nước vôi hoặc dung dịch thuốc Bordeaux 1% quét lên thân cây vào đầu màu mưa, cũng có tác dụng ngăn chặn bệnh xâm nhập và lây lan Ngoài ra bạn có thể dùng một số loại thuốc gốc đồng như Copper – B, Coc 85; Copper – Zinc hoặc Zinccopper… xịt ngừa lên chỗ thường hay bị bệnh trên thân, cành

7 Chăm sóc

* Đầu vụ cần làm tốt để không ảnh hưởng cả một vụ mai như dọn cỏ, bón phân, thay đất, tỉa cành, tạo dáng

cây cần có tay nghề cao mới làm được

* Cuối vụ lặt lá mai đúng lúc là khâu rất quan trọng Cần dựa vào tình trạng sinh trưởng, đất trồng, nước

tưới, độ tuổi của cây, điều kiện thời tiết khí hậu, mai trồng trong chậu hay trong vườn…

Những năm thời tiết không thay đổi, thường lặt lá mai vào rằm tháng 12 âm lịch Nhưng nếu thời tiết có sự thay đổi thì tùy theo mức độ nắng nóng hoặc lạnh có thể tiến hành lặt lá mai như sau:

- Có nắng nóng nhiều hoặc có gió chướng mạnh thì mai sẽ nở sớm hơn vì thế nên lặt lá mai trễ hơn Tùy theo kích thước của nụ mai mà có thể lặt lá mai vào khoảng từ ngày 17-20 tháng chạp

- Năm mưa nhiều và chấm dứt muộn, thời tiết tháng chạp lạnh nhiều, ít gió chướng thì mai sẽ nở trễ hơn, vì thế nên lặt lá mai vào trước ngày rằm tháng chạp, khoảng từ ngày 10-13 tháng chạp tùy theo kích thước nụ mai đã lớn hay nhỏ

- Năm có tháng nhuận mai cũng nở sớm hơn vì thế nên lặt lá mai trễ hơn

Trang 6

- Khi trời lập xuân sớm thì mai sẽ nở sớm, năm đó nên lặt lá mai trễ hơn, ngược lại năm lập xuân trễ thì mai

sẽ nở muộn hơn, năm đó nên lặt lá sớm hơn

* Sau tết nguyên đán : nên chăm sóc ngay để cây phục hồi nhanh

Nếu có đất vườn thì chuyển ngay mai từ chậu ra trồng trong đất

Nếu không có đất vườn thì nên thay đất mới Nên bỏ bớt khoảng 1/3 đất cũ trong chậu, thay bằng hỗn hợp 3 phần chất trồng mới, 1 phần phân hữu cơ Hòa 15 – 25 gam phân NPK 20-20-15 trong 10 lít nước tưới đều vào gốc mai Tiếp tục bón thúc và tưới nước định kỳ để mai phát triển tốt Việc bón phân, thay đất là rất quan trọng vì nó cung cấp dinh dưỡng cho cây mai phát triển trong suốt một năm Sau giai đoạn này, người trồng mai nên tiếp tục chế độ chăm sóc trong cả năm, nhất là việc thường xuyên tưới nước

* Tưới nước

Trong mùa nắng nên tưới mỗi ngày để đất đủ ẩm, mùa mưa cần đảm bảo tiêu thoát nước tốt và chỉ tưới khi đất khô Có thể tưới tràn, tưới phun lên cả thân lá hay tưới rãnh, tưới nhỏ giọt Mai trồng trong chậu bốc thoát hơi nước nhanh nên cần tưới nhiều lần hơn so với mai trồng trong đất Chỉ nên tưới vào sáng sớm hay chiều mát (khi trời không quá nắng) Không nên tưới quá đẫm vào buổi chiều tối vì rất dễ phát sinh sâu bệnh do ẩm độ ban đêm rất cao

8 Phương pháp nhân giống:

a Nhân giống hữu tính: Bằng cách trồng bằng hột Ưu điểm: số lượng mai con nhiều, không tốn kém, không mất nhiều công sức Nhược điểm: Cây mai thường không mang những đặc tính tốt của cây mẹ (hoa nhỏ, ít cành hơn, màu sắc có khi khác với cây mẹ )

b Nhân giống vô tính: Bằng cách chiết cành, ghép cành hoặc giâm cành Ưu điểm: Cây con giữ được trọn vẹn những đặc tính của cây mẹ, nhưng không thể sản xuất đại trà với số lượng lớn

