Th y ai nói làm sao thì kêu gào ngay lên làm v y.ấ ậ.
Trang 1TỤC NGỮ LƯỢC GIẢI
VẦN A
l i.ạ
Ác gi ác báo ả ngh a là ngĩ ười làm vi c ác thì g p đi u ác báo l i,ệ ặ ề ạ
ho c vi c ác này s b vi c ác khác báo l i.ặ ệ ẽ ị ệ ạ
Câu này nêu cái nh hả ưởng qua l i c a hành đ ng, ng ý khuyênạ ủ ộ ụ
người ta ch nên làm vi c ác đ tránh kh i vi c ác, nên n hi nớ ệ ể ỏ ệ ă ở ề lành đ g p vi c lành.ể ặ ệ
Ph n d i m t ấ ồ ặ t c là ph n xoa m t.ứ ấ ặ Ph n d i m t thì m t đ p thêmấ ồ ặ ặ ẹ
ra Ph n d i gót chân t c là ph n xoa gót chân; ph n xoa gót chânấ ồ ứ ấ ấ thì vô ích, m t m i ch ng xinh đ p thêm chút nào, nó đen x u v nặ ũ ẳ ẹ ấ ẫ hoàn đen x u.ấ
i ý câu này ngh a là: đ i ai ch mu n đ p m t, ai mu n x u
m t bao gi ?ặ ờ
Người ta thường dùng câu này đ bào ch a cho s b t đ c d ph iể ữ ự ấ ắ ĩ ả
ch u x u m t v i bà con b n bè; hoàn c nh không cho phép s đ pị ấ ặ ớ ạ ả ử ẹ
được, ch b n thân ngứ ả ười ta ai c ng mu n đ p m t c ũ ố ẹ ặ ả
Trang 23. Ai c ườ i h m ở ườ i cái r ng ă : Người có liêm s và bi t ngh thì bao giỉ ế ĩ ờ
c ng s s chê cũ ợ ự ườ ủi c a thiên h , không dám làm nh ng vi c x u xaạ ữ ệ ấ
b y b trái v i l thói xã h i.ậ ạ ớ ề ộ
Người vô liêm s thì b t ch p d lu n thiên h , b t ch p l lu t xãỉ ấ ấ ư ậ ạ ấ ấ ề ậ
h i, c làm theo ý mu n riêng mình, và l i nói nh có ý thách th cộ ứ ố ạ ư ứ thiên h : ai cạ ười h mở ười cái r ng, ch ta không e ng i chi h t.ă ứ ạ ế Câu này là lý lu n c a k li u l nh c cùng, t v không c n s khen chêậ ủ ẻ ề ĩ ố ỏ ẻ ầ ự
c a ngủ ười đ i, đ đánh l c d lu n v nh ng hành vi b y b c a h n.ờ ể ạ ư ậ ề ữ ậ ạ ủ ắ
c a các quan th i x a.ủ ờ ư Th m y khi đ i lên đ u ph i đ i ngayứ ũ ấ ộ ầ ả ộ
ng n, n u đ i l ch thì x u l m, coi không đắ ế ộ ệ ấ ắ ược
Ai đ i m l ch x u m t ng ộ ũ ệ ấ ặ ườ ấ là ai đ i m không ngay ng n thì i y ộ ũ ắ
ngườ ấi y x u.ấ Ngh a bóng, câu này nói: ai làm vi c d thì ngĩ ệ ở ườ ấi y
x u m t, ngấ ặ ười ngoài không ai vi c gì, có ý nói xã h i không ph i ch uệ ộ ả ị trách nhi m v nh ng vi c làm c a cá nhân.ệ ề ữ ệ ủ Câu này ngh ch ngh aị ĩ
h n v i câu: ẳ ớ “Con sâu b r u n i canh, m t ng ỏ ầ ồ ộ ườ i làm đ x u danh ĩ ấ đàn bà.”
đ i ờ là đ i cha, đ i con và đ i cháu.ờ ờ ờ Không ai gi u có c ba h vàầ ả ọ
c ng không ai nghèo khó luôn ba đ i, ý nói s gi u nghèo khôngũ ờ ự ầ riêng gì m t ai, có lúc đang gi u mà hóa nghèo, ho c có lúc đangộ ầ ặ nghèo mà nh làm n ti t ki m tr nên gi u có.ờ ă ế ệ ở ầ Khuyên ai ch th tớ ấ
v ng vì nghèo, ch th k mình gi u mà khinh ngọ ớ ị ỳ ầ ười nghèo
Th y ai nói làm sao thì kêu gào ngay lên làm v y.ấ ậ
Trang 3Câu này đ i ý chê thói d tin ngạ ễ ười, không bi t cân nh c suy xétế ắ xem l i ngờ ười ta nói có đúng hay không
ngườ ấ Anh em ai đ y n i yi y ầ ồ ấ ngh a là: Anh em thì anh em; songĩ
người nào no đ ngủ ườ ấi y; ý nói anh nào đ y n i thì anh y no đ ,ầ ồ ấ ủ anh nào v i n i thì anh y ch u đói b ng.ơ ồ ấ ị ụ Anh em m i ngỗ ười m tộ
ph n, ai có ngậ ườ ấ ăi y n; có c a ch a d đã chia s cho anh emủ ư ễ ẻ nghèo Câu này ng ý chê thói v k c a con ngụ ị ỷ ủ ười, ngay đ i v iố ớ
người thân yêu nh anh em mà c ng v n không b thói v k ư ũ ẫ ỏ ị ỷ
X ng ố đây là x ng dao, t c là cái l ng con dao, phía đ i ch i t c b ngố ứ ư ố ọ ứ ụ dao t c lứ ưỡi dao: c ng g i là đ ng dao.ũ ọ ọ L ưỡ t c là l i ứ ưỡi dao: cái phía
s c bén c a con dao, dùng đ ch t, c t, chém các đ v t.ắ ủ ể ặ ắ ồ ậ Thường khi bao gi ngờ ười ta c ng chém b ng lũ ằ ưỡi dao, không ai chém b ngằ
x ng dao, vì x ng dao không s c, chém không đ t đố ố ắ ứ ược
Nh ng anh em l gi n d b t bình v i nhau thì chém nhau b ngư ỡ ậ ữ ấ ớ ằ
x ng, ch không chém nhau b ng lố ứ ằ ưỡi, là vì anh em ch chém d ;ỉ ứ chém d a nhau, ch không đ nh b ng chém ch t nhau, nh đ i v iọ ứ ị ụ ế ư ố ớ
k thù.ẻ
Câu này đ i ý khuyên anh em dù g p lúc b t hòa v i nhau, c ngạ ặ ấ ớ ũ không nên x t v i nhau quá, nh đ i v i ngử ệ ớ ư ố ớ ười d ng, vì anh em dùư sao v n là anh em.ẫ
nhau, nói x u nhau trấ ước thì sau người trong làng trong nước m i bi tớ ế
r ng anh em nhà y x u, và m i khinh theo.ằ ấ ấ ớ N u anh em hòa thu nế ậ
v i nhau, bênh v c l n nhau, thì làng nớ ự ẫ ước không bao gi dám t ýờ ỏ khinh, vì s anh em nhà y th l c m nh.ợ ấ ế ự ạ L y vi c anh em làm ví d ,ấ ệ ụ
Trang 4câu này đ i ý khuyên ngạ ười trong nước nên yêu m n nhau, nhế ường
nh n l n nhau, đ ngị ẫ ể ười ngoài kh i khinh b ỏ ỉ M nh t nói: ạ ử “Ng ườ i trong n ướ c khinh nhau tr ướ c r i sau ng ồ ườ i ngoài n ướ c m i khinh; ớ
