Biện pháp khắc phục: Để khắc phục những sai lầm trên giáo viên cần cho học sinh nắm vững mối quan hệ giữa các đơn vị đo thời gian, cách chuyển dổi số đo thời gian về số thập phân và ngượ[r]
Trang 1A- ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đứng trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước,giáo dục đóng một vai trò rất quan trọng nhằm nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhânlực, đào tạo nhân tài Đảng và Nhà nước ta đã xác định mục tiêu và nhiệm vụcủa giáo dục - đào tạo là xây dựng con người và thế hệ trẻ thiết tha gắn bó với lítưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là những người thừa kế xây dựng chủnghĩa xã hội “ Vừa hồng, vừa chuyên” Phải giữ vững mục tiêu xã hội chủ nghĩatrong nội dung phương pháp giáo dục Thực sự coi giáo dục - đào tạo là quốcsách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển kinh tế - văn hoá - xãhội Theo nghị quyết trung ương lần thứ IV “ Tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáodục đào tạo” Chỉ rõ : Phải xác định lại mục tiêu, thiết kế lại chương trình kếhoạch, nội dung, phương pháp giáo dục đào tạo Vì vậy những đổi mới giáo dụctiêu học đòi hỏi phải đổi mới giáo dục môn Toán nhằm phục vụ mục tiêu giáodục ở Tiểu học vừa phải chuẩn bị cho học sinh học lên trung học, vừa phảichuẩn bị cho một bộ phận học sinh đã học tập thành công ở bậc Tiểu học có thểbước vào cuộc sống lao động
Như chúng ta đã biết : Tiểu học là bậc học nền tảng đặt cơ sở cho việc hìnhthành phát triển toàn diện nhân cách của con người tạo nền móng vững chắc chotoàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân
Cùng với các môn học khác môn Toán là một trong những môn học bắtbuộc ở Tiểu học, nó có vị trí tầm quan trọng rất lớn Tất cả các kiến thức kĩ năngcủa môn Toán ở Tiểu học đều được ứng dụng trong thực tiễn cuộc sống và rấtcần thiết cho người lao động Đối với học sinh môn Toán góp phần quan trọngtrong việc rèn phương pháp suy nghĩ, phương pháp học tập và giải quyết vấn đề
nó góp phần hình thành phát triển nhân cách và năng lực trí tuệ của con ngườinhư tính cẩn thận, sáng tạo làm việc, có kế hoạch nề nếp và tác phong khoa họccủa người lao động
Toán 5 có vị trí đặc biệt quan trọng trong chương trình toán Tiểu học Nếu
Trang 2coi Toán 4 là sự mở đầu thì Toán 5 là sự phát triển tiếp theo và ở mức cao hơn,hoàn thiện hơn cả giai đoạn dạy học các nội dung cơ bản nhưng ở mức sâu hơn,trừu tượng và khái quát hơn, tường minh hơn so với giai đoạn các lớp 1, 2, 3 Do
đó, cơ hội hình thành và phát triển các năng lực tư duy, trí tưởng tượng khônggian, khả năng diễn đạt( bằng ngôn ngữ nói và viết ở dạng khái quát và trừutượng) cho học sinh sẽ nhiều hơn, phong phú hơn và vững chắc hơn so với cáclớp trước Như vậy, Toán 5 sẽ giúp HS đạt được những mục tiêu dạy học toánkhông chỉ ở Toán 5 mà toàn cấp Tiểu học
Trong các tuyến kiến thức của môn Toán thì “ Đại lượng và đo đại lượng”
là tuyến kiến thức khó dạy vì tri thức khoa học về đại lượng và đo đại lượng vàtri thức môn học được trình bày có khoảng cách
Việc dạy học giải các dạng toán về đại lượng trong thực tế nhiều giáo viêncòn lúng túng, chưa nắm vững kiến thức khoa học của tuyến kiến thức này vàchưa khai thác được quan hệ giữa tri thức khoa học và tri thức môn học, họcsinh còn hay nhầm lẫn trong quá trình luyên tập nên hiệu quả học tập chưa cao Qua một số năm trực tiếp dạy lớp 5, trước thực tế đó tôi mạnh dạn nghiêncứu, tìm giải pháp rèn luyện kỹ năng giải các dạng toán về đại lượng và các phép
đo đại lượng đồng thời khắc phục những sai lầm khi giải dạng toán này bởi đây
là việc cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay để nâng cao chất lượngdạy học
II PHẠM VI NGHIÊN CỨU :
- Tìm hiểu những vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy học môn toán
ở tiểu học Nghiên cứu về nội dung dạy học và phương pháp dạy học ( SGK,sách giáo viên, tài liệu lí luận liên quan… )
- Tìm hiểu mục tiêu nội dung mạch kiến thức về “ đại lượng và phép đođại lượng lớp 5”
- Thông qua tìm hiểu có biện pháp cải tiến, khắc phục những tồn tại trongdạy - học về đo lường - đại lượng
Trang 3- Thiết kế các hoạt động nhằm phát huy tính tích cực của học sinh,nâng caochất lượng dạy học về môn Toán nói riêng và các môn học khác nói chung.
III PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp sau :
* Nghiên cứu tài liệu :
- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục có liên quan đến nội dung đềtài
- Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, các loại sách tham khảo : Toán tuổithơ
- Dạy học đo đại lượng nhằm làm cho học sinh nắm được bản chất của phép
đo đại lượng, đó là biểu diễn giá trị của đại lượng bằng số Từ đó học sinh nhậnbiết được độ đo và số đo Giá trị của đại lượng là duy nhất và số đo không duynhất mà phụ thuộc vào việc chọn đơn vị đo trong từng phép đo
Trang 4- Dạy học đại lượng và đo đại lượng nhằm củng cố các kiến thức có liên quantrong môn toán,phát triển năng lực thực hành, năng lực tư duy
2 - Vai trò của việc dạy học đại lượng và đo đại lượng trong chương trình Toán 5:
Trong chương trình toán học ở Tiểu học, các kiến thức về phép đo đai lượnggắn bó chặt chẽ với các kiến thức số học và hình học Khi dạy học hệ thống đơn
vị đo của mỗi đại lượng đều phải nhằm củng cố các kiến thức về hệ ghi số ( hệthập phân) Ngược lại, việc củng cố này có tác dụng trở lại giúp nhận thức rõhơn mối quan hệ giữa các đơn vị đo của đại lượng đó có kiến thức về phép tính
số học làm cơ sở cho việc dạy học các phép tính trên số đo đại lượng, ngược lạiviệc dạy học phép tính trên các số Việc chuyển đổi các đơn vị đo đại lượngđược tiến hành trên cơ sở hệ ghi số; đồng thời việc đó cũng góp phần củng cốnhận thức về số tự nhiên, phân số, số thập phân theo chương trình toán Tiểu học.Việc so sánh và tính toán trên các số đo đại lượng góp phần củng cố nhận thức
về khái niệm đại lượng, tính cộng được của đại lượng cộng được, đo được
Như vậy dạy học đại lượng và đo đại lượng trong chương trình toán Tiểuhọc nói chung và toán 5 nói riêng rất quan trọng bởi:
- Nội dung dạy học đại lương và đo đại lượng được triển khai theo địnhhướng tăng cường thực hành vận dụng, gắn liền với thực tiễn đời sống Đó chính
là cầu nối giữa các kiến thức toán học với thực tế đời sống Thông qua việc giảicác bài toán HS không chỉ rèn luyện các kỹ năng môn toán mà còn được cungcấp thêm nhiều tri thức bổ ích Qua đó thấy được ứng dụng thực tiễn của toánhọc
Nhận thức về đại lượng, thực hành đo đại lượng kết hợp với số học, hình học
sẽ góp phần phát triển trí tượng tượng không gian, khả năng phân tích – tổnghợp, khái quát hoá - trừu tượng hoá, tác phong làm việc khoa học, …
3 Nội dung dạy học đại lượng và đo đại lượng trong Toán 5
a Ôn tập bảng đơn vị đo độ dài, bảng đơn vị đo khối lượng
b Diện tích:
- Bổ sung các đơn vị đo diện tích: đe-ca- mét vuông , héc-tô-mét vuông ,
Trang 5mi-li-met vuông và ha Bảng đơn vị đo diện tích
- Thực hành chuyển đổi giữa các đơn vị đo thông dụng
- Thực hành các phép tính với số đo thời gian
- Củng cố nhận biết về thời điểm và khoảng thời gian
e Vận tốc:
- Giới thiệu khái niệm vận tốc và đơn vị đo vận tốc
- Biết tính vận tốc của một chuyển động
g Ôn tập tổng kết, hệ thống hoá kiến thức về Đại lượng và đo đại lượng toàncấp học
4- Mức độ cần đạt:
a Bảng đơn vị đo dộ dài , đo khối lượng
- Biết tên gọi, ký hiệu, mối quan hệ của các đơn vị đo trong bảng
- Biết chuyển đổi các đơn vị đo
- Biết thực hiện các phép tính với các số đo độ dài, đo khối lượng
b Bảng đơn vị đo diện tích:
- Biết dam2 hm2 , mm2 , ha
- Biết đọc,viết các số đo diện tích theo đơn vị đo đã học
- Biết tên gọi, kí hiệu, mối quan hệ của các đơn vị đo diện tích
- Biết chuyển đổi các đơn vị đo diện tích
- Biết thực hiện các phép tính với các số đo diện tích
c Thể tích;
- Biết cm3 , dm3 , m3
- Biết đọc, viết, mối quan hệ giữa các đơn vị thể tích thông dụng
Trang 6- Biết chuyển đơn vị đo thể tích trong trường hợp đơn giản
d Thời gian:
- Biết mối quan hệ, đổi đơn vị đo thời gian
- Biết cách thực hiện các phép tính số đo thời gian
g Vận tốc:
- Nhận biết vận tốc của một chuyển động
- Biết tên gọi, kí hiệu của một số đơn vị đo vận tốc
- Biết tính vận tốc của một chuyển động đều
II- THỰC TRẠNG DẠY HỌC TOÁN 5 NÓI CHUNG VÀ DẠY HỌC ĐẠI LƯỢNG VÀ PHÉP ĐO ĐẠI LƯỢNG TRONG TOÁN 5 NÓI RIÊNG 1- Về dạy học Toán 5
* Thuận lợi:
- Giáo viên được tập huấn chương trình thay sách giáo khoa đầy đủ
- Nội dung, PPDH có tính khả thi- phát huy được tính tích cực chủ động,sáng tạo của học sinh( Giáo viên cũng đẵ nắm bắt được)
- Kiến thức, kỹ năng cơ bản thiết thực, phù hợp với trình độ và điều kiệnhọc tập của học sinh, quán triệt được quan điểm PCGD Thuận lợi cho việc giảngdạỵ của giáo viên, học sinh dễ tiếp thu bài
- Thiết bị dạy học tương đối đầy đủ
- Đồ dùng học tập của học sinh chưa thực sự đầy đủ
- Học sinh tiếp thu bài còn chưa nhanh, hiệu quả học tập chưa cao
2- Về dạy học Đại lượng và đo đại lượng trong Toán 5
- Giáo viên chưa thực sự có hứng thú cao khi dạy tuyến kiến thức này
- Giáo viên chưa đầu tư thực sự vào việc nghiên cứu sâu bài giảng, lập kếhoạch bài dạy chi tiết
Trang 7- PPDH của một số giáo viên còn hạn chế, chưa phù hợp, chưa rèn được kỹnăng giải toán… hiệu quả chưa cao Thể hiện: các đề kiểm tra thường có một đếnhai câu thuộc tuyến kiến thức này và nhiều học sinh đều làm chưa đúng do các
em không hiểu bản chất của bài tập nên trong quá trình làm bài thường hay nhầmlẫn
Qua thực tế giảng dạy tôi thấy học sinh thường mắc những sai lầm tronggiải toán phép đo đại lượng là: Sử dụng thuật ngữ, suy luận, thực hành đo, sosánh- chuyển đổi đơn vị đo, thực hiện phép tính trên số đo đại lượng,…
III - MỘT SỐ NGUYÊN NHÂN VÀ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG GIẢI CÁC DẠNG TOÁN VỀ ĐẠI LƯỢNG ĐO ĐẠI LƯỢNG TRONG TOÁN 5 - CÁCH KHẮC PHỤC NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP 1- Nguyên nhân:
- Một số đại lượng khó mô tả bằng trực quan nên học sinh khó nhận thứcđược Nhiều học sinh chưa thực sự thích học tuyến kiến thức này
Trang 8- Trong thực hành còn hay nhầm lẫn do không nắm vững kiến thức mới
2- Một số biện pháp rèn kỹ năng giải các dạng toán về Đại lượng và đo đại lượng trong Toán 5
- Phải giúp học sinh hiểu được bản chất của phép đo đại lượng.Giáo viêncần thực hiện theo quy trình sau:
Lựa chọn phép đo thích hợp: đo trực tiếp hoặc đo gián tiếp
Giới thiệu đơn vị đo và hình thành khái niệm đơn vị đo
Thực hành đo, đọc và biểu diễn kết quả đo bằng số kèm theo đơn vị Dạy hệ thống đơn vị đo, cách chuyển đổi đơn vị đo: Giáo viên cần làm
