I/ Năm tính chất đặc biệt: - Làm giảm sức căng bề mặt, tạo bọt bền khi lắc với nước => nhũ hóa và tẩy sạch - Làm vỡ hồng cầu ngay ở những nồng độ rất loãng - Độc với cá, diệt các loài th
Trang 1I/ Năm tính chất đặc biệt:
- Làm giảm sức căng bề mặt, tạo bọt bền khi lắc với nước => nhũ hóa và tẩy sạch
- Làm vỡ hồng cầu ngay ở những nồng độ rất loãng
- Độc với cá, diệt các loài thân mềm như giun, sán, ốc sên … vì làm tăng tính thấm của biểu mô
đường hô hấp nên làm mất các chất điện giải cần thiết, ngoài ra còn diệt…
- Kích ứng niêm mạc gây hắt hơi, đỏ mắt,liều cao gây nôn mửa, đi lỏng
- Có thể tạo phức với cholesterol hoặc với các dẫn chất 3B- hydroxysteroid khác
- Tuy nhiên không phải tất cả saponin đều thể hiện đầy đủ các tính chất trên (k cần)
+ Sarsaparillosid (trong Kim cang) thì không có tính chất phá huyết cũng như tính tạo phức với cholesterol
+ Không phá huyết hoặc rất yếu (Saponin nhóm Dammaran/sâm)
Lưu ý: Một số các hợp chất khác như glycosid tim, protein thực vật, terpenglycosid… cũng tạo bọt
II/ Tác dụng và công dụng chính: 10 ý
- Một số nguyên liệu chứa saponin dùng để pha nước gội đầu, giặt len dạ, tơ lụa.
- Nhiều sapo có td diệt các đv thân mềm, các nhuyễn thể trong hồ nuôi tôm
- Digitonin dùng để định lượng cholesterol.
- Long đờm, chữa ho: Saponin là hoạt chất chính trong các dược liệu chữa ho như viễn chí, cát
cánh, cam thảo, thiên môn, mạch môn
- Tác dụng thông tiểu như rau má, tỳ giải, thiên môn, mạch môn
- Saponin trong một số cây thuộc họ Nhân sâm có tác dụng bổ tăng lực ví dụ như Nhân sâm, tam
thất và một số loài khác
- Một số saponin có tác dụng chống viêm (Glycyrrhizin trong cam thảo), kháng khuẩn, kháng
nấm, ức chế virus
- Một số có tác dụng chống ung thư trên thực nghiệm
- Làm tăng tính thấm của tế bào; sự có mặt của saponin sẽ làm cho các hoạt chất khác dễ hoà tan
và hấp thu Ví dụ như Digitonin trong lá Digitalis Một số saponin đc dùng làm chất tăng tính thấm trong vaccin
- Sapogenin steroid dùng làm nguyên liệu để bán tổng hợp các thuốc steroid.
III/ Dược liệu:
- Bồ kết - Mạch môn - Thiên môn - Ngũ gia bì chân chim- Rau má - Cam thảo Nhân sâm -Viễn chí - Cát Cánh - Ngưu tất - Tam thất