giáo án ngữ văn 7 theo chủ đề

giáo án ngữ văn 7 theo chủ đề phát triển năng lực

Ngày soạn: 03/9/2020

Ngày dạy: 05/9/2020

Tuần: 1+2 (Tiết 1-9)

CHỦ ĐỀ: VĂN BẢN NHẬT DỤNG VÀ NHỮNG ĐẶC TRƯNG CỦA VĂN BẢN

I CƠ SỞ HÌNH THÀNH CHỦ ĐỀ

- Căn cứ vào công văn 3280/BDG ĐT-GDTrH về việc hướng dẫn thự hiện điềuchỉnh nội dung dạy học cấp THCS-THPT, ngày 27/8/2020 xây dựng chủ đề tíchhợp: Văn bản nhật dụng và những đặc trưng của văn bản

- Các văn bản nhật dụng, và đặc trưng của văn bản trong chương trình Ngữ văn

lớp 7 ở SGK hiện hành

- Rèn các kĩ năng hệ thống, phân tích khái quát kiến thức văn học theo chủ đề,

… định hướng các năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề, hợp tác, năng lực thưởng thức cảm thụ thẩm mỹ…

II THỜI GIAN DỰ KIẾN

- Chủ đề gồm 09 tiết Nội dung từng tiết được phân chia như sau:

1 Đọc - hiểu văn bản: Cổng trường mở ra

2 Đọc - hiểu văn bản: Cổng trường mở ra (tiếp)

3 Đọc - hiểu văn bản: Mẹ tôi

4 Đọc - hiểu văn bản: Cuộc chia tay của những conbúp bê.

5 Đọc - hiểu văn bản: Cuộc chia tay của những con

búp bê (tiếp theo)

6 Liên kết trong văn bản

7 Bố cục trong văn bản

8 Mạch lạc trong văn bản

9 Tổng kết, luyện tập về chủ đề đã học

III MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ

1 Kiến thức: Qua chủ đề giúp học sinh hiểu:

- Nắm được đặc điểm, chủ đề của văn bản nhật dụng: Cổng trường mở ra,

Mẹ tôi, Cuộc chia tay của những con búp bê.

- Tình cảm sâu nặng của cha mẹ, gia đình với con cái, ý nghĩa lớn lao củanhà trường đối với cuộc đời của mỗi con người, nhất là với tuổi thiếu niên, nhiđồng

- Qua bức thư của một người cha gửi cho đứa con mắc lỗi với mẹ, hiểutình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng đối với mỗi conngười.

- Cảm nhận được những tình cảm chân thành, sâu nặng của hai anh emtrong câu chuyện và nổi đau đớn, xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vàohoàn cảnh bố mẹ li dị

- Có những hiểu biết bước đầu về bố cục, liên kết và mạch lạc trong văn bản

2 Kĩ năng: Qua bài học, HS luyện tập để có các kĩ năng và kiến thức sau:

a Đọc hiểu: biết đọc hiểu một văn bản nhật dụng, cụ thể:

- Hiểu được ý nghĩa nội dung và nghệ thuật của các văn bản “Cổng

trường mở ra, Mẹ tôi, cuộc chia tay của những con búp bê”, giải thích được ý

nghĩa nhan đề văn bản, cảm nhận và hiểu được những tình cảm sâu sắc của cha

mẹ đối với con cái, tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết, sâu nặng

- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một vănbản nhật dụng

- Nhận biết và phân tích được quan hệ giữa phương tiện ngôn ngữ vàphương tiện phi ngôn ngữ (tranh ảnh, …) dùng để biểu đạt thông tin trong vănbản

- Nhận biết được từ đơn - từ ghép, các kiểu từ ghép đẳng lập và từ ghépchính phụ

- Nhận biết được bố cục của văn bản, đặc điểm về liên kết, mạch lạctrong văn bản

b Kĩ năng viết:

- Vận dụng những kiến thức đã học để bước đầu xây dựng được các đoạnvăn, bài văn có bố cục rõ ràng có tính liên kết chặt chẽ và mạch lạc trong làmvăn

c Kĩ năng nói và nghe

- Trình bày miệng bố cục các văn bản biểu cảm đã học có sử dụngcác sơ đồ, bảng biểu, hình ảnh minh hoạ

- Nghe và nhận biết được tính hấp dẫn của bài trình bày; chỉ ra đượcnhững hạn chế (nếu có) của bài liên kết, bố cục, mạch lạc trong văn bản

3 Thái độ: Góp phần giúp học sinh yêu thương và kính trọng cha mẹ, có

lòng nhân hậu, vị tha, trong sáng Nhận thức được quyền trẻ em được hưởnghạnh phúc gia đình; trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái

4 Năng lực: Ngoài những năng lực chung, cần chú trọng phát triển cho học

sinh những năng lực chủ yếu sau: năng lực thu thập thông tin liên quan đế vănbản; năng lực đọc-hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại; năng lực cảm thụ thẩmmĩ; năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản;năng lực giải quyết vấn đề; năng lực giao tiếp tiếng Việt; năng lực hợp tác; nănglực tạo lập văn bản

- Nhận diệnđược cảmxúc chủ đạotrong vănbản.

- Nhận biếtđược nhữnghình ảnh/ chitiết tiêu biểu

- Nhận diệnđược bố cụccủa văn bản,liên kết vàmạch lạc củavăn bản

- Hiểu đặcđiểm thể loạivan bản nhậtdụng, biểucảm

- Chỉ ra đượcgiá trị nộidung/ nghệthuật, tưtưởng củavăn bản

- Chỉ ra đượcmột số đặcđiểm nộidung, nghệthuật của vănbản

- Hiểu được tình cảm gia đình

- Yêu thươngcha mẹ

- Vận dụnghiểu biết vềtác giả, tácphẩm, hoàncảnh ra đời, ýnghĩa nhanđề… để phântích, lí giảigiá trị nộidung, nghệthuật của vănbản

- Cảm nhậnđược ý nghĩatâm trạng củanhân vật,những chi tiếtđặc sắc trongvăn bản

- Trình bàyđược cảmnhận, ấntượng của cánhân về giátrị nội dung

và nghệ thuậtcủa văn bản

- Vận dụnghiểu biết vềtác giả, tácphẩm, hoàncảnh ra đời…

để phân tích,

lí giải giá trịnội dung,nghệ thuâtcủa văn bảnkhông cótrong SGK

- Trình bàynhững kiếngiải riêng,những pháthiện sáng tạo

về văn bản

- Biết tự đọc

và khám phácác giá trị củamột văn bảnmới cùng thểloại

- Vận dụng trithức đọc hiểuvăn bản đểkiến tạonhững giá trịsống của cánhân (nhữngbài học rút ra

và được vậndụng vàocuộc sống)

- Sáng tạo

nghệ thuật từcác văn bản:

vẽ tranh, phổnhạc, viết tiểuphẩm…

- Nghiên cứu

KH, dự án…

- Viết đượcđoạn văn bàivăn đầy đủ bốcục, có sựliên kết vàmạch lạc

Dạng câu

hỏi, bài tập

Câu hỏi định tính, định lượng

- Trắc nghiệm KQ (về tác giả,tác phẩm, đặc điểm thể loại,chi tiết nghệ thuật…)

- Câu tự luận trả lời ngắn (lígiải, phát hiện, nhận xét, đánhgiá…)

- Bài nghị luận (trình bày cảmnhận, kiến giải riêng của cánhân…)

- Phiếu quan sát làm việcnhóm (trao đổi, thảo luận vềcác giá trị tác phẩm…)

Bài tập thực hành

- Hồ sơ (tập hợp các sản phẩmthực hành)

- Bài tập dự án (nghiên cứu sosánh tác phẩm, nhân vật theochủ đề)

- Bài trình bày miệng (thuyếttrình, trao đổi thảo luận, trìnhbày về một vấn đề…)

V CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Sưu tầm tư liệu về chủ đề, thiết kế tiến trình dạy học, máy

chiếu, phiếu học tập, sắp xếp học sinh theo nhóm

2 Học sinh: Đọc, soạn bài trước và tìm hiểu nội dung, nghệ thuật của các

văn bản và tìm đọc các tư liệu liên quan đến chủ đề; lập bảng hệ thốngkiến thức về các văn bản trong chương trình; tập hệ thống kiến thức vềcác văn bản bằng bản đồ tư duy

VI TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ (KẾ HOẠCH DẠY HỌC)

Tiết 1: Văn bản: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA

(Lý Lan)

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra: Sách giáo khoa, vở ghi, vở soạn văn của HS.

3 Bài mới:

*Hoạt động 1: Khởi động:

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, động não.

- Thời gian: 8 phút

Giáo viên giới thiệu chủ đề 1:

- Chủ đề 1 các em sẽ học 9 tiết trong đó có 5 tiết văn bản nhật dụng (cổng trường mở ra, mẹ tôi, cuộc chia tay của những con búp bê) 3 tiết tập làm văn (Liên kết trong văn bản, bố cục trong văn bản và mạch lạc trong văn bản) tiết

cuối cùng (tiết 9) tổng kết, luyện tập chủ đề

của con người và cộng đồng

- Không phải là khái niệm thể loại

- Không chỉ kiểu văn bản

- Văn bản nhật dụng chỉ đề cập tới chức năng, đề tài và tính cập nhật của nội dung

? Từ khái niệm văn bản nhật dụng em hãy nêu chủ đề các văn bản nhật dụng

đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 6?

- Di tích lịch sử - Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử

- Danh lam thắng cảnh - Động Phong Nha

- Quan hệ giữa thiên nhiên và

con người

- Bức thư của thủ lĩnh da đỏ

Giáo viên: Ngoài chủ đề trên chương trình ngữ văn lớp 7 tiếp tục đề cập đến

vẫn đề gì các em sẽ tìm hiểu văn bản đầu tiên của chủ đề này

?Ngày đầu tiên đi học ai đã đưa em đến trường? Lúc ấy cảm xúc của

em như thế nào?

GV dẫn vào bài mới: Thật vậy, trong chúng ta, ai cũng có những kỷ niệmđẹp của ngày đầu tiên đến trường Đó là sự háo hức, rụt rè và bỡ ngỡ Tâm trạngcủa các em là vậy, thế còn tâm trạng của các bậc làm cha mẹ thì như thế nào đốivới ngày đầu tiên đi học của con? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu tâm trạng đó trong

văn bản“Cổng trường mở ra” của Lý Lan.

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động của GV và HS Nội dung

*Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: HS nắm được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêubiểu của truyện

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: thuyết trình, vấn đáp thông qua tái hiệnngôn ngữ, nêu và giải quyết vấn đề, bình giảng, liên hệ thực tế

- Thời gian: 35 phút

HS theo dõi phần chú thích

?Hãy giới thiệu vài nét về tác giả Lí Lan?

- Lý Lan sinh ngày 16/7/1957 tại Thủ Dầu Một,

truyện ngắn Cỏ hát 1983, tập truyện thiếu nhi

Ngôi nhà trong cỏ 1984, tập thơ Là mình Ngoài

ra, Lý Lan là dịch giả của bộ truyện Harry Potter

?Nêu xuất xứ của văn bản?

- Đây là bài kí của t/g Lý Lan trích từ báo “Yêu

trẻ” số 166 Thành phố Hồ Chí Minh, 1/9/2000

? Nêu hoàn cảnh sáng tác văn bản?

Nhà văn Lý Lan tâm sự: “Đó là một bài văn tôi

viết khoảng mười năm trước, lúc cháu tôi sắp

vào lớp một Tôi chứng kiến tất cả sự chuẩn bị và

cảm thông nỗi lòng của em tôi Chị em tôi mồ cô

mẹ khi còn quá nhỏ, các em tôi không hề có niềm

hạnh phúc được mẹ cầm tay dẫn đến trường

Hình ảnh đó là nỗi khao khát mà khi làm mẹ em

tôi mới thực hiện được Mãi mãi hình ảnh mẹ

đưa con đến trường là biểu tượng đẹp nhất trong

xã hội loài người.”

“Cổng trường mở ra” chất chứa biết bao xúc

cảm Những câu văn chân thành xúc động như để

tâm sự với đứa con bé bỏng, lại như đang nói với

chính mình Nhưng cao hơn nữa, nhà văn muốn

khẳng định giá trị của giáo giục đối với một con

người và với cả xã hội như bà nói: “Một con

người được sinh ra, nuôi dưỡng, thương yêu, và

được học hành, là nền tảng của văn minh con

người Cổng trường mở ra trên nền tảng đó, bảo

đảm quyền căn bản của mọi đứa trẻ, khẳng định

trách nhiệm của mọi người lớn”: “Ai cũng biết

rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng

I, Tìm hiểu chung văn bản

đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm một li có

thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau này.

- Hướng dẫn đọc: Đọc to, rõ ràng và thể hiện tâm

trạng lo lắng, hồi hộp, xúc động của người mẹ

- Đọc mẫu một đoạn và gọi HS đọc tiếp

- Dẫn dắt HS giải thích một số từ khó

GV: Hướng dẫn tóm tắt văn bản:

?Từ văn bản đã đọc, em hãy tóm tắt nội dung

của bài văn bằng 1 vài câu ngắn gọn? (Văn bản

viết về cái gì? Việc gì ?)

- Tóm tắt: Bài văn viết về tâm trạng của người

mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường

lần đầu tiên của con

? Văn bản này thuộc loại văn bản gì? (Nhật

dụng)

? Bài văn này viết về chủ đề gì?

-Bài viết về tâm trạng của người mẹ vào đêm

trước ngày khai trường đầu tiên của đứa con

?Phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn

?Văn bản này có thể chia mấy phần? Mỗi phần

từ đâu đến đâu ?Ý chính của từng phần?

+ Đ1: (Từ đầu…“ngày đầu năm học”) Tâm trạng

của hai mẹ con trong đêm trước ngày khai trường

?Đoạn văn em vừa đọc diễn tả điều gì?

?Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy người mẹ

nghĩ đến con trong thời điểm nào?

- Vào đêm trước ngày khai trường của con

HỌC SINH THẢO LUẬN NHÓM

- Hình thức : Theo bàn

- Nội dung : Tìm chi tiết nói về tâm trạng

của người mẹ và đứa con vào đêm trước

ngày khai trường Vì sao hai mẹ con lại

có tâm trạng như vậy?

- Thời gian : 3 phút

Học sinh thảo luận trả lời, nhận xét, giáo viên

- Kiểu loại: văn bản nhật

dụng

- Chủ đề: Văn bản đề cậpđến những mối quan hệgiữ gia đình, nhà trường

và trẻ em

- Phương thức biểu đạt:

Tự sự xen miêu tả vàbiểu cảm

- Bố cục: 2 phần

- Đêm nay con cũng

có niềm vui háo hức

- Giấc ngủ đến với con

- Mẹ lên giường trằntrọc

- Mẹ tin đứa con của

mẹ lớn rồi

->Mẹ thao thức, hồihộp, suy nghĩ triềnmiên

?Để diễn tả được tâm trạng của 2 mẹ con, tác

giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào?Và

nghệ thuật gì?

- Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm cùng

nghệ thuật tương phản - làm nổi rõ tâm trạng thao

thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên của người mẹ

?Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ con?

- Đây là tâm trạng khác thường không giống nhau

?Từ những chi tiết trên, em thấy tâm trạng của

con trước ngày khai trường đầu tiên ntn?

GV bình: Dù rất háo hức, nhưng giấc ngủ trẻ

thơ đã đến với con thanh thản và hồn nhiên đến

mức khi ngắm nhìn con, mẹ cảm thấy rõ “Gương

mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối

mềm, đôi môi hé mở và thảnh thoảng chúm lại

như đang mút kẹo” Nét mặt ngây thơ ấy và

những biểu hiện vô thức trong giấc ngủ đã cho

thấy một tâm hồn trẻ con luôn được ôm ấp, nâng

niu và được bình an trong hạnh phúc.

?Từ các chi tiết trên em hình dung ra tâm trạng

của người mẹ trước ngày khai giảng lớp Một

của con ntn?

?Trong đêm không ngủ, người mẹ đã làm gì

cho con?

*Những việc làm của mẹ:

- Đắp mền, buông mùng, ém chăn cẩn thận, lượm

đồ chơi, nhìn con ngủ, xem lại những thứ đã

chuẩn bị cho con

?Qua những việc làm đó em cảm nhận được

điều gì về người mẹ?

II Đọc - hiểu văn bản:

1 Tâm trạng của hai mẹ con trong buổi tối trước ngày khai giảng.

*Tâm trạng của con:

- Háo hức, nhẹ nhàng,thanh thản đi vào giấcngủ

*Nỗi lòng của mẹ:

- Mẹ thao thức, hồi hộp,suy nghĩ triền miên

->Yêu thương con, hếtlòng vì con

GV bình: Bao nhiêu suy nghĩ của mẹ đều hướng

vào con, mẹ hình dung ra tâm trạng của con

đang hồi hộp, háo hức, nhạy cảm, hăng hái giúp

mẹ dọn đồ chơi để chuẩn bị làm cậu học sinh lớp

Một… rồi vô tư, thanh thản đi vào giấc ngủ Vì

con còn nhỏ lắm, như Bác Hồ đã nói:

Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn, ngủ, biết học hành là ngoan.

Cho nên, trong cái nhìn yêu thương của mẹ, hình

ảnh con ngủ say sưa, gương mặt thanh thoát tựa

nghiêng trên gối mềm… không khác gì một thiên

thần, thật không gì hạnh phúc hơn.

=> Đó là vẻ đẹp giản dị mà lớn lao của tình mẫu

tử trong cách sống của người mẹ Việt Nam

*Điều chỉnh bổ sung:

Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng nội dung đã học vào làm bài tập

- Phương pháp: Vấn đáp, giải quyết vấn đề

- Thời gian: 3 phút

? Quan sát tranh ( SGK ) - Bức tranh minh họa cảnh

gì ? Em hãy miêu tả lại cảnh đó ?

? Một bạn cho rằng, có rất nhiều ngày khai trường,

nhưng ngày khai trường vào học lớp Một có dấu ấn

sâu đậm nhất trong tâm hồn mỗi con người Em có tán

thành ý kiến đó không? Vì sao?

Ngày khai trường từ mẫu giáo lên lớp Một là một

ngày khai giảng trọng đại và thiêng liêng vì học sinh lớp

Một được trải nghiệm mọi cảm giác bỡ ngỡ, hào hứng, lo

lắng Điều gì đầu tiên cũng thiêng liêng và ấn tượng

nhất Các em sẽ luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt bởi

đây là lứa tuổi có sự chuyển biến nhận thức mạnh mẽ khi

thay đổi môi trường Sự háo hức với không khí đông vui,

tấp nập, ai cũng có người thân đi theo rất đặc biệt

*Điều chỉnh bổ sung:

IV Luyện tập

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

- Thời gian: 5 phút

?Văn bản này đã cho em bài học gì?

- Chúng ta phải có trách nhiệm với gia đình và nhà

trường

*Tích hợp với giáo dục: Em sẽ làm gì để đền đáp lại

tình cảm của mẹ dành cho em?

HS: Tự bộc lộ

*Điều chỉnh bổ sung:

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Giúp HS có sự tìm tòi sáng tạo trong bài học

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 4’

- Đoc thêm, sưu tầm một số văn bản về ngày khai trường

- Sưu tầm những bài thơ viết về tình cảm người mẹ

GV kết thúc bài học bằng những câu châm ngôn và bài

thơ viết về tình mẹ

- “Không có mặt trời thì hoa không nở, không có người

mẹ thì cả anh hùng và nhà thơ đều không có”

(Mác-xim Gor-ki)

- Con là mầm đất tươi xanh

Nở trong tay mẹ, mẹ ươm, mẹ trồng

Hai tay mẹ bế mẹ bồng

Như con sông chảy nặng dòng phù sa

Mẹ nhìn con đẹp như hoa

Con trong tay mẹ thơm ra giữa đời

Sao tua rua đã lên rồi

Con ơi có cả đất trời bên con

Cho dù đạn réo mưa bom

Con trong tay mẹ vẫn ngon giấc nồng

Vẫn mơ tiếp giấc mơ hồng

Ru con tiếng mẹ bay vòng quanh nôi

Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con

- Đọc kĩ đọc kĩ VB, chuẩn bị tiết 2 (Đọc, tìm hiểu thể loại, nội dung và

nghệ thuật, soạn câu hỏi phần đọc hiểu văn bản)

**********************************************************

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, động não.

- Thời gian: 2 phút

? Nhắc lại nội dung bài học, giáo viên vào bài mới

*Điều chỉnh, bổ sung:

*Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: HS nắm được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêubiểu của truyện

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: thuyết trình, vấn đáp thông qua tái hiệnngôn ngữ, nêu và giải quyết vấn đề, bình giảng, liên hệ thực tế

- Thời gian: 35 phút

Học sinh theo dõi sách giáo khoa

?Theo em vì sao đêm trước ngày khai trường

của con mẹ lại trằn trọc không ngủ được?

- Vừa vì trăn trở suy nghĩ, lo chuẩn bị cho con,

vừa bâng khuâng vì cả tuổi thơ áo trắng đến

trường của chính mình đang sống dậy

?Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường năm

xưa đã để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn

người mẹ?

- Dấu ấn sâu đậm: Cứ nhắm mắt lại là dường

như vang bên tai tiếng đọc bài trầm bổng:

‘‘Hằng năm cứ vào cuối thu Mẹ tôi âu yếm

nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và

hẹp ”

?Trong đêm không ngủ người mẹ đã sống lại

những kỉ niệm quá khứ nào?

- Ngày đầu tiên bà ngoại đưa mẹ đến trường

?Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá khứ đó?

- nôn nao, hồi hộp, chơi vơi, hốt hoảng, rạo rực,

bâng khuân, xao xuyến

?Em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác

I.Tìm hiểu chung văn bản

II Đọc - hiểu văn bản:

1 Tâm trạng của hai mẹ con trong buổi tối trước ngày khai giảng.

2 Ấn tượng tuổi thơ và liên tưởng của mẹ.

giả? Tác dụng của cách dùng từ đó?

- Sử dụng một loạt từ láy gợi cảm xúc vừa phức

tạp, vừa vui sướng, vừa lo sợ

?Những tình kỉ niệm quá khứ ấy đã nói lên

được tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ?

- Nhớ thương bà ngoại và nhớ mái trường xưa

- Trong đêm không ngủ, người mẹ đã chăm sóc

giấc ngủ của con, nhớ tới những kỷ niệm thân

thương về bà ngoại và mái trường xưa

?Tất cả những điều đó đã cho thấy ngày khai

trường đầu tiên đã để lại dấu ấn ntn trong tâm

hồn người mẹ?

Giáo viên chốt->

GV bình: Có thể nói, những dòng kí ức tuổi thơ

gắn với ngày khai trường đã hằn sâu trong tâm

hồn mẹ Và để khắc sâu cái ngày đầu tiên ấy, mẹ

muốn nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiên ghi vào

lòng con dấu ấn đặc biệt của đời người này, để

bất cứ một ngày nào đó trong cuộc đời “khi nhớ

lại, lòng con lại rạo rực những cảm xúc bâng

khuâng, xao xuyến” Nó sẽ là dấu ấn không bao

giờ phai nhòa, và trở thành một phần hành trang

vào đời không thể thiếu vắng.

Học sinh theo dõi 2 đoạn văn cuôi

?Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với con

không? hay người mẹ đang tâm sự với ai?

- Người mẹ đang nói với chính mình

?Cách viết này có tác dụng gì?

-> Dùng ngôn ngữ độc thoại

Làm nổi bật tâm trạng, tình cảm và những điều

sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp

GV chuyển: Ngày đầu đến trường không chỉ là

dấu ấn đặc biệt trong đời mẹ, trong tuổi thơ con,

mà có lẽ với tất cả các em nhỏ trên thế giới

Trong bài văn bày, tác giả đã liên tưởng đến ngày

khai trường ở nước Nhật

?Ngày khai trường ở Nhật được tác giả giới

thiệu như thế nào? Có gì đặc biệt?

?Em nhận thấy ở nước ta, ngày khai trường có

diễn ra như ngày lễ của toàn xã hội không?

(có)

GV: Nhà nước ta cũng rất quan tâm, ưu tiên phát

triển giáo dục Hãy lấy dẫn chứng minh họa cho

điều này?

HS: - Thư Chủ tịch nước gửi học sinh nhân ngày

- Ấn tượng về ngày đầutiên đến trường có một vịtrí đặc biệt

- Tin tưởng ở nhà trường

và kì vọng và tương laitốt đẹp của con

khai trường Ngày 5/9 hàng năm là ngày toàn dân

đưa trẻ đến trường.

- Quan chức cao cấp trực tiếp dự lễ khai giảng…

- Phụ huynh thu xếp để đưa con đến trường …

?Tại sao lại như vậy? Câu văn nào trong bài

nói lên tầm quan trong của nhà trường đối với

thế hệ trẻ?

Học sinh đọc câu văn: “Ai cũng biết rằng mỗi sai

lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ

mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi

chệch cả hàng dặm sau này”.

?Trong đoạn cuối văn bản xuất hiện câu tục

ngữ “sai một li đi một dặm” Em hiểu câu tục

ngữ này có ý nghĩa gì khi gắn với sự nghiệp

giáo dục?

GV liên hệ : “Nếu phong trào ấy mà ngừng thì

nhân loại sẽ chìm đắm trong cảnh dã man Phong

trào ấy là sự tiến bộ, là niềm hi vọng, là vinh

quang của thế giới” (A-mi-xi) Ngày nay, Đảng

và Nhà nước ta cũng coi GD là quốc sách hàng

đầu Chính vì ý thức rõ điều đó mà người mẹ đã

chuẩn bị cho con vào lớp Một rất chu đáo từ tâm

thế đến các đồ dùng học tập…

Đọc đoạn cuôi bài

?Người mẹ nói : “…bước qua cánh cổng

trường là cả một thế giới kì diệu sẽ mở ra” Đã

7 năm bước qua cánh cổng trường, bây giờ em

hiểu thế giới kì diệu đó là gì?

- Tri thức, tình cảm, tư tưởng, đạo lí, tình bạn,

tình thầy trò

GV: Một thế giới kì diệu mà nhà trường đã mở ra

cho chúng ta là bao điều mới mẻ rộng lớn về tri

thức văn hoá, tri thức cuộc sống, dạy dỗ bồi đắp

cho chúng ta những tư tưởng, tình cảm đẹp về

đạo lí làm người, về tình bạn, tình thầy trò, về

tấm lòng yêu thương con người để không ngừng

vươn lên, để phát triển thể lực, phẩm chất toàn

diện của con người, chuẩn bị cho ngày mai lập

nghiệp

?Qua đó em thấy người mẹ còn thầm gửi gắm

suy nghĩ gì?

Giáo viên chốt ý->

?Từ những trăn trở suy nghĩ đến những mong

muốn của mẹ trong cái đêm trước ngày khai

trường của con, em thấy đó là người mẹ ntn?

- Là người mẹ biết yêu thương người thân, biết

*Tầm quan trọng của nhà trường.

- Trường học đem đến tri thức, tư tưởng tình cảm tốt đẹp, chắp cánh ước mơ tươi sáng, đẹp đẽ.

- Nhà trường là một thế giới kì diệu mở ra trước mắt các em.

III Tổng kết

ơn trường học, tin tưởng ở tương lai của con

?Văn bản Cổng trường mở ra được biểu đạt bằng

những phương thức nào? Phương thức nào là

chính? Sự kết hợp này có tác dụng gì?

- Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu

cảm làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng, đôn hậu trong

tâm hồn người mẹ

?Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật

có gì đáng chú ý?

- Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật với nhiều

hình thức khác nhau: miêu tả trực tiếp, miêu tả

qua so sánh, miêu tả hồi ức, sử dụng ngôn ngữ

?Nêu ý nghĩa của văn bản?

Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người

mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn

của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con

- Mục tiêu: vận dụng vào làm bài tập

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 6 phút

? Hãy nhớ và viết thành đoạn văn về kỉ niệm đáng nhớ

nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình?

