Bai giang thuc dong vat

Mọi cơ thể đều có h/tượng s/trưởng, p/ triển và sinh sản -Cơ thể SS hữu tính: hợp tử Phôi Thai cơ thể còn non cơ thể trưởng thành hoạt động sinh dục giao tử hợp tử Enzym... Các đơn vị p

TIẾN HÓA CỦA CHẤT SỐNG VÀ SINH GIỚI

1 Tính thống nhất của hệ thống sinh giới

1.1 Mọi cơ thể đều được cấu tạo bởi TB

TB vừa là đơn vị cấu trúc, vừa là đơn vị c/năng 1.2 Mọi cơ thể đều có hiện tượng TĐC

- Mọi h/động sống đều cần n/lượng

- Thức ăn chất cần thiết XD cơ thể

- TĐC gồm Đồng hoá Tạo chất xây dựng cơ thể

Dị hóa Đào thải chất không hấp thu 1.3 Mọi cơ thể đều có h/tượng s/trưởng, p/ triển và sinh sản -Cơ thể SS hữu tính: hợp tử Phôi Thai cơ thể còn non cơ thể trưởng thành hoạt động sinh dục giao tử hợp tử

Enzym

1.4 Mọi cơ thể đều có hiện tượng cảm ứng

K/năng trả lời kích thích từ môi trường:

- Bằng các phản ứng tức thời

- Bằng hiện tượng thích nghi

•1.5 Mọi cơ thể SV đều có mã di truyền giống nhau

2 Các đơn vị phân loại của hệ thống sinh giới

- Loài (Species) là đơn vị cơ sở để phân loại sinh giới

Loài là những nhóm cá thể giống nhau về cấu tạo, hình thái, sinh lý, chức năng, có chung 1 nguồn gốc và có thể giao

phối được với nhau

- Các đơn vị dưới loài: phân loài, thứ hay chủng

Sự khác biệt nhiều khi rất khó nhận biết

- Các đơn vị phân loại trên loài:

Loài Chi Họ Bộ Lớp Ngành Giới Trên Giới

• - Ngoài các đơn vị phân loại chính, còn đơn vị phụ:

• + Đơn vị dưới: Phân hay Phụ như Phân loài, Phân

chi

• + Đơn vị trên: Trên hay Liên như Liên họ, Liên lớp

• Trên đơn vị giới như Trên giới hay Liên giới

• Một số tác giả thống nhất xếp loại sinh giới như

sau:

• Trên giới Prokaryota

• - Giới Monera

• Trên giới Eukaryota

• - Giới Protista

• - Giới Nấm

• - Giới Thực vật

• - Giới Động vật

• 3 Cách viết tên KH của 1 loài SV

• - Dùng chữ La tinh

• Tên khoa học loài SV viết như sau:

• - Tên chi (viết hoa), tên loài (không viết hoa) viết

sau tên chi

• Ví dụ: Mus musculus

• - Khi có phân chi viết sau tên chi, để trong ngoặc

và viết hoa.

• - Trường hợp có tên người phát hiện và năm phát

hiện: viết sau cùng:

• Muỗi: Anopheles tonkinensis Galliard, Ngữ, 1941.

• Người: Tên khoa học là Homo sapiens: trên giới

Eukaryota, giới ĐV, ngành ĐV có dây sống, phân ngành Có xương sống, lớp Có vú, phân lớp Có rau,

bộ Linh trưởng, họ Người, chi Homo, loài Sapiens.

ĐẶC ĐIỂM CỦA MỘT SỐ

NGÀNH THUỘC GIỚI THỰC

VẬT

TIẾN HÓA CỦA GIỚI THỰC VẬT

1 Hình thái, cấu tạo cơ thể thích nghi với môi trường sống

Thích nghi với môi trường nước:

Dạng cấu tạo cơ thể là dạng tản.

Không có mạch dẫn, toàn thân tiếp xúc trực tiếp với nước,

Thích nghi với đời sống trên cạn:

Để thích nghi với đời sống trên cạn, TV xuất hiện Chồi: Chồi là cấu trúc cơ thể

gồm rễ, thân, lá, bên trong có mạch dẫn.

• Sự thích nghi của mạch dẫn

• Ban đầu chồi mới là chồi giả như ở cây Rêu.

• Sang đến Dương xỉ chồi đã là chồi thật Từ bào

tử nảy mầm cho nguyên tản có rễ giả trải qua

thụ tinh hình thành hợp tử rồi từ hợp tử mọc lên chồi thật tức cây Dương xỉ non rồi thành cây

Dương xỉ trưởng thành với lá, thân, rễ đã có

mạch dẫn

• Hạt trần có mạch dẫn gọi là quản bào núm Sự

thông suốt đã tốt hơn ở Dương xỉ nhưng chưa

hoàn thiện

• Đến ngành Hạt kín hệ mạch dẫn thể hiện sự tiến

hoá cao.

•

• Mạch gỗ dẫn nước chứa thức ăn hòa tan vận

chuyển ngược với sức hút trái đất nên có 2 y/c:

• Một là lòng mạch phải thông: TV có cấu trúc kiểu

vách ngăn giữa các TB xếp dọc nối tiếp nhau

• Hai là lòng mạch thông nhưng thành mạch không

quá nhẵn: có các loại “hoa vân” vô cùng tinh vi gồ lên trên thành mạch như “tay vịn” để chống sức hút của trái đất

• Ở Hạt kín: nhiều loại mạch gỗ được hình thành

như

• mạch: vòng, xoắn, thang, điểm, mạng

• Mạch libe dẫn truyền chất dinh dưỡng mà hướng

đi phần lớn cùng chiều với sức hút của trái đất

nên sự thích nghi gần như ngược với mạch gỗ:

vách ngăn ngang giữa các TB thủng lỗ chỗ như

cái rây gọi là mạch rây.

V ß n g X o ¾n T h a n g M ¹ n g

H ×n h 6 8 : C ¸ c k i Óu m ¹ c h

®iÓm

Điểm

• Cấu trúc thích nghi của thân, lá

• Ở nơi đặc biệt khô hạn TV có dạng lá hình kim

(cây thông) để diện tiếp xúc a/s không giảm mà giảm diện thoát hơi nước.

• Ngoài ra cấu trúc đa dạng khác để chống chịu

hạn rất phong phú như kiểu lá mọng nước của

cây lá bỏng, thân mọng nước của cây xương rồng.

• Sự thích nghi của hình thức thụ tinh

• Khi TV sống ở môi trường nước (Tảo) hoặc nơi ẩm

ướt (Rêu, Dương xỉ) tinh trùng có roi bơi lội đến với noãn cầu để thụ tinh

• Từ Hạt trần đến Hạt kín, hạt phấn đến với noãn

cầu thụ phấn nhờ gió hoặc côn trùng; Hình thức thụ phấn ngày càng hoàn thiện thích nghi với đời sống trên cạn.

• 2 Từ sinh sản vô tính đến sinh sản hữu tính và

quá trình lưỡng bội hóa

• + Quá trình lưỡng bội hóa cơ thể đơn bội:

• - Sinh vật đã tiến từ SS vô tính sang hình thức SS

hữu tính.

• - Để thực hiện được SS hữu tính thì phải lưỡng bội

hoá cơ thể đơn bội.

• - Cơ thể đơn bội cũng có thể SS hữu tính là sự kết

hợp của giao tử đực và cái (đẳng giao, dị giao,

noãn giao) hoặc sự kết hợp yếu tố phân tính

đực/cái (sự tiếp hợp) hình thành hợp tử lưỡng bội tạm thời.

• Ở Rêu, hợp tử 2n ký sinh trên chồi Rêu cái 1n tạo

thể mang túi 2n (giai đoạn 2n rất ngắn), Các tế bào túi bào tử giảm phân để cho các bào tử đơn bội 1n, thành nguyên ty rồi thành chồi rêu mới, thời gian sống chủ yếu vẫn dạng 1n

• Ở Dương xỉ, hợp tử 2n ký sinh trên nguyên tản

(1n) rồi phát triển thành cây Dương xỉ (2n) Trên

lá già của Dương xỉ hình thành cơ quan sinh bào

tử để tạo bào tử (1n), giai đoạn 2n chiếm tuyệt đại đa số vòng đời cá thể.

• - Các ngành TV tiến hoá hơn sau đó là Hạt trần,

Hạt kín đều có dạng sống 2n chiếm ưu thế.

• 3 Sự tiến hóa của sinh sản hữu tính thể hiện ở

hiện tượng giao phấn

• - Hình thức SS hữu tính tạo nên cơ thể lai có sự

pha lẫn hai nguồn gen Để cho thế hệ sau có sự

tổ hợp lại di truyền phong phú thì phải có sự tổ hợp của hai bộ gen khác nguồn TV đã giải quyết vấn đề này bằng sự giao phấn.

• - Cấu tạo thích nghi để sự giao phấn thể hiện rõ

nhất là sự thích nghi của hoa: Cấu tạo, số lượng của nhị và nhụy, sự tổ chức nhiều hoa thành cụm gọi là hoa tự, màu sắc của hoa, thời gian chín của nhị và nhụy.

• - Bằng hình thức giao phấn, TV giải quyết vấn đề

tăng tổ hợp lại các gen khác nguồn trong giao tử

và hợp tử biểu hiện hiệu quả phối hợp của từng cặp alen trên từng cơ thể lưỡng bội.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CHÍNH CỦA CÁC NGÀNH THUỘC GIỚI

ĐỘNG VẬT

• 1 Đặc điểm và phân loại của 3 ngành giun

• 1.1 Ngành Giun dẹp (Plathelminthes)

• Đặc điểm:

• - Cơ thể thường đối xứng 2 bên, dẹp theo chiều

lưng – bụng, có hình lá hoặc hình dây dài.

• - Thành cơ thể có ba lớp cơ.

• - Các tế bào đã bước đầu phân hóa thành 1 vài cơ

quan thực hiện c/năng khác nhau

• - Giun dẹp thường lưỡng tính, có hiện tượng thụ

tinh chéo.

• Phân loại:

• Ngành Giun dẹp bao gồm 3 lớp:

• - Lớp Sán tiêm mao (Turbellaria): Sống tự do,

mình phủ lông

• - Lớp Sán lá (Trematoda): Sống ký sinh, không có

lông bao phủ, cơ thể hình lá, không chia đốt

• - Lớp Sán dây (Cestoda): Sống ký sinh, Cơ thể

chia đốt gồm 3 phần: Phần đầu, cổ và thân.

1.2 Ngành Giun tròn (Nemathelminthes)

Đặc điểm:

- Cơ thể có hình trụ và thường thon hai đầu, cơ thể không chia đốt; tinh trùng không có đuôi.

- Đã có xoang cơ thể nhưng chưa có lớp biểu mô

mà trực tiếp gắn liền ngay với các cơ quan.

- Đa số Giun tròn đơn tính, phân biệt đực cái bằng hình dạng bên ngoài.

Phân loại:

- Ngành Giun tròn có 5 lớp khác nhau: lớp

Nematoda bao gồm nhiều loài giun ký sinh ở

người và 1 số ĐV, TV.

- Loài ký sinh ở người: Giun đũa, Giun tóc, Giun

móc, Giun kim.

1.3 Ngành Giun đốt (Annelida)

Đặc điểm:

- Cơ thể chia đốt, có xoang cơ thể chính thức.

- Là ngành ĐV không xương sống có tổ chức cao.

Phân loại:

Ngành Giun đốt gồm có 3 lớp:

- Lớp Giun nhiều tơ: phần lớn sống ở biển Ví dụ: Con Rươi.

- Lớp Giun ít tơ: sống ở nước ngọt hay ở cạn Ví dụ: Giun đất.

- Lớp Đỉa: không có lông, có giác bám rất phát

triển Các loài đỉa sống tự do hoặc sống ký sinh tạm thời.

2 Đặc điểm và phân loại ngành Tiết túc

(Arthropoda)

Đặc điểm:

- Là ngành ĐV không xương sống có tổ chức cao.

- Là ngành chiếm nhiều loài nhất trong giới ĐV.

- Cơ thể có đối xứng hai bên, gồm nhiều đốt, các

đốt đó khớp vào nhau Chân cũng gồm nhiều đốt, các đốt khớp vào nhau

Có thể sống ký sinh tạm thời hoặc tự do Một số

loài là vectơ truyền bệnh, gây bệnh, gây độc

Phân loại:

Căn cứ vào phương thức thở có thể chia ngành Tiết túc thành hai phân ngành:

- Phân ngành thở bằng mang

- Phân ngành thở bằng khí quản hoặc bằng phổi

• - Phân ngành thở bằng mang (Branchiata): các Tiết túc sống ở nước, thở bằng mang Gồm có hai lớp:

• + Lớp Giáp xác (Crustacea): Có râu Ví dụ: Tôm, cua.

• + Lớp Sam (Merostomata): Không có râu Ví dụ: Sam.

• - Phân ngành thở bằng khí quản hoặc bằng phổi

(Tracheata): Bao gồm các Tiết túc thường sống trên

cạn, hô hấp khí trời bằng khí quản hoặc bằng phổi

• Gồm có ba lớp:

• + Lớp Nhện (Arachnida): Không có râu, có bốn đôi

chân.

• Ví dụ: Các loài nhện, các loài ve, mò mạt…

• + Lớp Nhiều chân (Myriapoda): Có râu, nhiều đôi chân

• Ví dụ: Các loài rết, cuốn chiếu…

• + Lớp Côn trùng (Insecta): Có râu, chỉ có ba đôi chân, gồm nhiều loài nhất trong ngành Tiết túc.