Tài liệu Nhân giống vô tính ở thực vật docx

Khái niệm về nhân giống vô tính Trước hết hãy làm quen với khái niệm sinh sản vô tính: Sinh sản vô tính là sự hình thành cá thể mới từ bố hoặc mẹ không có sự tạo giao tử hoặc những cấ

Nhân giống vô tính ở

thực vật

1 Khái niệm về nhân giống vô tính

Trước hết hãy làm quen với khái

niệm sinh sản vô tính:

Sinh sản vô tính là sự hình thành cá

thể mới từ bố hoặc mẹ không có sự

tạo giao tử hoặc những cấu trúc sinh sản đặc biệt khác Hiện tượng này xảy

ra ở nhiều thực vật và động vật bậc

thấp, trong đó ở thực vật thường bằng

nhân giống sinh dưỡng (chiếtc, ghép, giâm cành, nuôi cấy mô - tế bào) hoặc

sự hình thành bào tử Đối với sinh vật đơn bào thường bằng sự phân đôi và ở động vật không xương sống đa bào

thường bằng hình thức phân đôi, nảy chồi hoặc phân đốt

Như vậy, nhân giống vô tính chính là phương pháp nhân lên hoặc tạo ra cơ thể mới dựa theo sinh sản vô tính,

nghĩa là phương pháp tạo nhân lên

hoặc tạo ra cơ thể mới từ tế bào, mô,

cơ quan của cơ thể bố hoặc mẹ

Có hai loại sinh sản vô tính: sinh

sản vô tính tự nhiên và sinh sản vô tính nhân tạo

*Sinh sản vô tính tự nhiên

Trong tự nhiên, thực vật có khả năng tạo những cơ thể mới từ một bộ phận của thân bò (dâu tây, rau má), thân rễ (cỏ gấu), thân củ (khoai tây), lá cây

(thuốc bỏng), rễ củ (khoai lang) Đó là

sự sinh sản vô tính tự nhiên

*Sinh sản vô tính nhân tạo: là sự

sinh sản, trong đó con người chủ động nhân lên hoặc tạo ra cơ thể mới từ

một bộ phận cắt rời của cơ thể bố

hoặc mẹ Các dạng sinh sản vô tính

nhân tạo gồm: giâm (cành, lá, rễ),

chiết (cành), ghép (cành, chồi), nuôi cấy mô- tế bào

Sau đây là một số hình thức nhân giống vô tính nhân tạo:

Chiết

Chiết là hình thức tạo rễ trên một

đoạn của cành khi còn gắn với cây,

sau đó cắt rời cành có rễ để được một cây nguyên vẹn

Ghép

Ghép là sự ghépG, chuyển cơ quan

hoặc mô ở thực vật, động vật và

ngư-ời O thực vật ghép cây là một kĩ thuật quan trọng trong nghề làm vườn,

trong đó một phần (cành ghép c) của một cá thể này được đem phối hợp

(ghép ápg, ghép nối, ghép nêm, ghép dưới vỏ gần gốc) với một phần cây

khác (gốc ghép g) có thể cùng loài

hoặc khác loài Sau một thời gian chỗ

ghép sẽ liền lại và gốc ghép sẽ nuôi cành ghép lớn lên thành một cá thể mới mang đặc tính chung của hai cá thể gốc ghép và cành ghép

Giâm

Giâm là việc cắt một đoạn thân hoặc cành của cây mẹ rồi cắm hoặc vùi

xuống cát hoặc đất pha cát để nó mọc

rễ đâm chồi thành một cây mới Đây

là phGương pháp trồng chủ yếu đối với các cây sắn, mía, dâu tằm, rau

muống, khoai lang,…

Nuôi cấy mô-tế bào

Nuôi cấy mô - tế bào là kĩ thuật cấy

và nuôi mô, tế bào động vật, thực vật bằng môi trường nhân tạo trong ống

nghiệm hoặc trong bình thuỷ tinh Về nguyên lí kĩ thuật này giống như nuôi cấy tế bào vi sinh vật, nhưng vì đối

tượng nuôi cấy là tế bào hoặc mô, nên phải dựa vào hai nguyên tắc cơ bản là tính toàn năng và khả năng biệt hoá

và tái biệt hoá của tế bào Môi trờng nuôi cấy mô-tế bào phải là môi trường

vô trùng, có pH thích hợp và gồm tất

cả các nguyên tố dinh dưỡng đại

l-ượng, vi lượng cần thiết, các chất hữu

cơ, các vitamin và các chất điều hoà sinh trưởng Kĩ thuật nuôi cấy mô-tế bào có nhiều ứng dụng lí luận và thực tiễn quan trọng: nhân nhanh giống cây trồng quý, tạo giống sạch bệnh, lai tạo giống mới, thu các chất có hoạt tính sinh học sớm từ mô sẹo, tạo các đối t-ợng nghiên cứu, tạo tế bào gốc, phôi,

mô, cơ quan sử dụng trong y học,…

2 Công nghệ sinh học nói chung và công nghệ tế bào nói riêng trong

nhân giống vô tính ở thực vật

Công nghệ sinh học là một công nghệ gồm các quá trình sản xuất ở qui mô công nghiệp có sự tham gia của các tác nhân sinh học (ở mức độ cơ thểë,

tế bào, dưới tế bào) dựa trên các thành tựu tổng hợp của nhiều bộ môn khoa học, phục vụ cho việc tăng của cải vật chất của xã hội và bảo vệ lợi ích của con người

Theo quan niệm hiện đại, công nghệ sinh học bao gồm:

- Công nghệ vi sinh

- Công nghệ hoá sinh

- Công nghệ di truyền

- Công nghệ tế bào

Như vậy, công nghệ tế bào là một trong 4 công nghệ sinh học hiện đại