- Cảm nhận được vẽ đẹp hình tượng người chí sĩ yêu nước được khắc họa b ằng bút pháp nghệ thuật lãng mạn , giọng điệu hào hùng trong một tác phẩm tiêu biểu của Phan Châu Trinh.. B/ TRỌNG[r]
Trang 1Ngày soạn:.
Ngày dạy:
Tiết 58- Văn bản :
ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN
(Phan Châu Trinh)
A/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được đóng góp của nhà chí sĩ cách mạng Phan Châu Trinh cho nền văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX
- Cảm nhận được vẽ đẹp hình tượng người chí sĩ yêu nước được khắc họa b ằng bút pháp nghệ thuật lãng mạn , giọng điệu hào hùng trong một tác phẩm tiêu biểu của Phan Châu Trinh
B/ TRỌNG TÂM KIẾN THỨC,KĨ NĂNG:
I/ Kiến thức:
- Thấy được vẻ đẹp một nhân cách lớn ở tư thế hiên ngang, lẫm liệt, hào hùng và ý chí kiên định của người chí sĩ trong hoàn cảnh lưu đày khổ ải
- Thấy giọng điệu cứng cỏi, ngang tàng của người anh hùng và những hình ảnh biểu tượng của cách nói khoa trương tạo vẻ cao cả của bài thơ
II/ Kĩ năng :
- Rèn kĩ năng cảm thụ, phân tích thơ thất ngôn bát cú Đường luật.
III/ Thái độ :
- GD Học sinh lòng yêu nước, khâm phục và biết ơn những vị tiền bối cách mạng.
- Liên hệ với tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc của Bác,tự đặt mục tiêu phấn
đấu cho cá nhân theo tư tưởng của Bác
IV/ Năng lực: Phát triển năng lực đọc - hiểu, hợp tác và tư duy sáng tạo
B/ CHUẨN BỊ
- GV : Giáo án, chân dung Phan Châu Trinh, tư liệu hình ảnh liên quan
- HS : Học bài - chuẩn bị bài theo câu hỏi phần đọc hiểu văn bản
C/ PHƯƠNG PHÁP- KĨ THUẬT :
- Đàm thoại, thuyết trình, bình giảng, kĩ thuật “động não”
D/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
I/ Ổn định tổ chức (1 phút)
II/ Kiểm tra bài cũ: (5 phút)
- Đọc thuộc lòng bài thơ “ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác”.
- Nêu những đặc sắc về nghệ thuật và tư tưởng của bài thơ?
ĐÁP ÁN
Tu n 15 (Ti t 57 ầ ế 60)
Trang 2Học sinh đọc đúng, truyền cảm bài thơ (4đ)
Nêu đầy đủ nghệ thuật bài thơ ( 4đ)
Thể hiện sâu sắc nội dung (3đ)
III/ Bài mới:
* GV giới thiệu: (1 phút)
Từ phần kiểm tra bài cũ – GV giới thiệu bài mới
* Nội dung bài mới :
Hoạt động 1 : (7 phút) HDTH giới thiệu chung
GV sử dụng chân dung Phan Châu Trinh
? Giới thiệu một vài nét chính về tác giả – tác phẩm?
HS: Dựa vào chú thích * trả lời.
GV bổ sung và mở rộng: Những năm đầu thế kỉ XX,
ông là người đầu tiên đề xướng dân chủ, đòi bãi bỏ chế
độ quân chủ ở VN Hoạt động cách mạng của ông rất
sôi nổi ngay cả trong và ngoài nước ( Pháp, Nhật).
Năm 1908, PCT bị khép tội xúi giục nhân dân nổi loạn
trong phong trào chống thuế ở Trung kì -> bị bắt đày
ra Côn Đảo
? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
*Phát triển năng lực đọc-hiểu
GV hướng dẫn đọc: giọng hào hùng thể hiện khẩu khí
ngang tàng cuả tác giả, trầm ở 4 câu sau
GV: gọi học sinh đọc, nhận xét
? Thể thơ và PTBĐ của văn bản?
? Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú, gồm 4
phần, tương ứng với 4 cặp câu Nhưng ý kiến cho
rằng: ở bài thơ này xét về ý thì 4 câu đầu là một ý, 4
câu sau là một ý Nêu ý kiến của em?
HS : - 4 câu đầu: Hình ảnh người anh hùng trong việc
đập đá
- 4 câu cuối: Cảm xúc và suy nghĩ của tác giả
Chuyển ý vào mục II
I/ Tìm hiểu chung:
1 Tác giả.
- Phan Châu Trinh ( 1872 – 1926)
- Quê: Quảng Nam
- Là nhà thơ lớn, nhà yêu nước
- Có tư tưởng dân chủ sớm nhất
ở Việt Nam
- Có tầm nhìn xa, trông rộng, dũng cảm, bất khuất, có óc tổ chức đầy sáng kiến
2 Tác phẩm.
Bài thơ được viết khi Phan Châu Trinh bị bắt lao động khổ sai ở Côn Lôn.
3 Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.
4 PTBĐ: Biểu cảm.
Hoạt động 2 : HD tìm hiểu tác phẩm.
- Phương pháp: Gợi mở,vấn đáp,thuyết trình.giảng bình.
Trang 3- Thời gian : 25 phút
* Gọi học sinh đọc lại 4 câu đầu.
? Ở câu phá đề, qua từ làm trai, em hiểu gì về quan
niệm sống của tác giả?
LH: - Đã làm trai thì phải khác đời ( PBC)
- Chí làm trai Nam, Bắc, Tây, Đông
Chỉ phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể.( NCTrứ)
?Ngay ở câu thơ này, gợi lên trước mắt ta hình ảnh
gì?
HS: Thế đứng của con người giữa đất trời
Thuyết giảng: Câu thơ đầu ngoài việc mtả bối cảnh ko
gian nó còn cho ta thấy được tư thế của con người
giuũ¨ trời đất Côn Lôn.
? Qua hai từ “đứng giữa”, em cảm nhận là thế đứng
như thế nào?
HS: Trả lời
*Phát triển năng lực tư duy sáng tạo
? Những từ ngữ trong câu gợi cho em suy nghĩ gì về
thế đứng của người tù cách mạng?
GVBình: Xuất hiện lên một con người với vẻ đẹp
hùng tráng, hiên ngang trước đất trời bao la
Chuyển ý:
? Ba câu thơ tiếp theo tập trung miêu tả công việc
gì?
HS: Công việc đập đá ( câu 2,3,4)
? Đất Côn Lôn là một nơi như thế nào?
HS: Đó là một hòn đảo trơ trọi,giũă nắng gió biển khơi,
nơi lưu đày, tù ảikhắc nghiệt,…
? Ở nơi đó, những người tù thường làm những công
việc gì?
HS: Công việc đập đá cực nhọc, vất vả
? Công việc đập đá được miêu tả qua những từ ngữ
nào?
HS: Trình bày
? Tác giả đã sử dụng từ loại và nghệ thuật gì? Giọng
thơ như thế nào?
HS: Trả lời
*Phát triển năng lực tư duy sáng tạo
? Qua giọng thơ, biện pháp nghệ thuật, làm nổi bật
công việc đập đá, hình ảnh người tù hiện lên như thế
III/ Tìm hiểu văn bản:
1 Hình ảnh người anh hùng trong việc đập đá.
- Làm trai: làm người anh hùng, hiên ngang, chí khí
- “ Đứng giữa…Côn Lôn”
-> Thế đứng đàng hoàng giữa
biển rộng non cao
=> Tư thế hiên ngang, sừng
sững, một vẻ đẹp hùng tráng
- “ Lẫy lừng, lở núi non, xách búa, ra tay, đánh tan, đập bể”
-> Động từ mạnh, nét bút khoa
trương, giọng thơ hào hùng
-> Sức mạnh phi thường, hành
động quả quyết, biến công việc khổ sai thành một cuộc chinh phục thiên nhiên dũng mãnh
Trang 4Bình: Bút pháp khoa trương dã làm nổi bật sức mạnh
to lớn của con người đó là khí thế hiên ngang lừng lẫy
như bước vào trận chiến đấu mãnh liệt với những hành
động mạnh mẽ, quả quyết làm cho “lở núi non,đánh
tan năm bảy đống, đập bể mấy trăm hòn.” Giữa trời
đất bao la, gian nan, người tù vẫn giữ được thế hiên
ngang Hành động đập đá như là một hành động đập
vào sự bất công, đen tối của xã hội.
? Từ đấy, thể hiện ý chí, khí phách gì của nhà thơ?
Chuyển ý:
* Gọi học sinh đọc 4 câu thơ còn lại
GV:Chú ý hai câu đầu của đoạn và giải thích:
-Tháng ngày, mưa nắng?
-Thân sành sỏi, càng bề dạ sắt son?
HS: Dựa vào chú thích để giải thích
? Ở hai câu thơ này tác giả đã sử dụng nghệ thuật
gì? Giọng điệu như thế nào?
HS: Trả lời
? Người tù đã bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ gì?
GV Bình: Gian khổ phải chịu đựng ko phải một sớm,
một chiều mà dài dặc qua nhiều năm tháng với sức
chịu đựng dẻo dai, bền bỉ, ý chí sắt son của người
chiến sĩ cách mạng
Chú ý 2 câu kết.
? Những kẻ vá trời là ai?
HS: Hình ảnh Nữ Oa -> người chí sĩ cách mạng
? Vậy, đối với sự nghiệp cách mạng, tác giả đã có ý
thức gì?
GV: Em hiểu qua câu thơ: gian nan….con, tác giả đã
có thái độ gì ?
Bình: Sự thực thì bản án…
LH –GD: Nhiều anh hùng yêu nước -> tình cảm đối
với anh hùng DT
Hoạt động 3 (3 phút) Hướng dẫn tổng kết.
Yêu cầu HS tổng kết phần nội dung và nghệ thuật của
văn bản
=> Khí phách hiên ngang, ý chí
chiến đấu, tấm lòng yêu nước, coi thường thử thách, gian nan
2 Cảm xúc, suy nghĩ của tác giả.
- “ Tháng ngày….sỏi
Mưa nắng….son”
-> Đối lập, giọng điệu như lời tự
bạch
=> Thử thách gian nan, sức chịu
đựng dẻo dai, bền bỉ và ý chí chiến đấu sắt son của người chí
sĩ cách mạng
- “ Những kẻ…đất Gian nan…con”
->Ý thức sâu sắc về sự nghiệp cứu nước-> công việc gian khổ
nhưng vĩ đại
=> Coi thường tù ngục, gian
truân
III Tổng kết :
Ghi nhớ ( sgk)
Trang 5
IV / Củng cố : (2 phút) HS đọc ghi nhớ.
V/ Hướng dẫn về nhà: (1 phút)
- Học bài cũ: Học bài và đọc thuộc lòng bài thơ và nắm nội dung nghệ thuật
- Chuẩn bị bài: Ôn tập dấu câu
RÚT KINH NGHIỆM: