Lào CaiLào Cai là một tỉnh vùng cao biên giới thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc của Việt Nam, giáp ranh giữa vùng Tây Bắc và vùng Đơng Bắc.. Phía Bắc Lào Cai giáp Trung Quốc, phía
Trang 1Lào Cai
Lào Cai là một tỉnh vùng cao biên giới thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc của Việt Nam, giáp ranh giữa vùng Tây Bắc và vùng Đơng Bắc Phía Bắc Lào Cai giáp Trung Quốc, phía Tây giáp tỉnh Lai Châu, phía đơng giáp tỉnh Hà Giang, phía Nam giáp tỉnh Yên Bái
Địa danh
Danh từ "Lào Kay" đã dược người Pháp sử dụng trong các văn bản và con dấu nhưng trong giao tiếp và dân gian người ta vẫn gọi là "Lao Cai" Sau tháng 11 năm 1950, đã thống nhất gọi là Lào Cai cho đến ngày nay[cần dẫn nguồn]
Về nguồn gốc tên gọi này cĩ nhiều cách lý giải[cần dẫn nguồn]:
mang thêm một phố chợ Vì thế phố chợ đầu tiên này theo tiếng địa phương được gọi là Lão Nhai (老老, tức Phố Cũ) Sau này người ta mở thêm một phố chợ khác gọi là Tân Nhai (老老, Phố Mới ngày nay)
• "Lão", hay "Lạo" là tên của một tộc người, như vậy cách thích nghĩa "Lão Nhai" là phố của người bộ tộc Lão, Lạo[cần dẫn nguồn]
• Tên gọi Lào Cai bắt nguồn từ tên "Lao Ká" xuất hiện từ 1872 (tên chiếc pháo hạm
của Jeans Dupruis, âm Hán-Việt là Đồ Phổ Nghĩa, theo sơng Hồng tiến cơng ngược lên Vân Nam vào tháng 1 năm 1873)
• Theo cố giáo sư Đào Duy Anh, từ "Lão Nhai", khi làm bản đồ, người Pháp viết
"Lao Cai" thành "Lào Kay" Danh từ "Lào Kay" đã được người Pháp sử dụng trong các văn bản và con dấu cịn người Việt khi đọc, biến âm theo tiếng Việt thành Lào Cai và trong giao tiếp và dân gian người ta vẫn gọi là Lao Cai
Dân số
Dân số năm 2007 của tỉnh Lào Cai là 593.600 người, trong đĩ số người trong độ tuổi lao
Lịch sử
Lào Cai là một vùng đất cổ, diện mạo địa hình được hình thành cách nay 50-60 triệu năm, trong đợt tạo sơn cuối cùng, vỏ trái đất vặn mình, đứt gẫy Hơn vạn năm trước, con người
đã cĩ mặt tại địa bàn tại đây[cần dẫn nguồn] Tổ tiên người bản địa Lào Cai nay hồi đĩ cư trú khá tập trung ở các dải đồi ven sơng Hồng, sơng Chẩy, các cửa ngịi Mi, ngịi Nhù Các chủ nhân văn hĩa Hịa Bình ở Lào Cai đã biết làm nơng nghiệp[1]
Trong buổi đầu các bộ tộc xác định ranh giới chủ quyền, thời Hùng Vương thuộc Tân Hưng, là một trong 15 bộ của Nhà nước Văn Lang Thời Âu Lạc thì vùng phía đơng và phía nam Lào Cai thuộc bộ lạcTây Vu, cịn một phần đất phía đơng và phía bắc Lào Cai hiện nay thuộc phạm vi của các bộ lạc nhỏ hơn khơng chịu thuần phục Lạc Việt
Trang 2Thời Bắc thuộc, ban đầu là địa phận thuộc huyện Tây Vu, quận Giao Chỉ Sau này thuộc là quận Tân Hưng, đất Giao Châu (thời Tây Tấn), sau là đất châu Đan Đường, Chu Quý thuộc Giao Chỉ (thời Tùy), tiếp đổi Lâm Tây châu, Đức Hóa châu thuộc phủ An Nam (thời Đường, 679
Trong thời tự chủ phong kiến thuộc đạo Lâm Tây (老老), hay Đại Cồ Việtthời Đinh, Tiền
Lê và Đại Việtthời Lý); đất Đăng Châu (老老) thời Lý; tiếp là huyện Thủy Vĩ, trấn Quy
chính thái sư, sửa đổi chế độ hành chính, đã đổi các bộ phủ làm trấn và Đà Giang đổi thành
trực thuộc châu Quan Hóa Từ nay Thủy Vĩ, Văn Bàn (vùng đất Lào Cai xưa) đã chính thức trở thành tên đơn vị hành chính của nhà nước phong kiến Đại Việt Triều Lê đổi đổi
Bàn, huyện Thủy Vĩ trở thành châu Văn Bàn, châu Thủy Vĩ trực thuộc Phủ Quang Hóa,
thừa tuyênHưng Hóa Năm Hồng Đức thứ 31 (1490) đạo thừa tuyên Hưng Hóa đổi thành
trấn Hưng Hóa (老老老)[2]
Bàn, một phần thuộc châu Chiêu Tấn và một phần nhỏ thuộc châu Lục Yên thuộc phủ Quy Hóa, tỉnh Hưng Hóa[3]
Thành lập tỉnh Lào Cai
Sau khi đánh chiếm Lào Cai (tháng 3 năm 1886), Pháp cai quản địa hạt Lào Cai theo chế
độ quân sự Ngày 7 tháng 1 năm 1899, đạo quan binh IV được thành lập bao gồm Tiểu quân khu Yên Bái và Tiểu quân khu Lào Cai[cần dẫn nguồn] Lào Cai là đạo lỵ, thủ phủ của đạo quan binh IV Để dễ bề kiểm soát và tiến hành khai thác bóc lột, thực dân Pháp đã chia lại khu vực hành chính và thay đổi chế độ cai trị Ngày 12 tháng 7 năm 1907, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định bãi bỏ đạo quan binh IV Lào Cai, chuyển từ chế độ quân quản
sang chế độ cai trị dân sự, thành lập tỉnh Lào Cai Từ đây địa danh tỉnh Lào Cai được xác định trên bản đồ Việt Nam Ngày 12 tháng 7 năm 1907 được xác định là ngày thành lập tỉnh Lào Cai[4]
Trải qua những biến động thăng trầm của lịch sử, địa lý Lào Cai cũng có nhiều thay
đổi[cần dẫn nguồn]
Hành chính
Lào Cai bao gồm 1 thành phố trực thuộc và 8 huyện:
• Thành phố Lào Cai
Trang 3• Huyện Mường Khương
Kinh tế, xã hội
Cơ cấu lao động năm 2004 theo các ngành nghề
Lào Cai hiện là một trong hai tỉnh nghèo nhất Việt Nam[cần dẫn nguồn] (cùng với Lai Châu) với
0,04%; Công nghiệp khai thác mỏ 1,62%; Công nghiệp chế biến 2,37%; Sản xuất và phân phối điện, khí đạt và nước 0,22%; Xây dựng 3,29%; Thương nghiệp, sửa chữa xe có động
cơ và đồ dùng cá nhân 3,48%; Khách sạn và nhà hàng 0,90%; Vận tải, thông tin liên lạc
kinh doanh tài sản, dịch vụ tư vấn 0,13%; Quản lý nhà nước an ninh quốc phòng 3,06%; Giáo dục & đào tạo 3,57%; Y tế và hoạt động cứu trợ xã hội 0,69%; Hoạt động văn hóa - thể thao 0,24%; Hoạt động đảng, đoàn thể, hiệp hội 0,52%; Hoạt động phục vụ cá nhân và cộng đồng 0,24%
Tài nguyên
Đất: Lào Cai Có 10 nhóm đất chính, được chia làm 30 loại đất 10 nhóm đất là: đất phù sa, đất lầy, đất đen, đất đỏ vàng, đất mùn vàng đỏ, đất mùn alit trên núi, đất mùn thô trên núi, đất đỏ vàng bị biến đổi do trồng lúa, đất sói mòn mạnh trơ sỏi đá và đất dốc tụ
Nước: hệ thống sông suối dày đặc được phân bố khá đều trên địa bàn tỉnh với 2 con sông lớn chảy qua là sông Hồng và sông Chảy bắt nguồn Trung Quốc và hàng nghìn sông, suối lớn nhỏ Đây là điều kiện thuận lợi cho Lào Cai phát triển các công trình thủy điện vừa và nhỏ Trên địa bàn tỉnh có bốn nguồn nước khoáng, nước nóng có nhiệt độ khoảng 4000C và nguồn nước siêu nhạt ở huyện Sa Pa, hiện chưa được khai thác, sử dụng