* Chiết cành: Chọn một cành nhỏ của cây mai mẹ, cắt một khoanh vỏ có chiều dài khoảng 3-4 phân, cố tránh đừng để vết cắt phạm vào phần gỗ bên trong, bóc khoanh vỏ đó đi Sau đó, dùng hỗn hợp đất với phân chuồng hoai nhào dại cho dẻo rồi ốp chặt vào xung quanh vết cắt, bên ngoài dùng vải dày hay bao bố hoặc xơ dừa bó lại cho thật chặt Hàng ngày phải năng tưới nước cho bầu đất đó được ẩm cho đến vài ba tháng sau, khi bầu đất có nhiều rễ con bắn ra ngoài là lúc cắt nhánh đó rời khỏi cây mẹ

* Ghép cành (tháp cành, tháp cây): là dùng cành của cây mẹ đem ghép vào cây mai khác để tạo cây mai mới

Có một cách ghép khác là ghép mắt, là lấy mắt lá, chồi non từ cây mẹ để ghép sang một cây khác làm gốc ghép

* Ghép tam giác: Lấy một cây mai làm gốc ghép, lựa một chỗ trên gốc cây để ghép cành hay ghép mắt, dùng mũi dao nhọn rạch một hình tam giác nhỏ tương đương hột bắp rồi bóc lớp vỏ đó ra

Dùng dao bén tách ra một chồi nhỏ hay một mắt lá của cây mai mẹ đem áp vào chổ tam giác vừa được lột

vỏ của gốc ghép Sau đó, dùng dây vải hoặc băng keo băng mắt ghép lại Sau vài tuần, thấy chồi ghép hay mắt

Một gốc ghép có thể ghép được nhiều chồi hay nhiều mắt ghép Ta thấy một cây mai ghép có nhiều màu hoa khác nhau chính là do cách ghép này

* Ghép nêm: Dùng dao vạt hình cái nêm trên cành ghép và hình lỗ nên trên gốc ghép (hay làm ngược lại) rồi ráp khít hai bộ phận trên lại với nhau Yêu cầu là cành ghép và gốc ghép phải có đường kính bằng nhau hay gần bằng nhau và cả 2 cây phải có độ tuổi ngang nhau mới tốt

Đặt 2 mối khít với nhau, ta dùng dây cao su hoặc dây nylon quấn chặt bên ngoài vết ghép cho chắc chắn Nên ghép cây vào mùa mưa, vì đây là mùa cây đang dồi dào sinh lực Tại gốc ghép, chọn nơi vỏ cây tươi tốt để tạo chỗ ghép, như vậy mắt ghép mới hy vọng đạt được thành công, vì nơi ấy nhựa nguyên lưu thông tốt Việc ghép phải thực hiện càng nhanh càng tốt, để lâu nhựa sẽ khô, ghép không có kết quả

Phòng trừ sinh vật hại cây Mai

Hoa Mai là biểu tượng cho ngày tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam Sắc vàng tươi thắm của hoa mai vẫn được người đời cho là màu của may mắn, hạnh phúc và thịnh vượng

Cây Mai có sức đề kháng cao, dễ trồng, dễ sống Mặc dù, trên đất xấu cằn cỗi hoặc gặp vùng thời tiết thay đổi bất thường nhiều giống cây trồng không sống được thì cây mai vẫn có thể tồn tại Tuy nhiên, cây Mai dễ bị ảnh hưởng bởi úng ngập làm thối rễ, vàng lá và chết dần; các loài sâu bệnh hại thường làm ảnh hưởng đến

Trang 7

sinh trưởng và phát triển của cây như: bọ trĩ, nhện đỏ, rệp sáp, sâu ăn lá, bệnh mốc cam, bệnh gỉ sắt, bệnh đốm lá, bệnh cháy lá, bệnh đốm đồng tiền, bệnh vàng lá…

Chúng tôi xin giới thiệu một số sinh vật hại chủ yếu trên cây hoa Mai như sau:

I SÂU

1 Sâu ăn lá (Delias aglaia)

Họ: Pieridae - Bộ:Lepidoptera

Sâu ăn lá

Triệu chứng

Sâu non gặm nhấm làm khuyết lá, khi lớn chúng nhả tơ kéo vài lá non lại với nhau, rồi nằm bên trong cắn phá, làm cho lá bị khuyết, nếu nặng lá có thể bị cắn phá đến phân nửa, đôi khi chỉ còn trơ lại một đoạn gân chính ở gần cuống lá

Đặc điểm hình thái

Trưởng thành là một loài bướm, có chiều dài cơ thể khoảng 20 – 25mm, sải cánh rộng 60 – 70mm Thân và cánh mầu đen, trên cánh có nhiều đốm mầu trắng và mầu vàng hình bầu dục

Trưởng thành thường hoạt động ban ngày Trứng được đẻ rải rác trên các đọt non, lá non

Sâu non hình ống, thân màu xanh trong, đầu màu nâu đen Khi đẫy sức sâu dài khoảng 25 – 28mm

Sâu non thường nhả tơ kéo vài lá non lại với nhau làm tổ để sống và hóa nhộng ở trong đó

Sâu thường gây hại nhiều trong mùa mưa, là mùa cây mai ra nhiều đợt đọt non, lá non

Biện pháp phòng trừ

Dùng tay bắt giết khi phát hiện thấy tổ sâu ở những đọt non

Nếu mật số sâu cao, có thể dùng một trong những loại thuốc sau: Delfin, Abamectin hoặc một số thuốc gốc cúc tổng hợp như Fastac, Sec Saigon, Sumi-Alpha…

2 Bọ trĩ (bù lạch) (Thrips sp.)

Họ: Thripidae - Bộ:Thysanoptera

Trang 8

Triệu chứng gây hại của bọ trĩ

Triệu chứng

Bọ trĩ trưởng thành và ấu trùng đều chích hút dinh dưỡng ở lá non Triệu chứng thể hiện dưới mặt lá non là 2 vệt màu xám song song với gân chính Đọt non bị hại thường sần sùi, cứng và giòn, hai mép lá và chóp lá cong lên

Khi bị hại nặng lá bị vàng và dễ bị rụng, cây phát triển kém

Bọ trĩ có kích thước rất nhỏ, dài 1-2 mm Trưởng thành dạng thon, có mầu vàng đậm hoặc nâu đen, ấu trùng hình dạng giống trưởng thành có mầu trắng vàng đến vàng

Đặc điểm sinh thái

Trưởng thành và ấu trùng thường sống tập trung ở đọt non, gân lá non, ít di chuyển Khi những lá bị hại chuyển sang giai đoạn bánh tẻ và già, thức ăn không còn phù hợp, chúng lại di chuyển sang những lá non khác để chích hút và gây hại Bọ trĩ thường gây hại nặng trong mùa khô, khi mùa mưa đến bọ trĩ gây hại nhẹ hơn

Bọ trĩ trưởng thành

Biện pháp phòng trị

Khi tưới nước cho cây mai, dùng loại máy bơm có áp suất mạnh xịt thẳng vào những nơi cư trú của bọ trĩ để rửa trôi bớt chúng; mặt khác cũng sẽ làm giảm bớt được mật số của một số đối tượng dịch hại khác đang gây hại trên cây mai như nhện đỏ, rệp sáp…

Khi mật số bọ trĩ cao có thể sử dụng một số loại thuốc như: Malvate 21EC, Trebon 10EC, Confidor 100SL, Admire 50EC, Regent 5SC, Vimite 10ND, Bifentox 30ND, Virigent 800WG…Về liều lượng và cách pha chế nên theo khuyến cáo có in sẵn trên nhãn thuốc

Khi phun, chú ý phun tập trung vào mặt dưới của lá non, đọt non Ngoài ra, để hạn chế tác hại của bọ trĩ, nên trồng thưa để vườn mai luôn được thông thoáng

3 Nhện đỏ (Rầy lửa) (Tetranychus sp.)

Lớp Nhện : Arachnida - Bộ: Acarina

Trang 9

Nhện đỏ và Triệu chứng bị nhện đỏ gây hại

Triệu chứng

Nhện trưởng thành và nhện non đều ăn biểu bì và chích hút dịch của lá từ khi lá bước vào giai đoạn bánh tẻ trở đi, tạo ra những đốm lá trắng vàng có thể dễ nhận ra ở mặt trên của lá; còn ở mặt dưới của lá có những vết trắng lấm tấm giống bụi cám

Khi bị hại nặng bộ lá bị cằn lại, thô cứng và sẽ ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển bình thường của cây mai

Nhện đỏ có kích thước rất nhỏ (khoảng 0,3 – 0,4mm), hình bầu dục và có 8 chân Khi mới nở nhện có màu vàng nhạt, khi lớn chúng chuyển dần sang màu hồng và đỏ đậm

Nhện sinh sản rất nhiều, vòng đời của nhện lại ngắn vì thế chúng tích luỹ mật số khá nhanh, dễ bộc phát gây hại nặng nếu gặp điều kiện thuận lợi