Gợi ý: Học sinh trình bày bằng đoạn văn theo cấu trúc 3

phần

*Mở đoạn: Có lẽ trong mỗi chúng ta, ai ai cũng sẽ có

những ấn tượng cho riêng mình về ngày khai trường đầu

tiên Đối với tôi, ngày khai trường khi chuẩn bị vào lớp 1

để lại nhiều kỉ niệm nhất

*Thân đoạn: Trình bày cảm xúc, suy nghĩ trước ngày

đến trường đầu tiên:

Đêm trước ngày khai trường tôi trằn trọc mãi không ngủ

được với bao suy nghĩ vẩn vơ trong đầu Sáng hôm sau

tôi dậy thật sớm để chuẩn bị cùng mẹ đến trường.Dừng

lại trước cổng trường, tôi choáng ngợp trước sự khang

trang và rộng lớn của nơi đây Trong phút chốc tôi bỗng

IV Luyện tập

cảm thấy lạc lõng bởi thầy cô, bạn bè ai ai cũng mới lạ.

Tôi được phân lớp từ trước nên tôi tìm đến khu vực xếp

hàng của lớp mình Cô giáo chủ nhiệm chào đón tôi bằng

một nụ cười thật rạng rỡ, cô ân cần hỏi han tôi và dẫn tôi

vào vị trí ngồi của mình Tôi bắt đầu dần cảm nhận được

sự thân quen ở nơi đây Tôi cởi mở hơn với bạn bè và

chúng tôi bắt đầu có những câu chuyện chung trong ngày

khai giảng Tiếng trống trường giục giã, buổi học đầu

tiên bắt đầu Tôi cảm thấy vui và phấn trấn đến lạ

*Kết đoạn: Sau bao lần khai trường, nhưng kí ức về

ngày tựu trường đầu tiên ấy vấn còn ghi dấu mãi trong

lòng tôi

*Điều chỉnh bổ sung:

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

- Thời gian: 5 phút

THẢO LUẬN NHÓM

- Hình thức: Nhóm nhỏ theo bàn

- Nội dung: Em hiểu câu nói của người mẹ như thế

nào: "Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của

con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu

sẽ mở ra".? Theo em, thế giới kì diệu khi bước qua

cánh cổng trường là những gì?

- Thời gian: 5 phút

HS thảo luận và ghi kết quả vào phiếu

- HS thảo luận, báo cáo, nhận xét

- GV nhận xét, chốt ý qua bảng chiếu

Gợi ý: Mẹ khẳng định "bước qua cánh cổng trường là

một thế giới kì diệu sẽ mở ra", thế giới kì diệu ấy có

nghĩa là:

+ Được khám phá một thế giới mới lạ: Những điệu kì

diệu, bí ẩn trong thế giới tự nhiên và con người qua bài

học

+ Được đến một chân trời tri thức, được bồi dưỡng về

tâm hồn nhân cách

+ Được thể hiện ước mơ và khát vọng

+ Được sống trong tình yêu thương của thầy cô bạn bè

*Tích hợp với giáo dục: Em sẽ làm gì để đền đáp lại

tình cảm của mẹ dành cho em?

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 4’

- Đoc thêm, sưu tầm một số văn bản về ngày khai trường

- Sưu tầm những bài thơ viết về tình cảm người mẹ

- Chuẩn bị bài: Mẹ tôi (Đọc, tìm hiểu thể loại, nội dung và nghệ thuật,

soạn câu hỏi phần đọc hiểu văn bản)

2 Kiểm tra bài cũ:

? Giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản Cổng trường mở ra?

3 Bài mới:

*Hoạt động 1: Khởi động

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, động não

- Thời gian: 2 phút

GV: Đưa một số hình ảnh về trường học

?Những hình ảnh trên gợi cho em cảm nhận và suy nghĩ gì?

GV giới thiệu bài: Từ văn bản “Cổng trường mở ra” chúng ta thấy trongcuộc đời của mỗi chúng ta, người mẹ giữ một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao,thiêng liêng và cao cả

Chỉ mẹ là niềm vui ánh sáng diệu kì Chỉ mình mẹ mà đời con vững bước.

(Ê-xê-nin)Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều đó Chỉ đến khimắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Bài văn “Mẹ tôi” sẽ cho ta một bài họcnhư thế

*Điều chỉnh bổ sung:

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tiếp nhận văn bản.

- Mục tiêu: HS nắm được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêu

biểu của văn bản

- Phương pháp: thuyết trình, vấn đáp thông qua tái hiện ngôn ngữ, gợi mở,nêu và giải quyết vấn đề, bình giảng, liên hệ thực tế

- Thời gian: 37 phút

?Nêu những hiểu biết của em về tác giả?

-Ét-môn-đô đơ A-mi-xi sinh năm 1846,

mất năm 1908 Ông là nhà hoạt động xã

hội, nhà văn hóa, nhà văn lỗi lạc của nước

Ý

- Năm 1866, khi chưa dầy 20 tuổi,

Ét-môn-đô Đơ A-mi-xi đã là sĩ quan chính

trị, chiến đấu cho nền độc lập, tự do,

thống nhất của đất nước Hai năm sau khi

chiến tranh kết thúc, ông rời quân ngũ đi

du lịch ở nhiều nước như Hà Lan, Ma-rốc,

Tây Ban Nha, Pháp,…

- Năm 1981, ông gia nhập Đảng Xã hội Ý,

chiến đấu cho công bằng xã hội và hạnh

phúc của nhân dân lao động

?Tác giả thường viết về đề tài gì?

- Đặc điểm sáng tác: cuộc đời hoạt động

xã hội và con đường văn chương đối với

A-mi-xi chỉ là một Độc lập, thống nhất

của Tổ quốc, hạnh phúc và tình thương

của con người là lí tưởng và cảm hứng

văn chương của ông, kết tinh thành một

chủ nghĩa nhân văn lấp lánh

- Thường viết về đề tài thiếunhi và nhà trường, về nhữngtấm lòng nhân hậu

?Em hãy nêu xuất xuất xứ của văn bản

Mẹ tôi?

- Những tấm lòng cao cả là tác phẩm nổi

tiếng nhất trong sự nghiệp sáng tác của

ông

- Cuốn sách gồm nhiều mẩu chuyện có ý

nghĩa giáo dục sâu sắc, trong đó, nhân vật

trung tâm là một thiếu niên, truyện được

viết bằng một giọng văn hồn nhiên trong

sáng

GV hướng dẫn HS đọc vb: Nhẹ nhàng, tha

thiết, thể hiện được những tâm tư tình cảm

buồn khổ của người cha trước lỗi lầm của

con và sự trân trọng của ông với vợ mình

Khi đọc lời khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ

thể hiện thái độ nghiêm khắc

GV đọc - HS đọc - Nhận xét

?Văn bản được viết dưới hình thức nào?

Sử dụng phương thức biểu đạt nào?

?ND của văn bản đề cập vấn đề gì? Từ đó

cho thấy vb thuộc kiểu loại Vb nào em đã

biết từ lớp 6?

- Đề tài phụ nữ

? Văn bản có bố cục như thế nào?

- Phần 1 (từ đầu đến “Đọc thư tôi xúc động

vô cùng”): Lời tự bộc lộ của đức con khi

nhận được thư của bố

- Phần 2 (còn lại): Tình cảm, thái độ của

người bố trước lỗi lầm của con và sự gợi

nhắc về tình mẫu tử

?Vì sao đây là bức thư của bố viết cho

con trai mà lại đặt nhan đề là “Mẹ tôi”?

- Nhan đề là của tác giả đặt cho đoạn trích

Tuy người mẹ không xuất hiện trực tiếp

trong câu chuyện, nhưng lại là tiêu điểm

mà các nhân vật và chi tiết đều hướng tới

-Phương thức biểu đạt: Biểucảm + tự sự

- Là văn bản nhật dụng viết vềngười mẹ

- Chủ đề: Tình yêu thương và

quý trọng cha mẹ

- Bố cục: 2 phần

II Đọc – hiểu văn bản

1 Lỗi lầm của En ri cô.

- Vô lễ với mẹ trước mặt côgiáo

?Em có suy nghĩ gì về lỗi lầm của

En-ri-cô?

- Đây là việc làm sai trái, xúc phạm tới mẹ

?Câu văn nào trong đoạn trực tiếp nói

lên tâm trạng của En-ri-cô?

?Tại sao cậu lại xúc động như thế? Tóm

? Em đã bao giờ phạm lỗi với mẹ cha? đó

là những lỗi ntn? Sau khi mắc lỗi e đã có

sn ntn?

? Từ bức thư bố muốn GD En ri co

những gì?

GV: Chỉ một bức thư ngắn ngủi mà chứa

đựng bao nỗi niềm, tâm trạng Đọc bài văn,

là thư của bố gửi con, chúng ta hiểu ra và

thấm thía bao nhiêu bài học về tình cảm

gia đình, nhất là về thái độ ứng xử của con

cái đối với cha mẹ

GV chuyển.

?Tìm những chi tiết nói về thái độ của

người bố đối với En-ri-cô?

- Sự hỗn láo của con như một nhát dao

đâm vào tim bố vậy!

- Bố không nén được cơn tức giận đối

với con

- Con mà xúc phạm đến mẹ con - Con mà

xúc phạm đến mẹ con ư?

- Thật đáng xấu hổ và nhục nhã

?Để diễn tả được tâm trạng của người bố,

tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt

thông qua những kiểu câu gì?

- được diễn đạt bằng các kiểu câu cảm

thán, nghi vấn

?Tác dụng của các kiểu câu đó?

- ⇒ Bằng việc sử dụng các hình ảnh so

sánh,cùng câu hỏi tu từ và câu cầu khiến đã

thê hiện rõ sự đau đớn, buồn bã và tức giận

của người bố trước hành vi thiếu lễ độ với

mẹ của En-ri-cô, làm cho lời văn trở nên

linh hoạt, sinh động, dễ đi vào lòng người

?Những chi tiết trên đã cho thấy đây là

thái độ ntn của bố trước lỗi làm của

En ?

?Em có đồng tình với người bố không?

- HS tự bộc lộ

?Những chi tiết nào trong bức thư nói lên

những yêu cầu và nhắc nhở của bố với

?Từ đó em nhận thấy thái độ của người

cha như thế nào khi GD con?

?Tuy vậy, em có nhận xét gì về giọng điệu

trong bức thư?

(Chú ý các câu: En à! En ạ! En này! Bố

rất yêu con, con là niềm hi vong tha thiết

nhất của đời bố)

- Chân thành, sâu sắc => Chính điều này

khiến En-ri-co đầy tâm trang khi đọc thư

? Tại sao người bố không nói trực tiếp

với En-ri-cô mà lại viết thư? Điều đó có ý

nghĩa gì?

Yêu cầu : + Người bố tế nhị, kín đáo

+ Viết thư để mình En-ri-cô biết

+ Đây là bài học về ứng xử trong cuộc

sống

?Bố viết cho En những lời tha thiết, chân

thành như thế? (Bên cạnh sự nghiêm

cho En ri cô Em hãy tìm những chi tiết,

phúc để tránh cho con 1 giờ đau đớn,

người mẹ có thể đi xin ăn để nuôi con, có

thể hi sinh tính mạng để cứu sống con

?Cách đây mấy năm, En-ri-cô bị làm

sao?

?Tưởng tượng h/ả người mẹ ngồi bất

động theo dõi từng hơi thở của con, em

hình dung ra tâm trạng mẹ lúc đó ntn?

- Rất lo lắng

?Từ tâm trạng vô cùng lo lắng, đau đớn,

sợ hãi đó cho thấy tình cảm mẹ dành

cho En-ri-cô ntn?

GV bình: Chi tiết bố nói về tình cảm mẹ

dành cho En là chi tiết hay nhất, cảm động

nhất trong bài Đó cũng là những tình cảm

của bao nhiêu người mẹ khác trên thế gian

này đã yêu thương, chăm sóc nuôi dạy con

cái bằng cả tấm lòng, sức lực, hi sinh tất cả

hạnh phúc và cuộc sống của mình cho con

cái Tình mẫu tử của con người thật thiêng

liêng và cao cả biết nhường nào

?Nhận xét về nghệ thuật của văn bản?

- nghệ thuật kể chuyện độc đáo, hấp dẫn,

ngôn ngữ, giọng văn giàu sức biểu cảm,…

?Nhà văn đã gửi tới chúng ta thông điệp

gì?

- Người mẹ có vai trò vô cùng quan trọng

trong gia đình

- Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là

tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con

người

?Văn bản này đã cho ta hiểu thêm gì về

tác giả?

?Sau khi học xong văn bản này, em rút ra

được bài học gì? Liên hệ với bản thân

xem em đã có lần nào lỡ gây chuyện gì đó

khiến bố mẹ buồn phiền.

(HS tự bộc lộ)

GV: Chỉ một bức thư ngắn ngủi mà chứa

- Hết lòng yêu thương con, sẵnsàng quên mình vì con

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

đựng bao nỗi niềm, tâm trạng Đọc bài văn,

là thư của bố gửi con, chúng ta hiểu ra và

thấm thía bao nhiêu bài học về tình cảm

gia đình, nhất là về thái độ ứng xử của con

cái đối với cha mẹ

GV chốt, gọi HS đọc ghi nhớ

*Điều chỉnh bổ sung:

*Ghi nhớ (Sgk/tr12)

*Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học làm bài tập

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, động não

- Thời gian: 3 phút

THẢO LUẬN NHÓM

- Hình thức: Nhóm nhỏ

- Nội dung: Bài học rút ra từ VB là gì? Được

thể hiện cụ thể qua câu văn nào?

- Thời gian: 2’

HS thảo luận và ghi kết quả vào phiếu

- HS thảo luận, báo cáo, nhận xét

- GV nhận xét, chốt ý qua bảng chiếu

GV: Lời người cha nhắn nhủ con trai, đây

cũng là thông điệp mà nhà văn muốn gởi tới

bạn đọc: Con cái không được vô lễ với cha mẹ,

vô lễ là bất hiếu, là tội lớn

*Điều chỉnh bổ sung:

IV Luyện tập

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học làm bài tập

- Phương pháp, kĩ thuật dạy hoc: Vấn đáp, nêu vấn đề, động não

- Thời gian: 2’

?Ngẫm lại xem, em đã bao giờ vô lễ với

bố mẹ chưa? Khi đó em có tâm trạng

ntn?

?Tìm đoạn văn thể hiện trọn vẹn t/c lớn

lao của mẹ đối với con cái?

- Khi đã khôn lớn tình thương đó

THẢO LUẬN NHÓM (Phiếu 2)

- Hình thức: Cặp đôi

- Nội dung: Trò chơi: Thi viết tên tp,

những câu thơ, ca dao viết về người mẹ.

- Thời gian: 3p

HS thảo luận và ghi kết quả vào phiếu

- HS thảo luận, báo cáo, nhận xét

- GV nhận xét, chốt ý qua bảng chiếu

*Điều chỉnh bổ sung:

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Giúp HS có sự tìm tòi sáng tạo trong bài học

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

1 Ổn định tổ chức: 7A: 7B: 7C

2 Kiểm tra bài cũ:

?Phân tích hình ảnh người mẹ của En- ri- cô trong văn bản Mẹ tôi ?

?Văn bản Mẹ tôi cho chúng ta thấy bài học gì?

chúng ta hàng ngày Văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê sẽ cho chúng

ta biết rõ hơn về tình anh em

*Điều chỉnh bổ sung:

*Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: HS biết đọc-hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phùhợp với tâm trạng của các nhân vật Cảm nhận được những tình cảm chânthành, sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện.

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, thuyết trình, giảng bình, thảo luậnnhóm; kĩ thuật động não

- Thời gian: 30 phút

*GV hướng dẫn HS tìm hiểu tác giả, văn

bản

?Nêu những hiểu biết của em về tác giả?

- Tác giả Khánh Hoài sinh ngày 10/7/1937,

Đông Hưng, Thái Bình Từng làm nghề dạy

học, giữ cương vị hiệu trưởng trong nhiều

năm, phó chủ nhiệm ủy ban BVCS trẻ em

Tp Việt Trì

- Là cây bút khá tiêu biểu của nền VH VN

hiện đại với sở trường truyện ngắn

- Tp được trao giải nhì trong cuộc thi thơ

văn viết về quyền trẻ em do Viện KH&GD

và tổ chức cứu trợ trẻ em Rát-đa Bec-men,

Thuỵ Điển tổ chức năm 1992

Tác phẩm đã xuất bản:

- Trận chung kết (truyện dài, 1975)

- Những chuyện bất ngờ (truyện vừa 1978)

- Cuộc chia tay của những con búp

bê (truyện, 1992)

- Chuyện ở lớp, chuyện ở nhà (hay Băng

ngũ hổ, truyện vừa, 1993-1994)

- GV hướng dẫn HS đọc: Chú ý phân biệt

rõ giữa lời kể và lời thoại, diễn biến tâm lí

của 2 nhân vật người anh và người em qua

các đoạn trích: Ở nhà, ở lớp và ở nhà

GV đọc- HS đọc bài

?Nêu những hiểu biết của em về văn bản?

?Văn bản này thuộc kiểu văn bản nào?

?Chủ đề của văn bản?

- Tình cảm gia đình là rất quan trọng mọi

người phải biết giữ gìn

?Nhận xét về phương thức biểu đạt của

văn bản?

? Tên văn bản có ý nghĩa gì?

+ Búp bê vốn là đồ chơi gắn bó với tuổi thơ

trong sáng (của các bé gái), thường gợi lên

sự ngộ nghĩnh, ngây thơ,vô tội thế mà phải

2 Văn bản:

*Xuất xứ: Truyện ngắn đượctrao giải Nhì trong Cuộc thithơ văn viết về quyền trẻ em

tổ chức tại Thụy Điển 1992

- Thể loại: Truyện ngắn – Vănbản nhật dụng

*Phương thức biểu đạt: Tự sự

xen miêu tả và biểu cảm

chia tay

+ Gợi sự chia tay của Thành, Thuỷ và gắn

với nội dung, chủ đề của truyện: Tên của

truyện là cách nói ẩn dụ cho cuộc chia tay

giữa Thành và Thủy Những con búp bê

chia tay nhau tượng trưng cho việc anh em

Thành và Thủy chia tay nhau Thành Thủy

đã không để cho hai con búp bê chia tay

như nói lên nguyện vọng, mong ước của các

- Hai anh em Thành, Thuỷ chia đồ chơi theo

yêu cầu của mẹ Chúng nhường nhau đồ

chơi và chúng không chịu nổi đau đớn khi

phải chia rẽ 2 con búp bê

- Hai anh em đến trường chào cô giáo, chia

tay cô và các bạn Tình cảm thầy trò, bạn bè

lưu luyến xúc động

- Hai anh em chia tay nhau, em theo mẹ về

quê còn anh ở lại với bố

?Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội

dung của từng phần?

+ Từ đầu -> như vậy: chia búp bê

+ Tiếp -> cảnh vật: chia tay lớp học

+ Còn lại: anh em chia tay

?Em hãy cho biết, truyện viết về ai, về việc

gì? Ai là nhân vật chính? Vì sao?

- Truyện viết về cuộc chia tay đau đớn, cảm

động của 2 anh em Thành và Thuỷ, khi cha

mẹ li hôn

?Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?

Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì?

- Truyện được kể theo ngôi thứ nhất Người

kể xưng “tôi” (Thành) trong truyện là người

chứng kiến các sự việc xảy ra cũng là người

chịu nỗi đau như em gái của mình Cách

chọn ngôi kể này giúp tác giả thể hiện được

một cách sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm

và tâm trạng nhân vật, đồng thời làm tăng

tính chân thực của truyện và do vậy sức

thuyết phục của truyện cũng cao hơn

GV: Dẫn chuyển sang phần II

- Bố cục: 3 phần

Vậy nội dung câu chuyện cụ thể đem đến

cho ta những cảm xúc gì, chúng ta cùng

chuyển sang phần Đọc - hiểu văn bản.

GV hướng dẫn HS phân tích văn bản

?Những chi tiết trong truyện ngoài việc

nói về những cuộc chia tay còn thể hiện

điều gì? - Tình cảm của hai anh em

GV: Tình anh em hiện lên ntn và họ phải trải

qua những cuộc chia tay nào chúng ta cùng

tìm hiểu phần 1 =>

? Tâm trạng của Thành và Thuỷ trong

đêm trước của ngày chia tay và khi khi mẹ

bảo: “Thôi, hai đứa liệu mà chia đồ chơi

ra đi “?

- Thuỷ: khóc nức nở, tức tưởi, run bần bật,

kinh hoàng, tuyệt vọng, buồn thăm thẳm, mi

sưng mọng vì khóc nhiều

- Thành: cắn chặt môi, nước mắt tuôn ra như

suối, không muốn phải xa em

? Tìm chi tiết biểu hiện tình cảm của hai

anh em Thành và Thuỷ?

- Trong cuộc sống trước đây.

+ Thuỷ đem kim ra sân vận động vá áo cho

anh, đêm đến Thuỷ võ trang con vệ sĩ gác

đêm cho anh ngủ, khéo tay

+ Thành rất ngoan, giúp em học và đón em

đi học về

- Khi họ chia tay:

+ Thành nhường hết đồ chơi cho em

+ Thủy thương anh nhường con vệ sĩ

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

tâm trạng của tác giả ở đoạn văn này

?Khái quát những nét tâm trạng của hai

- Thành: chiều nào cũng đi đón em, nhường

đồ chơi cho em

?Qua những chi tiết đó thì tình cảm hai

anh em Thành và Thuỷ đối với nhau như

II Đọc - hiểu văn bản

1 Tình cảm của hai anh em Thành và Thủy.

*Tâm trạng của anh em Thành - Thuỷ:

- Tâm trạng buồn bã, đau đớn,ngậm ngùi và xót xa, bất lựckhi biết phải chia tay nhau,

*Tình cảm của hai anh em:

- Tình cảm yêu thương gắn bó

và luôn quan tâm, chăm sóc,

thế nào?

?Tình yêu thương sâu sắc của anh em

Thành và Thủy còn được khắc họa gián

tiếp qua hình ảnh nào? Tìm những chi tiết

thể hiện?

- Hình ảnh của đôi búp bê: “Hai con quàng

tay lên vai nhau, ghé đầu vào nhau thân

thiết Từ khi về nhà tôi chúng chưa phải xa

nhau ngày nào

?Theo em có cách nào làm cho hai anh

em Thành và Thủy sẽ không phải buồn

- Mục tiêu: Củng cố kiến thức cho học sinh

- Phương pháp: vấn đáp, thảo luận nhóm

- Thời gian: 3 phút

THẢO LUẬN NHÓM

- Hình thức: Cặp đôi

- Nội dung: ?Tìm những câu thành ngữ,

tục ngữ, ca dao nói về tình cảm anh em,

- Gió mùa thu mẹ ru con ngủ

Năm canh dài, mẹ thức đủ năm canh.

- Mục tiêu: Củng cố, nâng cao kiến thức cho hoc sinh

- Phương pháp dạy học: Thuyết trình

- Thời gian: 3 phút

?Trong văn bản nhân vật có nói: "tai họa giáng

xuống đầu anh em tôi nặng nề thế này", em

hãy cho biết nhân vật muốn nhắc đến điều

gì?

- Nhân vật muốn nhắc đến cuộc chia tay của cha

mẹ dẫn đến cuộc chia tay của hai anh em Thành

(Khánh Hoài)

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

?Phân tích tình cảm của 2 anh em Thành và Thủy trước khi chia tay?

3 Bài mới:

*Hoạt động 1: Khởi động

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, trực quan

- Thời gian: 2 phút

?HS quan sát bức tranh SGK Cho biết nội dung của bức tranh?

GV dẫn vào bài mới: Giờ học trước các em đã tìm hiểu những tình cảmgiàu tính nhân văn của hai anh em Thành và Thủy trước khi chia tay Trong giờhọc hôm nay các em sẽ tiếp tục tìm hiểu diễn biến tâm trạng và những t/c tốtđẹp và cảm động khác của hai anh em Thành và Thủy khi phải chia tay nhau

* Điều chỉnh bổ sung:

*Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: HS cảm nhận được nỗi đau đớn, xót xa của những bạn nhỏ chẳng

may rơi vào hoàn cảnh bố mẹ li dị

- Thấy được nét đặc sắc nghệ thuật của văn bản

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, giải thích, thuyết trình, thảo luậnnhóm; kĩ thuật động não

- Thời gian: 30 phút

* GV chuyển ý: Yêu thương nhau là vậy

nhưng anh em thành và Thủy lại gặp phải một

hoàn cảnh éo le Hoàn cảnh ấy dẫn đến các

cuộc chia li

? Trong truyện có những cuộc chia tay nào?

? Khi nghe mẹ ra lệnh chia đồ chơi hai anh

em đã thực hiện như thế nào?

- Hai anh em không thực hiện ngay yêu cầu

của mẹ mà chần chừ thực hiện một cách miễn

cưỡng: Thành thì nhường hết đồ chơi cho

Thủy, Thuỷ từ chối lại nhường hết cho anh

?Chi tiết đó nói lên điều gì?

- Họ không muốn chia tay

?Nhận xét về những từ diễn tả tâm trạng của

hai anh em?

- động từ chỉ trạng thái, tính từ

?Qua những chi tiết đó giúp em cảm nhận

được tâm trạng gì của hai anh em Thành và

Thủy?

?Tại sao Thành và Thuỷ lại có tâm trạng

như vậy?

- Việc chia đồ chơi báo hiệu giờ chia tay đã

đến, chúng không muốn xa nhau Đây là điều

khủng khiếp đối với Thuỷ Em đau buồn vì

phái chia tay với anh

?Khó khăn nhất của việc chia đồ chơi là gì?

Vì sao?

- Việc chia hai con búp bê Vệ Sĩ và Em Nhỏ là

việc rất khó khăn vì hai con búp bê là đồ chơi

gắn liền với tuổi thơ của hai anh em, là hai

người bạn thân của hai anh em, búp bê chưa xa

nhau ngày nào Thủy muốn con Vệ Sĩ canh gác

cho anh, trong khi Thành lại muốn theo lệnh

mẹ chia đồ chơi ra

?Lời nói và hành động của Thuỷ khi thấy

anh chia hai con búp bê ra hai bên có gì mâu

thuẫn?

- Mâu thuẫn ở chỗ Thuỷ rất giận dữ, không

muốn chia rẻ hai con búp bê nhưng khi được

cả hai con búp bê để chúng không xa nhau thì

I Tìm hiểu chung văn bản

II Đọc – hiểu văn bản

1 Tâm trạng của hai anh

Thuỷ lại bối rối không đành lòng vì thương

anh không có người gác đêm

?Chi tiết trên gợi cho em suy nghĩ và t/c gì?

Đồng thời giúp em hiểu thêm Thủy là một em

bé ntn?

- Thương cảm đối với Thủy một em gái giàu

lòng vị tha, vừa thương anh, vừa thương cả

những con búp bê, thà mình chịu chia lìa chứa

ko để búp bê phải chia tay, thà mình chịu thiệt

thòi để anh luôn có con Vệ Sĩ gác cho ngủ đêm

đêm

- Khiến cho người đọc thấy sự chia tay của hai

anh em là vô tội, vô lí, không nên có

?Ẩn sau thái độ của Thuỷ ta thấy em muốn

gì?

- Muốn hai anh em luôn bên nhau

-> Muốn một gia đình sum họp, đầm ấm không

tách chia

*GV liên hệ, mở rộng: Những con búp bê gợi

cho em suy nghĩ về điều gì?

- Nghĩ về tuổi thơ trong sáng, hồn nhiên, ngây

thơ và ngộ nghĩnh

?Theo em có cách nào giải quyết mâu thuẫn

đó không?

- Muốn giải quyết mâu thuẫn chỉ có cách gia

đình phải đoàn tụ, hai anh em không phải chia

tay

GV: Sau khi chia xong đồ chơi, hai anh em

cùng đến trường để chia tay lớp học

?Tìm những chi tiết diễn tả tâm trạng của

hai anh em khi phải chia tay lớp học?