ng ườ i trong n ướ c đánh nhau tr ướ c r i sau ng ồ ườ i ngoài m i đánh ớ ” Ý ngh a c ng tĩ ũ ương t câu t c ng trên.ự ụ ữ
th này m i đ ý: anh em n m nem ba đ ng, mu n n thì tr sáuế ớ ủ ắ ồ ố ă ả
đ ng mà n; ngh a là n m nem bán cho ngồ ă ĩ ắ ười ngoài có ba đ ng, bánồ cho anh em thì bán nh ng sáu đ ng m t n m.ữ ồ ộ ắ Ý nói anh em đ i đãiố
v i nhau không có tình ngh a gì c , càng anh em càng x t v i nhau.ớ ĩ ả ử ệ ớ
Chân tay không ai thay đ i l a ch n đổ ự ọ ược, anh em c ng v y; chânũ ậ tay đau thì c ngả ười đau, anh em m đau ho n n n thì mình c ng loố ạ ạ ũ
l ng.ắ
Chân tay què g y, thì ngẫ ườ ẽ ế ớ Anh em ch t m t thì mìnhi s y u t ế ấ
m t vây cánh.ấ
Chân tay không th lìa kh i mình, anh em không th lìa b nhauể ỏ ể ỏ
được
Câu này đ i ý khuyên ngạ ười ta nên quý hóa gi gìn anh em c ngữ ũ
nh quý hóa gi gìn chân tay mình v y.ư ữ ậ
b t bát ớ
Nói nhi u quá thì th nào c ng có đi u không đúng, không ph i,ề ế ũ ề ả nên ph i ả nói b t l i ớ ờ
Trang 5Câu này khuyên người ta không nên n no quá, không nên nóiă nhi u quá đ tránh nh ng s khó ch u cho thân th và cho tinh th n.ề ể ữ ự ị ể ầ
đ gi gìn cho cây kh i b xâm ph m.ể ữ ỏ ị ạ Ý nói đã ch u n ai thì ph i giị ơ ả ữ gìn bênh v c cho ngự ườ ấi y
g n gi ng nhau.ầ ố Người vô ý có th l m qu n ra qu kia.ể ầ ả ọ ả Cho nên
có ngườ ăi n qu cây táo mà không rào cây táo đ gi gìn qu táo, l iả ể ữ ả ạ
đi rào cây soan đ gi gìn qu soan.ể ữ ả
Câu này có ý chê người không bi t suy xét, ch u n ngế ị ơ ười này l iạ
đi tr n ngả ơ ười kia, n n i này l i đi làm t t n i khác.ă ơ ạ ố ơ
n ch a nên đ i
Ă ư ọ là n ch a bi t n g n bát, ă ư ế ă ọ nói ch a nên l i ử ờ là nói
câu chuy n ch a bi t x p đ t có đ u có đuôi.ệ ư ế ế ặ ầ Ý nói người còn non
d i ch a bi t đạ ư ế ường n nói.ă
Người ta thường dùng câu này đ t ngể ả ười ít tu i ch a đ trí khônổ ư ủ ngoan
vì trong nhà, mình là ph n dở ậ ướ ăi, n nhi u quá s ngề ợ ười trên qu ,ở
người ngang hàng chê cười (Ngày x a nàng dâu m i v nhà ch ng ư ớ ề ồ bao gi c ng ph i n đói, đ đ ờ ũ ả ă ể ượ c ti ng khen là ng ế ườ ă i n ít)
Lo ch a t i ử ớ là ch a t i đ a v mình ph i lo l ng vi c nhà.ư ớ ị ị ả ắ ệ
Câu này nói người còn ph i thu c quy n cha m , ch a có quy nả ộ ề ẹ ư ề quy t đoán và ch a ph i lo li u vi c nhà, t c là ngế ư ả ệ ệ ứ ười th d i, ch aơ ạ ư
bi t n, bi t lo.ế ă ế
Trang 617. Ă n có ch , đ có n i ỗ ỗ ơ : Đỗ đây là ng đ , ng tr d c đủ ỗ ủ ọ ọ ường.
n có ch , đ có n i
Ă ỗ ỗ ơ là n ph i có ch n u ng ngon lành c nă ả ỗ ă ố ẩ
th n, ng đ ph i có n i ch c ch n, t t ậ ủ ỗ ả ơ ắ ắ ử ế
Câu này khuyên người ta ng d c đủ ọ ường ph i c n th n, vì ngàyả ẩ ậ
x a trong nư ước có lo n l c, khách b hành nhi u khi b quân gianạ ạ ộ ề ị đánh thu c mê, thu c đ c vào c m nố ố ộ ơ ước đ bóc l t, ho c dùng nhàể ộ ặ
tr làm c m b y đ hãm h i ngọ ạ ẫ ể ạ ười ng đ d c đủ ỗ ọ ường Nh ng n i nhữ ơ ư
th g i là ế ọ h c đi m ắ ế ngh a là cái quán ng , quán c m đen t i, ámĩ ủ ơ ố
mu i.ộ
c ng ph i ngh r i hãy nói.ũ ả ĩ ồ Câu này khuyên người ta n nói ph i suyă ả ngh th n tr ng, không nên g p đâu nói đ y, nói b y nói b , mà cóĩ ậ ọ ặ ấ ậ ạ
h i cho nhân ph m mình ho c có h i đ n thanh danh ngạ ẩ ặ ạ ế ười khác
n i làm ch nào ra ch y Câu này có th có hai ý ngh a: ơ ỗ ỗ ấ ể ĩ
a) Khuyên người ta nên s p đ t ch n, ch làm cho có ng n n p,ắ ặ ỗ ă ỗ ă ắ không nên lu m thu m.ộ ộ
b) Khuyên người ta không nên b đâu n đ y.ạ ă ấ n ph i tùy n i, làmĂ ả ơ
ph i tùy ch , thì m i gi đả ỗ ớ ữ ược giá tr c a mình.ị ủ
b ng s ng trâu, dùng đ báo hi u khi có vi c quan hay có đ ng d ngằ ừ ể ệ ệ ộ ạ
tr m cộ ướp, cháy nhà v.v… Vi c th i tù và báo hi u ngày x a thu cệ ổ ệ ư ộ nhi m v tu n tráng.ệ ụ ầ Tu n tráng là nh ng ngầ ữ ười trai tráng không có
b ng c p, ch c v đằ ấ ứ ị ược c t c ra đ trông coi tr t t và an ninh trongắ ử ể ậ ự làng
Trang 7Tu n tráng trong xã không đầ ượ ươc l ng b ng gì, h ng ngày n c mổ ằ ă ơ nhà, làm vi c làng.ệ Hàng năm đến vụ gặt, mới được chia nhau một ít thóc tuần gọi là sương túc Nh ng đi tu n hàng t ng thì sư ầ ổ ương túc hàng n m c ng không đă ũ ược hưởng Th i tù và hàng t ng là nhi m vổ ổ ệ ụ
c a tu n tráng hàng t ng.ủ ầ ổ Câu này ng ý than phi n v t p d ch dânụ ề ề ạ ị đen ph i ch u th i x a.ả ị ờ ư Người ta thường mượn câu này đ nói bóngể
vi c làm không có l i l c.ệ ợ ộ
ban nãy Người ta ví k ch u n mà vô n ngẻ ị ơ ơ ười, và nói x u ngấ ười
(t c là b c b o ứ ạ ẽ ) v i k n cháo r i đá vào bát.ớ ẻ ă ồ
nên n, có n i không nên n; có n i n thì mang ti ng, có n i khôngă ơ ă ơ ă ế ơ
n thì ng i ta c ng không b ng lòng
ă ườ ũ ằ Ch i ph i ch n b n mà ch i,ơ ả ọ ạ ơ
vì có b n t t có b n x u, có b n có ích, có b n có h i.ạ ố ạ ấ ạ ạ ạ Câu này có ngh a na ná câu ĩ “ă n tùy n i ch i tùy ch n ơ ơ ố ” khuyên ta nên l a b n màự ạ
ch i.ơ
x a, nhân dân thư ường ph i đem theo g o nả ạ ước lên r ng tìm ngà voi,ừ
s n chim tr , xu ng b b t đ i m i, mò ng c trai cho quân Minh.ă ả ố ể ắ ồ ồ ọ Tình c nh r t là kh c c.ả ấ ổ ự B i v y mà nhân dân u t c đã theo vua Lêở ậ ấ ứ
L i đ ng lên đánh đu i quân Minh.ợ ứ ổ
n c m nhà vác ngà voi là câu t c ng t c nh kh c c c a nhân
dân th i b y gi ờ ấ ờ
Nay người ta thường mượn câu này đ nói bóng vi c làm không cóể ệ
lương b ng gì.ổ
ng i ch t t, đồ ỗ ố ượ ăc n th c n nguyên lành, đi sau thì ng i ch khôngứ ă ồ ỗ
Trang 8t t và th c n có khi n d còn l i d n vào làm c ố ứ ă ă ở ạ ồ ỗ L i n ộ ướ c đi sau
thì được cái l i là ch nông ch sâu ngợ ỗ ỗ ười đi trước đã dò s n choẵ mình, mình c theo chân h mà đi, không s bứ ọ ợ ước vào ch sâu đ nỗ ế
t qu n áo hay ng p th m đ u
ướ ầ ậ ũ ầ Câu này d y ta x th c n ph iạ ử ế ầ ả khôn ngoan C ng có khi có ngh a là hành đ ng c a k khôn v t.ũ ĩ ộ ủ ẻ ặ
n c m v i th t bò là lúc đã gi u có
ă ơ ớ ị ầ Khi còn nghèo thì đêm ng m tủ ộ
m ch đ n sáng ch ng ph i lo l ng gì, khi gi u có thì đêm lo ngayạ ế ẳ ả ắ ầ ngáy không ng đủ ược, ch s tr m cỉ ợ ộ ướp đ n nhà.ế Câu này ý nói gi uầ
có ch a h n đã là sung sư ẳ ướng
lòng bàn tay đ ph n cho tr con n.ể ầ ẻ ă n c Ă ướ p c m chim ơ là n că ướp
c m chim chim, t c là n cơ ứ ă ướp c m ph n cho tr con n: ý nói cơ ầ ẻ ă ướp cái n c a con cái ngă ủ ười ta, nh n tâm, ch ng thẫ ẳ ương gì tr nh ẻ ỏ
múa, t c là đánh nhau, vì ngày x a ngứ ư ười ta toàn dùng võ khí thô sơ
nh g y, côn đ đánh nhau; mà dùng côn dùng g y thì ph i múaư ậ ể ậ ả theo bài, theo mi ng d y trong sách võ.ế ạ n thì đã v y r i, nh ng cònĂ ậ ồ ư
lo khi ra đánh nhau thì ph i làm ra làm sao.ả
Câu này t m i lo c a ngả ố ủ ười binh lính khi s p ra tr n, c ng là m iắ ậ ũ ố
lo toan c a ngủ ười có tinh th n trách nhi m khi n nh t i khi làm.ầ ệ ă ớ ớ
không t t; ch nào đố ỗ ượ ăc n thì ph nh n nh, ch nào không đỉ ị ỗ ượ ăc n thì nói x u.ấ
Trang 9Không n không ng m t ti n thêm lo ă ủ ấ ề : n đ Ă ượ c ng đ ủ ượ thì c
người kho m nh.ẻ ạ Kho m nh thì ngẻ ạ ười sung sướng nh tiên, khôngư
ph i lo l ng b nh t t.ả ắ ệ ậ Có b nh t t thì ph i m t ti n thu c thang ch aệ ậ ả ấ ề ố ữ
ch y và đâm ra lo l ng không bi t b nh t t có kh i đạ ắ ế ệ ậ ỏ ược không, thế
là m t ti n thêm lo.ấ ề
Câu này đ i ý nói có s c kho là sung sạ ứ ẻ ướng
nhi u quá thì th y ngán, m t ngon.ề ấ ấ ó là ngh a đen.Đ ĩ Ngh a bóng câuĩ này có ý nói: không nên tham lam, tham quá có khi m t n, c b ngấ ă ứ ằ lòng nh n ph n ít i thì bao gi c ng ch c ch n h n là ôm đ m đ nhậ ầ ỏ ờ ũ ắ ắ ơ ồ ị
“ă ” to n
31 Ă n không lo, c a kho c ng h t ủ ũ ế : n Ă t c là n u ng, n tiêu.ứ ă ố ă Không lo là không lo li u, tính toán.ệ C a kho là ti n c a nhi u nhủ ề ủ ề ư
c a trong kho nhà vua, nhà nủ ước, t c là r t nhi u ti n c a.ứ ấ ề ề ủ C câuả ngh a là n u n tiêu mà không bi t lo li u tính toán, thì ti n c aĩ ế ă ế ệ ề ủ nhi u đ n đâu, r i c ng h t.ề ế ồ ũ ế Đại ý câu này khuyên người ta nên lo
li u tính toán m i s n tiêu cho v a ph i h p lý.ệ ọ ự ă ừ ả ợ
Câu này c ng có khi nói l n đi ch n đ u: ũ ẩ ữ ă ở ầ “không lo c a kho ủ
c ng h t ũ ế ” ý ngh a c ng nh th ĩ ũ ư ế
32 Ă n l m thì h t mi ng ngon, nói l m thì h t l i khôn hóa r ắ ế ế ắ ế ờ ồ:
n nhi u quá thì mi ng ngon h t, nói nhi u quá thì l i khôn h t, nói
đ n l i d i, thành ra nh k hóa r , hóa điên.ế ờ ạ ư ẻ ồ
Câu này đ i ý khuyên ngạ ười ta không nên nói nhi u quá, nói nhi uề ề quá thì th nào c ng có đi u không ph i.ế ũ ề ả
33 Ă n l y v không ai l y b mà đong ấ ị ấ ị : Vị là mùi v , m n hay nh t,ị ặ ạ
ng t hay chua, ngon mi ng hay không.ọ ệ L i trên có ý khuyên n c tờ ă ố
Trang 10cho bi t mùi v c a th c n, ch không dùng cái d dày làm cái b đế ị ủ ứ ă ứ ạ ị ể đong th c n.ứ ă
Câu này khuyên người ta không nên tham n.ă
34 Ă n l y đ i ch i l y th i ấ ờ ơ ấ ờ : n thì l y đ i s ng làm gi i h n, ngh aĂ ấ ờ ố ớ ạ ĩ
là người ta ph i n su t đ i, đ n bao gi h t đ i (ả ă ố ờ ế ờ ế ờ ch t ế ) m i thôi; cònớ
ch i thì l y th i gian làm gi i h n, ngh a là ngơ ấ ờ ớ ạ ĩ ười ta ch i thì tùy lúc,ơ tùy th i, không th lúc nào c ng ch i đờ ể ũ ơ ược (Thí d : ụ Tháng giêng là
tháng n ch i, ngày ba tháng tám không vi c th ă ơ ệ ườ ng ngh , lúc tr thì ỉ ẻ
ch i b i, h t vi c thì gi i trí ơ ờ ế ệ ả …) C ng có th gi ng: n thì l y b o t nũ ể ả Ă ấ ả ồ
s s ng (ự ố đ i ờ ) làm tr ng, ch i thì l y s thích th i (ọ ơ ấ ự ờ đúng lúc) làm ph i.ả
i ý câu này khuyên ng i ta nên ti t ch s n ch i, không nên
b a bãi.ừ
35 Ă n lúc đói, nói lúc say: Lúc đói thì n bao nhiêu c ng v a, nă ũ ừ ă
th c n nào c ng th y ngon.ứ ă ũ ấ Lúc say thì nói mãi c ng không bi tũ ế chán Câu này có ý khuyên người ta, n nói nên li u m m mi ng, dùă ệ ồ ệ đói c ng ch nên quá kh u, lúc say l i càng ph i b t l i.ũ ớ ẩ ạ ả ớ ờ Lúc đói không bi t gi mi ng, thì mi ng n quá kh u thành tàn, có khi thamế ữ ệ ế ă ẩ
th c c c thân.ự ự Khi say không bi t b t l i, thì đa ngôn đa quá, có lúcế ớ ờ
v mi ng.ạ ệ
mà n, k o n nhi u quá thì sau s khát nă ẻ ă ề ẽ ước, ngh a là ph i ng m vĩ ả ắ ề sau Ngh a bóng, câu này nói: làm vi c gì mình c ng ph i ngh trĩ ệ ũ ả ĩ ước
đ n nh hế ả ưởng vi c đó v sau này (ệ ề n u xét vi c đó có nh h ế ệ ả ưở ng
x u sau này thì đ ng làm ấ ừ )
ch a kh i khát.ư ỏ
Trang 11Ngh a bóng, ngh a là mình làm vi c gì ph i ch u nh hĩ ĩ ệ ả ị ả ưởng vi cệ y; làm vi c hay thì g p đi u hay, làm vi c d thì g p đi u d
này khuyên người ta n nên có nhân t ă ở ừ
L i có câu: ạ “Đờ i cha n m n đ i con khát n ă ặ ờ ướ ”, ngh a là cha làm c ĩ
vi c hay, d , thì sau này con cái s ch u nh hệ ở ẽ ị ả ưởng nh ng vi c hayữ ệ
d đó.ở
các th th t c m, thú, cá, tr ng, m nh ta n h ng ngày ứ ị ầ ứ ỡ ư ă ằ
n chay
Ă là n toàn th c rau c , t c l i n c a các nhà s chân tu ă ứ ỏ ứ ố ă ủ ư
n m n
Ă ặ nói ngay là n m n nói đi u ngay th t.ă ặ ề ậ n m n Ă ặ nh m iư ọ
người mà n nói ngay th t, còn h n là ngă ậ ơ ười tu hành n chay mà nóiă
d i ố
Câu này đ i ý nói tu hành c ng ch ng ích gì n u trong tâm đ a cònạ ũ ẳ ế ị
có đi u gì gian d i.ề ố
th ngon ng t, giã th đ ng cay.ứ ọ ứ ắ Ý nói được người đ i đãi t t , l iố ử ế ạ
đ i x v i ngố ử ớ ười không ra gì Câu này chê ngườ ă ở ấi n b t nhân, ch uị
n ng i mà không bi t tr n, l i tr oán
ơ ườ ế ả ơ ạ ả Ý ngh a c ng tĩ ũ ương tự
câu: “ n sung giã ngái Ă ”
đãi đ v th i c m, ch ng may l i đánh đ xu ng nể ề ổ ơ ẳ ạ ổ ố ước m t.ấ Ý nói đã nghèo l i kh thêm.ạ ổ Người ta thường dùng câu này đ than phi nể ề
r ng, đã kh l i g p s không may, đã nghèo l i g p thêm c nh kh nằ ổ ạ ặ ự ạ ặ ả ố khó Ý ngh a c ng g n gi ng câu ĩ ũ ầ ố “chó c n áo rách ắ ”