Bài tập nhóm Kinh tế đầu tư

Bài báo cáo cho bài tập nhóm môn Kinh tế đầu tư NEU ĐỀ TÀI: Hoạt động đầu tư nước ngoài là động lực thúc đẩy đầu tư trong nước, hãy chứng minh điều đó được thực hiện bởi sinh viên, Thực hiện trong học kỳ 1 năm học 20202021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-*** -BÁO CÁO ĐỀ TÀI

NHÓM 4

ĐỀ TÀI: Hoạt động đầu tư nước ngoài là động lực

thúc đẩy đầu tư trong nước, hãy chứng minh điều đó

GVHD: Đào Minh Hoàng

Hà Nội, 10/2020

MỤC LỤC

I GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

1 Tên đề tài: Hoạt động đầu tư nước ngoài là động lực thúc đẩy đầu tư trong nước,

hãy chứng minh điều đó

2 Lý do chọn đề tài:

Trong các yếu tố tác động đến tăng trưởng kinh tế thì vốn là một yếu tố quan trọng Đối với Việt Nam để đạt tốc độ tăng trưởng cao và ổn định cần phải có một lượng vốn rất lớn Tuy nhiên trong bối cảnh nền kinh tế còn kém phát triển, thu nhập bình quân đầu người chưa cao thì việc tích lũy được một nguồn vốn khổng lồ là việc không khả thi do đó việc huy động vốn đầu tư nước ngoài để bổ sung cho tổng vốn đầu tư phát triển có ý nghĩa chiến lược Nó bổ sung nguồn vốn quan trọng vào tổng đầu tư xã hội, góp phần cải thiện cán cân thanh toán, là một cách tăng cường năng lực sản xuất và chuyển giao công nghệ, khai thông thị trường sản phẩm (đặc biệt là trong gia tăng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá), tạo nguồn thu cho ngân sách và là một giải pháp tạo việc làm cho người lao động đồng thời thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch

cơ cấu kinh tế

Chính vì vai trò to lớn của vốn đầu tư nước ngoài, nhóm chúng em chọn đề tài này nhằm nghiên cứu những vai trò của nguồn vốn đầu tư nước ngoài đối với việc thúc đẩy nguồn vốn trong nước, giúp tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam

3 Phạm vi và phương pháp nghiên cứu:

- Phạm vi: Tình hình nguồn vốn đầu tư nước ngoài trong 5 năm gần đây (2016 – 2020) của Việt Nam

- Phương pháp nghiên cứu: tìm những số liệu nguồn vốn trong 5 năm gần đây và đánh giá tác động của nó tới nguồn vốn đầu tư trong nước và đề xuất một số giải pháp thúc đẩy nguồn vốn đầu tư nước ngoài

4 Mục tiêu nghiên cứu: tìm ra mối liên hệ của nguồn vốn đầu tư nước ngoài với

nguồn vốn đầu tư trong nước, từ đó đánh giá được vai trò to lớn của vốn đầu tư nước ngoài đối với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nước

5 Ý nghĩa đề tài: giúp nhận thức được tầm quan trong của nguồn vốn đầu tư nước

ngoài đối với việc phát triển đất nước, để có những giải pháp cho vào việc thúc đẩy nguồn vốn đâu tư nước ngoài

6 Cấu trúc đề tài:

Phần 1: Khái niệm đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước

Phần 2: Thực trạng nguồn vốn đầu tư nước ngoài

2.1 Nguồn vốn ODA

2.2 Nguồn vốn FDI

Phần 3: Ảnh hưởng của nguồn vốn đầu tư nước ngoài đến việc thúc đẩy nguồn vốn đầu tư trong nước

3.1 Lợi ích của thu hút nguồn vốn ODA

3.2 Lợi ích của thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Phần 4: Giải pháp thúc đẩy nguồn vốn đầu tư nước ngoài

II NỘI DUNG

1 Khái niệm đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước

- Nguồn vốn đầu tư trong nước là phần tích lũy của nội bộ nền kinh tế bao gồm

tiết kiệm của dân cư , các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp và tiết kiệm của chính phủ được huy động vào quá trình tái sản xuất của xã hội

