- Nhận biết được từ mang nghĩa gốc, từ mang nghĩa chuyển trong các câu văn có dùng từ nhiều nghĩa BT1, mục III ; tìm được ví dụ về sự chuyển nghĩa của 3 trong số 5 từ chỉ bộ phận cơ thể[r]
Trang 1Tuần 7
Tiết 13
KẾ HOẠCH BÀI HỌC
Thứ ba, ngày 22 tháng 9 năm 2009
Môn : Luyện từ & câu
Từ nhiều nghĩa
KTKN : 15 SGK : 66
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
- Nắm được kiến thức sơ giản về từ nhiều nghĩa ( ND ghi nhớ).
- Nhận biết được từ mang nghĩa gốc, từ mang nghĩa chuyển trong các câu văn có dùng từ nhiều nghĩa ( BT1, mục III) ; tìm được ví dụ về sự chuyển nghĩa của 3 trong số 5 từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật ( BT2)
* Làm được toàn bộ BT2 ( mục III).
II CHUẨN BỊ:
- Phiếu học tập
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU:
A KTBC:
- 3 HS lên bảng đặt câu với cặp từ đồng âm mà
em biết
Nhận xét - chấm điểm
- 3HS lên bảng
B BÀI MỚI:
1 Giới thiệu bài :
- Nêu mục tiêu
2 Phần nhận xét :
Bài tập 1: Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ
ở cột A :
- Làm việc theo nhóm đôi
- Nhận xét - kết luận
- HS đọc yêu cầu và nội dung
- 2 HS ngồi cùng bàn trao đổi
- Phát biểu ý kiến
Giải đáp : Răng - b ; mũi - c ; tai - a
Bài tập 2: Nghĩa của các từ in đậm trong khổ thơ
sau có gì khác nghĩa của chúng ở bài tập 1 ?
- Trao đổi theo cặp
Kết luận : Những nghĩa này hình thành trên cơ
sở nghĩa gốc của các từ răng, mũi, tai Ta gọi đó
là nghĩa chuyển ( của từ nhiều nghĩa )
- 3 HS tiếp nối nhau phát biểu
+ Răng của chiếc cào không dùng để
nhai như răng của người và động vật được
+ Mũi thuyền không dùng để ngửi được + Tai của cái ấm không dùng để nghe
được như tai người
- Nhiều HS lặp lại
Bài tập 3 : Nghĩa của các từ răng, mũi, tai ở bài
1 và bài 2 có gì giống nhau ?
- HS đọc yêu cầu và nội dung
- HS thảo luận
Trang 2- HS trao đổi theo cặp.
- Nghĩa gốc và nghĩa chuyển bao giờ cũng có
mối quan hệ
* Nghĩa của từ đồng âm thì khác hẳn nhau Nghĩa
của từ nhiều nghĩa thì bao giờ cũng có mối liên
hệ - vừa khác vừa giống nhau Nhờ biết tạo ra từ
nhiều nghĩa từ một nghĩa gốc, tiếng Việt trở nên
hết sức phong phú
- 3 HS phát biểu
+ Răng : đều chỉ vật nhọn, sắc sắp đều thành hàng
+ Mũi cũng chỉ bộ phận đều có đầu nhọn nhô ra phía trước
+ Tai chỉ bộ phận mọc ở hai bên chìa ra như tai người
- HS trả lời
- Nhắc lại nội dung ghi nhớ
- Lấy VD
4 Luyện tập:
Bài tập 1 : Trong những câu nào, các từ mắt,
chân, đầu mang nghĩa gốc và trong những câu
nào, chúng mang nghĩa chuyển ?
- Xác định từ nhiều nghĩa trong từng câu
- Thảo luận nhóm đôi
- Gạch một gạch dưới các từ mang nghĩa gốc,
gạch hai gạch dưới các từ mang nghĩa chuyển
- đọc yêu cầu
a - mắt ; b - chân ; c - đầu
a Đôi mắt của bé mở to
Quả na mở mắt
b Lòng ta vẫn vững như kiền ba chân Bé đau chân
c Khi viết, em đừng ngoẹo đầu
Nước suối đầu nguồn rất trong
Bài tập 2: Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và
động vật thường là từ nhiều nghĩa Hãy tìm một
số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau :
lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.
- HS chỉ tìm 3 trong số 5 từ
- GV KL các từ đúng
- HS thảo luận nhóm 4
- Báo cáo kết quả
- Viết vào vở
+ lưỡi : lưỡi liềm, lưỡi hái, lưỡi cày, lưỡi
lê, lưỡi gươm, lưỡi búa,
+ miệng : miệng bát, miệng hũ, miệng
bình, miệng túi, miệng hố,
+ cổ : cổ chai, cổ bình, cổ tay,
+ tay : tay áo, tay quay, tay bóng bàn, + lưng : lưng ghế, lưng đồi, lưng núi, lưng
trời, lưng dê,
IV CỦNG CỐ – DẶN DÒ:
- Thế nào là từ nhiều nghĩa ?
- Nhận xét tiết học
-Về học thuộc ghi nhớ
DUYỆT :
Trang 3