- Trái tim Nguyễn Du có xúc động, đau đớn, thấu hiểu, thông cảm với Kiều thì mới có thể hiểu hết những tình cảm xót xa, tội nghiệp của người con gái xa nhà thương cha mẹ, đau đớn khi tìn[r]
Trang 1ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI TỈNH VÒNG II
Môn : Ngữ văn lớp 9
Thời gian làm bài : 150phút
-Câu 1(4điểm): Cảm nhận vẻ đẹp tình đồng chí trong khổ thơ cuối của bài thơ
“Đòng chí” (Chính Hữu)
Câu 2 (6điểm): Phát biểu suy nghĩ của em khi đọc mẫu chuyện sau :
NHỮNG BÀN TAY CÓNG
Hôm ấy, tôi đang dọc cho sạch mấy ngăn túi trong áo rét của con gái sáu tuổi thì phát hiện ra ở mỗi ngăn túi là một đôi găng tay Nghĩ rằng một đôi thôi cũng đủ giữ ấm tay rồi, tôi hỏi con vì sao con mang tới hai đôi trong túi áo Con tôi trả lời: “ Con làm như vậy từ lâu rồi mẹ Mẹ biết không, nhiều bạn đi học mà không có găng Nếu con mang thêm một đôi thì con có thể cho bạn mượn và tay bạn đó sẽ không bị lạnh”
(Theo Tuổi mới lớn - Nhà xuất bản trẻ)
Câu 3(10 điểm): Tâm và tài của Nguyễn Du qua đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng
Bích” (Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)
Phòng Giáo dục - Đào tạo Thạch Hà
Trang 2
Hướng dẫn chấm
Câu 1(4 điểm) Cảm nhận được vẻ đẹp tình đồng chí trong khổ thơ cuối của bài
thơ Đồng chí- Chính Hữu:
- Tình đồng chí vượt lên khó khăn gian khổ
- Gắn bó keo sơn
- Thực sự thăng hoa, lãng mạn trong hình ảnh”Đầu súng trăng treo”, chính tình đồng chí đã khiến họ có đủ sức mạnh và sự thanh thản trong tâm
hồn để nghĩ đến vầng trăng
Giám khảo tuỳ vào bài viết để cho điểm phù hợp
Câu 2 (6 điểm):Đề bài thuộc dạng đề mở nên học sinh có thể trình bày những
suy nghĩ khác nhau từ câu chuyên trên cơ sở :
- Giải thích được ý nghĩa của câu chuyện: tình yêu thương, sự sẻ chia được thể hiện qua những suy nghĩ và việc làm rất hồn nhiên của em bé
- Giải thích hành động của người con khi mang nhiều đôi găng tay: cho bạn mượn để bạn không bị lạnh :
+ Hành động đó đã có từ lâu: em bé đã chứng kiến những bàn tay cóng, thương bạn, quyết định đem găng tay cho bạn mượn
+ Suy nghĩ của người mẹ về hành động của con mình
- Nâng cao:
+ Liên hệ thực tế để thấy những biểu hiện tốt đẹp đó luôn là đạo lý sống của con người trong xã hội
+ Bên cạnh đó cũng còn có những việc làm trái với hành động của em bé trong câu chuyện
- Nêu bài học cho bản thân: Trong cuộc sống có rất nhiều hoàn cảnh đáng thương, chúng ta phải yêu thương, giúp đỡ dù là những hành động, suy nghĩ đơn giản nhất để làm cho cuộc đời tốt đẹp hơn
Biểu điểm:
- Điểm 6: Hiểu vấn đề, đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu nêu trên Bài viết có những suy nghĩ sáng tạo
- Điểm 3: Cơ bản hiểu vấn đề nhưng đôi chỗ chưa thật sâu sắc Bố cục rõ ràng, văn viết mạch lạc
Giám khảo căn cứ vào thang điểm trên để cho điểm cho phù hợp.
Câu 3 :
1 Về kĩ năng :
Hiểu đúng yêu cầu đề bài Biết cách làm bài văn nghị luận bố cục rõ ràng, kết cấu hợp lý, diễn đạt tốt, không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
Trang 32 Về nội dung:
HS có thể sắp xếp trình bày theo nhiều cách khác nhau, có thể có những ý kiến riêng miễn sao phải phù hợp với yêu cầu đề bài Ở đây, cần phân tích làm sáng
tỏ tâm và tài của Nguyễn Du thông qua đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích
a Hiểu đúng tâm và tài của Nguyễn Du :
- Tâm: Tấm lòng, tình cảm, trái tim giàu cảm xúc, cảm thông, rung động trước cuộc đời, trước mỗi số phận con người, yêu thương, trân trọng, bênh vực con người
- Tài: Tài năng, đó là sự thăng hoa , bay bổng trong sáng tạo Tài năng ấy chính là sự diễn đạt đúng cảnh, đúng tình, đúng người, đúng tâm trạng
Nguyễn Du thường nói đến tâm và tài, thường đề cao cái “tâm” - “Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài” Nhưng ở trong Truyện Kiều, ta thấy sự cân xứng hài hoà của một trái tim lớn (tâm) và một nghệ sĩ lớn (tài), thể hiện sự sáng tạo, một bút lực phi thường được viết ra từ một tấm lòng đau đớn cho thân phận con người, cho thời thế
b Tâm và tài của Nguyễn Du được thể hiện qua đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”.
Cảnh thiên nhiên ở lầu Ngưng Bích được miêu tả thật đẹp : có núi, có trăng, cồn cát vàng, bụi hồng Cảnh vật mênh mông, hoang vắng góp phần bộc lộ tâm tạng cô đơn, buồn tủi của Thuý Kiều Nguyễn Du đã rất thành công trong bút pháp tả cảnh ngụ tình Cảnh vật càng rộng lớn, bát ngát thì con người càng nhỏ nhoi, cô đơn, càng buồn tủi ngổn ngang
- Tâm trạng cô đơn : Kiều nghĩ về người thân (Kim Trọng, cha mẹ), nhưng càng nghĩ, càng nhớ thì càng đau xót (Dẫn chứng)
- Trái tim Nguyễn Du có xúc động, đau đớn, thấu hiểu, thông cảm với Kiều thì mới có thể hiểu hết những tình cảm xót xa, tội nghiệp của người con gái xa nhà thương cha mẹ, đau đớn khi tình yêu tan vỡ và mới có thể viết được những dòng thơ miêu tả tâm trạng đặc sắc như thế
- Tám câu cuối : Thể hiện rõ nhất tâm và tài của Nguyễn Du Đây chính là bức tranh tâm trạng đặc sắc nhất, được diễn tả với 4 cặp thơ lục bát, bắt đầu bằng
Trang 4“buồn trông” ở mỗi cặp Bốn lần buồn trông từ xa tới gần, từ cao xuống thấp, từ hình ảnh, màu sắc đến âm thanh như nỗi buồn đang dâng lên lớp lớp trong Kiều (HS phân tích được dẫn chứng)
- Nguyễn Du rất hiểu tâm trạng cô đơn lẻ loi của Kiều và đã miêu tả thật tinh
tế, thiên nhiên thấm đẫm tâm trạng theo quy luật tâm lý “người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”
3 Thang điểm :
- Điểm 9,10 : Đáp ứng được những yêu cầu nêu trên, văn viết có cảm xúc,
dẫn chứng chọn lọc, phong phú, diễn đạt trong sáng CVó thể có một vài sai sót nhỏ
- Điểm 5 : Đáp ứng được 1/2 yêu cầu, diễn đạt thoát ý, dẫn chứng chưa
thật phong phú nhưng phải làm rõ được trọng tâm Còn mắc một số sai sót nhỏ Giám khảo căn cứ vào những thang điểm trên để cho điểm cho phù hợp
Câu 3: (10 điểm)
I Yêu cầu về kỹ năng:
- Bài viết đủ 3 phần : Mở - Thân - Kết
- Nắm kỹ năng làm bài nghị luận văn học: suy nghĩ về một nhận định, trình bày cảm nhận về một bài thơ
- Bố cục chặt chẽ, lý lẽ thuyết phục, cảm nhận chân thành; diễn đạt trôi chảy; bài sạch, chữ rõ
II Yêu cầu về kiến thức:
Đề bài có hai yêu cầu:
1 Trình bày suy nghĩ về nhận định:
- Đây là một cách hiểu về thơ hay: Thơ hay là thơ tạo được ấn tượng ngay
từ khâu đọc văn bản Và càng đọc đi đọc lại càng thấy bài thơ thực sự hay.
- Tác động của bài thơ hay đối với người đọc, làm cho người đọc nghĩ suy,
trăn trở
- Đối với bài thơ nói chung, bài thơ hay nói riêng, người đọc phải đem cả tâm hồn mà đọc bài thơ; đọc cho đến lúc tự bài thơ phát sáng, làm rung lên mọi cung bậc trong tâm hồn người đọc
2 Trình bày cảm nhận về một bài thơ hay:
- Bài thơ được chọn thuộc chương trình Ngữ văn lớp 8 hoặc lớp 9, phần Văn học Việt Nam (không giới hạn giai đoạn)
- Bài thơ thực sự là một tác phẩm văn chương có giá trị (về nội dung, nghệ thuật)
- Người viết cần trình bày cảm nhận ở cả hai phương diện nội dung và hình thức của tác phẩm
- Phần cảm nhận này phải gắn với ý giải thích ở trên một cách hợp lý
Trang 5III Biểu điểm:
- Điểm 6: Nội dung bài làm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu ở trên, tỏ ra nắm
chắc vấn đề, giải thích thuyết phục, có nhiều cảm nhận tinh tế, phát hiện sâu sắc, tình cảm chân thành Văn phong tốt
- Điểm 4: Bài làm tỏ ra nắm được yêu cầu đề về nội dung và định hướng,
giải quyết khá thuyết phục hai yêu cầu Tuy nhiên, các ý có thể chưa thật toàn diện và mạch lạc Văn phong khá tốt, cảm xúc chân thành
- Điểm 2: Bài tỏ ra chưa thật hiểu về nội dung, giải thích chưa đạt, trình bày
cảm nhận còn sơ sài, thiếu cứ liệu, ý chưa thật hợp lý Văn lủng củng
- Điểm 1: Bài sa vào diễn xuôi thơ, thiếu giải thích xác đáng.