Rừng: 278.907 ha, chiếm 43,87% tổng diện tích tự nhiên, trong đó có 229.296,6 ha rừng tự nhiên và 49.604 ha rừng trồng, rất phong phú cả về số lượng loài và tính điển hình của thực vật Động vật rừng Lào Cai có 442 loài chim, thú, bò sát, ếch nhái
Khoáng sản: Lào Cai đã phát hiện được 150 mỏ và điểm mỏ với trên 30 loại khoáng sản,
Pa TitCam Đường với trữ lượng 2,5 tỷ tấn, mỏ sắt Quý Xa trữ lượng 124 triệu tấn, mỏ đồng Sin Quyền trữ lượng 53 triệu tấn, mỏ Molipden Ô Quy Hồ trữ lượng 15,4 nghìn tấn
Hạ tầng
Lào Cai là một trong số ít tỉnh miền núi có mạng lưới giao thông vận tải đa dạng, bao gồm: đường bộ, đường sắt, đường sông, và trong giai đoạn 2006 - 2010 sẽ triển khai dự án sân bay Lào Cai
Trang 4Tuyến đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai phía hữu ngạnsông Hồng đang được Bộ Giao thông Vận tải và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) triển khai nghiên cứu xây dựng Dự kiến tuyến đường này sẽ nối với tuyến đường cao tốc Côn Minh - Hà Khẩu tạo nên hành lang Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng
nối với đường sắt Trung Quốc, năng lực vận tải khoảng 1 triệu tấn/năm và hàng ngàn lượt khách/ngày đêm
Du lịch
Với hơn 20 dân tộc cùng sinh sống, Lào Cai trở thành mảnh đất phong phú về bản sắc văn hóa, về truyền thống lịch sử, di sản văn hóa Trong đó Người Việt chiếm số đông, có mặt khá sớm và đặc biệt chiếm tỉ lệ cao trong những năm 1960 bởi phong trào khai hoang và cán bộ được điều động từ các tỉnh Phú Thọ, Hải Phòng, Thái Bình, Hà Nam lên Trong số các dân tộc khác thì đông hơn cả là Người H'Mông, Tày, Dao, Người Dáy, Người Hoa
chiếm tỉ lệ đáng kể Chính sự phong phú về đời sống các dân tộc đã tạo ra một bản sắc riêng của Lào Cai Việc các tỉnh Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai cùng phối hợp tiến hành khai thác Du lịch về cội nguồn chính là phát huy thế mạnh này và đã thu hút được dự quan tâm của du khách
Là tỉnh miền núi cao, đang phát triển nên Lào Cai còn giữ được cảnh quan môi trường đa dạng và trong sạch Đây sẽ là điều quan trọng tạo nên một điểm du lịch lý tưởng đối với du khách trong và ngoài nước
Khu du lịchnghỉ mátSa Pa - một là trong 21 khu du lịch quốc gia của Việt Nam Sa Pa nằm ở độ cao trung bình từ 1.200 m - 1.800 m, khí hậu mát mẻ quanh năm, có phong cảnh rừng cây núi đá, thác nước và là nơi hội tụ nhiều hoạt động văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc như chợ vùng cao, chợ tìnhSa Pa
Dãy núi Hoàng Liên Sơn có đỉnh Phan Xi Păng - nóc nhà của Việt Nam - và có khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên hấp dẫn nhiều nhà khoa học, khách du lịch
Lào Cai có nhiều địa danh lịch sử, hang động tự nhiên và các vùng sinh thái nông nghiệp đặc sản như mận Bắc Hà, rau ôn đới, cây dược liệu quý, cá hồi, cá tầm
Cặp cửa khẩu quốc tế Lào Cai (Việt Nam) - Hà Khẩu thuộc Vân Nam (Trung Quốc) cũng
là một điểm du lịch thú vị
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia