Chọn cái chết không thể khác muốn chờ đợi con, ngày gặp con bất lực trước hoàn cảnh - Nghèo khổ bế tắc con đường cùng - Giàu lòng thương yêu, lòng tự trọng c Suy nghĩ của ông[r]
Trang 1Ngày soạn: 08/ 9/ 2015
Ngày bắt đầu dạy:…………
TIẾT 13
Văn bản:
LÃO HẠC
Tác giả: Nam Cao
A/Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức:
- Thấy đuợc tình cảnh khốn khổ và nhân cách cao quý của nhân vật cũng như của người nông dân
- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của Nam cao, thương cảm và trân trọng người nông dân Hiểu được nghệ thuật truyện ngắn của Nam cao
2/ Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm, hiểu, tóm tắt được tác phẩm truyện viết theo hướng hiện thực.
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự
để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực
-Rèn kĩ năng phân tích tác phẩm truyện
3/Thái độ:
- Giáo dục lòng thương người, thương yêu loài vật, biết cảm thông chia sẻ
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Suy nghĩ sáng tạo; phân tích, bình luận diễn biến tâm trạng các nhân vật trong văn bản
- Tự nhận thức: xác định lối sống có nhân cách, tôn trọng người thân, bản thân
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, trao đổi về số phận người nông dân Việt Nam trước năm 1945
B/ Chuẩn bị dạy học:
1/ Giáo viên: Sgk,Giáo án, hình ảnh Nam Cao
2/ Học sinh: Sgk ,chuẩn bị bài
C PHƯƠNG PHÁP:
- Đàm thoại, nêu vấn đề, bình, giảng
Đ/Hoạt động dạy học:
1/ Ổn định lớp: (1 phút)
2/ Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
+ Em hiểu gì về thân phận và tính cách người nông dân trong xã hội cũ qua đoạn trích “Tức nước võ bờ”?
+ Nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm ?
3/ Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản
Hoạt đ ộng 1 : (10 phút)
- GV hướng dẫn HS đọc tìm hiểu chú
thích (*)
- Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề.
Gọi học sinh đọc chú thích * trong SGK
? Nêu vài nét về tiểu sử của nhà văn
Nam Cao
Bút danh khác : Như Nguyệt, Thuý Rư,
Nhiêu Khê, Xuân Du …
? Vị trí của ông trong dòng văn học hiện
thực?
I.Tác giả, tác phẩm:
1 Tác giả:
- Nam Cao (1917-1951)
- Quê ở Hà Nam, tên thật là Trần Hữu Tri
- Ông là nhà văn hiện thực xuất sắc với nhiều tác phẩm viết về hai đối tượng:
Trang 2? Nêu đôi nét về văn bản “Lão Hạc”.
Hoạt đ ộng 2 : (28 phút)
- GV hướng dẫn HS đọc, kể, tìm hiểu
chú thích, bè côc và tìm hiểu nội dung
văn bản
- Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề,
phân tích, bình giảng.
Đọc với giọng biến hoá đa dạng ,chú ý
ngôn ngữ độc thoại, đối thoại phù hợp
với từng nhân vật
Gv đọc mẫu
HS đọc
? Giải thích từ ''bòn'', ''ầng ậng''
? Nếu tách thành hai phần theo dấu cách
trong SGK thì nội dung mỗi phần là gì?
?HS Kể tóm tắt đoạn truyện từ tr38 đến
tr41
Trước khi bán chó, tâm trạng của lão
như thế nào? Vì sao lão có tâm trạng đó?
? Vì sao lão Hạc rất yêu thương cậu
Vàng mà vẫn phải đành lòng bán cậu?
Sau khi bán chó, tâm trạng của lão như
thế nào? Hãy tìm những từ ngữ, hình
ảnh miêu tả thái độ, tâm trạng của lão
khi lão kể chuyện bán cậu Vàng với ông
người nông dân nghèo bị áp bức và người trí thức nghèo sống mòn mỏi trong xã hội cũ
- Ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996
2 Tác phẩm :
- Là truyện ngắn xuất sắc viết về người nông dân (1943)
- Thể loại: Truyện ngắn.
II Đọc – Hiểu văn bản
1 Đọc, chú thích:
+ Bòn: tận dụng, nhặt nhạnh một cách chi ly tiết kiệm
+ Ầng ậng: nước mắt dâng lên, sắp sửa tràn ra ngoài mi mắt
2 Bố cục:
+ Bố cục: 2 phần
- P1: Những việc làm của lão Hạc trước khi chết
- P2: Cái chết của lão Hạc
3 Phân tích
a) Diễn biến tâm trạng lão Hạc xung quanh việc bán chó:
- Trước khi bán chó, lão đã nói ý định này nhiều lần với ông giáo Điều này chứng tỏ lão đã đắn đo, suy tính nhiều
bởi vì cậu vàng là người bạn thân thiết,
là kỉ vật của con trai lão
- Bán nó là việc bất đắc dĩ vì lão nghèo, yếu sau trận ốm, … Cậu Vàng ăn rất khoẻ, lão không nuôi nổi
- cười như mếu,
- đôi mắt ầng ậng nước
- Mặt lão đột nhiên co rúm lại ,
- vết nhăn xô lại, ép cho nước mắt chảy
ra, đầu ngoẹo, miệng mếu máo như con nít hu hu khóc
Trang 3? Câu ''Những vết nhăn xô lại ép cho
nước mắt chảy ra'' có sức gợi tả như thế
nào?
? Cái hay của cách miêu tả ở đoạn văn
trên của tác giả là gì
? Qua đó em có thể hình dung lão Hạc là
người như thế nào
? Sâu xa hơn, đằng sau sự đau đớn của
việc bán cậu Vàng, ta còn hiểu gì về lão
Hạc?
Cho 2 nhóm học sinh thảo luận
? Qua lời phân trần của lão với ông giáo
và ngược lại: không nên hoãn sự sung
sướng lại, chuyện hoá kiếp
Ta còn hiểu thêm được gì về những
người như lão Hạc?
HSthảo luận và phát biểu:
=>Tác giả sử dụng một loạt từ láy (…) đặc tả sự dằn vặt đau đớn, hối hận, xót
xa, thương tiếc dâng trào, vỡ oà trong tâm trạng lão Hạc
=> Gợi lên gương mặt cũ kĩ, già nua, khô héo, một tâm hôn đau khổ đến cạn kiệt cả nước mắt, một hình hài đáng thương
=> Cách thể hiện chân thật cụ thể, chính xác diển biến tâm trạng nhân vật rất phù hợp với tâm lý, hình dáng của người già -> Lão Hạc nghèo khổ nhưng giàu lòng yêu thương, tình nghĩa, thuỷ chung
-> Lão Hạc là người sống có tình nghĩa, trung thực và rất thương con
* Lão Hạc có lẽ đã mòn mỏi đợi chờ và
ăn năn ''mắc tội với con Cảm giác day dứt vì không cho con bán vườn cưới vợ nên lão có tích cóp dành dụm để khoả lấp cảm giác ấy Dù rất thương cậu Vàng nhưng cũng không thể phạm vào đồng tiền, mảnh vườn cho con
+ Những lời chua chát của người nông dân nghèo thất học t/h nỗi buồn về số phận hiện tại và tương lai mờ mịt
+ ''Không nên hoãn .''thể hiện sự lạc quan, pha chút hóm hỉnh của người bình dân
+ Củng cố: ? Kể tóm tắt truyện ''Lão Hạc''.Nêu và phân tích những nét tâm trạng
chính của lão Hạc sau khi bán con chó
E Hướng dẫn học bài: (2 phút)
- Học lại bài cũ
- Soạn tiếp phần bài còn lại của truyện theo câu hỏi SGK
-Ngày soạn: 08/ 9/ 2015
Ngày bắt đầu dạy:…………
TIẾT 14
Văn bản:
LÃO HẠC (Tiếp)
Tác giả: Nam Cao
A/Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức:
-Thấy đuợc tình cảnh khốn khổ và nhân cách cao quý của nhân vật cũng như của người nông dân
Trang 4-Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của Nam cao, thương cảm và trân trọng người nông dân Hiểu được nghệ thuật truyện ngắn của Nam cao
2/ Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm, hiểu, tóm tắt được tác phẩm truyện viết theo hướng hiện thực.
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự
để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực
-Rèn kĩ năng phân tích tác phẩm truyện
3/Thái độ:
- Giáo dục lòng thương người, thương yêu loài vật, biết cảm thông chia sẻ
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Suy nghĩ sáng tạo; phân tích, bình luận diễn biến tâm trạng các nhân vật trong văn bản
- Tự nhận thức: xác định lối sống có nhân cách, tôn trọng người thân, bản thân
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, trao đổi về số phận người nông dân Việt Nam trước năm 1945
B/Chuẩn bị dạy học:
1/ Giáo viên: Sgk,Giáo án, hình ảnh Nam Cao
2/ Học sinh: Sgk ,tóm tắt truyện ngắn ''Lão Hạc'', chuẩn bị phần còn lại
C PHƯƠNG PHÁP:
- Đàm thoại, nêu vấn đề, bình, giảng
Đ/Hoạt động dạy học:
1/ Ổn định lớp: (1 phút)
2/ Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
- Tóm tắt truyện: “Lão Hạc? Diến biến tâm lý của lão Hạc sau khi bán Cậu Vàng?