- Thuû: cắn chặt môi im lặng, mắt nhìn đăm

đăm khóc thút thít, khóc nức nở

?Nhà văn đã sử dụng những từ ngữ như như

thế nào để diễn tả tâm trạng của Thủy? Qua

đó giúp em cảm nhận được tâm trạng nào

của Thủy khi phải chia tay lớp học?

- Đt, tính từ chỉ trạng thái, từ láy => Tâm trạng tiếc

nuối, ấm ức, tức tưởi)

GV: Đó là tâm trạng của Thủy, còn tâm trạng

của thầy cô và bạn bè như thế nào=> GV

chuyển ý

?Tìm những chi tiết diễn tả tâm trạng của cô

giáo và các bạn bè khi chia tay với Thủy?

- Các bạn: khóc thút thít mỗi lúc một to

*Chia tay lớp học:

- Đầy ắp nỗi buồn, đau đớn

và đẫm nước mắt

- Cô giáo: Tái mặt, nước mắt giàn giụa

?Qua những chi tiết đó giúp em cảm nhận

được thái độ và tâm trạng nào của cô giáo và

các bạn của Thủy?

- Thái độ, tâm trạng ngì ngµng, xãt xa

?Em cảm nhận gì về cuộc chia tay của họ?

- Cuộc chia tay đầy ắp nỗi buồn bã, đau đớn

Đẫm nước mắt

- Nỗi đau dường như không còn là của riêng

hai đứa trẻ mà đã bóp nghẹt trái tim và làm đau

đớn mọi người, những người sống quanh

chúng

?Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thủy

với lớp học làm em xúc động nhất? Vì sao?

- Thủy ko còn đc đi học nữa …

?Hình dung và nêu cảm nhận của em trước

HS thảo luận và ghi kết quả vào phiếu

- HS báo cáo kết quả ; tham gia nhận xét, bổ

sung

- HS tự bộc lộ – GV nhận xét

- GV nhận xét, chốt ý, ghi bảng

GV liên hệ – giáo dục: Từ những chi tiết

trên, em có suy nghĩ như thế nào về tình cảm

thầy trò, bạn bè?

- HS tự bộc lộ – GV nhận xét

?Em hãy giải thích vì sao khi dắt Thuỷ ra

khỏi trường, tâm trạng của Thành lại “kinh

ngạc khi thấy mọi người vẫn đi lại bình

thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên

“cảnh vật”?

- Khi mọi việc đều diễn ra rất bình thường cảnh

vật vẫn đẹp tươi, cuộc đời vẫn bình yên… ấy

thế mà Thành – Thuỷ lại phải chịu đựng sự mất

mát và đổ vỡ quá lớn Em ngạc nhiên vì trong

tâm hồn mình đang nổi dông, nổi bão khi sắp

phải chia tay với em gái, cả trời đất như sụp đổ

trong tâm hồn em, thế mà bên ngoài mọi người

và đất trời vẫn ở trạng thái bình thường Em

cảm thấy thất vọng, bơ vơ, lạc lỏng

*Anh em chia tay:

?Tâm trạng cảu Thành có gì đặc biệt khi ra

khỏi trường? Vì sao Thành lại có tâm trạng

như vậy?

- Kinh ngạc vì c/s vẫn diễn ra bình thường

- Kinh ngạc vì cảnh vật vẫn rất đẹp Tại sao

người buồn mà cảnh vẫn vui, như một sự trớ

trêu trước nỗi bất hạnh của Thành và Thủy

=> Tâm trạng này của Thành cũng đc nói đến

ngay đầu vb: “Chúng tôi cứ ngồi im thế

này”

Đây là đoạn tả thiên nhiên, cảnh sinh hoạt

buổi sáng rất tươi vui >> Kể chuyện xen miêu

tả và biểu cảm

?Cách kể như vậy có tác dụng gì?

- Khắc sâu hoàn cảnh bất thường, trớ trêu đáng

thương của hai đứa trẻ “Cảnh vật vẫn như hôm

qua hôm kia thôi mà sao tai hoạ giáng xuống

đầu anh em tôi nặng nề thế này.”

?Em có nhận xét gì về NT diễn tả tâm trạng

nhân vật của t/g?

*Gọi HS đọc phần cuối vb.

?Hình ảnh Thuỷ hiện lên như thế nào khi

đột ngột thấy chiếc xe tải dừng trước cổng?

- Thuỷ mặt tái xanh, chạy vội vào nhà, ghì

lấy con búp bê, khóc nức lên, nắm tay

anh dặn dò

?Còn Thành?

- Thành: Khóc nấc lên, đứng như chôn chân

?Tại sao nhà văn không để cho Thành chạy

với theo xe, gọi, giữ em lại mà lại miêu tả

Thành đứng như “chôn chân”? Từ đó ta

cảm nhận được gì về tâm trạng của Thành?

- Đau đớn tột cùng, nỗi đau như khiến cậu hoá

đá

?Em có nhận xét gì về cuộc chia tay của hai anh

em Thành và Thủy? Kết thúc truyện, Thuỷ đã

lựa chọn cách giải quyết như thế nào?

- Thủy đã chọn cách để lại con em nhỏ bên

cạnh con vệ sĩ để chúng không bao giờ xa

nhau

?Chi tiết này gợi lên trong em suy nghĩ tình

cảm gì về nhân vật Thủy?

- Thuỷ để con Em nhỏ ở lại cạnh con Vệ Sĩ

Thuỷ hồn nhiên trong sáng, giàu lòng vị tha

?Hình ảnh hai con búp bê đặt cạnh nhau và

- đột ngột trong đau đớn xót

xa đến tột đỉnh

lời căn dặn của Thuỷ thể hiện mong ước gì

của em?

- Hai anh em không phải chia tay, tình cảnh

anh em luôn bền chặt, cần vun đắp và xây

dựng cho hạnh phúp của tuổi thơ

*GV liên hệ giáo dục:

?Môi trường gia đình Thành và Thuỷ ảnh

hưởng đến hai em như thế nào? Từ đó em có

nhận xét gì về ảnh hưởng của môi trường gia

đình đối với sự phát triển của trẻ thơ?

- Học sinh phát biểu cảm nghĩ của mình về:

+ Môi trường gia đình tốt :

+ Môi trường gia đình xấu

+ Ngoài ra còn ảnh hưởng của môi trường xã

hội

?Toàn bộ câu chuyện kể về cuộc chia tay của

hai anh em Thành và Thủy, nhưng tại sao

truyện lại mang tên “Cuộc chia tay của

những con búp bê”? Tên truyện có liên quan

gì đến ý nghĩa của truyện?

Gợi ý:

H: Búp bê có ý nghĩa như thế nào trong cuộc

sống của anh em Thành và Thủy?

Búp bê là đồ chơi của trẻ nhỏ, là đồ chơi thân

thiết của hai anh em,nó thường gợi lên thế giới

trẻ em ngộ nghĩnh, trong sáng và ngây thơ

Búp bê cũng như hai anh em Thành Thuỷ đều

trong sáng vô tội, Vì bố mẹ chia tay nên chúng

phải chia tay

?Trong truyện chúng có chia tay thật không?

Chúng đã mắc lỗi gì? Vì sao chúng phải chia

tay?

? Cách đặt nhan đề có ý nghĩa gì? GV: Nhan

đề của truyện là “Cuộc chia tay của những con

búp bê” nhưng thực chất những con búp bê

trong truyện không phải chia tay Đây là cách

tạo tình huống bất ngờ, hấp dẫn cho câu

chuyện buộc người đọc phải theo dõi và góp

phần thể hiện ý đồ tư tưởng của văn bản mà

người viết muốn thể hiện Ngụ ý gián tiếp nói

về cuộc chia tay của anh em Thành và Thủy

*GV liên hệ – giáo dục: Theo em truyện

muốn đề cấp vấn đề gì về trẻ em? Qua cuộc

chia tay của gia đình Thành và Thuỷ tác giả

muốn nhắc nhở chúng ta điều gì?

- Quyền trẻ em => Cần quan tâm đến quyền

lợi của trẻ em đừng làm tổn hại đến tình cảm

tự nhiên trong sáng ấy

*GV giáo dục HS: Theo em, qua câu chuyện

này, tác giả muốn nhắn gởi đến mọi người

điều gì?

- Tình cảm gia đình là vô cùng quí giá và quan

trọng, mọi người hãy cố gắng bảo vệ và gìn

giữ không vì bất cứ lí do gì mà làm tổn hại đến

tình cảm tự nhiên, trong sáng ấy

?Nét đặc sắc của nghệ thuật kể chuyện ở đây

là gì?

- Ngôi kể thứ nhất, nhân vật xưng tôi, kể

chuyện nhà mình Lời kể chân thành giản dị có

sức truyền cảm sâu sắc, phù hợp với tâm lý

nhân vật

- Kể chuyện đan xen với miêu tả và biểu cảm

- Đối thoại linh hoạt

GV: Tất cả những yếu tố trên tạo nên một bố

cục rõ ràng, mạch lạc cho vb-> học ở giờ sau

?Từ câu chuyện đau xót và cảm động này,

em rút ra bài học gì?

- Đọc câu chuyện này ta càng thêm thấm thía

về tình cảm gia đình vô cùng quý giá Mỗi

thành viên trong gia đình phải biết giữ gìn và

vun đắp

- Tổ ấm gia đình, hạnh phúc gia đình, tình cảm

gia đình là vô cùng quý giá và thiêng liêng đối

với sự phát triển của tuổi thơ

- Vai trò và trách nhiệm của cha mẹ đối với con

cái

?Nếu cho rằng những trang văn diễn tả cuộc

chia tay của hai anh em Thành, Thủy chan

chứa tình nhân đạo Em có đồng ý không? Vì

sao?

GV: Điều đó đúng:

+ Nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, nổi bật nỗi

đau

+ Giọng văn đầy xúc động, chia sẻ

=> thể hiện tình thương xót về nỗi đau buồn

của những trẻ thơ trước bi kịch gia đình và ca

ngợi những tình cảm tốt đẹp, trong sáng của

lý do gì làm tổn hại đếnnhững tình cảm tự nhiên,trong sáng ấy

*Ghi nhớ: Sgk/27

*Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức vào làm bài tập

- Phương pháp: Vấn đáp

- Thời gian: 5 phút

HS quan sát 2 bức tranh trong sgk:

?Hai bức tranh trong SGK minh hoạ cho sự việc

gì trong truyện? Em hãy miêu tả lại sự việc đó?

1 Cảnh chia đồ chơi của hai anh em Thành và Thuỷ

2 Cảnh chia tay của Thành và Thuỷ

THẢO LUẬN NHÓM (Phiếu 2)

- Hình thức: Nhóm nhỏ theo bàn

- Nội dung: ?Thông điệp nào được gửi gắm thông

qua câu chuyện?

- Thời gian: 2 p

HS thảo luận và ghi kết quả vào phiếu

- HS thảo luận, báo cáo, nhận xét

- GV nhận xét, chốt ý qua bảng chiếu

Qua văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê,

Khánh Hoài muốn gửi đến người đọc thông điệp: Tổ

ấm gia đình, hạnh phúc gia đình, tình cảm gia đình

là vô cùng quý giá, thiêng liêng; mỗi người, mỗi

thành viên phải biết vun đắp, giữ gìn những tình cảm

trong sáng, thân thiết ấy

*HS đọc phần đọc thêm SGK/27,28

IV Luyện tập

*Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Củng cố kiến thức cho học sinh

- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm

- Thời gian: 5 phút

?Từ nội dung văn bản, em hãy viết đoạn văn

ngắn thể hiện niềm vui của mình khi được

sống trong tình yêu thương của gia đình.

Vận dụng tốt các phương thức biểu đạt Có thể

viết đoạn văn theo ý sau:

- Niềm hạnh phúc lớn nhất cuộc đời của mỗi

người là có gia đình: cha mẹ và người thân bên

cạnh chúng ta Niềm vui sướng khi được

hưởng tình yêu thương của cha mẹ,được sống

trong mái ấm gia đình được đi học, được cha

mẹ quan tâm, chăm sóc, dạy dỗ

- Kể một số việc làm và hành động của em thể

hiện tình yêu với cha mẹ: giúp đỡ chamẹ làm

công việc nhà,chăm sóc những lúc cha mẹ mệt

hoặc ốm đau; tích cực học tập, rèn luyện, tu

dưỡng đạo đức, nhân cách,…

- Ai còn cha mẹ xin đừng làm cha mẹ khóc vì

với riêng bản thân em, chamẹ là điều tuyệt vời

?Sưu tầm những câu TN, CD nói về vai trò,

t/c của cha mẹ đối với con cái và ngược lại?

1 Con không cha… 2 Ơn cha nặng

- Soạn bài: “Những câu hát về tình cảm gia đình” (Đọc văn bản, nhận xét

về các môtíp? Chủ đề? Nội dung, ý nghĩa?)

****************************************************

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, trực quan

- Thời gian: 3 phút

Gv giới thiệu:

?HS kể tóm tắt lại ND câu chuyện “Cây tre trăm đốt”?

?Em có biết vì sao 100 đốt tre không thể tự trở thành 1 cây tre ko?

*Giới thiệu bài: Văn bản là chuỗi những lời nói miệng hay bài viết có chủ

đề thống nhất, có liên kết mạch lạc, vận dụng phương thức biểu đạt phù hợp đểthực hiện mục đích giao tiếp.Văn bản có tính thống nhất và mạch lạc Chúng ta

sẽ không hiểu được một cách cụ thể về văn bản, cũng như khó có thể tạo lậpđược những văn bản tốt, nếu chúng ta không tìm hiểu kĩ một trong những tínhchất quan trọng nhất của nó là liên kết Vậy thế nào là tính liên két trong mộtvăn bản, bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu

*Điều chỉnh bổ sung:

*Hoạt động 2: Hình thành kiến thức bài học

- Mục tiêu: HS nắm được vai trò của liên kết và các phương tiện liên kếttrong văn bản

- Phương pháp, KTDH: Vấn đáp, giải thích, thuyết trình, thảo luận nhóm,quy nạp; kĩ thuật động não

- Thời gian: 25 phút

*GV hướng dẫn HS tìm hiểu tính liên kết

của văn bản

GV gọi hs đọc 2 đoạn văn (đoạn văn trong

Văn bản: Mẹ tôi (sgk/tr10) và đoạn văn

trong sgk/17

?So sánh 2 đoạn văn, đoạn nào có thể hiểu

rõ hơn người bố muốn nói gì?

?Nếu En-ri-cô chưa hiểu ý bố thì hãy cho

- Vì giữa các câu còn chưa có sự liên kết

*GV giảng: liên: liền; kết: nối, buộc; liên

kết: nối liền nhau gắn bó với nhau

?Muôn cho đoạn văn có thể hiểu được thì

nó phải có tính chất gì?

- liên kết

?Thế nào là liên kết? (HS dựa vào phần

ghi nhớ trả lời.)

*GV chôt: liên kết là 1 trong những tính

chất quan trọng nhất của văn bản vì nhờ nó

mà văn bản trở nên có nghĩa và dễ hiểu

*HS đọc ghi nhớ 1

*Bài tập vận dụng:

Cho hai câu văn: “Tôi đến trường Em Thu

bị ngã”

?Hãy cho biết ở đây nêu mấy thông tin?

Những thông tin này như thế nào với

nhau?

- 2 thông tin - không liên quan với nhau

?Em hãy sửa lại câu văn để 2 thông tin

này gắn kết với nhau?

- Sửa lại: Trên đường tới trường, tôi thấy em

Thu bị ngã

?Đọc kĩ lại đoạn văn trang 18 và cho biết

thiếu lí do gì mà nó trở nên khó hiểu? Hãy

sửa lại đoạn văn để nó trở nên dễ hiểu?

- Những từ: còn bây giờ, con là những từ, tổ

hợp từ được sử dụng làm phương tiện liên

kết trong đoạn văn

?So sánh đoạn văn khi chưa dùng phương

tiện liên kết và khi dùng phương tiện liên

kết?

- Khi chưa dùng: câu văn rời rạc, khó hiểu

- Khi dùng: câu văn rõ ràng, mạch lạc, dễ

-> Liên kết là một trong

những thuộc tính quan trọngcủa văn bản, là sự nối kếtcác câu, các đoạn trong vănbản một cách tự nhiên, hợp

lí, làm cho văn bản trở nên

con thành chữ đứa trẻ.

-> Văn bản cần có sự liênkết về mặt nội dung và hìnhthức Sử dụng các phươngtiện ngôn ngữ: từ, câu…

b Ghi nhớ 2: (Sgk/tr18)

?Một văn bản muốn có tính liên kết trước

hết phải có điều kiện gì? Cùng với điều

kiện ấy, các câu trong văn bản phải sử

dụng các phương tiện gì?

- HS đọc ghi nhớ (Sgk/tr18)

*Điều chỉnh bổ sung:

Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức vào bài tập thực hành

- Phương pháp: Vấn đáp, giải thích, thảo luận nhóm

- Thời gian: 15 p

?Đọc đoạn văn và sắp xếp câu văn theo

thứ tự hợp lí để tạo thành 1 đoạn văn có

tính liên kết chặt chẽ?

?Vì sao lại sắp xếp như vậy?

- Sắp xếp như vậy thì đoạn văn mới rõ ràng,

dễ hiểu

THẢO LUẬN NHÓM (Phiếu 1)

- Hình thức: Cặp đôi

- Nội dung: Bài tập 2: Các câu văn dưới

đây đã có tính liên kết chưa? Vì sao?

- Nội dung: Bài tập 3 : Điền các từ ngữ

thích hợp vào chỗ trống“ Đêm nay mẹ

không ngủ được Ngày mai là ngày khai

trường lớp 1 của con.” Có ý kiến cho rằng:

Sự liên kết giữa 2 câu trên hình như không

chặt chẽ, vậy mà chúng vẫn được đặt cạnh

nhau trong văn bản: Cổng trường mở ra Em

hãy giải thích tại sao?

- Thời gian: 3’

HS thảo luận và ghi kết quả vào phiếu

HS thảo luận, báo cáo, nhận xét

GV nhận xét, chốt ý qua bảng chiếu

*Điều chỉnh bổ sung:

II Luyện tập Bài 1: (Sgk/tr18)

- Sơ đồ câu hợp lí: 1- 3

3 kết nối hai câu trên thànhmột thể thống nhất làm đoạnvăn có tính liên kết chặt chẽ

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Giúp học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: nêu và giải quyết vấn đề

Bài tập bổ sung: Tìm hiểu

tính liên kết trong văn bản

Mẹ tôi

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Giúp HS có sự tìm tòi sáng tạo trong bài học

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

- Chuẩn bị bài Bố cục trong văn bản (Thế nào là bô cục trong một văn

bản? Cần đảm bảo những yêu cầu gì? Bô cục của một văn bản tự sự, văn bản miêu tả?)

2 Kiểm tra bài cũ:

?Liên kết là gì? Làm thế nào để văn bản có tính LK?

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, trực quan