cho học sinh thấy được sự cần thiết của việc xây dựng hệ thống đơn vị đo, mốiquan hệ giữa các đơn vị đo, quan hệ của đơn vị mới với đơn vị cũ, giải các bàitoán về chuyển đổi đơn vị đo
Dạy tính toán trên số đo và rèn luyện khả năng ước lượng số đo: Giáo viên
cần cho học sinh thấy mối cách chọn đơn vị đo nhận được một số đo khác nhautrên cùng một giá trị đại lượng Do đó, trước khi thực hiện các phép tính học sinhphải kiểm tra các số đo có đơn vị đo phù hợp hay không
- Cần dành thời gian để nghiên cứu bài dạy, lập kế hoạch và dự kiến nhữngsai lầm học sinh thường mắc trong từng bài dạy Phân tích, tìm nguyên nhân củanhững sai lầm đó để đề ra những biện pháp khắc phục kịp thời
Cụ thể:
a Dạng toán chuyển đổi đơn vị đo:
* Biện pháp:
- Giáo viên yêu cầu học sinh phải nắm chắc (thuộc) bảng hệ thống đơn vị
đo, hiểu được mối quan hệ giữa các đơn vị đo Quan tâm rèn kỹ năng thực hiệnphép tính trên số tự nhiên và số đo đại lượng
- Phải nắm được các giải pháp và thao tác thường dùng trong chuyển đổi số đo Giải pháp : Thực hiện các phép tính, sử dụng các hệ thống đơn vị đo Thao tác : + Viết thêm hoặc xoá bớt chữ số 0
+ Chuyển dịch dấu phẩy sang trái hoặc sang phải 1,2,3, chữ
số
Trang 9Có 2 dạng bài tập thường gặp về chuyển đổi các đơn vị đo đai lượng:
+ Dạng 1 : Đổi số đo đại lượng có một tên đơn vị đo
- Đổi từ đơn vị lớn ra đơn vị bé
Ví dụ 1 : (Bài 3 trang 153): Viết số thích hợp vào chỗ chấm:
0,5 m = …cm ; 1,2075km = … m ; 0,064kg = …g Khi chuyển đổi từ đơn vị mét sang đơn vị cm thì số đo theo đơn vị mới phảigấp lên 100 lần so với số đo theo đơn vị cũ Ta có:
0.5 x 100 = 50 Vậy : 0,5m = 50 cm
- Đổi từ đơn vị bé ra đơn vị lớn:
Ví dụ 2: (Bài 3 trang 154): Viết số thích hợp vào chỗ chấm:
3576m = …km ; 53cm = …m ; 5360kg = …tấn Khi chuyển đổi từ đơn vị cm sang đơn vị m thì số đo theo đơn vị mới phảigiảm đi 100 lần so với số đo theo đơn vị cũ Ta có:
53 : 100 = 0,53 Vậy 53cm = 0,53m
Trong thực tế khi chuyển đổi số đo đại lượng ( trừ số đo thời gian) học sinh
có thể dùng cách chuyển dịch dấu phẩy: Cứ mỗi lần chuyển sang hàng đơn vịliền sau ( liền trước) thì ta dời dấu phẩy sang phải (sang trái):
1 chữ số đối với số đo độ dài và khối lượng
2 chữ số đối với số đo diện tích
3 chữ số đối với số đo thể tích
156 mm2 = 0,0156 dm2 Khi thực hành học sinh viết và nhẩm như sau: 56
mm2 ( chấm nhẹ đầu bút sau 2 chữ số 6 tượng trưng cho dấu phẩy ) , 01cm ❑2
( Viết thêm 0 trước chữ số 1 và chấm 2 nhẹ – chấm không để lại vết mực trên
Trang 10giấy đầu bút sau chữ số 1 ) , 0 dm2 ( đánh dấu 2 phẩy trước chữ số 0 viết thêmmột chữ số 0 nữa trước dấu phẩy)
Ta có: 156 mm2 = 0,0156 dm2
+ Dạng 2 : Đổi số đo đại lượng có tên 2 đơn vị đo
-Đổi từ số đo có 2 tên đơn vị sang số đo có 1 tên đơn vị đo
Ví dụ : Viết số thích hợp vào chỗ chấm :
5 tấn 7 kg = …….kg ; 17dm 23 cm = …….dm ; 2cm 5mm =…cm Học sinh có thể suy luận và tính toán:
Ví dụ : Viết số thích hợp vào chỗ chấm: 4 ngày 18 giờ =….giờ
Ta có: 4 ngày 18 giờ = 4 ngày +18 giờ = 24 giờ x 4 + 18 giờ = 114 giờ
- Đổi từ số đo có một tên đơn vị đo sang số đo có 2 tên đơn vị đo
Trang 11Cách ghi: 3,4 giờ = 3 giờ 24 phút.
Lưu ý học sinh : Cần chú ý đến quan hệ đến giữa các đơn vị đo của từng
loại đại lượng để có thể chuyển đổi đúng các số đo đại lượng theo những đơn vịxác định, đặc biệt là trong những trường hợp phải thêm hay bớt chữ số 0 Đối vớiviệc chuyển đổi số đo thời gian cần lưu ý học sinh nắm vững quan hệ giữa cácđơn vị đo thời gian và kỹ năng thực hiện các phép tính với các số tự nhiên hoặc
số thập phân trong việc giải các bài tập Đối với diện học sinh đại trà không nên
ra những bài tập về chuyển đổi đơn vị đo liên quan đến những đơn vị đo cách xanhau hoặc xuất hiện tới 3 đơn vị đo cùng 1 lúc
Ví dụ : 5 ngày 8 giờ =…phút
b Dạng toán so sánh hai số đo :
*Biện pháp : Để giải bài toán so sánh hai số đo giáo viên cần hướng dẫn
học sinh tiến hành các bước sau:
.Bước 1 : Chuyển đổi 2 số đo cần so sánh về cùng một đơn vị đo
.Bước 2 : Tiến hành so sánh 2 số như so sánh 2 số tự nhiên hoặc phân sốhoặc số
thập phân
.Bước 3 : Kết luận
Thay cho bước 1 và bước 2 đã nêu, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh lậpcông thức tính các giá trị cần so sánh rồi so sánh các yếu tố trong công thức vừalập Trong bài toán tính tuổi lưu ý học sinh đôi khi cần chọn 1 thời điểm chungthì mới so sánh được
Ví dụ: (Bài 1 trang 155) Điền dấu >,<, = thích hợp vào ô trống.
a/ 8m25dm2 805dm2
b/ 6hm215dam2 1350dam230m2
c/ 3kg 2hg 2300 g
Hướng dẫn giải:
Trang 12Bước1: Chuyển đổi 2 số đo so sánh về cùng một đơn vị đo:
c Dạng toán thực hiện phép tính trên số đo đại lượng
Để dạy học các phép tính trên số đo đại lượng trước hết giáo viên cần luyệntập cho học sinh thành thạo 4 phép tính: +, -, x, : trên tập hợp số tự nhiên và nắmchắc quy tắc chuyển đổi các đơn vị đo đại lượng theo từng nhóm
-Nếu bài toán cho dưới dạng thực hiện phép tính trên số đo đại lượng thì tatiến hành qua các bước sau:
.Bước 1 :Đặt đúng phép tính (nếu thấy cần thiết có thể chuyển đổi đơn vịđo) Riêng các phép +, - phải lưu ý học sinh viết các số đo cùng đơn vị thẳng cộtdọc với nhau
.Bước 2 : Tiến hành thực hiện các phép tính Đối với các số đo độ dài, diệntích, thể tích, khối lượng, dung tích được thực hiện như trên các số tự nhiên; đốivới các số đo thời gian các phép tính được thực hiện như trên số tự nhiên chỉtrong cùng một đơn vị đo vì số đo thời gian được ghi trong nhiều hệ
.Bước 3 : Chuyển đổi đơn vị (nếu cần thiết) và kết luận
Ví dụ 1: Thực hiện các phép tính sau:
a 9m75cm +2m43cm
b 1dam25m2- 36m2
Trang 13Hướng dẫn :
Bước1 : Đặt tính theo cột dọc ( mỗi cột phải cùng tên đơn vị đo)
Bước2 : Thực hiện tính như các số tự nhiên vμ giữ nguyên tên đơn vị đo ởtừng cột
Cộng, trừ các số đo thời gian:
Lưu ý: + Đối với các số đo có 1 tên đơn vị đo : học sinh làm giống như đối
với các số tự nhiên hoặc số thập phân
Ví dụ: 3 giờ + 14 giờ = 17 giờ 3,4 giờ + 1,6 giờ = 5 giờ
3,5 ngày – 1,2 ngày = 2,3 ngày
+ Đối với các số đo có tên 2 đơn vị đo: học sinh có thể lần lượt tiến hànhcác thao tác như đã nêu ở trên
Để thực hiện phép tính nhân(chia) 1 số đo thời gian với(cho) một số tựnhiên cần lưu ý học sinh cách trình bày, thực hiện tính và viết kết quả tính, nếucần thiết có thể chuyển đổi đơn vị đo
