Thực trạng huy động vốn của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Bến Thuỷ.DOC

Thực trạng huy động vốn của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Bến Thuỷ

Lời nói đầu

ở Việt Nam hiện nay, vấn đề vốn đang là đòi hỏi cấp bách trong sự nghiệpcông nghiệp hoá và hiện đại hoá Nó đóng vai trò quyết định đến sự tăng trởng

và phát triển kinh tế của đất nớc Do vậy, để đáp ứng nhu cầu vốn cho nềnkinh tế thì nớc ta cần phải có các biện pháp, chính sách nhằm huy động tối đanguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế Trong điều kiện nớc ta Thị trờng Chứngkhoán cha phát triển nên lợng vốn huy động đợc bằng con đờng tài chính trựctiếp thông qua con đờng phát hành cổ phiếu, trái phiếu và các giấy tờ có giákhác còn rất nhỏ so với nhu cầu vốn của nền kinh tế Do đó, quá trình nhận vàtruyền vốn trên thị trờng chủ yếu đợc thực hiện thông qua các ngân hàng th-

ơng mại và thị trờng tín dụng Có thể nói ở Việt Nam hơn 80% lợng vốn trongnền kinh tế là do hệ thống ngân hàng cung cấp Do đó vai trò của ngân hàngtrong hoạt động huy động vốn cho nền kinh tế là cực kỳ quan trọng

Nh vậy công tác huy động vốn của ngân hàng đóng vai trò quan trọngtrong nền kinh tế nói chung và hoạt động của ngân hàng nói riêng Trong thờigian học tập tại trờng và thời gian thực tập tại Chi nhánh Ngân hàng Công th-

ơng Bến Thuỷ – Thành phố Vinh – Tỉnh Nghệ An em đã cố gắng nghiêncứu và tìm hiểu kỹ công tác huy động vốn và chọn đề tài luận văn tốt nghiệp:

đi vào phân tích thực trạng về công tác huy động vốn của Ngân hàng Công

th-ơng Bến Thuỷ (các phth-ơng thức huy động vốn mà Ngân hàng áp dụng, cácnhân tố ảnh hởng, cũng nh những khó khăn – thách thức), từ đó em xin đa ramột số giải pháp và kiến nghị

Luận văn ngoài phần mở đầu và kết luận đợc kết cấu gồm có 3 chơng:

Chơng I: Vai trò của vốn và hoạt động huy động vốn của ngân hàng

Do thời gian nghiên cứu lý luận và thực tập ngắn với trình độ hiểu biết cònhạn chế nên luận văn này còn có nhiều thiếu sót Em rất mong đợc sự đónggóp và chỉ bảo của các thầy cô và bạn đọc Em xin chân thành cảm ơn thầygiáo PGS TS Lê Đức Lữ và các cô chú, anh chị công tác ở Phòng kinh doanh,Phòng nguồn vốn, Phòng kế toán,…đã giúp đỡ em hoàn thành luận văn tốtđã giúp đỡ em hoàn thành luận văn tốtnghiệp này Em xin chân thành cảm ơn.

Chơng I Vai trò của vốn và hoạt động huy động vốn

Từ thời cổ đại, ở những nớc có nền thơng mại phát triển sớm đã xuất hiệnnhững nhóm thơng nhân chuyên nghề kinh doanh các dịch vụ tiền tệ nhng cha

có một cơ cấu tổ chức nào đợc coi nh một ngân hàng theo đúng chức danh của

nó Trong nhiều thế kỷ của thời trung cổ, nghề kinh doanh này đã phải trải quabao nỗi thăng trầm bởi chiến tranh tàn khốc, không thể phát triển đợc Phảicho đến đầu thế kỷ thứ 12, khi chiến tranh đã dịu bớt, kinh tế hàng hoá đã cóbớc phát triển, nhất là khu vực Tây âu Khi đó, một tổ chức đợc mệnh danh làngân hàng đợc thành lập ở Venise nớc ý vào năm 1171, tuy về thực chất chỉ làmột tổ chức tài chính đợc thiết lập để thực hiện sự tài trợ cho chiến tranh, nh-

ng nội dung hoạt động của nó đã bao hàm cả nghiệp vụ ngân hàng

Cho đến đầu thế kỷ 15, một số tổ chức kinh doanh tiền tệ đợc thành lập

đ-ợc xem nh những ngân hàng thực thụ: Ngân hàng Barcelone, Ngân hàngValenee của Tây Ban Nha Những tổ chức này đã thực hiện các nghiệp vụnhận tiền ký thác, cấp tín dụng, chuyển ngân và làm các nghiệp vụ thu- chitiền cho khách hàng với ý nghĩa là những nghiệp vụ kinh doanh cơ bản

Sự phát triển của Ngân hàng thơng mại phải kể từ thời kỳ phục hng, và đặcbiệt là từ khoảng thế kỷ 17 cho đến nay Đây là thời kỳ kinh tế hàng hoá pháttriển nhanh chóng, mạnh mẽ, nền thơng mại không ngừng mở rộng, các quan

hệ hàng hoá- tiền tệ phát triển bao trùm đời sống kinh tế- xã hội đã tạo ranhững tiền đề kinh tế cho sự hình thành và phát triển nghề Ngân hàng

ở Việt nam, trong bớc chuyển đổi nền kinh tế sang cơ chế thị trờng có sựquản lý của Nhà nớc, thực hiện nhất quán chính sách kinh tế nhiều thành phần

theo định hớng xã hội chủ nghĩa Mọi ngời đợc tự do kinh doanh theo phápluật, đợc bảo hộ quyền sở hữu và thu nhập hợp pháp, các hình thức sở hữu cóthể hỗn hợp đan xen với nhau hình thành các tổ chức kinh doanh đa dạng Cácdoanh nghiệp không phân biệt quan hệ sở hữu đều tự chủ kinh doanh, hợp tác

và cạnh tranh với nhau, bình đẳng trớc pháp luật Theo hớng đó, nền kinh tếhàng hoá phát triển tất yếu sẽ tạo ra những tiền đề cần thiết và đòi hỏi sự ra

đời của nhiều loại hình ngân hàng và các tổ chức tín dụng Từ năm 1986, hoàvào công cuộc đổi mới cơ chế quản lý kinh tế của đất nớc theo sự chỉ đạo của

Đảng và Nhà nớc, hệ thống ngân hàng đợc tổ chức lại theo Nghị định53/HĐBT đợc tách ra làm hai cấp: Ngân hàng Nhà nuớc đảm nhận công tácphát hành tiền và điều tiết lu thông tiền tệ, còn chức năng kinh doanh đợc thựchiện bởi các Ngân hàng Thơng mại

Năm 1991, sự ra đời của các Ngân hàng Thơng mại cổ phần cùng các Ngânhàng Thơng mại quốc doanh đã góp phần rất lớn vào công cuộc phát triển đấtnớc Luật “ Giải pháp tăng cTổ chức tín dụng” của Việt nam ban hành vào ngày 12/12/1997 đã

định nghĩa Ngân hàng Thơng mại nh sau:

“ Giải pháp tăng cNgân hàng Thơng mại là một tổ chức tín dụng thực hiện toàn bộ hoạt

động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan Hoạt độngngân hàng là một hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nộidung chủ yếu và thờng xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tíndụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán”

2 Những nghiệp vụ cơ bản của Ngân hàng Th ơng mại.

Ngân hàng Thơng mại là một tổ chức tài chính trung gian, hoạt động kinhdoanh trên lĩnh vực tiền tệ Hoạt động kinh doanh của ngân hàng cũng giống

nh một doanh nghiệp thơng mại, đều hớng đến mục đích cuối cùng là tối đahoá lợi nhuận Ngân hàng Thơng mại tìm kiếm lợi nhuận bằng cách đi vay vàcho vay lại So với các doanh nghiệp thơng mại dịch vụ khác thì hàng hoá củaNgân hàng Thơng mại là một loại hàng hoá đặc biệt, đó là tiền vốn Giá cảcủa loại hàng hoá này biểu hiện ra bên ngoài là các mức lãi suất huy độnghoặc lãi suất cho vay, nó chịu tác động bởi quan hệ cung - cầu vốn trên thị tr-ờng và trên cơ sở khoản lợi nhuận đạt đợc khi đa vốn vay vào sản xuất kinhdoanh Vì vậy lợi nhuận chủ yếu của hoạt động ngân hàng sẽ là khoản chênhlệch giữa chi phí trả lãi huy động với thu nhập từ lãi cho vay Để có hàng hoákinh doanh, ngân hàng phải đa ra một giá mua hợp lý cũng nh đa dạng cáchình thức huy động

Đồng thời ngân hàng cũng đa dạng hoá các hình thức cho vay nhằm phântán giảm thiểu rủi ro Với vị thế kinh doanh Ngân hàng Thơng mại thực hiệncác dịch vụ trung gian hởng hoa hồng Ngày nay, hệ thống Ngân hàng Thơngmại phát triển mạnh mẽ, tham gia sâu rộng vào tất cả các lĩnh vực kinh tế xãhội Sự đa dạng và phong phú các nghiệp vụ kinh doanh đã làm cho Ngânhàng Thơng mại trở thành một tổ chức kinh doanh không thể thiếu trong tiếntrình phát triển kinh tế.

2.1 Nghiệp vụ nhận tiền gửi:

Đây là một hoạt động cơ bản của ngân hàng thơng mại Ngân hàng nhận

đ-ợc các khoản tiền gửi của khách hàng dới các hình thức tiền gửi không kỳ hạn,tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các hình thức khác Ngân hàng nhậntiền gửi của cá nhân, của tổ chức và các doanh nghiệp Ngân hàng phải hoàntrả gốc và lãi cho khách hàng khi đến hạn hoặc khi khách hàng có nhu cầu sửdụng đến rút tiền ở ngân hàng

2.2 Nghiệp vụ tín dụng của ngân hàng:

Nguồn vốn huy động sau khi đã thực hiện nghiệp vụ ngân quỹ (nghiệp vụliên quan đến việc điều hành ngân quỹ của ngân hàng nhằm duy trì năng lựcthanh toán bình thờng), sẽ đợc sử dụng để cho vay Nghiệp vụ cho vay lànghiệp vụ đặc trng nhất của Ngân hàng Thơng mại Nó tạo ra hình thức tíndụng ngân hàng và ngân hàng sẽ tiến hành phân phối có trọng điểm nguồnvốn đã hình thành trong nghiệp vụ huy động, điều tiết vốn từ nơi thừa đến nơithiếu, bổ sung vốn cho sản xuất kinh doanh Đối với ngân hàng, đây là nghiệp

vụ quan trọng nhất, sử dụng phần lớn nguồn vốn và tạo ra thu nhập chủ yếu Dựa vào tính chất và hình thức cho vay nghiệp vụ tín dụng đợc phân thành:

- Cho vay nông nghiệp

- Thuê mua và các loại khác

2.2.2 Căn cứ vào thời hạn cho vay.

- Cho vay ngắn hạn: Loại cho vay này có thời hạn dới 12 tháng, chủ yếu

đ-ợc sử dụng để bù đắp thiếu hụt vốn lu động và các nhu cầu chi tiêu ngắn hạncủa các doanh nghiệp

- Cho vay trung hạn: Theo quy định hiện nay của Ngân hàng Nhà nớc ViệtNam thì loại cho vay này có thời hạn từ 1 đến 3 năm

Tín dụng trung hạn thờng sử dụng để đầu t mua sắm tài sản cố định, cảitiến hoặc đổi mới thiết bị công nghệ, mở rộng sản xuất, xây dựng các dự ánmới có quy mô nhỏ với thời hạn thu hồi vốn nhanh

- Cho vay dài hạn: Cho vay dài hạn là loại cho vay có thời hạn trên 3 năm(Việt nam)

Loại tín dụng này thờng để đáp ứng các nhu cầu dài hạn nh: xây dựng nhà

ở, các thiết bị, phơng tiện vận tải có quy mô lớn, xây dựng các xí nghiệp mới

2.2.3 Căn cứ vào mức độ tín nhiệm đối với khách hàng.

- Cho vay không bảo đảm: là loại cho vay không có tài sản thế chấp, cầm cốhoặc sự bảo lãnh của bên thứ ba mà việc cho vay chỉ dựa vào sự uy tín củabản thân khách hàng

- Cho vay có bảo đảm: là loại cho vay đợc ngân hàng cung ứng nhng phải

có tài sản thế chấp, cầm cố, hoặc phải có sự bảo lãnh của bên thứ ba

2.2.4 Căn cứ vào hình thái giá trị của tín dụng

- Cho vay bằng tiền: là loại cho vay mà hình thái giá trị của tín dụng đợccung cấp bằng tiền Đây là loại cho vay chủ yếu của các ngân hàng và đợcthực hiện bằng các kỹ thuật nh tín dụng ứng trớc, thấu chi, tín dụng thời vụ,

- Cho vay bằng tài sản: là hình thức cho vay bằng tài sản rất phổ biến và đadạng, ví dụ nh tài trợ thuê mua

2.2.5 Căn cứ vào phơng pháp hoàn trả.

- Cho vay trả góp: là loại cho vay mà khách hàng phải hoàn trả vốn gốc vàlãi theo định kỳ

- Cho vay hoàn trả theo yêu cầu

2.2.6 Ngoài các loại cho vay trên, ngân hàng còn thực hiện các nghiệp vụ

bảo lãnh cho khách hàng bằng uy tín của mình Đối với loại nghiệp vụ này,ngân hàng không phải cung cấp tiền, nhng khi ngời đợc bảo lãnh không thựchiện đợc nghĩa vụ theo hợp đồng thì ngân hàng phải thay thế để thực hiện

nghĩa vụ thanh toán Vì thế, nghiệp vụ này còn đợc gọi là tín dụng bằng chữ

ký Tín dụng bằng chữ ký bao gồm: tín dụng chấp nhận, tín dụng chứng từ,bảo lãnh của ngân hàng

2.3 Nghiệp vụ đầu t :

Ngân hàng tham gia vào đầu t, mua bán chứng khoán trên thị trờng chứngkhoán nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận từ lợi tức chứng khoán và từ chêchlệch thị giá chứng khoán mua bán trên thị trờng

Ngoài ra, ngân hàng còn thực hiện hùn vốn, liên doanh qua đó trực tiếp gópvốn vào các doanh nghiệp để thành lập công ty, xí nghiệp mới

2.4 Nghiệp vụ kinh doanh đối ngoại.

Các ngân hàng có thể tham gia mua bán ngoại tệ, huy động vốn ngoại tệnhằm đáp ứng nhu cầu của đầu t cho vay cũng nh kiếm lời Việc kinh doanhngoại tệ còn góp phần thúc đẩy trong công tác thanh toán quốc tế, tài trợ choxuất nhập khẩu,

2.5 Các hoạt động dịch vụ khác của ngân hàng:

- Dịch vụ chuyển tiền: Ngân hàng theo sự uỷ nhiệm của khách hàng sẽ

chuyển tiền để đáp ứng nhu cầu chi dùng của họ Có hai phơng thức chuyểntiền là chuyển tiền bằng điện và chuyển tiền bằng th

- Thu chi hộ tiền hàng: Theo những lệnh uỷ nhiệm thu hoặc uỷ nhiệm chi,

ngân hàng sẽ tiến hành trích tiền trên tài khoản tiền gửi của khách hàngchuyển trả tiền hàng hoá, dịch vụ đã nhận hoặc thực hiện thu hộ tiền hàng khinhận đợc chứng từ khách hàng nhờ thu hộ

- Nghiệp vụ uỷ thác: Là nghiệp vụ mà ngân hàng thực hiện theo sự uỷ thác

của khách hàng trong việc quản lý tài sản, chuyển giao tài sản thừa kế, bảoquản chứng khoán, vàng bạc, giấy tờ có giá để hởng hoa hồng

- Mua bán hộ: Theo sự uỷ nhiệm của khách hàng ngân hàng thực hiện

nghiệp vụ phát hành hộ trái phiếu hoặc chứng khoán cho các công ty, hoặcphát hành trái khoán Chính phủ Thực hiện nghiệp vụ này, ngân hàng có đợcmột khoản thu nhập dới hình thức hoa hồng phát hành Ngân hàng có thể thamgia mua bán chứng khoán trên thị trờng theo lệnh của khách hàng với t cách làmột trung gian môi giới trên thị trờng tiền tệ và thị trờng chứng khoán

II Vai trò của vốn đối với Ngân hàng thơng mại

tế phát triển Vốn và các hoạt động về huy động vốn quyết định trực tiếp đến

sự tồn tại và phát triển hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thơng mại.Vốn đóng vai trò chi phối và quyết định đối với việc thực hiện các chức năngcủa ngân hàng thơng mại

1.2 Cơ cấu vốn của ngân hàng thơng mại.

1.2.1 Vốn chủ sở hữu.

Vốn chủ sở hữu là vốn tự có của ngân hàng, nó là vốn điều lệ khi ngânhàng mới đi vào hoạt động và đợc bổ sung thờng xuyên Vốn điều lệ phải lớnhơn hoặc bằng vốn pháp định do ngân hàng nhà nớc trung ơng quy định Vốn

điều lệ quy định cho một ngân hàng sẽ tuỳ thuộc vào quy mô và hoạt động của

nó Tuỳ theo loại hình ngân hàng mà vốn điều lệ đợc hình thành có thể khácnhau Vốn điều lệ của ngân hàng có nguồn gốc hình thành do ngân sách nhànớc cấp phát ban đầu nếu là ngân hàng thơng mại quốc doanh, còn nếu làngân hàng thơng mại cổ phần thì sẽ do các cổ đông đóng góp

Các quỹ dự trữ của ngân hàng: Đợc coi là nguồn vốn tự có và đợc bổ sunghằng năm từ lợi nhuận ròng của ngân hàng Theo khoản 1 điều 87 luật các tổchức tín dụng thông qua ngày 12 tháng 12 năm 1997 quy định về việc tríchlập các quỹ từ lợi nhuận, các ngân hàng thơng mại phải tiến hành trích lập cácquỹ:

- Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ: Đợc trích lập hằng năm theo tỷ lệ 5%trên tổng lợi nhuận sau thuế hằng năm tới mức tối đa do Ngân hàng Nhà nớcquy định

- Quỹ dự phòng bù đắp rủi ro : Để dự phòng và bù đắp thiệt hại có nguy cơ

ăn mòn vốn do những rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, các ngânhàng đợc trích từ lợi nhuận ròng hằng năm theo tỷ lệ 10% cho tới khi bằng100% vốn điều lệ

Hai quỹ này bắt buộc phải trích lập tại các tổ chức tín dụng, không đợcdùng các quỹ này để trả lợi tức cổ phần hoặc chuyển ra nớc ngoài

Mặt khác, với t cách là một đơn vị kinh doanh, ngân hàng còn tiến hànhtrích lập các quỹ từ lợi nhuận thu đợc:

- Quỹ phát triển kỹ thuật nghiệp vụ ngân hàng

- Quỹ phúc lợi, khen thởng

Các quỹ này tỷ lệ trích lập theo quyết định của Đại hội cổ đông hoặc theochỉ đạo của Nhà nớc

Vốn riêng của ngân hàng đợc dùng để mua sắm tài sản cố định, các phơngtiện cần thiết cho hoạt động kinh doanh ngân hàng, nhng không quá 50% vốn

tự có, để tài trợ phát triển kỹ thuật nghiệp vụ ngân hàng và đợc sử dụng để hùnvốn liên doanh, mua cổ phần

Vốn tự có và các quỹ so với tổng số vốn hoạt động của ngân hàng chỉchiếm một phần nhỏ

1.2.2.1 Vốn tiền gửi của khách hàng.

Đây là khoản vốn hoạt động quan trọng nhất của ngân hàng, chiếm tỷtrọng cao nhất trong nguồn vốn Tuy nhiên, một bộ phận đáng kể trong vốntiền gửi này luôn luôn biến động, do vậy khi sử dụng ngân hàng luôn phải dựtrữ để đảm bảo khả năng thanh toán, chi trả Dựa vào yếu tố thời gian và tínhchất của những khoản tiền gửi, tiền gửi của khách hàng có hai loại: Tiền gửi

kỳ hạn và tiền gửi không kỳ hạn

- Tiền gửi không kỳ hạn: Là loại tiền gửi có thể rút ra theo yêu cầu của ngời

gửi tiền mà không tôn trọng một kỳ hạn ký thác nào Đây là khoản tiền gửithờng xuyên biến động ngân hàng không thể định ra kế hoạch sử dụng trớc đ-

ợc mà chỉ dựa vào kinh nghiệm quản lý, ngân hàng có thể tận dụng ở mộtmức độ cho phép Mục đích của ngời gửi tiền là sử dụng những dịch vụ trunggian thanh toán của ngân hàng thơng mại nh giữ hộ, thu chi hộ, Ngân hàngkhông phải trả lãi hoặc có trả lãi nhng với một mức lãi suất rất thấp chỉ mang

tính chất tợng trng Kinh nghiệm trong quản lý ngân hàng cho thấy mặc dùtài khoản tiền gửi không kỳ hạn của từng khách hàng có biến động do kháchhàng thờng xuyên có những khoản thu và những khoản chi, nhng trên tàikhoản tổng hợp luôn có số “ Giải pháp tăng cd có” bình quân tơng đối ổn định Vì vậy ngânhàng có thể động viên những khoản vốn tạm thời nhàn rỗi trên các tài khoảnkhông kỳ hạn làm nguồn vốn kinh doanh

- Tiền gửi có kỳ hạn: Tiền gửi có kỳ hạn là loại tiền gửi mà ngời gửi tiền

chỉ đợc rút ra khi đến thời hạn quy định Đây là bộ phận tiền huy động mangtính chất ổn định và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tiền huy động từ kháchhàng Ngân hàng sử dụng chủ yếu để cho vay có kỳ hạn Chính điểm thuậnlợi này mà ngân hàng phải trả lãi cao vì mục đích của ngời gửi tiền là lợi

nhuận

1.2.2.2 Vốn vay

Ngoài việc huy động tiền gửi theo các hình thức truyền thống, ngân hàngthơng mại có thể bổ sung vốn hoạt động của mình bằng cách đi vay từ các tổchức và các tầng lớp dân c thông qua phát hành trái phiếu hoặc kỳ phiếu ngânhàng, nhng phải đợc Ngân hàng Nhà nớc chấp nhận, Kỳ phiếu ngân hàng đợcphát hành rộng rãi Những ngời mua kỳ phiếu ngân hàng sẽ trực tiếp cho ngânhàng vay với lãi suất cố định thông báo trớc Các tờ giấy nhận nợ này sẽ đợcngân hàng thanh toán khi tới hạn ghi trên mặt kỳ phiếu Ngoài ra ngân hàngthơng mại còn có thể vay ở Ngân hàng Nhà nớc dới hình thức tái chiết khấuhoặc tái cầm cố các thơng phiếu chứng từ có giá Vay của các ngân hàng th-

ơng mại, các tổ chức tín dụng khác thông qua thị trờng tiền tệ liên ngân hàng.Ngân hàng thơng mại cũng có thể vay ở ngân hàng nớc ngoài hoặc chi nhánhngân hàng nớc ngoài Vậy các ngân hàng thơng mại đi vay khi nào?

- Ngân hàng vay để đáp ứng nhu cầu khả năng thanh khoản của ngân hàng Vì hoạt động chủ yếu và thờng xuyên của ngân hàng là nhận tiền gửi và vớitrách nhiệm hoàn trả cho khách hàng khi khách hàng có nhu cầu rút tiền để sửdụng Do vậy có những trờng hợp số tiền dự trữ và số tiền mà ngân hàng nhận

đợc trớc đó trong ngày ít hơn số tiền mà khách hàng rút ra thì ngân hàng sẽgặp khó khăn trong việc thanh toán tiền cho khách hàng, nghĩa là ngân hàngthiếu tiền trả cho khách hàng.Vậy ngân hàng phải đi vay

- Ngân hàng vay hộ cho khách hàng: Vì hoạt động cơ bản của ngân hàng là

tài trợ cho nền kinh tế nên khi có khách hàng có nhu cầu vay vốn ngân hàng

và đảm bảo các yêu cầu mà ngân hàng đề ra thì ngân hàng sẽ cho vay Chẳnghạn: với những khoản vay với số lợng lớn, thời gian dài mà ngân hàng lạikhông muốn dùng toàn bộ số tiền mình có để đầu t cho dự án này ( rủi ro cao)vì nh thế sẽ mất đi toàn bộ những cơ hội đầu t khác Vì vậy ngân hàng sẽ thaymặt khách hàng phát hành trái phiếu nhằm thu gom tiền trong nền kinh tế đểphục vụ cho dự án Ngời ta chỉ phát hành trái phiếu vừa đủ số tiền mà dự áncần dùng và trong một thời hạn bằng thời gian tồn tại của dự án.

- Ngân hàng vay để cho vay: Hầu nh toàn bộ số tiền trong lu thông đã trở

thành tiền gửi tại các ngân hàng, nghĩa là các ngân hàng chia nhau nắm giữ ợng tiền trong lu thông Để tăng lợng tiền gửi của mình, các ngân hàng thờngtăng lãi suất để thu hút các khoản tiền gửi ở các ngân hàng khác chảy về Nh-

l-ng thực tế khi một l-ngân hàl-ng tăl-ng lãi suất tiền gửi, để tránh sự chảy vốn cácngân hàng khác cũng sẽ đồng loạt tăng lãi suất lên làm chi phí ngân hàng tănglên mà lợng tiền gửi lại thay đổi không đáng kể Do vậy khi thiếu vốn để tàitrợ cho các dự án mà ngân hàng cho là có hiệu quả thì ngân hàng sẽ thực hiệnchính sách đi vay Do tính chất hoạt động không đồng đều giữa các ngân hàng

về huy động vốn và sử dụng vốn nên những ngân hàng thiếu vốn có thể vayvốn ở những ngân hàng thừa vốn cha sử dụng hết Mặt khác khi ngân hàng dự

đoán đợc sự gia tăng về nhu cầu tín dụng trong tơng lai mà nguồn vốn thì có

xu hớng tăng không đáp ứng đủ nhu cầu vốn sử dụng trong thời kỳ tới thì ngânhàng cũng sẽ đi vay

- Ngân hàng vay để giảm chi phí nguồn tiền cho giai đoạn sau: Vào cuối kỳ

hạch toán, nếu các chủ ngân hàng dự tính đợc thu nhập của kỳ đó lớn nghĩa là

kỳ đó họ phải chịu thuế nhiều Nếu họ cũng dự tính đợc kỳ sau họ sẽ có nhữngkhoản chi phí lớn thì họ có thể phát hành kỳ phiếu ngắn hạn trả lãi trớc nhằmtăng chi phí cho kỳ này và giảm chi phí cho kỳ sau

1.2.2.3 Vốn tiếp nhận

Ngày nay, hệ thống ngân hàng thơng mại đợc tổ chức theo mô hình củatổng công ty và các công ty con gồm ngân hàng mẹ và hệ thống các chi nhánhngân hàng trực thuộc Có một phơng thức huy động vốn đợc sử dụng rất hiệuquả hiện nay là chu chuyển nguồn vốn điều hoà Do tình hình kinh tế xã hộicủa các vùng hoạt động của ngân hàng chi nhánh là khác nhau Những chinhánh ngân hàng mà hoạt động sử dụng vốn vợt quá khả năng huy động vốnthì đầu kỳ lập kế hoạch lên ngân hàng mẹ và xin đợc nhận một lợng vốn điềuhoà cần thiết cho hoạt động sử dụng vốn của mình Những ngân hàng mà khả

năng huy động vốn vợt quá khả năng sử dụng vốn thì đầu kỳ cũng lập kếhoạch sẽ điều chuyển một lợng vốn về ngân hàng mẹ để đợc hởng một lãi suất

điều hoà Nh vậy ngân hàng mẹ chịu trách nhiệm điều chuyển vốn từ nơi thừasang nơi thiếu của các chi nhánh ngân hàng trong nền kinh tế Chi phí nhậnnguồn vốn điều hoà thấp hơn chi phí nguồn vốn huy động nhng tại sao cácngân hàng đều nhận nguồn vốn điều hoà sau khi đã lập kế hoạch về lợng vốnhuy động đợc trong kỳ sau, bởi vì tính độc lập của nó với ngân hàng mẹ Đây

là một phơng thức huy động vốn rất hiệu quả đợc áp dụng nhiều trên thế giớihiện nay

1.2.2.4 Vốn uỷ thác đầu t

Một số ngân hàng con thực hiện nghiệp vụ ngân hàng đại lý Khi đó trongcơ cấu vốn của ngân hàng con còn có thêm khoản mục vốn uỷ thác đầu t.Khoản vốn này hình thành chủ yếu hình thành là do các tổ chức tài chính nớcngoài, trong nớc uỷ thác cho ngân hàng một khoản tiền để ngân hàng thựchiện cho vay các dự án của mình Có thể là các khoản vay của Chính Phủ đ ợc

uỷ thác

Trên đây là cơ cấu vốn chính của các ngân hàng thơng mại Vốn huy động

là nguồn vốn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn của ngân hàng,quyết định đến sự tồn tại và phát triển của hoạt động sử dụng vốn Tuy nhiên,các ngân hàng thơng mại phải tuân thủ theo luật định về mức vốn huy động tối

đa không vợt quá hai mơi lần vốn thuộc sở hữu của ngân hàng và phải chấphành tốt các quy định về tỷ lệ dự trữ

2 Vai trò của vốn đối với Ngân hàng th ơng mại.

Nh mọi đơn vị kinh doanh khác, muốn hoạt động kinh doanh đợc tiếnhành cần phải có t liệu sản xuất Ngân hàng thơng mại là một tổ chức kinhdoanh tiền tệ nên phải có tiền mới có thể hoạt động kinh doanh đợc Hoạt

động tìm kiếm t liệu sản xuất của ngân hàng thơng mại là hoạt động huy độngvốn Nh vậy, huy động vốn đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động củacác ngân hàng thơng mại

Thứ nhất: vốn là cơ sở để ngân hàng tiến hành hoạt động kinh doanh Đối

với bất kỳ doanh nghiệp nào, muốn hoạt động kinh doanh đợc thì phải có vốn,vì vốn phản ánh năng lực kinh doanh Điều này thể hiện ở vốn tự có, vốn huy

động, vốn đi vay của ngân hàng Nếu vốn tự có giữ vai trò quan trọng trong

việc thành lập thì sau khi đi vào hoạt động, vốn huy động quyết định tới quymô đầu t, cho vay nên sẽ ảnh hởng tới thu nhập của ngân hàng.

Vậy, nếu ngân hàng không có vốn thì không thể tiến hành hoạt động kinhdoanh Bởi vì, với đặc trng của hoạt động ngân hàng, vốn không chỉ là phơngtiện kinh doanh mà còn là đối tợng kinh doanh chủ yếu Trên thực tế, ngânhàng nào có khối lợng vốn lớn hơn thì ngân hàng đó có thế mạnh cạnh tranhtrong kinh doanh

Thứ hai: Vốn ảnh hởng trực tiếp đến quy mô các hoạt động của ngân hàng

thơng mại

Vốn của ngân hàng có ảnh hởng lớn đến việc mở rộng hay thu hẹp tíndụng, hoạt động bảo lãnh, kinh doanh ngoại tệ hay trong hoạt động thanhtoán của các ngân hàng thơng mại Thông thờng so với các ngân hàng nhỏ,các ngân hàng lớn có những khoản mục về đầu t cho vay đa dạng hơn, phạm

vi và khối lợng cho vay của các ngân hàng này cũng lớn hơn Trong khi cácngân hàng lớn hoạt động trên phạm vi toàn thế giới thì các ngân hàng nhỏ lạigiới hạn phạm vi hoạt động chủ yếu trong một khu vực nhỏ, trong nớc Nếukhả năng về vốn của ngân hàng đó dồi dào thì ngân hàng có thể mở rộng đợccác hoạt động của mình và đáp ứng đợc nhu cầu về vốn của khách hàng vềcho vay, bảo lãnh, đầu t

Ví dụ nh :

- Đầu t cổ phần hoặc liên doanh không quá 50% vốn tự có

- Cho vay đối tợng u đãi không quá 5% vốn tự có

- Cho vay tối đa một khách hàng không quá 15% vốn tự có

- Kinh doanh ngoại hối không quá 30 lần vốn tự có

Bên cạnh vốn lớn hay nhỏ thì chúng ta không thể coi nhẹ vai trò của tính

ổn định của vốn Một ngân hàng có lợng vốn ổn định thì sẽ dễ dàng trong việchoạch định việc cung ứng đầu t cho vay Ngân hàng đó có thể dự kiến tơng đốichính xác lợng vốn cung ứng, cho nên sẽ dự kiến đợc lợi nhuận trong tơng laikhá chính xác

Thứ ba: Vốn giúp ngân hàng chủ động trong kinh doanh.

Ngân hàng không thể hoạt động kinh doanh tốt nếu các hoạt động nghiệp

vụ hoàn toàn phụ thuộc vào vốn đi vay: vay để cho vay, vay để đầu t , vay đểthanh toán Bởi vì khi đi vay vốn để thực hiện các hoạt động của mình, ngân

hàng sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào đối tợng cho vay về thời hạn vay, số lợngvay và chi phí vay cao Do đó có thể ngân hàng sẽ bỏ lỡ cơ hội trong kinhdoanh Ngợc lại, ngân hàng có lợng vốn huy động dồi dào sẽ hoàn toàn chủ

động trong hoạt động kinh doanh của mình, không phụ thuộc vào ai, không bị

bỏ lỡ cơ hội kinh doanh Nguồn vốn huy động lớn cũng làm tăng khả nănghoạt động của ngân hàng nh chủ động đa dạng hoá các hoạt động kinh doanhnhằm phân tán rủi ro và tăng thu nhập, đạt mục tiêu cuối cùng của ngân hàng

là an toàn và sinh lợi

Thứ t : Vốn giúp ngân hàng quyết định năng lực thanh toán và đảm bảo uy

tín của mình trên thị trờng

Trong nền kinh tế thị trờng, để tồn tại và ngày càng mở rộng quy mô hoạt

động đòi hỏi các ngân hàng phải coi uy tín của mình trên thị thờng là điềuquan trọng Uy tín đó trớc hết đợc thể hiện ở khả năng sẵn sàng thanh toáncho khách hàng Khả năng thanh toán của ngân hàng càng cao thì vốn khảdụng càng lớn Mặt khác, uy tín của ngân hàng còn thể hiện ở khả năng chovay và đầu t của ngân hàng (ngân hàng chỉ có thể cho vay những dự án lớn,thời hạn dài nếu nh ngân hàng có nguồn vốn lớn) Điều này phụ thuộc vàohoạt động huy động vốn của ngân hàng Với tiềm năng vốn và khả năng huy

động vốn lớn, ngân hàng có thể hoạt động kinh doanh với quy mô ngày càngtăng, tiến hành cạnh tranh có hiệu quả; vừa giữ chữ tín vừa nâng cao thanh thếcủa ngân hàng trên thị trờng

Bên cạnh đó, một trong những tác dụng lớn nhất của vốn tự có là tạo sự uytín trong công chúng Một ngân hàng có trụ sở là tài sản riêng càng đồ sộchừng nào thì càng dễ gây tín nhiệm của dân chúng chừng ấy Vốn tự có củangân hàng càng lớn thì sức chịu đựng của ngân hàng càng mạnh khi mà tìnhhình kinh tế - xã hội và tình hình hoạt động của ngân hàng trải qua giai đoạnkhó khăn

Thứ năm: Vốn quyết định năng lực cạnh tranh của ngân hàng.

Quy mô, trình độ cán bộ, công nhân viên, phơng tiện kỹ thuật hiện đại củangân hàng là tiền đề thu hút vốn Khả năng vốn lớn là điều kiện thuận lợi đốivới ngân hàng trong việc mở rộng quan hệ tín dụng đối với các thành phầnkinh tế cả về quy mô tín dụng, lẫn việc chủ động về thời hạn cho vay và thậmchí trong khi quyết định lãi suất phù hợp với khách hàng Điều này sẽ thu hútngày càng nhiều khách hàng đến với mình, nghĩa là doanh số hoạt động củangân hàng sẽ tăng lên trong tơng lai và ngân hàng có nhiều thuận lợi hơn

trong kinh doanh Hơn nữa, vốn của ngân hàng lớn sẽ giúp cho ngân hàng có

đủ năng lực tài chính kinh doanh đa năng trên thị trờng không chỉ cho vay màcòn đầu t trên thị trờng tiền tệ, liên doanh, liên kết, thực hiện dịch vụ thuêmua Và chính sự đa dạng hoá hoạt động sẽ góp phần phân tán rủi ro tronghoạt động kinh doanh và tạo lợi nhuận cho ngân hàng, đặc biệt là tăng sứcmạnh cạnh tranh của ngân hàng trên thị trờng

Để ngân hàng tồn tại và phát triển, ngoài vốn chủ sở hữu (thờng chiếm tỷtrọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn) các ngân hàng phải chú trọng tới việctăng trởng nguồn vốn nghĩa là phải làm tốt công tác huy động vốn

III Các hình thức huy động vốn của Ngân hàng thơng mại.

Huy động các nguồn vốn khác nhau trong xã hội để hoạt động là lẽ sốngquan trọng nhất của các Ngân hàng thơng mại Đặc biệt là các ngân hàng cóquy mô lớn Trong vòng ba thập niên từ sau cuộc đại suy thoái 1930, hầu hếtcác Ngân hàng thơng mại trên thế giới đều quan tâm nhiều nhất tới việc quản

lý tài sản có, hay nói khác đi là kế hoạch và phơng hớng đầu t các nguồn đã

có Tuy nhiên, từ thập niên 60 đến nay, khi chế độ lãi suất trả cho tiền gửi đợcthả nổi linh hoạt, tài sản nợ trở nên đa dạng và sự cạnh tranh khốc liệt giữa cácNgân hàng thơng mại với nhau trong việc tìm kiếm vốn hoạt động đã dần dầnhớng các ngân hàng chú ý đến sự giao động của tài sản nợ Vả lại từ thập niên

60 trở đi thì với sự phát triển nhanh của các thị trờng tài chính liên quốc gia,

đã có rất nhiều loại tài sản có lợi tức ổn định và thanh khoản cao đợc mở ra

tr-ớc mắt các ngân hàng ở các ntr-ớc phát triển Cho nên, vấn đề khó khăn khôngcòn là đầu t vào đâu mà là làm thế nào có đủ vốn cho đầu t giữa môi trờngcạnh tranh đầy kịch tính trong hệ thống ngân hàng thế giới

1 Các hình thức huy động tiền gửi của Ngân hàng Th ơng mại.

Đây là hình thức huy động vốn mà ngân hàng huy động đợc từ tổ chức kinh

tế, cá nhân, trong xã hội thông qua hoạt động nhận tiền gửi tiết kiệm, thanh toán

hộ, các khoản cho vay tạo tiền gửi và các nghiệp vụ kinh doanh khác

Các hình thức nhận tiền gửi của các Ngân hàng Thơng mại tuỳ thuộc vàocác tiêu thức khác nhau mà đợc chia thành từng loại khác nhau:

1.1 Phân loại theo tiêu thức kỳ hạn

Ngày nay, ngời ta thờng phân chia các khoản tiền gửi theo tiêu thức này để

có thể quản lý tốt lợng tiền gửi, tiền lãi, và là cơ sở để ngân hàng xây dựngchiến lợc dự trữ phù hợp

- Tiền gửi không kỳ hạn: Đây là khoản tiền gửi không có kỳ hạn xác định,

ngời gửi có thể rút ra bất kỳ lúc nào do đó lãi suất thờng thấp Tiền gửi không

kỳ hạn là một trong những nguồn vốn biến động nhiều nhất và ngân hàng khó

có thể dự báo về quy mô tiền gửi không kỳ hạn (giao dịch) có thể huy động.Hình thức này chủ yếu là mở cho các doanh nghiệp Bởi vì các doanh nghiệpgửi tiền vào ngân hàng mục đích chính không phải để nhận lãi mà là để hởngcác dịch vụ mà ngân hàng cung cấp; đó là các dịch vụ thanh toán, ngân quỹ,thu chi hộ,

Tuy nhiên, tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn có thể đáp ứng nhu cầu củanhững khách hàng cha có dự định rõ ràng trong tơng lai, hoặc không thực sự

an tâm về việc gửi tiền mà chỉ mong muốn nhận đợc một số tiền lãi nào đó vớilợng tiền hiện còn nhành rỗi

Do tính chất không ổn định của nó nên ngân hàng chỉ đợc sử dụng một tỷ

lệ phần trăm nhất định nào đó của lợng tiền gửi không kỳ hạn nhận đợc, vàngân hàng muốn sử dụng thì phải dự tính về sự ổn định tơng đối của lợng tiềnnày Do vậy, quản lý tiền gửi không kỳ hạn là một phần quan trọng của quản

lý dự trữ trong các ngân hàng

- Tiền gửi có kỳ hạn: Đây là loại tiền gửi có sự thoả thuận giữa ngời gửi tiền

và ngân hàng về số lợng, kỳ hạn, lãi suất của khoản tiền gửi Do có sự xác

định rõ ràng về kỳ hạn, nên nguồn tiền gửi có kỳ hạn là nguồn tiền có sự ổn

định cao, ngân hàng có thể sử dụng để cho vay với thời hạn tơng ứng hoặc cóthể chuyển đổi một phần tiền gửi ngắn hạn để cho vay trung dài hạn Chính vì

lý do này mà lãi suất của các khoản tiền gửi kỳ hạn thờng cao hơn nhiều lãisuất tiền gửi không kỳ hạn Bởi vì mục đích chính của việc gửi tiền vào ngânhàng là tiền lãi Thông thờng thì lãi suất tỷ lệ thuận với kỳ hạn, tức là khoảntiền gửi càng lâu thì lãi suất càng cao và ngợc lại

1.2 Phân loại theo tiêu thức nguồn hình thành

- Các khoản ký gửi của các cá nhân và tổ chức là các khoản tiền mà họ trực

tiếp chuyển vào ngân hàng: Cá nhân gửi tiền tiết kiệm, doanh nghiệp nộp tiền

bán hàng, Đây là các khoản tiền tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế đợc

ngân hàng tập trung lại Các cá nhân và tổ chức thờng gửi tiền với mục đích và

kỳ hạn khác nhau Cá nhân gửi tiền thờng với mục đích là để hởng lãi cònmục đích của các doanh nghiệp thờng là để sử dụng các dịch vụ của ngânhàng

- Tín dụng tạo tiền gửi: Đây cũng là một hình thức nhận tiền gửi, khi ngân

hàng cho khách hàng vay tiền thì ngân hàng chuyển số tiền này vào tài khoảntiền gửi của khách hàng ngay trong ngân hàng Khi khách hàng cha có nhucầu rút tiền ngay lập tức thì ngân hàng có thể sử dụng số tiền đó mặc dù vớithời hạn rất ngắn

1.3 Phân loại theo tiêu thức mục đích sử dụng.

- Tiền gửi tiết kiệm: Phần lớn là các khoản ký gửi của các cá nhân với mục

đích là tìm kiếm một khoản thu nhập Thờng thì mỗi khoản tiền gửi tiết kiệm

có khối lợng nhỏ, thời hạn ngắn Những ngời gửi tiền tiết kiệm là những đối ợng giảm chi tiêu trong hiện tại với hy vọng là sẽ tăng đợc chi tiêu trong tơnglai

- Tiền gửi tiết kiệm có mục đích: Loại hình này khá phổ biến ở các nớc phát

triển, thờng đợc sử dụng với những hộ có thu nhập thấp và trung bình Ngờigửi để dành một khoản tiền gửi vào ngân hàng (thờng là các khoản tiết kiệm

đều đặn hàng năm) với ý định tích luỹ tiền cho một mục đích nhất định Đây

là hình thức huy động vốn trung và dài hạn khá hiệu quả, có tính ổn định,

đồng thời có tác dụng tích cực trong việc hỗ trợ cho ngời dân mua sắm nhàcửa, phơng tiện

- Tiền gửi thanh toán: Là khoản ký gửi của các cá nhân, tổ chức, doanh

nghiệp sản xuất kinh doanh Họ gửi tiền mục đích không phải là để hởng thunhập mà là hởng các dịch vụ của ngân hàng Thông thờng các khoản tiền gửithanh toán có khối lợng lớn Do đó, khi các khoản tiền này tạm thời cha sửdụng thì ngân hàng có thể sử dụng vào kinh doanh

1.4 Phân loại theo tiêu thức loại tiền gửi.

- Tiền gửi nội tệ: Đây là khoản tiền gửi quan trọng của các ngân hàng, nó

phụ thuộc vào thu nhập trong nớc và chiếm tỷ trong rất lớn trong tổng lợngtiền gửi

- Tiền gửi ngoại tệ: Bên cạnh tiền gửi nội tệ thì ngân hàng còn nhận tiền gửi

dới dạng ngoại tệ nh USD, GBP, DEM, những khoản ngoại tệ này cũng rất

quan trọng cho hoạt động ngân hàng nh kinh doanh ngoại tệ trong nớc, tài trợxuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế,

2 Chứng th tiền gửi loại lớn.

Chứng th tiền gửi loại lớn là một loại hình phiếu nợ do ngân hàng phát ra

để vay tiền của thị trờng Có hai cách phát hành loại chứng th này:

Một là khi có các đối tợng đến vay tiền để sản xuất hoặc tiêu dùng theohợp đồng với ngân hàng, ngân hàng phát lại chứng th này cho họ Hoặc ngânhàng có thể công bố phát hành chứng th này cho các đối tợng muốn đầu t hoặcmuốn gửi tiền vào ngân hàng Thay vì một cuốn sổ tiền gửi có kỳ hạn, họ cóthể nhận loại chứng th này Nhng chứng th loại này không có những đơn vịquá nhỏ bằng tiền mặt

- Khi ngân hàng thơng mại phát ra chứng th này, nó hớng tới việc vay tiềncủa thị trờng, của nhân dân và chứng th là giấy xác nhận khoản vay này Đồngthời trên chứng th có ghi rõ thời hạn sẽ trả lại tiền mặt (6 tháng, 1 năm, ) vàlãi suất ngời cho vay đợc hởng Đến ngày đáo hạn cuối cùng, ngời sở hữuchứng th đem nộp nó cho ngân hàng đã phát hành để nhận lại cả vốn theo giátrị bề mặt và tiền lời

- Loại chứng th này ở các nớc công nghiệp thờng có thời gian đáo hạnkhông qúa 6 tháng kể từ ngày phát hành Với thời gian ngắn và tính chất đợc

sử dụng, chấp nhận không khác gì Séc hay tiền mặt, trong khi nó có lãi suất

mà Séc và tiền mặt không có lãi suất, chứng th này trở thành loại đầu t ngắnhạn hấp dẫn nhất đối với các nhà kinh doanh và hộ gia đình

Tuy nhiên, khả năng vay vốn từ thị trờng thông qua việc phát hành chứng

th tiền gửi hay tín phiếu tuỳ thuộc vào 4 yếu tố: Mức độ chấp nhận của nhândân đối với nó nh một phơng tiện thanh toán trong lu thông- Sự khuyến khíchhay không của Ngân hàng Trung ơng- Hiệu quả của việc sử dụng đồng vốn đãvay đợc- Sự phát triển của thị trờng tài chính, tiền tệ

3 Vay ngắn hạn tại Ngân hàng Trung ơng.

Trong quá trình hoạt động của mình, do có những ngày cho vay quá nhiều,

sự thiếu hụt dự trữ tại Ngân hàng Trung ơng là điều thờng xảy ra đối với cácngân hàng thơng mại Trong khi có một số ngân hàng thơng mại thiếu dự trữ,thì nó cũng có một vài bộ phận khác thừa dự trữ Để đảm bảo dự trữ theo quy

định của Ngân hàng Trung ơng, các ngân hàng thơng mại điện thoại hoặc liên

lạc bằng Computer vay lẫn nhau dự trữ trong một ngày là chuyện bình thờng.Thủ tục vay đợc tiến hành qua Fax hoặc điện tín

Việc vay qua vay lại nh thế diễn ra hàng ngày trong hệ thống ngân hàng

th-ơng mại Nó hình thành nên một loại tài sản nợ khá thờng xuyên Tuy nhiên,khoản nợ này thờng rất ngắn không quá một tuần, và thờng là chỉ một hay haingày vì mọi ngân hàng đều tự ý thức không thể lạm dụng kéo dài thời giangây khó khăn cho ngân hàng có thiện chí giúp mình

4 Vay ngắn hạn thông qua hợp đồng mua lại.

Hợp đồng mua lại là hình thức vay ngắn hạn trên thị trờng của ngân hàngthơng mại Trong hoạt động mỗi ngày, việc thiếu tiền mặt bất ngờ cho nhữngthợng vụ đầu t đã đợc ký kết hoặc hụt dự trữ tại Ngân hàng Trung ơng làchuyện không có gì lạ đối với các ngân hàng thơng mại Ngoài những biệnpháp nêu trên, trong những trờng hợp cấp thiết, ngân hàng thơng mại có thểvay của thị trờng trong vài ngày đến vài tuần bằng cách phát hành hợp đồngmua lại

Đây là một hợp đồng bán chứng khoán giữa ngân hàng và đối tợng kinhdoanh chứng khoán tơng đối thừa tiền mặt trong thị trờng nh các công ty tàichính, tổ chức tín dụng, các quỹ tiết kiệm, hu trí, các công ty kinh doanh vàmôi giới chứng khoán

Chứng khoán mà ngân hàng đem bán là chứng khoán mà ngân hàng đang

đầu t Không phải là phiếu nợ do nó phát hành nh các trờng hợp vừa rồi.Những loại chứng khoán mà ngân hàng thờng đầu t nhất và có thể đem bántheo loại hợp đồng này là Trái phiếu Kho bạc, Tín phiếu Kho bạc và một sốloại trái phiếu, cổ phiếu khác của thị trờng

Hợp đồng mua lại có những đặc điểm sau:

- Hợp đồng thuyết minh rõ ràng, ngân hàng chỉ bán ra trong một ngày, haingày hay một tuần, hai tuần Sau đó, ngân hàng đợc phép mua lại chính cácloại chứng khoán mà nó đã bán ra với giá đúng bằng giá gốc cộng thêm chiphí giao dịch Đó là lý do ngời ta gọi đây là thoả thuận hoặc hợp đồng mua lại.Ngời đã mua chứng khoán của ngân hàng, chỉ đợc bán lại cho chính ngânhàng này vào một thời gian ngắn sau đó mà không đợc phép bán cho ai khác

- Do đó, đây là một hình thức giải quyết vấn đề kẹt tiền mặt cấp thời chongân hàng thơng mại Thời gian bán tối đa không quá 2 tuần ( ở các nớc côngnghiệp hiện nay)

- Khi ngân hàng bán chứng khoán ra theo loại hợp đồng này nó thu tiền mặt

về lợng tiền mặt này xuất hiện nh một khoản vay ngắn hạn từ thị trờng vì lợng

chứng khoán xuất ra vẫn đợc xem nh một bộ phận tài sản có mà ngân hàng sẽ

thu hồi Khoản vay ngắn hạn này là một bộ phận của tài sản nợ

- Tổ chức mua chứng khoán là ngời cho vay Ngân hàng phát ra chứngkhoán là chủ thể đi vay Ngân hàng không bao giờ áp dụng hình thức bán nàycho nhân dân Bởi lẽ bán ra cho nhân dân dới hình thức nh phát hành lẻ và saunày mua lại sẽ tốn rất nhiều thời gian và hiệu quả rất chậm không giải quyếtnhững nhu cầu tiền mặt gấp trong ngắn hạn Hầu nh phơng thức này chỉ ápdụng cho các đại lý lớn mà thôi

- Chi phí giao dịch mà ngân hàng sẽ trả cho đại lý chính là tiền lãi từ thơng

vụ cho vay này đứng về phía ngời mua là các đại lý Thông thờng giá bán vàgiá mua lại(gồm cả lãi) đã đợc thống nhất sắn trong hợp đồng với nhữngkhoảng thời gian đã định trợc ở các nớc có thị trờng tài chính phát triển nhNhật Bản, Hoa Kỳ, Pháp, Đức, Anh, ý, Các ngân hàng thơng mại vay nợ dớihình thức này gần nh mỗi tuần trong tài sản nợ của họ luôn luôn có khoảnmục vay ngắn hạn thông qua hợp đồng mua lại, nằm trong khoản vay ngắnhạn từ thị trờng

5 Vay ngắn hạn bằng giấy nợ phụ

Đây là khoản mục cuối cùng trong các khoản vay từ thị trờng và cũng làloại tài sản ít thông dụng nhất Ngân hàng có thể vay nóng, với lãi suất khácao và thời gian từ ngắn đến rất ngắn, mỗi khi quá kẹt tiền mặt bằng nhữngthoả thuận với các thân chủ giàu có vẫn quan hệ thờng xuyên với ngân hàng

nh các công ty, các tập đoàn kinh doanh, các đại lý tài chính khác, Hình thứcvay này đợc thực hiện thông qua một hợp đồng trong đó thuyết minh rõ ngờicho vay chấp nhận rõ khoản tiền mà họ cho vay sẽ là loại tài sản nợ đợc đền

bù sau chót trong trờng hợp ngân hàng vỡ nợ Vì sao có thoả thuận này! vì họ

đã đợc lãi suất cao hơn bất kỳ một khoản vay nào khác

Chứng th mà ngân hàng giao cho họ khi vay là một loại giấy nợ của ngân

hàng (Bank debentures) ở Hoa Kỳ, nó có một tên gọi rộng là giấy nợ phụ

(subordinated debentures) Những khoản vay này khá phổ biến ở Mỹ, và mộtthời kỳ ở Nhật và Hàn Quốc

6 Vay của Ngân hàng Trung ơng.

Các ngân hàng thơng mại hầu nh đều đợc sự cho phép thành lập của Ngânhàng Trung ơng, cho nên nó đều đợc quyền vay tiền tại Ngân hàng Trung ơngtrong những tình huống thiếu hụt dự trữ

Trờng hợp không may diễn ra khi ngân hàng thơng mại đến vay giữa lúcNgân hàng Trung ơng không muốn khuyến khích sự bàng trớng tín dụng, hoặcthậm chí nó đang thắt chặt cung ứng tiền để chống lạm phát Lúc đó lãi suấtchiết khấu đợc đa lên cao với những khoản lỗ trông thấy khi vay vốn của Ngânhàng Trung ơng Do đó, các ngân hàng thơng mại chỉ miễn cỡng vay trongnhững tình huống thật ngặt nghèo và tìm mọi cách trả nợ rất nhanh

Dù vay ít hay nhiều, vay thờng xuyên hay chỉ thỉnh thoảng một năm đôi balần, dịch vụ vay từ cửa ngõ chiết khấu của Ngân hàng Trung ơng vẫn là mộtkhoản mục cố định trong tài sản nợ vì không có ngân hàng thơng mại nào màcha hề vay của Ngân hàng Trung ơng bao giờ từ khi thành lập

7 Các khoản vay từ công ty mẹ.

Một hình thức vay vốn khác ngoài các hình thức trên là vốn vay từ công ty

mẹ (parents company) Tại các nớc đã phát triển, một công ty hoặc một tập

đoàn kinh doanh có thể là chủ của một đến rất nhiều ngân hàng thơng mại.Thay vì ngân hàng phát hành trái phiếu hoặc giấy nợ để vay tiền của thị tr ờngbằng các hình thức kể trên, có thể chịu nhiều sự quản lý và ràng buộc củaNgân hàng Trung ơng về dự trữ, lãi suất và kể cả thủ tục, các công ty mẹ củangân hàng có thể thay thế nó làm chuyện đó dới hình thức phát hành tráiphiếu, cổ phiếu công ty hoặc các loại thơng phiếu, rồi chuyển vốn đã huy

động đợc về cho ngân hàng hoạt động

Mỗi khi Ngân hàng Trung ơng ràng buộc họ quá nhiều điều kiện khôngthể phát hành trái phiếu đợc nh ý muốn Hoặc nếu phát hành đợc cũng sẽ phảitrả chi phí rất cao Vậy nên giao cho các công ty mẹ phát hành là cách trốnthoát của họ để đạt những muc đích ấy Lý do này giải thích vì sao hầu nh ởtất cả các nớc phát triển, các ngân hàng thơng mại luôn luôn là con đẻ của mộtcông ty kinh doanh, công ty tài chính hoặc ít nhất là có quan hệ mật thiết vớicác đối tợng trên

Trên đây là các hình thức huy động vốn thờng thấy của ngân hàng thơngmại Tuy nhiên đối với mỗi ngân hàng khác nhau, ở các nớc khác nhau vàtrong các giai đoạn khác nhau thì có thể có các phơng thức huy động khác

IV Các nhân tố ảnh hởng đến khả năng huy động vốn của NHTM

1 Các nhân tố bên ngoài

1.1 Chu kỳ phát triển kinh tế

Tình trạng phát triển của nền kinh tế là một yếu tố vĩ mô có tác động trựctiếp đến mọi hoạt động của các ngân hàng thơng mại nên cũng ảnh hởng đếnhoạt động huy động vốn Trong điều kiện nền kinh tế phát triển ổn định, thunhập dân c đợc đảm bảo và ổn định thì nguồn tiền vào ra của các ngân hàngcũng ổn định, số vốn huy động đợc của ngân hàng ngày càng tăng lên và cơhội đầu t cho vay của ngân hàng cũng đợc mở rộng do lòng tin của các nhà

đầu t vào nền kinh tế Nếu nền kinh tế suy thoái, thu nhập dân c biến động thìlòng tin về đồng tiền của dân chúng bị giảm sút Khi đó khả năng huy độngvốn của ngân hàng không những bị giảm xuống mà lợng tiền dân c đã ký gửivào ngân hàng cũng có nguy cơ bị rút ra Và nh vậy ngân hàng sẽ gặp khókhăn trong công tác huy động vốn, quản lý dự trữ và củng cố niềm tin chokhách hàng

1.2 Môi trờng luật pháp.

Mọi hoạt động kinh doanh, trong đó hoạt động của ngân hàng đều phảichịu sự điều chỉnh của luật pháp Các hoạt động của ngân hàng thơng mạichịu sự điều chỉnh của luật các tổ chức tín dụng và hệ thống các văn bản phápluật khác của Nhà nớc Mặt khác, ở Việt nam hiện nay các ngân hàng thơngmại đợc tổ chức theo mô hình tổng công ty, do vậy các chi nhánh ngân hàngtrong hoạt động của mình ngoài việc phải tuân thủ theo pháp luật và các vănbản dới luật của nhà nớc ban hành còn phải tuân thủ theo các quy định màngân hàng mẹ ban hành trong từng thời kỳ về lãi suất, tỷ lệ dự trữ, hạn mức chovay Trong sự ràng buộc về luật pháp, các yếu tố của nghiệp vụ huy động vốnthay đổi làm ảnh hởng đến quy mô và chất lợng của hoạt động huy động vốn

1.3 Điều kiện về môi trờng cạnh tranh.

Khi định ra chiến lợc phát triển cho ngân hàng rõ ràng cần phải tính đến

điều kiện về môi trờng kinh doanh Sự cạnh tranh của các ngân hàng khác trên

địa bàn sẽ ảnh hởng trực tiếp đến hoạt động của ngân hàng Để có thể tồn tại

và phát triển, ngân hàng cần phải định ra chiến lợc kinh doanh phù hợp để cóthể thắng trong cạnh tranh với ngân hàng khác Trong quá trình cạnh tranh với

đối thủ, ngân hàng buộc phải cải tiến và đa dạng hoá các loại hình dịch vụ,thực hiện mức lãi suất hợp lý, nghiên cứu kỹ thị trờng và làm tốt công tácmarketing Ngân hàng phải bồi dỡng đội ngũ cán bộ để có thể làm tốt côngviệc của mình Nh vậy, cạnh tranh vừa là thách thức vừa là một nhân tố thúc

đẩy sự phát triển chất lợng các hoạt động ngân hàng trong đó có hoạt độnghuy động vốn

1.4 Yếu tố thuộc về văn hoá - xã hội, tâm lý khách hàng.

Khách hàng của ngân hàng bao gồm những ngời có vốn gửi tại ngân hàng

và những đối tợng sử dụng vốn đó Về môi trờng xã hội ở các nớc phát triển,khách hàng luôn có tài khoản cá nhân và thu nhập đợc chuyển vào tài khoảncủa họ Nhng ở các nớc kém phát triển, nhu cầu dùng tiền mặt thờng lớn hơn

ở khoản mục tiền gửi tiết kiệm có hai yếu tố quan trọng tác động vào là thunhập và tâm lý của ngời gửi tiền Thu nhập ảnh hởng đến nguồn vốn tiềm tàng

mà ngân hàng có thể huy động trong tơng lai Còn yếu tố tâm lý ảnh hởng đến

sự biến động ra vào của các nguồn tiền Tâm lý tin tởng vào tơng lai củakhách hàng có tác dụng làm ổn định lợng tiền gửi vào, rút ra và ngợc lại nếuniềm tin của khách hàng về đồng tiền trong tơng lai sẽ mất giá gây ra hiện t-ợng rút tiền hàng loạt vốn là mối lo ngại lớn của mọi ngân hàng Một đặc

điểm quan trọng của đối tợng khách hàng là mức độ thờng xuyên của việc sửdụng các dịch vụ ngân hàng Mức độ sử dụng càng cao, ngân hàng càng có

điều kiện mở rộng việc huy động vốn

2.2 Chiến lợc kinh doanh của ngân hàng.

Trong một ngân hàng, nghiệp vụ huy động vốn chịu tác động trực tiếp từcác hoạt động về sử dụng vốn Mỗi ngân hàng đều có một chiến lợc kinhdoanh riêng theo từng thời kỳ, tuỳ thuộc vào đặc điểm hoạt động của bản thânngân hàng và điều kiện môi trờng kinh doanh Từ đó ngân hàng có thể đa rachiến lợc huy động vốn là thu hẹp hay mở rộng cho phù hợp với chính sáchthu hẹp hay mở rộng tín dụng của ngân hàng trong thời kỳ đó Cơ cấu nguồnvốn có thể thay đổi về tỷ lệ các khoản mục cấu thành, chi phí huy động có thểtăng hay giảm Nếu chiến lợc kinh doanh đợc xây dựng đúng đắn phù hợp với

điều kiện bản thân ngân hàng, các nguồn vốn đợc khai thác tối đa và hợp lý thìcông tác huy động vốn phát huy hiệu quả

2.3 ảnh hởng của lãi suất huy động.

Lãi suất huy động vốn thờng là mối quan tâm hàng đầu của cá nhân và tổchức muốn gửi tiền vào ngân hàng Điều này hoàn toàn hợp lý vì trong nềnkinh tế lĩnh vực có lợi nhuận cao hơn bao giờ cũng thu hút đợc nhiều ngờitham gia đầu t hơn Tuy nguồn tiền gửi không chỉ phụ thuộc vào lãi suất cao

mà còn phụ thuộc vào các nhân tố khác nh kỳ hạn, mức độ rủi ro, điều kiệnthanh toán, uy tín, địa điểm của ngân hàng nhng với lãi suất cao, linh hoạt,hợp lý thì luôn luôn có tác dụng kích thích ngời gửi tiền Nhng lãi suất có ảnhhởng lớn nhất đến lợng tiền gửi tiết kiệm vì khách hàng chọn gửi tiền theo ph-

ơng thức này thờng có mục đích hởng lãi

2.4 Trình độ công nghệ ngân hàng

Trình độ công nghệ ngân hàng đợc thể hiện qua các yếu tố sau:

Thứ nhất: Các loại hình dịch vụ mà ngân hàng cung ứng

Thứ hai: Trình độ nghiệp vụ của cán bộ công nhân viên ngân hàng Thứ ba: Cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ hoạt động kinh doanh của

ngân hàng

Trình độ công nghệ ngân hàng ngày càng cao, khách hàng sẽ càng cảm thấyhài lòng về dịch vụ đợc ngân hàng cung ứng và yên tâm hơn khi gửi tiền tại cácngân hàng Đây là một yếu tố rất quan trọng giúp ngân hàng cạnh trạnh phi lãisuất vì khách hàng mà ngân hàng phục vụ, không quan tâm đến lãi suất mà quantâm đến chất lợng và loại hình dịch vụ mà ngân hàng cung ứng Với cùng một lãisuất huy động nh nhau, ngân hàng nào cải tiến chất lợng dịch vụ tốt hơn, tạo sựthuận tiện hơn cho khách hàng thì sức cạnh tranh sẽ cao hơn

Trình độ nghiệp vụ của cán bộ ngân hàng là điều kiện để thực hiện tốt cácnghiệp vụ ngân hàng Cán bộ ngân hàng phải có chuyên môn tốt để có thểquản lý tốt nguồn vốn, thực hiện tốt công việc sử dụng vốn góp phần nâng caochất lợng huy động vốn

2.5 Uy tín của ngân hàng

Trên thực tế, mỗi ngân hàng đã, đang và sẽ tạo đợc một hình ảnh riêng củamình trong lòng khách hàng Một ngân hàng lớn, sẵn có uy tín sẽ có lợi thếhơn trong hoạt động huy động vốn Sự tin tởng của khách hàng sẽ giúp chongân hàng có khả năng ổn định khối lợng vốn huy động và tiết kiệm chi phíhuy động Từ đó ngân hàng có thể đề ra chiến lợc dự trữ dễ dàng hơn Thậmchí trong điều kiện lãi suất gửi tiền tại ngân hàng có uy tín thấp hơn đôi chút,những ngời có tiền vẫn lựa chọn ngân hàng đó để gửi mà không tìm những nơitrả lãi hấp dẫn hơn vì họ tin rằng ở đây đồng vốn của mình sẽ tuyệt đối antoàn

Chơng II Thực trạng huy động vốn của CHi nhánh

Chi nhánh Ngân hàng Công thơng Bến Thuỷ ra đời trên cơ sở nâng cấpphòng giao dịch Bến Thuỷ trực thuộc Ngân hàng Công thơng Nghệ An

(1/1/1995) rồi sau đó đợc nâng cấp lên trực thuộc Ngân hàng Công thơng ViệtNam.

Chi nhánh Ngân hàng Công thơng Bến Thuỷ đã phải đối mặt với những thửthách lớn trong hoạt động kinh doanh của mình nh tình hình kinh doanh cònlạc hậu, thiếu vốn đầu t, cơ sở vật chất thiếu Tuy nhiên tập thể cán bộ côngnhân viên của ngân hàng đã không ngừng phấn đấu vơn lên đem lại niềm tincho khách hàng, củng cố khách hàng cũ và thu hút khách hàng mới, từng bớccủng cố và mở rộng phát triển hoạt động kinh doanh của ngân hàng Với ph-

ơng châm đặt ra cho hoạt động trong thời gian qua là: Phát triển vững

chắc-an toàn- hiệu quả chi nhánh Ngân hàng Công thơng Bến thuỷ đã chủ động tạo

môi trờng kinh doanh hợp lý giúp các doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả lấyhiệu quả sản xuất kinh doanh của khách hàng là hiệu quả kinh doanh của ngânhàng

2

Cơ cấu tổ chức của Chi nhánh ngân hàng Công th ơng Bến Thuỷ.

Chi nhánh Ngân hàng Công thơng Bến Thuỷ với tổng số cán bộ công nhânviên là 106 ngời, đợc sắp xếp bố trí công việc căn cứ vào chuyên môn nghiệp

vụ, hoàn cảnh gia đình một cách phù hợp Lãnh đạo ngân hàng gồm có 1giám đốc, 2 phó giám đốc và hệ thống các trởng phòng, phó phòng

2.1 Phòng kinh doanh

Phòng có 13 cán bộ gồm 1 trởng phòng, 1 phó phòng Phòng có chức năngtrực tiếp cho vay đối với các tổ chức kinh tế trong và ngoài quốc doanh có nhucầu vay vốn ngân hàng và đáp ứng đợc những điều kiện của ngân hàng đặt ra,xây dựng kế hoạch cân đối về nguồn vốn và sử dụng vốn Thực hiện chế độthông tin báo cáo tổng hợp, phân tích kế hoạch tài chính, lỗ lãi của ngân hàng.Trực tiếp thẩm định các dự án đầu t, cho vay, bảo lãnh, thu nợ,

2.2 Phòng kế toán

Phòng gồm 14 cán bộ, và đợc chia làm 2 bộ phận: bộ phận thanh toán liênhàng và bộ phận thanh toán bù trừ Chức năng chính của phòng kế toán làquản lý tài sản, tiền gửi, tiền vay của các cá nhân, đơn vị Thực hiện cácnghiệp vụ thanh toán bù trừ, thanh toán liên hàng trong hệ thống và ngoài hệthống Thực hiện cơ chế tài chính của ngành theo các văn bản chế độ hiệnhành (thanh toán giao dịch với khách hàng khi khách hàng đến mở tài khoản,

bộ phận chi tiêu, theo dõi các tài khoản khi đến hạn thì báo cho các phòng banliên quan, thu lãi định kỳ đối với khách hàng)

Bộ phận kinh doanh đối ngoại trực thuộc phòng Kế toán thực hiện cácnghiệp vụ nh mở L/C nhập, xuất cho khách hàng: thực hiện nhờ thu đi, nhờthu đến, thu đổi ngoại tệ

2.3 Phòng kinh doanh đối ngoại.

Phòng kinh doanh đối ngoại đợc tách ra từ bộ phận thanh toán quốc tế của phòng Kế toán Phòng có nhiệm vụ huy động vốn ngoại tệ của dân c, của các

tổ chức; mở L/C xuất nhập khẩu; thanh toán quốc tế

2 4 Phòng tổ chức - Hành chính

Phòng gồm 20 cán bộ Chức năng chính của phòng là quản lý nhân sự, lao

động tiền lơng, quản lý về hành chính, quản trị, đào tạo

2 5 Phòng Ngân quỹ

Gồm 17 cán bộ công nhân viên Phòng có chức năng cất giữ, bảo quản,kiểm đếm, kiểm soát tiền Đồng thời là nơi bảo quản các giấy tờ có giá, các hồsơ thế chấp của khách hàng

2 6 Phòng Nguồn vốn

Phòng gồm 19 cán bộ công nhân viên, trong đó có 6 ngời trình độ đại học,

11 ngời trình độ trung cấp, 2 ngời sơ cấp Phòng nguồn vốn có chức năng huy

động các nguồn vốn bằng nội và ngoại tệ trong dân c để tái đầu t cho vay đốivới nền kinh tế Bao gồm: huy động các nguồn tiền gửi doanh nghiệp, các loạitiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn, có kỳ hạn Thuộc cơ cấu phòng còn bao gồmcác quy tiết kiệm số 1, số 2, số 3, số4, số5, số 7

2.7 Phòng kiểm tra kiểm soát nội bộ

Phòng gồm 4 cán bộ công nhân viên Chức năng chính của phòng là kiểmtra kiểm soát mọi nghiệp vụ ngân hàng theo văn bản hiện hành Tham mu chogiám đốc trong việc chỉ đạo hoạt động kinh doanh của chi nhánh để kịp thờikhắc phục, chấn chỉnh hoạt động ngân hàng Tham gia cùng bộ phận tín dụngcủa phòng Kinh doanh, phòng Giao dịch phòng giao dịch xử lý, thu hồi nợ, nợquá hạn

2 8 Phòng giao dịch Trờng thi

Phòng gồm 19 cán bộ Phòng thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ của một chinhánh ngân hàng thơng mạinh: tín dụng, nhận gửi, bảo lãnh, kế toán giao dịch

và các nghiệp vụ khác của ngân hàng nh thanh toán hộ, chuyển tiền

Phòng bao gồm hội sở chính và Quỹ tiết kiêm trực thuộc số 6 Đây làphòng giao dịch ngoài chức năng chính là cho vay các thành phần kinh tếngoài quốc doanh và thu nợ còn tiến hành cho vay các doanh nghiệp Nhà nớc

là các thành viên của Tổng công ty 90,91 nh Công ty xây dựng công trình giaothông 423, 479, 473, 484, 492 là những đơn vị trực thuộc Tổng công ty xâydựng công trình giao thông IV

3 Kết quả hoạt động kinh doanh những năm qua.

Để giải quyết những khó khăn còn vớng mắc và tiếp tục phát huy những

điều kiện thuận lợi, Chi nhánh Ngân hàng Công thơng Bến Thuỷ với nỗ lực vàquyết tâm cao đã đạt đợc kết quả tốt đẹp

Tình hình cụ thể nh sau:

3.1 Về huy động vốn.

Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ với t cách là một ngân hàng thơng mại hoạt

động tơng đối độc lập, tự chủ trong hạch toán kinh doanh, huy động vốn đợccoi là vấn đề chiến lợc hàng đầu với mục tiêu mở rộng thị phần tín dụng vàhoạt động kinh doanh của ngân hàng Mặc dù nằm ở địa bàn không mấy thuậnlợi, dân c chủ yếu là công nhân, thợ thủ công, buôn bán nhỏ nên thu nhập thấptích luỹ ít nhng nhờ vào việc bố trí sắp xếp lao động, đổi mới phong cách thái

độ phục vụ và gắn với các hình thức huy động vốn phong phú, đặc biệt là ápdụng thành công nghiệp vụ tiết kiệm gắn liền với dịch vụ thanh toán chuyểntiền nên đã tạo đợc sức thu hút khá lớn lợng khách hàng đến giao dịch

Tính đến ngày 31/12/2001 tổng số vốn huy động tại chỗ của ngân hàng đạt268,517 tỷ đồng chiếm 58% tổng số vốn huy động; tăng hơn 44% so với đầunăm Cho đến 31/12/2002, tổng số vốn huy động tại chỗ đạt 300,636 tỷ đồng,chiếm 51% tổng số vốn huy động; tăng 13% so với năm 2001

Bảng 1: Cơ cấu nguồn vốn huy động từ 2000-2002

khách hàng đến với ngân hàng ngày càng nhiều Cán bộ công nhân viên luôn

có tinh thần cải tiến lề lối phục vụ, thực sự đổi mới tác phong, thái độ phục vụ,giữ chữ tín đối với khách hàng

Đồng thời với việc tích cực khai thác và huy động nguồn vốn tại chỗ, ngânhàng đã tranh thủ đợc sự hỗ trợ kịp thời, có hiệu quả về nguồn vốn trong nội

bộ Ngân hàng Công thơng Việt Nam đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu hợp lý vềvốn của khách hàng

3.2 Về hoạt động cho vay đầu t kinh doanh

Tổng d nợ cho vay và đầu t kinh doanh đến ngày 31/12/2001 đạt 396,993

6.CKN có TS liên quan vụ án 1.100 - -

(Nguồn: Báo cáo tổng kết 2000, 2001, 2002 Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ và Báo cáo

Tình hình thực tế năm 2001, 2002)

3.3 Các hoạt động khác.

3.3.1 Về kế toán, điện toán, kinh doanh đối ngoại:

Công việc hạch toán, thanh toán kịp thời, chính xác góp phần tham gia điềuhoà vốn kinh doanh, đảm bảo khả năng thanh toán nhanh, an toàn và hiệu quả Công tác điện toán đợc chú trọng đầu t Đã hoàn thành việc cài đặt và sửdụng nhiều chơng trình mới giúp cho việc xử lý và cung cấp một cách nhanhchóng kịp thời, chính xác, truyền và nhận thông tin thông suốt trong hệ thốngNgân hàng Công thơng

Từ năm 2001, hoạt động kinh doanh đối ngoại đã có bớc phát triển nhanhchóng Công tác huy động vốn ngoại tệ, mua bán ngoại tệ và thanh toán quốc

tế đều có sự tăng trởng cao Số d tiền gửi tiết kiệm ngoại tệ tại chi nhánh tănggần 63% so với năm 2000, đạt trên 4,6 triệu USD Năm 2002, doanh số thanhtoán ớc đạt 6,902 tỷ đồng, tăng 11% so với năm 2001.Bên cạnh đó đã tiếnhành mở và thanh toán nhiều bộ L/C nhập khẩu trị giá gần 3,8 triệu USD tăngnhiều lần so với năm 2001 Các dịch vụ khác nh chuyển tiền quốc tế, UNT,UNC, chi trả kiều hối cũng đợc chú trọng khai thác và mở rộng Doanh thu từnghiệp vụ kinh doanh đối ngoại ngày một tăng cao Đến nay có thể khẳng

định Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ có khả năng đáp ứng tốt các nhu cầu về dịch

vụ đối ngoại với các doanh nghiệp, dân c và xã hội Năm 2002, hoạt động dịch

vụ đạt 764 triệu đồng, chiếm 2% tổng thu nhập

3.3.2 Công tác tiền tệ- kho quỹ:

Xác định rõ vị trí và tầm quan trọng của công việc mà mình đảm nhiệm,mỗi cán bộ phòng ngân quỹ đã tận tình, hoà nhã với khách hàng, thận trọng,

chính xác trong khâu kiểm đếm tiền để loại ra những tờ tiền h hỏng, tiềnkhông đủ tiêu chuẩn quy định, xác định tiền thật, tiền giả thực hiện quy chếcủa ngành và làm tăng niềm tin đối với khách hàng.

Khối lợng tiền mặt qua ngân hàng ngày càng tăng, năm sau cao hơn nămtrớc Nếu nh năm 2000 khối lợng thu tiền mặt đạt 663,7 tỷ đồng, chi tiền mặt

đạt 417,4 tỷ đồng thì đến năm 2001 tổng thu tiền mặt đạt 784,1 tỷ đồng tănggấp 1,2 lần; tổng chi tiền mặt đạt 426,3tỷ đồng tăng gấp một lần so với năm

2000 Năm 2002 thì tổng thu tiền mặt đạt 845.415 tỷ đồng 107% so với 2001,tổng chi là 497,066 tỷ đồng tăng 116% so với năm 2001

3.3.3 Công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ:

Chi nhánh đã thực hiện tốt việc lập chơng trình kiểm tra, kiểm toán và xétkhiếu tố theo các văn bản chỉ đạo của ngân hàng cấp trên Tiến hành kiểm tra

hồ sơ tín dụng, bảo lãnh, chứng từ kế toán, phát hiện kịp thời những tồn tại để

đóng góp ý kiến với các bộ phận nghiệp vụ, giúp sự lãnh đạo, chỉ đạo sát thựchơn Tích cực tham gia cùng cán bộ tín dụng đôn đốc khách hàng trả nợ, xử lý

nợ quá hạn, nợ đọng, lãi treo

3.3.4 Công tác tổ chức điều hành

Bộ máy tổ chức từng bớc đợc kiện toàn Quy chế quản lý điều hành từ bangiám đốc đến các phòng, ban, bộ phận và nhân viên đợc xây dựng và thựchiện một cách nghiêm túc Cán bộ đợc sắp xếp, bố trí hợp lý đã góp phần tănghiệu quả lao động, tăng hiệu quả kinh doanh

Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụtrách, tạo nên sự thống nhất cao, điều hành hoạt động của chi nhánh có kỷluật, tạo nếp sống văn minh trong công việc và sinh hoạt hàng ngày Vai trò,trách nhiệm và quyền lợi của ngời lao động trong đơn vị đợc nâng cao

3.4 Kết quả kinh doanh

Kế thừa và phát huy những kết quả của những năm trớc, hiệu quả kinhdoanh của chi nhánh đã đạt đợc thành công vợt bậc Khắc phục các khó khăntồn tại của nền kinh tế, của áp lực giảm lãi suất cho vay, môi trờng cạnh tranh

và những tồn tại để lại giai đoạn 1997, 1998 do nhiều yếu tố khách quan cũng

nh chủ quan Chi nhánh đã bị thua lỗ Có thể nói đây là những ngày khó khănnhất đối với quá trình hoạt động kinh doanh của Chi nhánh Nợ quá hạn, nợ

đóng băng, lãi treo phát sinh quá nhiều, hàng loạt khách hàng bị thua lỗ, phásản không có khả năng trả nợ gốc và lãi, chủ yếu là khách hàng ngoài quốcdoanh Trong bối cảnh ấy Chi nhánh đã phải "gồng" mình lên để tồn tại vàphát triển Với sự phấn đấu không mệt mỏi, năm 2000 có lãi trên 3,600 tỷ

đồng; năm 2001 Chi nhánh đạt 570 triệu đồng (sở dĩ năm 2001 lợi nhuận thu

đợc thấp hơn năm 2000 là do Chi nhánh đã trích lập quỹ dự phòng rủi ro là1,750 tỉ đồng; Chi bảo hiểm tiền gửi của khách hàng là 1,952 tỷ đồng ) Năm

2002, tổng thu nhập của Chi nhánh là 37,3 tỷ đồng; tăng 12% so với cùng kỳnăm ngoái Tổng chi phí 36,3 tỷ; trích dự phòng rủi ro trên 1,5 tỷ; bảo hiểmtiền gửi trên 250 triệu đồng Kết quả kinh doanh có lãi 1,045 tỷ đồng, đạt105% kế hoạch đề ra và gấp 2 lần Ngân hàng Công thơng Việt nam giao

II Thực trạng hoạt động huy động vốn của Chi nhánh Ngân hàng Công thơng Bến Thuỷ những năm qua(1998-2002).

Huy động vốn là một nghiệp vụ chính, không thể thiếu đợc trong hoạt độngcủa Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ nói riêng và ngân hàng thơng mại nói chungvì vốn hoạt động của ngân hàng chủ yếu đợc hình thành từ nguồn vốn huy

động Hoạt động huy động vốn không bao giờ tồn tại độc lập mà nó gắn liềnvới các nghiệp vụ sử dụng vốn và các nghiệp vụ trung gian khác Nh vậy côngtác huy động vốn của ngân hàng đóng vai trò quyết định trong sự tồn tại vàphát triển của Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ cũng nh hệ thống ngân hàng thơngmại Các ngân hàng đầu năm hoạt động sẽ xây dựng cho mình một chiến lợchuy động vốn phù hợp dựa trên các dự đoán về tình hình sử dụng vốn trongnăm đó

Nguồn vốn huy động đợc của Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ tăng nhanh quacác năm Trong 5 năm gần đây từ 1998 tổng nguồn vốn là 199,224 tỉ đồng;

đến năm 2002 tổng nguồn vốn của ngân hàng là 581,081 tỉ đồng tăng gấp 2,9lần so với năm 1998 Đây là sự tăng trởng vợt bậc, là sự cố gắng nỗ lực lớncủa tập thể cán bộ công nhân viên của ngân hàng Nguyên nhân của sự tăng tr-ởng cao của nguồn vốn mà ngân hàng huy động là:

- Đa dạng hoá các hình thức huy động Tận dụng đợc nguồn vốn trong nội

bộ Ngân hàng Công thơng ngoài việc cố găng huy động nguồn vốn tại chỗ

- Ngân hàng ngày càng có uy tín với khách hàng

- Ngân hàng tích cực mở rộng mạng lới các quỹ tiết kiệm, kết hợp quỹ tiếtkiệm với các dịch vụ chuyển tiền, thanh toán phục vụ khách hàng (đây là vấn

đề mới đợc áp dụng nhng nhận đợc hiệu quả cao)

- Cán bộ công nhân viên đợc bồi dỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệpvụ

- Nền kinh tế phát triển ổn định Ngời dân càng ngày càng tin tởng và hiểu

rõ lợi ích mà ngân hàng có thể đem lại

Trong 5 năm gần đây, Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ đã có mức tăng trởngnguồn vốn khá cao, dù sự tăng trởng nguồn vốn cha phản ánh đợc bản chấthoạt động kinh doanh của ngân hàng là tốt hay xấu nhng điều đó cho thấyrằng hoạt động huy động vốn của ngân hàng diễn ra tốt trong điều kiện phảicạnh tranh với những ngân hàng khác trên địa bàn Chi nhánh NHCT BếnThuỷ đã và đang xâm nhập tốt và ngày càng có uy tín lớn với khách hàng, tạo

đà cho từng bớc phát triển trong hoạt động khai thác nguồn vốn , mở rộnghoạt động đầu t, cho vay của ngân hàng

Hiện nay, Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ đang thực hiện các phơng thức huy

động vốn nh sau:

+ Nhận tiền gửi của các tổ chức kinh tế : có kỳ hạn và không có kỳ hạn

+ Nhận tiền gửi tiết kiệm dân c: có kỳ hạn và không có kỳ hạn

+ Phát hành các giấy tờ có giá: kỳ phiếu, trái phiếu ngân hàng

+ Nhận nguồn vốn điều hoà từ Ngân hàng Công thơng Việt Nam: là nguồnhuy động vốn trong nội bộ Ngân hàng Công thơng

Để thấy đợc kết cấu nguồn vốn của Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ ta xem bảng 3:

Bảng 3: Kết cấu nguồn vốn huy động của Chi nhánh NHCT Bến Thuỷ từ

-Tiền gửi tiết kiệm 96.691 146.843 163.615 214.366 215.933

( Nguồn: Bảng cân đối kế toán các năm 1998-2002)

Nhìn vào bảng 3 ta thấy tiền gửi của các tổ chức kinh tế là tiền gửi không

kỳ hạn Các doanh nghiệp gửi tiền vào Chi nhánh chủ yếu là để hởng các dịch

vụ của ngân hàng Do điều kiện khách quan là Chi nhánh đóng trên tỉnh Nghệ

An còn nghèo, nền công nghiệp cha phát triển nên số các doanh nghiệp còn ít,trong đó lại chủ yếu là các doanh nghiệp Nhà nớc nên tỷ trọng của loại hìnhtiền gửi này trong tổng nguồn vốn huy động còn nhỏ Năm 1998 thì tỷ trọngtiền gửi không kỳ hạn của các tổ chức kinh tế là 14,8%, năm 1999 là 7,8% ;năm 2000 là 5,3%; năm 2001 là 8.5%; năm 2002 là 7,3% Tuy nhiên, bêncạnh những khó khăn khách quan là những nhân tố chủ quan Đó là ngân hàngcha có những chính sách thu hút khách hàng là các doanh nghiệp, cha có cáckênh huy động vốn phù hợp, cha thực sự tạo đợc uy tín trong lòng các doanhnghiệp

Một loại hình huy động khác rất đáng lu tâm, đó là tiền gửi tiết kiệm củadân c Loại hình này đã chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng nguồn huy động tạichỗ Năm 1998 thì tỷ trọng trong tổng nguồn là 48,2%; năm 1999 là 50,7%;năm 2000 là38,8%; năm 2001 là 46,3%; năm 2002 là 37,1% Đây là loại hìnhhuy động đã góp phần không nhỏ vào hoạt động huy động vốn của Chi nhánh

Từ năm 1998 đến năm 2002, Chi nhánh đã có mức tăng trởng đáng kể từ96,691 tỷ đồng lên 214,366 tỷ đồng năm 2001 và 215,933 tỷ đồng năm 2002

Đây là kết quả đáng khích lệ vì nh thế ngân hàng đã tạo đợc uy tín đối vớikhách hàng dân c, là sự ghi nhận những chính sách thu hút khách hàng củangân hàng ngày càng có hiệu quả