Nguồn vốn đầu tư trong nước bao gồm: nguồn vốn nhà nước và nguồn vốn của

tư nhân và cư dân

- Nguồn vốn đầu tư nước ngoài bao gồm toàn bộ phần tích lũy của cá nhân doanh

ngiệp, các tổ chức kinh tế và chính phủ nước ngoài có thể huy động vào quá trình đầu

tư phát triển tại nước sở tại

Theo tính chất luân chuyển vốn có thể phân loại các nguồn vốn nước ngoài chính như sau: tài trợ phát triển chính thức (ODA), nguồn tín dụng từ các ngân hàng thương mại quốc tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nguồn huy động qua thị trường vốn quốc tế

2 Thực trạng nguồn vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam

2.1 Nguồn vốn ODA

Nguồn vốn ODA là nguồn vốn phát triển do các tổ chức quốc tế và các chính phủ nước ngoài cung cấp với mục tiêu trợ giúp các nước đang phát triển

Với một quốc gia đang phát triển rất nhanh như Việt Nam, nhu cầu vốn rất lớn Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức ODA là một trong những nguồn vốn đầu tư phát triển quan trọng đối với Việt Nam Trước đây,Việt Nam nhận được hai nguồn vốn ODA song phương chủ yếu:

+ Một từ các nước thuộc tổ chức SEV (Hội đồng tương trợ kinh tế), trong đó chủ yếu là từ Liên Xô (cũ) Đây là một nguồn viện trợ không nhỏ và có ý nghĩa quan trọng nhất cả về nội dung, quy mô và chất lượng, cũng như giá cả, điều kiện tín dụng… Khoản viện trợ này đã giúp chúng ta xây dựng một số ngành quan trọng nhất của sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế

+ Nguồn viện trợ ODA thứ hai từ các nước DAC và một số nước khác, chủ yếu là Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch, Na Uy, Pháp, Ấn Độ… Nguồn ODA này đã có ý nghĩa tích cực trên một số mặt trong sự nghiệp phát triển kinh tế và xã hội của Việt Nam

Trong 3 năm 2016 - 2018, tổng số vốn đầu tư từ nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài là 137.176 tỷ đồng, đạt 74,53% dự toán được Quốc hội giao

Đối với nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài, cập nhật đến 31/8/2019 mới giải ngân được 6.480 tỷ đồng, chỉ đạt 10,7% kế hoạch vốn do Quốc hội giao (60.000 tỷ đồng) và 15,7% kế hoạch do Bộ Kế hoạch và Đầu tư thông báo (40.735 tỷ đồng) Trước tình hình hiện nay, đòi hỏi phải có các biện pháp quyết liệt hơn nữa thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công nói chung và vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài nói riêng; đồng thời phải thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại công điện

số 1042/CĐ-TTg

2.2 Nguồn vốn FDI

FDI (Foreign Direct Investment) là hình thức đầu tư dài hạn của cá nhân hoặc tổ chức nước này vào nước khác bằng cách thiết lập nhà xưởng sản xuất, cơ sở kinh doanh Mục đích nhằm đạt được các lợi ích lâu dài và nắm quyền quản lý cơ sở kinh doanh này

Theo Tổ chức Thương mại Thế giới đưa ra định nghĩa: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở nước khác (nước thu hút đầu tư) đi cùng với quyền quản lý số tài sản đó Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác

Theo thống kê được về tình hình nguồn vốn FDI đầu tư vào Việt Nam trong những năm gần đây, ta có biểu đồ sau:

- Năm 2016, có 2547 doanh nghiệp, tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần với tổng vốn đầu tư khoảng 3,4 tỷ USD, vốn FDI đăng kí hơn 24 tỉ USD ,vốn FDI thực hiện năm 2016 ước tính đạt 15,8 tỷ USD tăng 9% đạt mức giải ngân vốn FDI cao nhất ( tính từ 2016 về trước)

- Năm 2017 là năm ghi dấu mốc quan trọng đánh dấu 30 năm Việt Nam thực hiện chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 2017 cũng là năm có nhiều bước tiến mạnh mẽ khi nguồn vốn FDI đạt kỷ lục về lượng và có “bước nhảy” về chất Vốn FDI đăng ký đạt 35,88 tỷ USD (tăng 44,4% so với cùng kỳ năm 2016) cao nhất trong 10 năm trước đó Trong đó, có 2.591 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đăng

ký đầu tư Vốn FDI thực hiện đạt khoảng trên 17 tỷ USD, cao nhất trong 30 năm qua

Số vốn giải ngân trong năm 2017 cũng được xác lập bằng kỷ lục 17,5 tỷ USD

- Năm 2018 cũng tiếp tục ghi nhận những thành công nổi bật của Việt Nam trong thu hút đầu tư nước ngoài, với tổng vốn đầu tư cấp mới, tăng thêm và cả vốn đầu tư qua góp vốn, mua cổ phần là trên 35,46 tỷ USD Đặc biệt, vốn đầu tư nước ngoài giải ngân đã đạt mức kỷ lục, với 19,1 tỷ USD, tăng 9,1% so với năm trước đó

- Nguồn vốn FDI trong năm 2019 cao nhất trong 4 năm vừa qua

+ Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tính đến ngày 20/12, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam bao gồm vốn đăng ký cấp mới, tăng thêm và vốn góp mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đã đạt 38 tỷ USD,( thống kê tạm tính:lượng vốn đăng ký mới đạt gần 17 tỷ USD, vốn điều chỉnh và tăng thêm đạt 5,8 tỷ USD, và lượng vốn góp mua cổ phần đạt 15,47 tỷ USD) tăng 7,2%

so với cùng kỳ năm 2018 Đây cũng là con số cao nhất trong vòng 10 năm gần đây Cục Đầu tư nước ngoài cho biết, giải ngân vốn FDI năm 2019 đạt con số cao kỷ lục từ trước tới nay với 20, 38 tỷ USD, tăng 6,7% so với cùng kỳ năm 2018 Trong bối cảnh suy giảm chung của dòng FDI toàn cầu, việc Việt Nam vẫn duy trì được mức tăng trưởng vốn thực hiện là thành quả đáng khích lệ Tính chung năm 2019, các nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vào 19 ngành lĩnh vực Trong đó, lượng vốn đầu tư tập trung nhiều nhất vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo với tổng số vốn đạt 24,56 tỷ USD, chiếm 64,6% tổng vốn đầu tư đăng ký Đây cũng là lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong vốn đăng ký cả về đăng ký vào các dự án đầu tư mới, dự án đầu tư mở rộng và góp vốn, mua cổ phần; Lĩnh vực hoạt động kinh doanh bất động sản đứng thứ hai với tổng vốn đầu tư 3,88 tỷ USD, chiếm 10,2% tổng vốn đầu tư đăng ký; Tiếp theo là các lĩnh vực bán buôn bán lẻ, hoạt động chuyên môn khoa học - công nghệ…

 Nhân xét:

Trong giai đoạn 2016-2019 việc thu hút nguồn vốn FDI đầu tư vào Việt Nam đã tăng lên đáng kể, điều này cho thấy Nhà nước ta đã có những chính sách thúc đẩy hợp

lí để thu hút nguồn vốn này

- Số dự án có nguồn vốn đầu tư nước ngoài FDI đã tăng 1327 dự án, đây là con số khá lớn đối với Việt Nam

- Lượng vốn đăng kí đã tăng khoảng 13,9 tỷ USD

- Lượng vốn thực hiện cũng tăng lên khoảng 4,58 tỷ USD, đóng góp lớn vào nguồn vốn phát triển đất nước, thúc đẩy tăng trưởng trong nhiều lĩnh vực

3 Ảnh hưởng của nguồn vốn đầu tư nước ngoài đến việc thúc đẩy nguồn vốn đầu

tư trong nước

3.1 Lợi ích của thu hút nguồn vốn ODA

Trong thời gian qua , việc thu hút ODA phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Việt Nam diễn ra trong bối cảnh đất nước và quốc tế có rất nhiều thuận lợi Kể từ năm 1993 đến hết năm 2010, Việt Nam đã tổ chức được 18 hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ với tổng mức vốn cam kết đạt khoảng 72 tỷ USD, số vốn đăng kí trên 45 tỷ USD, vốn giải ngân gần 29 tỷ USD.Với quy mô tài trợ khác nhau ,hiện Việt Nam có hơn 45 đối tác phát triển song phương và hơn 350 tổ chức quốc tế và phi chính phủ đang hoạt động.Chính phủ ưu tiên nguồn vốn ODA cho các lĩnh vực : giao thông vận tải , hệ thống lưới điện, phát triển nông nghiệp nông thôn ,xóa đói giảm nghèo ,y tế giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ

Tầm quan trọng của ODA đối với các nước đang và kém phát triển là điều không thể phủ nhận Điều này được thể hiện rõ qua những thành công mà các nước tiếp nhận ODA đã đạt được:

- Đầu tiên, trong khi các nước đang phát triển đa phần là trong tình trạng thiếu vốn trầm trọng nên thông qua ODA song phương có thêm vốn để phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội ODA mang lại nguồn lực cho đất nước, tạo cơ sở cho đầu tư phát triển nguồn lao động trong nước

- Theo các nhà kinh tế, việc sử dụng viện trợ ở các nước đang phát triển nhằm loại bỏ sự thiếu vốn và ngoại tệ, tăng đầu tư vốn đến điểm mà ở đó sự tăng trưởng kinh

tế tạo điều kiện cho các nước này đạt được đến quá trình tự duy trì và phát triển

- Tạo điều kiện để các nước tiếp nhận có thể vay thêm vốn của các tổ chức quốc

tế, thực hiện việc thanh toán nợ tới hạn qua sự giúp đỡ của ODA, từ đó tập trung vào đầu tư phát triển trong nước

- ODA giúp các nước nhận hỗ trợ tạo ra những tiền đề đầu tiên, đặt nền móng cho sự phát triển về lâu dài thông qua lĩnh vực đầu tư chính của nó là nâng cấp cơ sở

hạ tầng về kinh tế, nó sẽ thu hút nguồn vốn đầu tư trong nước vào những lĩnh vực phục

vụ cho việc nâng cấp cơ sở hạ tầng

- ODA tác động tích cực đến phát triển kinh tế xã hội của các địa phương và vùng lãnh thổ, đặc biệt là ở các thành phố lớn: nguồn vốn này trực tiếp giúp cải thiện điều kiện về vệ sinh y tế, cung cấp nước sạch, bảo vệ môi trường Đồng thời nguồn ODA cũng góp phần tích cực trong việc phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn, phát triển

nông nghiệp, xóa đói giảm nghèo

- ODA giúp các doanh nghiệp nhỏ trong nước có thêm vốn, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả đầu tư cho sản xuất kinh doanh, dần dần mở rộng quy mô doanh nghiệp

- Ngoài ra, ODA còn giúp các nước nhận viện trợ có cơ hội để nhập khẩu máy móc thiết bị cần thiết cho quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, từ các nước phát triển Thông qua nước cung cấp ODA nước nhận viện trợ có thêm nhiều cơ hội mới để tham gia vào các tổ chức tài chính thế giới, đạt được sự giúp đỡ lớn hơn về vốn từ các tổ chức này, từ đó thúc đẩy nguồn vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực

Để làm rõ tác động của ODA đến nguồn vốn đầu tư trong nước thì có thể kể đến

dự án nâng cấp QL217 (Thanh Hóa) giai đoạn 2

- Đây là một công trình giao thông vốn ODA sử dụng vốn vay của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cũng đang được Ban quản lí dự án Thăng Long gấp rút hoàn thiện thủ tục để chuẩn bị nghiệm thu bàn giao Dự án có chiều dài khoảng 47km (tổng mức đầu tư 1.717 tỷ đồng) đi qua ba huyện Cẩm Thủy, Bá Thước và Hà Trung của tỉnh Thanh Hóa, được khởi công từ đầu năm 2018 đã hoàn thành thi công trong tháng 3/2020

- Dự án được đưa vào khai thác không chỉ có ý nghĩa lớn đối với tỉnh Thanh Hóa

mà còn đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển chung của khu vực Bởi, tuyến QL217 cùng với các tuyến đường 6, 6A, 6B - tỉnh Hủa Phăn (Lào) thuộc Hành lang Đông Bắc của Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS) kết nối vùng Đông Bắc Lào với Bắc Việt Nam và nối ra biển tại Thanh Hóa Hơn nữa, việc nâng cấp các tuyến đường này sẽ giúp tối đa hóa tiềm năng kinh tế của hành lang Đông Bắc GMS, tạo điều kiện cho phía Bắc Lào tiếp cận thuận lợi với cảng Nghi Sơn, Thanh Hóa Điều này tạo điều kiên thuận lợi cho thúc đẩy đầu tư phát triển giao thương hàng hóa qua các khu vực trong nước, các mặt hàng xuất khẩu và có thể thu hút đầu tư vào những vùng đất mới

 Việt Nam đã ưu tiên sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi như là đòn bẩy, thúc đẩy, thu hút đầu tư tư nhân, không sử dụng vốn vay nước ngoài cho các dự án mà tư nhân quan tâm, có khả năng thực hiện với công nghệ hiệu quả và chi phí thấp hơn Chúng ta cũng sử dụng nguồn vốn này với vai trò là "vốn mồi", chất xúc tác cho các nguồn vốn trong nước, nhất là vốn đầu tư của khu vực tư nhân Giảm dần tỷ trọng vốn vay nước ngoài trong tổng mức đầu tư của dự án,

3.2 Lợi ích của thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

3.2.1 Lợi ích của thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã bổ sung cho nguồn vốn đầu tư trong nước, tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển đất nước Bên cạnh

đó, nó còn tạo điều kiện thuận lợi cho thúc đẩy nguồn vốn đầu tư trong nước của các doanh nghiệp tư nhân và Nhà nước Điều đó được thể hiện qua những tác động của FDI đến nước nhận đầu tư như sau:

- Tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý: Trong một số trường hợp, vốn cho tăng

trưởng dù thiếu vẫn có thể huy động được phần nào bằng "chính sách thắt lưng buộc bụng" Tuy nhiên, công nghệ và bí quyết quản lý thì không thể có được bằng chính sách đó Thu hút FDI từ các công ty đa quốc gia sẽ giúp một nước có cơ hội tiếp thu công nghệ mới và bí quyết quản lý kinh doanh mà các công ty này đã tích lũy và phát triển qua nhiều năm và bằng những khoản chi phí lớn Tuy nhiên, việc phổ biến các công nghệ và bí quyết quản lý đó ra cả nước thu hút đầu tư còn phụ thuộc rất nhiều vào năng lực tiếp thu của đất nước VÌ vậy sẽ thúc đẩy nguồn vốn đầu tư trong nước để tạo

ra nguồn lực cần thiết phục vụ cho nó

- Tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu: Khi thu hút FDI từ các công ty đa quốc

gia, không chỉ xí nghiệp có vốn đầu tư của công ty đa quốc gia, mà ngay cả các xí nghiệp khác trong nước có quan hệ làm ăn với xí nghiệp đó cũng sẽ tham gia quá trình phân công lao động khu vực Chính vì vậy, nước thu hút đầu tư sẽ có cơ hội tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu thuận lợi cho đẩy mạnh xuất khẩu, tăng cường giao thương với nhiều nước trên khu vực và trên thế giới Điều này tạo động lực cho các doanh nghiệp tư nhân trong nước đầu tư vào các mặt hàng xuất khẩu

- Tăng số lượng việc làm và đào tạo nhân công

+ Vì một trong những mục đích của FDI là khai thác các điều kiện để đạt được

chi phí sản xuất thấp, nên xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sẽ thuê mướn nhiều lao động địa phương Thu nhập của một bộ phận dân cư địa phương được cải thiện sẽ đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của địa phương Trong quá trình thuê mướn đó, đào tạo các kỹ năng nghề nghiệp, mà trong nhiều trường hợp là mới mẻ và tiến bộ ở các nước đang phát triển thu hút FDI, sẽ được xí nghiệp cung cấp Điều này tạo ra một đội ngũ lao động có kỹ năng cho đất nước đồng thời thu hút FDI Không chỉ có lao động thông thường, mà cả các nhà chuyên môn địa phương cũng có cơ hội làm việc và được bồi dưỡng nghiệp vụ ở các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

+ Đánh giá về 30 năm thu hút FDI, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư