- Giuùp HS caûm nhaän ñöôïc veû ñeïp cuûa nhöõng chí só yeâu nöôùc ñaàu theá kæ XX, nhöõng ngöôøi mang chí lôùn cöùu nöôùc, cöùu daân, duø ôû hoaøn caûnh naøo vaãn giöõ ñöôïc phong thaùi[r]
Trang 1CHỦ ĐỀ : KHÍ PHÁCH NGƯỜI TÙ CÁCH MẠNG –LỚP 8
( 2 tiết – ppct tiết 56-57 )
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Nội dung chương trình các mơn được tích hợp trong chủ đề
a/ Các mơn / bài được tích hợp
Mơn Ngữ văn : Bài Đập đá ở Cơn Lơn
Bài Vào nhà ngục Quảng Đơng cảm tác
- Mơn : Lịch sử - Kiến thức : Các phong trào chống Pháp trước năm 1945
- Mơn : Địa lí - Kiến thức : Biển đảo
b/ Phương án dạy học chủ đề
- Thời điểm thực hiện : Tuần 15 - Tiết 58,59 - HKI
- Số tiết thực hiện : 2 tiết
- Đối tượng dạy học (lớp 8)
c/ Ý nghĩa xây dựng chủ đề :
- Giảm tải
- Khí phách của người tù cách mạng
2 Mục tiêu của chủ đề
a/ Kiến thức :
- Giúp HS cảm nhận được vẻ đẹp của những chí sĩ yêu nước đầu thế kỉ XX, những người mang chí lớn cứu nước, cứu dân, dù ở hoàn cảnh nào vẫn giữ được phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bất khuất và niềm tin không dời đổi vào sự nghiệp giải phóng dân tộc
- Hiểu được sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của tác giả b/ Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại
- Bao quát tồn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ
- Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu (ngơn ngữ, hình ảnh độc đáo, …trong tác phẩm thơ) từ đĩ cảm nhận được giá trị nghệ thuật trong bài thơ
- Phân tích được vẻ đẹp của tình đồng chí, vẻ đẹp hình tượng người chiến sĩ lái xe Trường Sơn c/ Thái độ :
- Tự hào, trân trọng những phẩm chất của người chiến sĩ VN thời chống Pháp, thời chống Mỹ
- Tự hào, biết ơn, học tập, noi theo
d/ Các năng lực chính hướng tới :
Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tự học
3 Sản phẩm cuối cùng :
- So sánh hình ảnh người tù CM trong hai bài thơ
- Bài viết ngắn về người chiến sĩ CM trước 1945 (HS cĩ khả năng)
4 Phương pháp dạy học :
Phương pháp đọc diễn cảm, phương pháp hoạt động nhĩm, phương pháp vấn đáp, phương pháp thuyết trình (HS)…
5 Chuẩn bị của GV và HS :
- Chân dung nhà thơ Phan Châu Trinh, Phan Bội Châu
Trang 2- Thơ văn Phan Châu Trinh, Phan Bội Châu
- Sách giáo khoa, sách tham khảo, Chuẩn KT, KN, ảnh tác giả, video clip, phiếu học tập
HS : Đọc kỹ bài, trả lời câu hỏi tìm hiểu bài
II KẾ HOẠCH DẠY HỌC (Giáo án)
♣ HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Cho HS xem đoạn tranh về đảo Cơn Lơn
Câu hỏi xác định vị trí của đảo
1 Hãy cho biết “Cơn Đảo” (đảo Cơn Lơn) thuộc địa phận tỉnh nào của Việt Nam :
A Khánh Hịa C Kiên Giang
B Đà Nẵng D Phan Thiết
♣ HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Tiết 56
Văn bản đọc thêm (40 phút)
VÀO NHÀ NGỤC QUẢNG ĐÔNG CẢM TÁC
Phan Bội Châu
TRÒ
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu
chung về tác giả, tác phẩm
(?) Nêu những nét tiêu điểm về tư
tưởng
GV nhận xét
(?) Nêu thời điểm & hòan cảnh sáng
tác bài thơ
Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản.
(?) Bài thơ được làm theo thể loại
thơ nào, Em hiểu gì về thể loại thơ
ấy
(?) Em hiểu gì về cách trình bày &
giọng điệu thể hiện ở 2 câu đề :
Nội dung đề cập đến vấn đề gì ?
Giải thích các từ “Hào Kiệt, Phong
lưu”
2 em đọc Lớp nhận xét
HS trả lời kết hợp ghi chép
Thể thơ: Thất ngôn BCĐL K.cấu: Đề, thực, luận, kết
Điệp ngữ, Từ HV, giọng điệu vui đùa, coi thường gian nan
GT : Con người tài năng, lịch sự, sống ung dung đàng hòang, coi thường gian nan, phong thái ung dung thanh thản
- Cuộc đời hoạt động of tác giả đang gặp sóng gió
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- PBC (1867-1940), quê ở huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
- là nhà yêu nước, nhà cách mạng lớn của dân tộc trong vịng 20 năm đầu củ TK XX và cũng là nhà văn nhà thơ với nhiều tác phẩm thể hiện lịng yêu nước, cĩ khát vọng tự do, độc lập
2 Tác phẩm:
Sáng tác năm 1914, sau khi PBC bị bặt giam ở Trung Quốc
II Tìm hiểu văn bản
1 Hai câu đề
“Vẫn là hào kiệt, vẫn phong lưu Chạy mỏi chân thì hẳn ở tù”
à Điệp ngữ, Từ HV, giọng điệu vui đùa, coi thường gian nan , mặc dù rơi vào tù ngục nhưng vẫn khí phách hiên ngang của người hào kiệt, cốt cách của bậc phong lưu tài tử.
2 Phần thực
“Đá khách… năm châu”
Trang 3(?) Ở phần thực TG nói gì về cđ của
chính mình, cách nói đó có td ntn ?
- GV : Cuộc đời chiến đấu bôn ba đầy
sóng gió lưu lạc…không mái ấm gia
đình, đau khổ về v.chất, cay đắng
về tinh thần
(?) Tg có nhằm mục đích than thân
không
(?) Em có nhận xét gì về giọng điệu
của 2 câu thơ này
(?) Đọc và cảm nhận về 2 câu thơ
này
GV bổ sung
(?) Ý nghĩa của 2 câu kết là gì.
- Nêu NT trong phần kết
- Nhận xét âm hưởng của bài thơ
Hoạt động 3: HD tổng kết
(?) NT của bài thơ và Nội dung, tư
tưởng chính của bài thơ là gì
nơi đất khách … lại bị kẻ thù kết án tử hình vắng mặt, bị truy đuổi
à Không than thân trách phận mà tg muốn nói về cuộc đời đầy sóng gió với t/c chung giúp ta cảm nhận được đầy đủ hơn về tầm vóc lớn lao phi thường.
à Cảm thông được nỗi nhọc nhằn của ngừơi yêu nước tầm với người tù bỗng vút trở lên lớn lao phi thường
- NT đối với cách nói quá dựng lên người tù yêu nước phi thường với khí phách hiên ngang bất khuất con người trong hình ảnh tù đày vẫn “giang tay” hoài bào lớn lao cứu nước cứu đời cười trước mọi thủ đoạn đen tối của kẻ thù.
- Bài thơ khép lại ở tư thế hiên ngang của người tù yêu nước khẳng định ý chí gang thép kẻ thù không thể nào bẻ gãy từ ”còn” được lặp lại ngắt nhịp 3/3 lời thơ mạnh mẻ dứt khoát dõng dạc.
Cảm hứng mạnh liệt hào hùng vượi lên trên thực tại khắc nghiệt của cuộc sống tù ngục
Hs nhận xét
à Cuộc đời hoạt động of tác giả đang gặp sóng gió nơi đất khách … lại bị kẻ thù kết án tử hình vắng mặt, bị truy đuổi
3 Phần luận
“Bủa tay ơm… oán thù”
à Cách nói quá dựng lên người tù yêu nước phi thường với khí phách hiên ngang bất khuất con người trong hình ảnh tù đày vẫn “giang tay” hoài bào lớn lao cứu nước cứu đời cười trước mọi thủ đoạn đen tối của kẻ thù
à Câu thơ kết tinh cao độ cảm xúc lãng mạn hào hùng của tác giả
4 Phần kết
“Thân ấy… sợ gì đâu”
à Luôn quyết tâm tin tưởng vào chính nghĩa không sợ kẻ thù trước sức mạnh nào
à Từ ”còn” được lặp lại ngắt nhịp
3/3 lời thơ mạnh mẻ dứt khoát dõng dạc.
I T ổng kết Ghi nhớ (s/148)
Trang 4Tiết 57
VĂN BẢN
ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN
PHAN CHÂU TRINH
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
Giáo viên hướng dẫn đọc – đọc
mẫu
Học sinh đọc – nhận xét
(?) Nêu những nét chính về tg và
tp
GV bổ sung thêm.
Bài thơ được sáng tác đầu năm
1908 lúc ông cùng ND Trung Kỳ
nổi dậy chống sưu thuế – ông bị
bắt – bị đày ra Côn Đảo.
? Phong trào khởi nghĩa
(phong trào Đơng Kinh Nghĩa
Thục ) của cụ Phan châu Trinh
cĩ gì khác với phong trào Đơng
Dương của Phan Bội Châu
(liên mơn Lịch Sử 8 – kì 2)
Hoạt động 2: tìm hiểu văn bản.
Yêu cầu hs đọc bài thơ
(?) Em thử hình dung công việc
đập đá ở Côn Lôn của người tù là
công việc ntn?
GV bổ sung.
(?) Theo em có thể tìm hiểu bài
thơ theo cách nào là hợp lý nhất ?
Vì sao?
(?) Đọc 4 câu thơ đầu – cho biết
câu thơ gợi tư thế đứng của con
người giữa đất trời ntn?
(?) Công việc đập đá được miêu tả
ntn? Đọc và cảm nhận 3 câu thơ
tiếp theo
GV nêu được câu NT: đối ẩn dụ,
Học sinh đọc bài
- Công việc gian khổ trên hòn đảo Côn Lôn trơ trọi đầy sóng gió giũa biển khơi, nhà tù khắc nghiệt.
- 4 câu thơ đầu - Công việc
- 4 câu thơ còn lại: cảm xúc của tg
à tư thế của trang nam nhi đang làm phận sự của người anh hùng
- tư thế đường hoàng giữa mọi sóng gió Thế đứng vững chãi hiên ngang đạp lên gian khổ.
- Bằng nét bút khoa trương giọng điệu pha chút tự hào NT đối, ĐT mạnh hành động quả quyết mạnh mẽ – khí thế hừng hực hiên ngang như bước vào cuộc giao tranh quyết liệt sống chết không đội trời chung
I Tìm hiểu – chú thích
1 Tác giả :
- PCT (1872 – 1926), hiệu Tây Hồ, quê ở huyện Hà Đơng, Quảng Nam
- Trong những năm đầu của TK XX ơng là người đề xướng dân chủ, địi bãi bỏ chế độ quân chủ sớm ở VN
- Văn thơ của ơng vừa đanh thép, vừa trữ tình thấm đẫm tinh thần yêu nước, dân chủ
2 Tác phẩm
Bài thơ được sáng tác đầu năm
1908 lúc ông cùng ND Trung Kỳ nổi dậy chống sưu thuế – ông bị bắt – bị đày ra Côn Đảo
II Tìm hiểu văn bản
1 B ốn câu thơ đầu : Công việc đập đá ở Côn Lôn và khí phách của người anh hùng
“Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn”
à tư thế của trang nam nhi đang làm phận sự của người anh hùng
“Lừng lẫy làm …… mấy trăm hịn.”
à tư thế đường hoàng giữa mọi sóng gió Thế đứng vững chãi hiên ngang đạp lên gian khổ
à Bằng nét bút khoa trương, đối
Trang 5cái hay à nhịp điệu à hàm nghĩa
(?) Đọc 4 câu thơ cuối cho biết nội
dung NT chính của đoạn đó?
à Phải chịu đựng dằng dặc qua
năm tháng với sức chịu đựng vững
chí Câu thơ 7,8 là sự mưu đồ sự
nghiệp đất nước đầu thế kỷ XX sức
người có thể làm được à tự tin,
chí lớn của PCT.
(?) Bài thơ được viết theo phương
thức nào? Em hãy nhận xét giọng
điệu toàn bài thơ và các biện pháp
NT tiêu biểu
Hoạt động 3: Tổng kết
(?) Bài thơ giúp em cảm nhận
điều gì về vẻ đẹp – khí phách của
người yêu nước
GV: nêu những tp đã học có
chung nét tiêu biểu ấy: Tố Hữu,
HCM
? Trong hai bài thơ Đập đá ở
Cơn Lơn của Phan Châu Trinh
và Vào nhà ngục Quảng Đơng
cảm tác của Phan Bội Châu cĩ
nét chung gì ?
(thảo luận nhĩm)
Hoạt động 4 : luyện tập
? Đọc lại hai bài thơ.
? Em cĩ suy nghĩ gì nếu em là
người tù CM như hai cụ Phan
trong hồn cảnh như thế.
à NT miêu tả + biểu cảm trực tiếp suy nghĩ vẫn là khí phách hiên ngang tự nhủ mình để xứng danh anh hùng Sự đối lập giữa gian khổ.
“Thân sành sỏi > < việc con con” dẻo dai – coi thường hiểm nguy – bền gan, đối lập giữa chí lớn của người anh hùng một công việc mà không phải ai cũng tin giọng thơ cứng cỏi pha chút ngang tàn bị khuất phục trước hoàn cảnh.
- HS trả lời
=> Thể thơ thất ngơn bát
cú Đường Luật ; cùng thể hiện khí phách hiên ngang, bất khuất người chiến sĩ
CM coi thường mọi gian khổ, mọi nguy hiểm; tinh thần phải kiên trung, cứng cỏi trước mọi thử thách;
cĩ chí lớn cứu nước cứu dân, lạc quan tin tưởng về
sự nghiệp cách mạng.
Hs tự phát biểu
lập.
2 B ốn câu thơ cuối
“Tháng ngày bao quản … con con.”
à khí phách hiên ngang tự nhủ mình để xứng danh anh hùng phải sẵn sàng chấp nhận mọi gian khổ, tinh thần trung kiên, cứng cỏi trước mọi thử thách
à NT miêu tả + biểu cảm trực
tiếp suy nghĩ, sự đối lập.
III T ổng kết
GHI NHỚ (S/150)
5/ HOẠT ĐỘNG TÌM TỊI MỞ RỘNG
- Tìm những bài thơ, văn về hình ảnh người tù CM trong thời kì kháng chiến chống Pháp ?
Trang 6III THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU BỔ TRỢ.
1 Thiết bị dạy học : Máy chiếu, Tranh ảnh, bản đồ
2 Tài liệu bổ trợ : Tuyển tập thơ văn giai đoạn 1930-1945
IV CHUẨN BỊ BÀI MỚI :
- SOẠN PHẦN TV “Ôn tập dấu câu”
- Đọc trước CTĐP nhà văn Anh Đức