Nhện đỏ ngoài gây hại trên cây mai, chúng còn gây hại trên rất nhiều loại cây trồng như cây ăn trái, cây rau màu và một số loại cây hoa kiểng khác

Nhện thường tập trung thành từng đám ở mặt dưới các lá già, chích hút nhựa Đôi khi nhện còn tập trung ở các mắt thân làm lá vàng và rụng

Nhện đỏ thường gây hại nặng trong các tháng mùa nắng

Không nên trồng hoặc đặt các chậu quá sát nhau để luôn tạo độ thông thoáng cho vườn mai

Thường xuyên kiểm tra bộ lá mai (nhất là những lá từ giai đoạn bánh tẻ trở đi) để phát hiện sớm và có biện pháp diệt trừ nhện kịp thời

Do cơ thể của nhện rất nhỏ vì thế để phát hiện nhện cần phải dùng kính lúp kiểm tra hoặc ngắt những lá mai nghi ngờ có nhện đặt vào giữa hai tờ giấy trắng rồi lấy tay vuốt nhẹ phía ngoài tờ giấy, nếu thấy trên mặt giấy

có những chấm nhỏ màu vàng xanh, hồng hay đỏ thì lá đó đang có nhện gây hại, những chấm này càng nhiều thì chứng tỏ mật độ của nhện càng cao

Khi cần thiết có thể sử dụng một trong các loại thuốc sau: Danitol 10EC; Comite 73EC; Pegasus 500SG; Ortus 5SC; Cascade 5EC; Nissuran 5EC; Sirbon 5EC; Kelthane 18,5EC…Chú ý phải sử dụng thuốc theo nguyên tắc 4 đúng và luân phiên các loại thuốc để tránh nhện đỏ kháng thuốc

4 Rệp sáp ( Dysmiccocus sp.)

Họ: Pseudococcidae - Bộ: Homoptera

Trưởng thành cái và ấu trùng Trưởng thành đực của rệp sáp

Trang 10

Rệp hút nhựa cây làm đọt xoăn lại, lá vàng, cây sinh trưởng kém Cây có rệp thường có kiến và nấm bồ hóng đen xuất hiện

Ngoài ra, rệp còn là môi giới truyền bệnh virus cho cây

Rệp trưởng thành cái không cánh, có thân mềm hình bầu dục dài khoảng 3 mm, bên ngoài phủ một lớp bột sáp trắng và có những sợi sáp trắng hai bên mình, cuối bụng có một cặp đuôi ngắn Rệp đực trưởng thành có một cặp cánh mỏng, cơ thể dài khoảng 2 mm, màu xám nhạt

Rệp non giống trưởng thành cái nhưng nhỏ hơn

Rệp non thường tìm chỗ cây non để sống, thường là kẽ lá, chùm hoa

Khí hậu nóng và ẩm là điều kiện thích hợp cho rệp phát triển Rệp sáp dysmicoccus sinh sống phá hại trên

nhiều loại cây

Dùng tay giết rệp khi cần thiết thì phun các loại thuốc Pyrinex, Supracide, Polytrin, Monster

II BỆNH

1 Bệnh đốm lá

Tác nhân do nấm : Pestalotia palmarum

Triệu chứng

Đầu tiên bệnh xuất hiện chỉ là một chấm nhỏ li ti, sau đó vết bệnh lan nhanh cả lá, viền vết bệnh có mầu nâu đậm, chỗ tiếp giáp giữa mô bệnh và mô khoẻ có quầng mầu vàng nhạt

Bệnh nặng lá bị vàng rồi cháy lỗ chỗ, nhất là bìa lá, làm lá quăn queo Bệnh thường xuất hiện trên những lá già rồi lan dần đến lá non, đọt non Ở nhánh non bị bệnh làm lá bị rụng, đọt bị cháy khô, cây chậm phát triển

Triệu chứng bệnh đốm lá

- Trồng với mật độ vừa phải để cây mai được thông thoáng

- Vệ sinh vườn bằng cách cắt tỉa thu gom lá bị bệnh tiêu huỷ để tránh lây lan

- Bón phân cân đối, tăng cường bón thêm phân hữu cơ và kali giúp cây kháng bệnh

- Dùng thuốc hoá học: Viben C, phun ướt đều cả hai mặt lá, cần lập lại 2-3 lần, sau 5-7 ngày để trị bệnh Phun

từ 10-15 ngày/ lần để phòng trừ bệnh

2 Bệnh cháy lá

Lớp nấm bất toàn : Deuteromycetes

Tiêu đề	Kỹ thuật trồng mai vàng
Tác giả	Phan Quang Thoai

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	500,62 KB