3/ Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản
Hoạt đ ộng 1 : (28 phút)
- Gv tiếp tục hướng dẫn HS tìm hiểu nội
dung văn bản
- Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề, phân
tích, bình giảng
Nguyên nhân nào dẫn đến cái chết của lão
Hạc?
Liên hệ chị Dậu trong Tắt đèn để thấy được
số phận cơ cực đáng thương của người
dân nghèo trong xã hội cũ
Giảng : Nếu ham sống, ta thấy lão vẫn có
thể sống được nhưng vì lão không muốn ăn
phạm vào số tiền dành dụm cho con nên thà
chết để bảo vệ miếng vườn ấy Lão còn lo cái
chết của mình làm phiền đến hàng xóm Ta
thấy lão đã chuẩn bị trước cái chết cho mình
sau khi bán chó.
? Sau khi kể chuyện bán "cậu vàng", lão Hạc
đi vào việc chính đó là việc gì?
I.Tìm hiểu chung :
II Đọc – hiểu văn bản:
b Cái chết của lão Hạc :
+ Nguyên nhân:
- Tình cảnh đói khổ, túng quẩn
- Xuất phát từ lòng thương con, lòng tự trọng đáng kính
Lão Hạc nhờ ông Giáo 2 việc:
- Việc thứ nhất: Lão nhờ ông Giáo giữ hộ 3 sào vườn cho thằng con trai lão; khi nào nó về thì sẽ nhận
Trang 5? Cuộc sống của lão Hạc sau khi gửi ông
Giáo mảnh vườn và số tiền mà lão có ntn?
Tìm những chi tiết?
? Có ý kiến cho rằng lão Hạc làm thế là gàn
dở, lại có ý kiến cho rằng lão Hạc làm thế là
đúng Vậy ý kiến của em ntn?
HS: Thảo luận
? Cái chết của lão Hạc được Nam Cao miêu
tả bằng những từ ngữ nào?
NX về cách sử dụng từ ngữ? Qua đó ta thấy
cái chết của lão Hạc như thế nào?
Cái chết của lão Hạc có ý nghĩa gì?
Nói tóm lại, qua tâm trạng lão Hạc sau khi
bán cậu Vàng và qua diễn biến của cái chết
của lão, em nhận thấy lão Hạc là một người
ntn?
GV: Lão Hạc là một ông lão nông dân không
được học hành, càng không biết nhiều về tình
phụ tử Nhưng cái chết dữ dội của lão là bằng
chứng cảm động về cái tình phụ tử nguyên
sơ, mộc mạc, nhưng thăm thẳm, thiêng liêng
biết chừng nào
lại
- Việc thứ hai: Lão gửi tiền nhờ ông giáo lo việc hậu sự để khỏi phiền cho hàng xóm
- Luôn mấy hôm, lão Hạc chỉ ăn khoai, khoai cũng hết
- Từ đấy, lão chế tạo được món gì,
ăn món ấy: hôm thì lão ăn củ chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, bữa trai, bữa ốc…
=> Hoàn cảnh cùng cực đẩy lão Hạc tới chỗ phải lựa chọn: Tiếp tục kéo dài sự sống tàn để trở thành kẻ báo hại con hay là chết đi để trọn đạo làm cha Một người cha thương con rất mực như lão tất yếu
sẽ tìm đến cái chết để giữ chọn mảnh vườn cho con.
- Từ ngữ: "vật vã", "rũ rượi", "xộc xệch", "long sòng sọc", "tru tréo",
"sùi ra", "giật mạnh", "nẩy lên", "đè lên"…
=> Dồn dập trong mấy câu miêu tả
là một loạt từ tượng hình, tượng thanh => Tác giả đã tả 1 cái chết thật dữ dội, đau đớn, bất ngờ
- Cái chết của lão Hạc:
+ P/a hiện thực: sự nghèo khổ, bế tắc của người nông dân trước CM + Tố cáo XH TD nửa PK
+ Ca ngợi phẩm chất cao đẹp của người nông dân trong Xh cũ
=> Lão Hạc là một lão nông dân chất phác, hiền lành, nhân hậu nhưng nghèo khổ, bất hạnh.Tuy nghèo nhưng Lão sống trong sạch, giàu lòng tự trọng và rất mực yêu con
Tất cả xuất phát từ lòng thương con âm thầm mà lớn lao, từ lòng tự trọng đáng kính chết tự nguyện chủ động chuẩn bị kĩ lưỡng chu đáo cho cái chết của mình từ khi
Trang 6Vì sao khi nghe Binh Tư cho biết lão xin bã
chó, tác giả cảm thấy cuộc đời quả thật đáng
buồn ?
Nhưng khi chứng kiến cái chết đau đớn của
lão, tại sao tác giả lại nghĩ khác ?
GV đọc lại 2 đoạn văn sau: "Chao ôi! Đối với
những người ở quanh ta…đáng buồn" và đọc
đoạn: "Không! cuộc đời chưa hẳn đã đáng
buồn… theo một nghĩa khác"
? Tại sao ông giáo lại suy nghĩ như vậy? Em
có đồng ý với những suy nghĩ đó không? Vì
sao?
bán "cậu vàng"
- Con người nhân hậu
- Giàu lòng tự trọng ( sống không muốn phiền hà đến mọi người xung quanh, ngay cả khi chuẩn bị cái chết cho mình)
- Người cha thương con - sống có trách nhiệm với con
Chọn cái chết không thể khác muốn chờ đợi con, ngày gặp con bất lực trước hoàn cảnh
- Nghèo khổ bế tắc con đường cùng
- Giàu lòng thương yêu, lòng tự trọng
c) Suy nghĩ của ông giáo về lão Hạc :
- Khi nghe Binh Tư cho biết lão Hạc xin bả chó thì tác giả cảm thấy
“cuộc đời ….đáng buồn” > con
người đáng kính như lão mà đến đường cùng cũng bị tha hoá
- Nhưng khi chứng kiến cái chết đau đớn của lão thì tác giả nghĩ “
Không ! …nghĩa khác “ >
mình đã trách lầm lão, vẫn còn những người cao quí như lão, nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác : con người cao quí như lão mà không được sống, phải chịu cái chết đau đớn
=> Khi biết lão Hạc xin bả chó của Binh Tư, thì ông giáo càng buồn hơn Vì ông đã thất vọng trước sự thay đổi cách sống của một người trong sạch đầy tự trọng như lão Hạc
Nhưng sau cái chết bất ngờ và
dữ dội của lão Hạc ông thấy cuộc đời không thật đáng buồn vì có những cái chết đáng trân trọng như cái chết của lão Hạc Bởi lòng tự trọng đã giữ đc chân con người trước bờ vực của sự tha hoá
Nhưng c/đ lại đáng buồn theo một
Trang 7Tình cảm ông giáo đối với lão Hạc ?
Hoạt động 2: (5 phút)
Hướng dẫn học sinh tổng kết
- Phương pháp: phân tích, tổng hợp
- Nghệ thuật kể chuyện của nhà văn qua
truyện ngắn?
- Nêu ý nghĩa văn bản?
Hoạt động 3: (5 phút)
Hướng dẫn học sinh tổng kết
- Phương pháp: phân tích, tổng hợp
? Qua câu truyện về lão Hạc, nhà văn Nam
Cao thể hiện t/c, thái độ gì đối với những con
người bất hạnh mà biết sống cao thượng?
HS: T/h lòng yêu thương và thái độ trân
trọng
nghĩa khác là ở chỗ: những người tốt như lão Hạc cuối cùng vẫn hoàn toàn bế tắc Mà đáng buồn hơn vì
có phải ai cũng hiểu được nguyên nhân cái chết của lão như Binh Tư
và ông giáo Vì vậy ông giáo càng thương, càng xót xa cho số phận Lão Hạc và để an ủi với vong linh người vừa khuất ông nguyện sẽ cố hết sức để giữ trọn lời hứa giữ trọn vẹn mảnh vườn để có dịp gặp lại sẽ trao tận tay anh con trai của lão Hạc
- Thông cảm, thương xót cho hoàn cảnh của lão Hạc , tìm nhiều cách
an ủi, giúp đỡ lão
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Ngôi kể: Thứ nhất người kể
chứng kiến toàn bộ câu chuyện và cảm thông với lão Hạc
- Kết hợp các phương thức tự sự,
trữ tình, lập luận thể hiện chiều sâu tâm lý nhân vật
- Khắc hoạ hình tượng nhân vật có tính có tính cá thể hóa cao
2 Ý nghĩa văn bản:
- Văn bản thể hiện phẩm giá của người nông dân không thể bị hoen
ố cho dù phải sống trong cảnh khốn cùng
Ghi nhớ: SGK
IV.Luyện tập:
- " Lão Hạc " ý thức về nhân phẩm, lòng tự trọng của người nông dân trong cảnh khốn cùng
+ Củng cố:
? Cái chết của lão Hạc đã thể hiện phẩm chất cáo quý nào của người nông dân bần cùng trước cách mạng tháng 8/1945?
? Em hãy nêu những nét chính về nội dung nghệ thuật của truyện ngắn lão Hạc
E Hướng dẫn học bài: (2 phót)
Đọc diễn cảm đoạn trích ( chú ý giọng điệu của các nhân vật, nhất là sự thay đổi trong ngôn ngữ kể của nhân vật ông giáo về lão Hạc )
- Chuẩn bị bài : Từ tượng hình, từ tượng thanh oạn bài :
Trang 8Xem và trả lời câu hỏi SGK/ 49,50