Bài 1: Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa gốc và trong những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển a Mắt.. b Chân - Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CẨM GIÀNG
TRƯỜNG TIỂU HỌC LAI CÁCH 1
VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP 5C MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU TIẾT: 13
BÀI: TỪ NHIỀU NGHĨA
GV: PHÙNG THỊ TRÍ
NĂM HOC: 2013 - 2014
Trang 2Luy ện từ và câu
Thứ ba ngày 22 tháng 10 năm 2013
I.Kiểm tra bài cũ: Từ đồng âm
Câu 1: Khoanh vào ý trả lời đúng các câu sau:
Như thế nào là từ đồng âm?
a Là từ có nhiều âm giống nhau.
b Là từ có tiếng chứa âm đầu giống nhau.
c Là từ giống nhau về âm.
d Là từ giống nhau về âm nhưng khác hẳn nhau về nghĩa.
d
Câu 2: Tìm từ đồng âm trong các câu sau:
a Con ngựa đá con chó đá.
b Chị Ba có nhà mặt đường, buôn bán đường, chào khách ngọt như đường.
Trang 3Thứ ba ngày 22 tháng 10 năm 2013
Luyện từ và câu
Từ nhiều nghĩa
I - Nhận xét:
Kết luận: Các nghĩa mà các em vừa xác định cho các từ
răng, mũi, tai là nghĩa gốc (nghĩa ban đầu) của mỗi từ.
Răng a Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật, dùng để nghe
Mũi b Phần xương cứng, màu trắng, mọc trên hàm, dùng để
cắn, giữ và nhai thức ăn.
Tai c Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc động vật có
xương sống, dùng để thở và ngửi.
1 Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A:
Trang 4I Nhận xét: Từ nhiều nghĩa
Luy ện từ và câu
Thứ ba, ngày 22 tháng 10 năm 2013
2 Nghĩa của các từ in đậm trong khổ thơ sau có gì khác nghĩa của chúng ở bài tập 1?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc
Quang Huy
Trang 5Răng chiếc cào
Trang 6Mũi
thuyền
Trang 7Tai ấm
Trang 8Thứ ba, ngày 22 tháng 10 năm 2013
Luy ện từ và câu
Từ nhiều nghĩa
I Nhận xét:
-răng của chiếc cào không dùng để nhai như răng người và
động vật
-mũi của chiếc thuyền không dùng để ngửi.
-tai của cái ấm không dùng để nghe được.
Kết luận: Những nghĩa này hình thành trên cơ sở
nghĩa gốc của các từ răng, mũi, tai (BT1) Ta gọi đó là
nghĩa chuyển.
Trang 9I Nhận xét:
Kết luận: Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ
cũng có mối liên hệ với nhau.
Từ nhiều nghĩa
Luyện từ và câu
Thứ ba, ngày 22 tháng 10 năm 2013
3.Nghĩa của các từ răng, mũi, tai ở bài 1 và bài 2 có
gì giống nhau?
răng đều chỉ vật nhọn, sắc, sắp đều nhau thành hàng mũi cùng chỉ bộ phận có đầu nhọn nhô ra phía trước tai cùng chỉ bộ phận mọc ở hai bên, chìa ra như cái tai.
Trang 10Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một
hay một số nghĩa chuyển Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau
II Ghi nhớ:
Từ nhiều nghĩa
Luy ện từ và câu
Thứ ba, ngày 22 tháng 10 năm 2013
Trang 11III Luyện tập:
Bài 1: Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu
mang nghĩa gốc và trong những câu nào, chúng mang
nghĩa chuyển
a) Mắt - Đôi mắt của bé mở to
- Quả na mở mắt
b) Chân - Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân
- Bé đau chân
c) Đầu - Khi viết, em đừng ngoẹo đầu
- Nước suối đầu nguồn rất trong
Từ nhiều nghĩa
Luy ện từ và câu
Thứ ba ngày 22 tháng 10 năm 2013
Trang 12III Luyện tập:
Bài 1 : :
a) Mắt
Đôi mắt của bé mở to
Quả na mở mắt
b) Chân
Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân
Bé đau chân
c) Đầu
Khi viết, em đừng ngoẹo đầu
Nước suối đầu nguồn rất trong
nghĩa gốc
nghĩa gốc
nghĩa gốc
nghĩa chuyển
nghĩa chuyển
nghĩa chuyển
Đ áp án
Từ nhiều nghĩa
Luy ện từ và câu
Thứ ba ngày 22 tháng 10 năm 2013
Trang 13III Luyện tập:
Bài 2: Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật
thường là từ nhiều nghĩa Hãy tìm một số ví dụ về sự
chuyển nghĩa của những từ sau: lưỡi, miệng, cổ, tay , lưng.
Từ nhiều nghĩa
Luy ện từ và câu
Thứ ba, ngày 22 tháng 10 năm 2013
lưỡi: lưỡi liềm, lưỡi hái, lưỡi dao, lưỡi cày, lưỡi búa,
miệng: miệng bát, miệng hũ, miệng bình, miệng hố,…
cổ: cổ chai, cổ lọ, cổ bình, cổ áo, cổ tay,
tay: tay áo, tay ghế, tay quay, tay tre, …
lưng: lưng ghế, lưng đồi, lưng núi, lưng trời, lưng đê,
Trang 14Đố vui :
Trong những câu nào, từ Trong những câu nào, từ ““da” mang nghĩa gốc mang và
trong những câu nào, chúng mang
trong những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển ?
1) Bé An có nước da trắng hồng
2) Có nhiều em bé đã bị nhiễm chất độc
màu da cam
nghĩa gốc nghĩa chuyển
Thứ ba ngày 22 tháng 10 năm 2013
Luy ện từ và câu
Từ nhiều nghĩa
Trang 15Đôi chân cầu thủ Chân núi
Từ chân nào mang nghĩa gốc, từ chân nào mang nghĩa
chuyển?
Thứ ba ngày 22 tháng 10 năm 2013
Luy ện từ và câu
Trang 16Từ tai nào mang nghĩa gốc, từ tai nào mang nghĩa
chuyển?
Các cháu dỏng tai nghe
ông, bà kể chuyện. Tai cái ấm này hơi bé nên
khó cầm.
Thứ ba ngày 22 tháng 10 năm 2013
Luy ện từ và câu
Trang 17IV Củng cố, dặn dò:
Từ nhiều nghĩa
Luy ện từ và câu
Thứ ba ngày 22 tháng 10 năm 2013
Thế nào là từ nhiều nghĩa?
Các nghĩa của từ nhiều nghĩa có mối mối hệ như thế nào?
Về nhà tiếp tục hoàn thành bài 2 và chuẩn bị bài: “Luyện tập về từ nhiều nghĩa” Đọc và tìm hiểu bài ở SGK/73
Trang 18Giờ học đã hết
Chúc các em học sinh chăm ngoan và học giỏi