Dai-cuong-Ky-sinh-trung

QUAN HỆ GIỮA CÁC SINH VẬT TRONG TỰ NHIÊN CỘNG SINH symbiosis: hai bên bắt buộc dựa vào nhau để tồn tại và phát triển..  KÝ SINH parasitism: một bên sống nhờ, có lợi, là ký sinh trùng,

ĐẠI CƯƠNG

KÝ SINH TRÙNG Y HỌC

HỌC VIỆN QUÂN Y

BM SỐT RÉT – KÝ SINH TRÙNG – CÔN TRÙNG

1 KHÁI NIỆM

QUAN HỆ GIỮA CÁC SINH VẬT TRONG TỰ NHIÊN

 CỘNG SINH (symbiosis): hai bên bắt buộc dựa vào nhau để tồn tại và phát triển

 HỘI SINH (commensalism): một bên có lợi, một bên không thiệt hại gì

 KÝ SINH (parasitism): một bên sống nhờ, có lợi, là

ký sinh trùng, một bên bị thiệt hại là vật chủ

KHÁI NIỆM KÝ SINH TRÙNG Y HỌC

 KST học: ngành khoa học nghiên cứu KST

và hiện tượng ký sinh

 KST y học: ngành khoa học nghiên cứu hiện tượng những sinh vật sống ăn bám và gây

hại cho cơ thể con người.

CÁC KHÁI NIỆM VỀ V ẬT CHỦ

 Vật chủ chính.

 Vật chủ phụ.

 Dự trữ mầm bệnh (vật dự trữ mầm bệnh của người).

 Trung gian truyền bệnh (vector): vật mang KSR

truyền từ người này sang người khác

 Người lành mang KST.

2 NỘI DUNG NC CỦA KSTYH

2.1 Đặc điểm KST

- Đặc điểm hình thể:

- Đặc điểm sinh lý: dinh dưỡng, chuyển hóa, sinh sản, hạn định đời sống…

- Đặc điểm sinh thái: mối liên quan với môi trường

- Vòng đời: quá trình phát triển từ khi là mầm bệnh SV đầu tiên cho tới khi lại sinh ra những mầm bệnh mới tạo ra thế

hệ sau.

Vòng đời chỉ có một vật chủ và có giai đoạn phát triển ở ngoại cảnh

Vật chủ Ngoại canh

Vòng đời có hai vật chủ

Vật chủ chính

Vật chủ phụ

Vòng đời có nhiều vật chủ

Vật chủ chính

Vật chủ phụ 1

Vật chủ phụ 2

Vòng đời có nhiều vật chủ: cỏc sinh vật vừa là VC chớnh, vừa là VC phụ.

Vật chủ chính 1

Vật chủ chính 2

Vật chủ chính 3 Vật chủ

chính 4

 KST gây hại do tác động cơ học.

 KST mở đường cho vi khuẩn gây bệnh.

 KST làm tăng tính cảm thụ với một số bệnh khác.

2.2 Mối quan hệ KST và

vật chủ

TÁC ĐỘNG CỦA VẬT CHỦ ĐẾN KST

 Đáp ứng miễn dịch không đặc hiệu:

 Yếu tố tế bào: các tế bào tại chỗ hoặc lưu động, thực bào (vơ nuốt, tiêu diệt KSR), ẩm bào (hút, trung hoà chất độc).

 Yếu tố thể dịch: axit béo ở da, HCl ở dạ dày, bổ thể, interferon, natural killer, TNF

 Đáp ứng miễn dịch đặc hiệu:

 Yếu tố tế bào: lympho T.

HIỆN TƯỢNG TĂNG BẠCH CẦU

ÁI TOAN (E) TRONG BỆNH

GIUN SÁN  Trong bệnh giun sán IgE thường tăng, IgE gắn với KST.

 TB mastocyte có thụ thể (ái lực cao) với IgE, phản ứng KN – KT

trên bề mặt mastocyte kích thích giải phóng amin hoạt mạch

(histamin, serotonin, heparin …) gây ra các biểu hiện dị ứng đồng thời giải phóng chất hoá ứng động làm tăng sinh E E có tác dụng trung hòa histamin làm giảm phản ứng quá mẫn.

 E có thụ thể (ái lực thấp) với IgE do đó gắn với IgE, E không có khả năng thực bào nhưng chứa nhiều protein độc với KST

2.2 Mối quan hệ KST và vật chủ

KST CHỐNG LẠI ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH

 KST né tránh cơ quan miễn dịch (chui vào tế bào,

mô, ống tiêu hoá, tạo nang )

 KST tiết ra các chất chống lại đáp ứng miễn dịch.

 KST thay đổi kháng nguyên.

 KST nguỵ trang, bắt trước kháng nguyên chung với VC.

2.2 Mối quan hệ KST và vật chủ

2.2 Mối quan hệ KST và vật chủ

2.2 Mối quan hệ KST và vật chủ

2.3 DỊCH TỄ HỌC BỆNH KST

 Yếu tố trung gian (đường lây):

 Từ ngừơi/vật mang mầm bệnh sang người lành,

 Từ ngoại cảnh vào người,

 Qua vector

 Khối cảm thụ:

Các yếu tố tác động: yếu tố tự nhiên, môi

trường, kinh tế, văn hoá, xã hội

 Điều trị kết hợp phòng bệnh, chống tái nhiễm, ô

nhiễm môi trường

 Một số bệnh cần điều trị cho tất cả thành viên trong gia đình - tập thể

2.4 CHẨN ĐOÁN – ĐIỀU

TRỊ - PHÒNG CHỐNG BỆNH KST

PHÒNG CHỐNG BỆNH KST

 Giảm nguồn bệnh: điều trị triệt để bệnh nhân,

chủ động khám phát hiện điều trị, kết hợp thú y điều trị bệnh ở động vật

 Ngăn chặn yếu tố trung gian: vệ sinh môi

trường, diệt muỗi, côn trùng truyền bệnh

 Bảo vệ người lành: dùng vaccine, nâng cao sức

đề kháng, phòng chống muỗi đốt

3 PHÂN LOẠI KST

vật ký sinh gây hại cho người.