Tài liệu Sán lá phổi docx

đặc điểm sinh học Sán lá phổi kí sinh ở tiểu phế quản, đẻ trứng, trứng theo đờm ra ngoài, hoặc nuốt xuống ruột rồi theo phân ra ngoài...  Khi con người hay súc vật thích hợp vật chủ ch

Häc viÖn qu©n y

Bé m«n Sèt rÐt - KST - CT

S¸n l¸ phæi

Paragonimus

TS NguyÔn Ngäc San

 Sán lá phổi, Kerbert t ìm ra đầu tiên 1878 trên hổ Ringer t ìm ra 1879 ở người chết Manson thấy

trứng SLP ở đờm BN 1880 Sau đó nhiều tác giả

đã phát hiện và NC bệnh SLP ở nhiều quốc gia.

 SLP Paragonimus có trên 40 loài, hơn 10 loài KS

ở người Bệnh SLP Paragonimiasis là bệnh KST truyền qua thức ăn.

Tổng quan

Sán trưởng

thành

Ve Thanh trùng ấu trùng

Giác miệng

Giác bụng

Giác bụng

Tinh hoàn Túi bài ti?t

ống dẫn tinh

Tử cung

Túi tinh

Buồng trứng

Túi bài ti?t Ruột

1 đặc điểm sinh học

 Sán lá phổi kí sinh ở tiểu phế quản, đẻ trứng, trứng theo

đờm ra ngoài, hoặc nuốt xuống ruột rồi theo phân ra

ngoài.

 Trứng rơi xuống nước, phát triển qua các G Đ: AT

lông AT đuôi (ốc - vật chủ phụ 1) AT đuôi vào cua, tôm (vật chủ phụ 2)  nang AT.

V e  § ¸m trø n g

V e  T h an h trï n g Ê u trï n g

Sporocyst - Redi - Cercaria

 Khi con người hay súc vật thích hợp (vật chủ chính) ăn phải tôm, cua (vật chủ phụ 2) có

AT-SLP chưa được nấu chín.

 AT vào dạ dày và ruột, xuyên qua thành ống tiêu hóa vào ổ bụng rồi từng đôi một xuyên qua cơ hoành và màng phổi, vào phế quản phổi để làm tổ

KS và đẻ trứng ở đó.

1 đặc điểm sinh học

 Thời gian từ khi ăn phải ấu trùng đến khi có sán trưởng thành mất 5,5 - 6 tuần.

 Quá tr ình di cư trong cơ thể phức tạp, sán

có thể lạc chỗ, cư trú ở màng phổi, màng treo ruột, đi vào gan hoặc các cơ quan khác.

 Tuổi thọ của SLP là 6 -16 n ăm, nhưng cũng

có thể mắc bệnh trên 30 n ăm không tự khỏi.

1 đặc điểm sinh học

 Một số vật chủ không thích hợp ăn phải nang AT -SLP chưa phát triển hoặc phát triển không đầy đủ

sẽ cư trú trong tổ chức gọi là vật chủ chứa (ếch, gà, vịt, lợn rừng, chuột cống).

 Nếu vật chủ thích hợp ăn phải thịt của những vật chủ chứa có nang AT, sán sẽ tiếp tục phát triển

trong vật chủ mới.

1 đặc điểm sinh học

 Sán lá phổi tạo nên nh ững ổ áp xe trong

nhánh phế quản bé của phổi người hay súc vật, đôi khi ở màng phổi hoặc các phủ tạng khác gây nh ững triệu chứng đặc hiệu.

 Biểu hiện triệu chứng bệnh lí: hầu hết sán lá phổi gây áp xe ở trong phổi, gây chảy máu và

ho ra máu.

2 Vai trò y học

 Một số SLP kí sinh ở màng phổi gây tràn dịch

màng phổi Triệu chứng ho ra máu kéo dài, tiến triển từng đợt cấp tính, ho ra máu thường màu rỉ sắt, nâu hoặc đỏ; hầu hết không sốt.

 Trên h ình ảnh X quang phổi, các tổn thương nốt

mờ, mảng mờ có hang nhỏ luôn luôn là triệu chứng chủ yếu, hạch phổi sưng to.

2 Vai trò y học

+ Dựa vào triệu chứng LS đặc hiệu như ho ra máu, tràn dịch màng phổi

+ Kết hợp yếu tố DT liên quan vùng LH - SLP.

+ C Đ xác định là tìm thấy trứng SLP trong đờm, trong dịch màng phổi hoặc trong phân.

+ Một số XN hỗ trợ như Xquang phổi, CTM (bạch cầu ái toan t ăng cao), MD, SHPT.

3 Chẩn đoán

+ Bithionol: 30mg/kg/ngµy  10 -15 ngµy

+ Niclofan: liÒu duy nhÊt 2mg/kg thÓ träng.

+ Praziquantel: 75mg/kg/ngµy, chia 3 lÇn  2 ngµy) + Triclabendazole: 10mg/kg chia 2 lÇn c¸ch 6 - 8giê.

4 ®iÒu trÞ

+ Nguồn bệnh: là người, chó, mèo; bệnh sán lá phổi có

ổ bệnh thiên nhiên.

+ Mầm bệnh: nang ấu trùng SLP giai đoạn lây nhiễm + Đường lây: là đường tiêu hoá, do ăn cua, tôm sống

hoặc chưa nấu chín kĩ Tập quán ăn cua nướng chưa chín và nuôi thuỷ sản bằng phân người.

5 dịch tễ học

Sè liÖu vÒ tØ lÖ nhiÔm

s¸n l¸ phæi n ¨m 2002:

1.Lai Ch©u: 6,4 - 7,4%

2 Lµo Cai : 3 - 4,5%

3 Hµ Giang: 2,1%

4 S¬n La: 3.4 - 15%

5 Yªn B¸i: 0,9 -10,9%

6 L¹ng S¬n: 0,3%

7 Hoµ B×nh: 3,3 - 11,3%

8 NghÖ An: 1 bÖnh nh©n

Loài sán lá phổi ở Việt Nam:

 Các tác giả NC - SLP ở Việt Nam từ nh ững năm

1976 trở về trước: ở VN có loài SLP: P.ringeri.

 NC của Viện Sốt rét - KST- CT TW 1995, thấy loài SLP thu hồi từ chó trong vùng DT và thu hồi

từ mèo gây nhiễm tại phòng thí nghiệm được xác

định bằng PCR là P.heterotremus

5 dịch tễ học

 Nguyên tắc phòng chống SLP là cắt đứt các mắt xích trong vòng đời của sán.

 BP h ữu hiệu nhất là phối hợp GDTT

“không ăn tôm, cua chưa nấu kĩ” như “tôm, cua nướng ” với phát hiện BN điều trị đặc hiệu.

6 Phòng chống