Trang 14đó đưa bài toán về dạng thực hiện các phép tính trên số đo đại lượng
d Dạng toán chuyển động đều
*Biện pháp : Khi dạy dạng toán chuyển động đều tôi đã hướng dẫn học
sinh tìm tòi lời giải(tìm hiểu bài toán và lập kế hoạch giải) theo các bước sau: Bước 1: Nhắc lại công thức tính hoặc các kiến thức cần thiết có liên quan Bước 2: Liệt kê những dữ kiện đã cho và phải tìm
Bước 3: Quan sát dữ kiện nào thay được vào công thức, còn dữ kiện nàophải tìm tiếp
Bước 4: Lập mối liên hệ giữa các yếu tố đã cho và các yếu tố phải tìm, cóthể lập mối liên hệ giữa các yêu tố đã cho để tìm các yếu tố cần cho công thứchoặc cần cho những yếu tố phải tìm
Bước 5: Thay các yếu tố đã cho và các yếu tố tìm được vào công thức tính
để tính theo yêu cầu bài toán
Sau khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài toán, lập kế hoạch giải theo cácbước trên tôi cho học sinh trình bày bài giải và kiểm tra đánh giá - khai thác lờigiải
Song cần lưu ý:
*Về trình bày bài giải:
Cần phải xác định về mặt kiến thức và chính xác về phương diện suy luận.Mỗi phép toán cần có lời giải kèm theo Cuối cùng phải ghi đáp số để trả lời câuhỏi đúng
*Về kiểm tra đánh giá và khai thác lời giải:
- Kiểm tra nhằm phát hiện những sai sót nhầm lẫn trong quá trình tính toánhoặc suy luận
Thay các kết quả của bài toán vừa tìm được vào bài toán để tìm ngược lạicác dữ kiện đã cho
-So sánh kết quả với thực tiễn
-Giải theo nhiều cách xem có cùng kết quả không
Đây là một việc làm rất quan trọng, sau khi tiến hành xong 3 bước học sinhthường hay bỏ qua bước này Vì thế nhiều em còn hay nhầm lẫn không biết
Trang 15chính xác bài làm đúng hay sai
Dạng toán chuyển động đều là một trong những dạng toán điển hình do đógiáo viên vừa rèn được kỹ năng giải dạng toán này vừa rèn được kỹ năng giảitoán
Một số điểm cần lưu ý là phải chọn đơn vị đo (thứ nguyên) thích hợp trongcác công thức tính Chẳng hạn nếu quãng đường chọn đo bằng km, thời gian đobằng giờ thì vận tốc phải đo bằng km/giờ Nếu thiếu chú ý điều này học sinh sẽgặp khó khăn và sai lầm trong tính toán
Ví dụ : Một ô tô đi từ A đến B với vận tốc 30km/giờ, sau đó từ B quay về
A với vận tốc 40km/giờ Thời gian đi từ B về A ít hơn thời gian đi từ A đến B là
40 phút Tính quãng đường AB?
Hướng dẫn:
- Nhắc lại công thức tính quãng đường: s = v t
- Liệt kê các dữ kiện đã cho: vA = 30km/giờ ; vB = 40km/giờ ; Thời gian
về ít hơn thời gian đi 40 phút =3
Trang 16* Loại đơn giản : Xuất phát từ công thức trong chuyển động đều là :
s = v x t, nếu biết 2 trong 3 đại lượng thì sẽ xác định được đại lượng còn lại
Ta có 3 bài toán cơ bản sau:
Bài toán 1 : Cho biết vận tốc và thời gian chuyển động, tìm quãng đường:
Công thức giải : Quãng đường = vận tốc x thời gian ( s = v x t )
Ví dụ: (Bài 2 trang 141 – Toán 5): Một người đi xe đạp trong 15 phút với
vận tốc 12,6km/ giờ Tính quãng đường người đó đi được
Bài toán 2 : Cho biết quãng đường và thời gian chuyển động, tìm vận
tốc :
Công thức giải : Vận tốc = quãng đường : thời gian (v= s : t )
Ví dụ : (Bài 1 trang 139 Toán 5 ): Một người đi xe máy trong 3 giờ được
105 km Tính vận tốc người đi xe máy đó