KẾT CẤU Ô TÔ

Room lamp Fl t l 6.1 H th ng chi u sáng Fluorescent lamp Turn signal lamp Head lamp Map lamp Fog lamp Step lamp License plate lamp Luggage lamp Rear combination lamp License plate lamp..

BÁCH KHOA 2011

1 M u

M c tiêu h c ph n : c t êu c p

Sau khi k t thúc h c ph n, sinh viên:

- trình bàytrình bày đ c c u t o, nguyên lý làm vi c và phân tíchđ c c u t o, nguyên lý làm vi c và phân tích

C u t o g m ô tô t i và ô tô buýt NXB GTVT 2007

C u t o g m ô tô t i và ô tô buýt, NXB GTVT, 2007.

C u t o g m xe con NXB GTVT 1996 tái b n 2002

C u t o h th ng truy n l c ô tô con NXB KHKT 1998 tái

C u t o h th ng truy n l c ô tô con NXB KHKT 1998 tái

b n 2001

Heinz Heisler: Advanced Vehicles Technology, NXB

Butterworth Heinemann, 2002.,

William H Crouse and Donald l Anglin: Automotive

William H Crouse and Donald l Anglin: Automotive

Mechanics, Tenth Edition International Editions 1994

- N m 2005, kho ng132 tri u xe đ c s n xu t, l i nhu n kho ng 1890

t euro N m 2010 s n l ng xe kho ng 155 tri u chi c.

- Hi n nay, công nghi p ôtô là m t trong nh ng ngành công nghi p l n

nh t trên th gi i M , Nh t, c, Hàn qu c, TQ

- T i Nh t kho ng 5 tri u ng i làm vi c ph c v cho ngành công nghi p

ô tô.

- T i M , kho ng 12 tri u ng i làm vi c trong ngành ôtô, kho ng 1 tri u

ng i làm d ch v k thu t cho ôtô; 1 ng i l p ráp ô tô c n 20 ng i làm vi c theo anh ta

làm vi c theo anh ta.

-T i VN có r t nhi u tr ng H, C , Tr g , , ng Ngh g g đào t o k thu t ô tô

?? Th c tr ng và t ng lai c a n n công nghi p ô tô VN

Vài nét l ch s

công nghi p ô tô g g p

- N m 1885-1886 đ c coi là n m ra đ i c a chi c ôtô đ u tiên

Vài nét l ch s công nghi p ô tô g g p

Vài nét l ch s công nghi p ô tô g g p

2 C u t o chung ô tô

2.1 Phân lo i ôtô

a) Ô tô t i nh thùng kín b) Ô tô t i nh đa d ng

c) Ô tô t i đa d ng d) ô tô t i chuyên d ng c) Ô tô t i đa d ng d) ô tô t i chuyên d ng

e) Ô tô t i thùng kín f) Ô tô kéo (đ u kéo)

2 C u t o chung ô tô

2.1 Phân lo i ôtô

2 C u t o chung ô tô

2.1 Phân lo i ôtô

- Lo i O1: oàn xe ô tô ch hàng có kh i l ng

toàn b c a r -moóc <= 0 75 t ntoàn b c a r moóc < 0,75 t n

- Lo i O2: oàn xe ô tô ch hàng có kh i l ng toàn b

c a r moóc t 0 75 t n đ n 3 5 t n

c a r -moóc t 0,75 t n đ n 3,5 t n

Lo i O3: oàn xe ô tô ch hàng có kh i l ng

- Lo i O3: oàn xe ô tô ch hàng có kh i l ng

toàn b c a r -moóc t 3,5 t n đ n 10 t n

- Lo i O4: oàn xe ô tô ch hàng có kh i l ng

toàn b c a r -moóc trên 10 t n

2 C u t o chung ô tô

2.2 C u t o chung c a ôtô

2 C u t o chung ô tô 2.3 B trí chung c a ôtô

B trí chung c a ô tô là b trí các ph n, h th ng c a ô tô

2 C u t o chung ô tô 2.3 B trí chung c a ôtô

B trí chung c a ô tô con

n ng G m đ ng c đi n m t chi u và đ ng c đi n xoay

n ng G m đ ng c đi n m t chi u và đ ng c đi n xoay

chi u

?? So sánh đ ng c đ t trong và đ ng c đi n v : tính ph bi n trên ô

?? So sánh đ ng c đ t trong và đ ng c đi n v : tính ph bi n trên ô

tô, tính thân thi n, hi u su t, tính ti n d ng.

??So sánh đ ng c đi n 1 chi u và xoay chi u trên ô tô v : tính ph g y p

bi n và tính ti n d ng

??Xu h ng phát tri n c a đ ng c ô tô

H th ng đi n ô tô

Trang thi t b đi n, đi n t trên ô tô bao g m nhi u h th ng đ th c hi n

các ch c n ng khác nhau, đ m b o cho đ ng c và ô tô ho t đ ng t t, t ng

tính an toàn, tính kinh t , tính ti n nghi c ng nh tính thân thi n v i môi

1 1- i n c c

2 3

4.1 H th ng cung c p đi n

B đi u ch nh đi n

MF- máy phát đi n; C - b đi u

ch nh đi n lo i rung; Aq- c quy;

1-kí h t 2 lò ké á ít

cu n kích t ; 2- lò xo kéo c n má vít; 3- c p má vít; 4- nam châm đi n;

?? NLLV

B đi u ch nh đi n

?? NLLV

4.2 H th ng kh i đ ng đ ng c

?? Ph ng pháp kh i đ ng đ ng c

?? Trên ô tô s d ng ph ng pháp nào

?? Yêu c u đ i v i máy kh i đ ng đi n

?? Yêu c u đ i v i máy kh i đ ng đi n

?? C u t o chung c a máy kh i đ ng đi n

4.2 H th ng kh i đ ng đ ng c

?? NLLV

5 H th ng đánh l a 5.1 Gi i thi u chung

?? Ch c n ng

?? Yêu c u

7 1

1 c quy 2 khóa đi n 3 bi n áp đánh l a 4 b chia

đi n 5- dây cao áp chung 6- dây cao áp xi lanh 7- Bu

gi (n n đánh l a) 8- B đi u ch nh góc đánh l a s m

T c đ th p

27 7 16 1

t i nh

1

2 3

18

17 4

15

19

6 5 16

t i l n 8

7 20

8-C c + bu gi

9- S truy n nhi t

10 C b i

6 7

10- C c - bu gi 8

9 10

S A

N

A a) C u t o

bugi tiêu chu n

b) bugi nóng c) bugi l nh

?? Nguyên lý làm viêc và đ c đi m

7 8 M

3

W1

3 5

8 M 8

ECU

6 10

11

M 11

W1,W2- cu n dây bi n áp đánh l a 1- c quy 2- khóa đi n 3- bi n áp đánh l a 4- b chia đi n 5- transitor 1- c quy 2- khóa đi n 3- bi n áp đánh l a 4- b chia đi n 5- transitor 6- bugi 7- c m bi n góc quay tr c khu u 8- CB v trí tr c cam

9- CB v trí b m ga 10- CB nhi t đ n c 11- CB l u l ng khí n p

Tín hi u vào

HT L T tr c ti p (không có b chia đi n) ECU

1 S

S 1

I II III IV các bu gi

M

I, II, III,IV- các bu gi 1- kh i tran-zi-tor 2- các bi n áp đánh l a

?? Nguyên lý làm viêc và u đi m

H th ng chi u sáng s d ng ánh sáng đi n đ soi sáng các n i khác

H th ng chi u sáng s d ng ánh sáng đi n đ soi sáng các n i khác nhau nh m giúp cho quá trình v n hành ôtô đ c an toàn

H th ng này g m có các đèn pha các đèn soi sáng bu ng lái và

H th ng này g m có các đèn pha, các đèn soi sáng bu ng lái và

khoang hành khách, đèn soi sáng khoang hành lý và khoang đ ng c , đèn soi sáng b c c a lên xu ng và đèn soi sáng bi n ki m soát.

Room lamp

Fl t l

6.1 H th ng chi u sáng

Fluorescent lamp Turn signal lamp

Head lamp

Map lamp Fog lamp

Step lamp License plate lamp

Luggage lamp Rear combination lamp

License plate lamp

6.1 H th ng chi u sáng

èn pha

èn pha chi u xa èn pha chi u g n Vùng chi u sáng tr c xe

?? Tác d ng, yêu c u, phân lo i đèn pha.

?? T i sao ph i s d ng 3 lo i đèn pha đ chi u sáng phía tr c

?? T i sao ph i s d ng 3 lo i đèn pha đ chi u sáng phía tr c

?? Các lo i đèn pha phía tr c có đ c đi m gì khác nhau.

6.1 H th ng chi u sáng

2 3 4 5 6

?? Tác d ng c a g ng ph n chi u 3

?? Hình d ng c a g ng ph n chi u.

?? B trí các bóng đèn pha

6.1 H th ng chi u sáng

èn pha

a) èn s i đ t 1- s i dây pha

2 s i dây c t

2- s i dây c t 3- g ng che 4- Môi tr ng khí

3 4

b) èn Xê-nôn

1 2 Các đi n c c

1 2

1, 2- Các đi n c c 3- Bu ng khí

Trên các ô tô hi n đ i có trang b các h th ng t đ ng c m nh n c ng

đ ánh sáng đ n ng c chi u và đi u khi n c ng đ ánh sáng đèn g g g g pha.

Khi xe đi trên đ ng m p mô h th ng t đ ng đi u ch nh h ng đèn Khi xe đi trên đ ng m p mô, h th ng t đ ng đi u ch nh h ng đèn pha đ gi đ c h ng c a chùm ánh sáng không đ i.

Khi ô tô đi vào đ ng vòng h th ng t đ ng đi u ch nh h ng đèn pha Khi ô tô đi vào đ ng vòng, h th ng t đ ng đi u ch nh h ng đèn pha quay theo chi u quay c a vành lái đ đ m b o soi sáng t t quãng

đ ng cong mà xe s đi vào.

M t s ôtô chuyên dùng còn có thêm đèn hi u và còi hi u u tiên.

Các thi t b thông tin g m các thi t b ch th tr ng thái ho t đ ng c a

đ ng c và ô tô: báo nhi t đ , báo d u bôi tr n, báo t c đ ,… Các thông tin v tr ng thái ho t đ ng c a đ ng c và ô tô đ c trao đ i v i nhau

i á ECU t thà h h th thô ti à t thô t ê ô tô

gi a các ECU t o thành h th ng thông tin và truy n thông trên ô tô

6.2 H th ng thi t b tín hi u

èn báo r

1- c quy 2- c u chì 3- khóa đi n 4- m ch và

r -le đèn r 5- công t c đèn báo r 6- công t c đèn báo s c 7 đèn báo b t đèn báo r

?? Tác d ng c a đèn báo r

đèn báo s c 7- đèn báo b t đèn báo r

?? Màu s c c a đèn báo r

?? Cách sáng c a đèn báo r

6.2 H th ng thi t b tín hi u

còi đi n

1- còi đi n; 2- ti p đi m;

3- c n ti p đi m; 4- nút công t c còi; 5- r -le còi;

6- c quy

1- Màng rung 6

1

g g 2- T m b o v 3- T m t ti p đi m 4- Ti p đi m

5 2

5- Lõi thép t 6- Cu n dây 4

3 ?? Các lo i còi trên ô tô

?? Nguyên lý làm viêc c a còi đi n

1 2 3

4 5 6 1

2 3 4

5 6

4

5

6 4

4 5

6 a) 4x2

8

5 5

5

5

5 5

1,2,3

5 6

7.2 Các d ng b trí HT L

HT L c khí có c p

trên ô tô buýt

a) 5

6 6

b) 1,2,3

5 6 6

c) 1,2 ,3 5

6

d) 1,2,3

6

6

d) , ,

5 6

e) 1,2,3

5 6

9 8

?? C u t o

?? Nguyên lý làm vi c

?? Mô men li h p ph thu c gì Tr ng thái đóng Tr ng thái m

15

?? So sánh các lo i lò xo ép

Bi n d ng δ(mm) A

B

6 10

12 12

X ng đ a Moay

6 2

5 6

5 10

?? Phân lo i

?? L c và hành trình đi u khi n

3 4 7

13

1 2 7

9 A

11 10 4

8.4 M t s li h p khác

8.4.1 Li h p th y p y đ ngg

5 2

4

7 1

2 3 4

1

2 3 5

6 5

1 Bá h đà

3 4

?? ã h c nh ng gì

?? ã h c nh ng gì

?? Còn nh đ c bao nhiêu

Ly h p ô tô

dual mass clutch

Ly h p ô tô

Ly hîp ly t©m

2- áp suất làm việc cao, đòi hỏi kết cấu phải làm kín phức tạp

3- Không có khả năng tự điều chỉnh mô men truyền qua ly hợp nh− ly hợp thủy động

với mô men cản trên trục bị động

2- ở số vòng quay thấp của động cơ, mô men

truyền qua ly hợp nhỏ, coi nh− cắt ly hợp

3 Giả đ−ợ tải t độ tá d lê độ ơ à hệ thố

3-Giảm đ−ợc tải trọng động tác dụng lên động cơ và hệ thống

truyền lực khi thay đổi đột ngột chế độ hoạt động của ôtô do mô men truyền qua ly hợp biến đổi từ từ hơn so với ly hợp ma sát

men truyền qua ly hợp biến đổi từ từ hơn so với ly hợp ma sát

4- Điều khiển đơn giản (không cần điều khiển), không cần điều chỉnh

trong quá trình sử dụng bởi các chi tiết của ly hợp hầu nh− không bị mòn

Ly h p ụ tụ

ủ

Ly hợp thủy động – nhược điểm

Ly hợp thủy lực

1- Trong quá trình làm việc, ly hợp thủy động có độ trượt giữa phần chủ

động và bị động lớn hơn ly hợp ma sát do đó gây tổn thất công suất của

động và bị động lớn hơn ly hợp ma sát, do đó gây tổn thất công suất của

động cơ và tăng suất tiêu hao nhiên liệu của động cơ

2- Không thể mở hoàn toàn, dứt khoát ly hợp do luôn có sự truyền động năng của dòng chất lỏng sang bánh tuốc bin, ngay cả khi tốc độ của động cơ thấp Điều này gây khó khăn cho việc gài số

3 Cần dùng dầu đặc biệt có độ nhớt thấp và có nhiệt độ đông đặc thấp 3- Cần dùng dầu đặc biệt có độ nhớt thấp và có nhiệt độ đông đặc thấp

để tránh ảnh hưởng của thời tiết đến hoạt động của ly hợp

4- Không thể phanh đỗ ôtô bằng phương pháp gài số

?? C u t o

?? NLLV

?? c đi m và ph m vi s d ng

Z 2 Z’ 2

Z 1 Z’ 1

Z L1 Z’ L

9.2.2 H p s c khí 3 tr c

9.2 H p s c khí có c p (MT- h p s th ng) (t)

9.2.2 H p s c khí 3 tr c

HW: S đ hóa, trình bày NLLV V tách các tr c

Z

ZL

ZoZ’o

L o

Zo, Z’o: C p BR s th p T: V trí gài th ng

H: V trí gài s cao (truy n t ng)

5

1211

4

8B

HSHT3

8T

9.3 H p s t đ ng (AT)

?? NLLV

Bi n mô th y l c

?? NLLV

đ ng yên quay ch mb) Bánh T

c) Bánh T quay nhanh

1 Kh p m t chi u 2 X ng đ a li h p

3 Khoang d u v 4 T m ma sát 5 Giá b t

bánh b m 6 Khoang d u ép 7 Pit tông ép

bánh b m 6 Khoang d u ép 7 Pit tông ép

8 Bánh tua bin 9 Bánh b m 10 Bánh

ph n ng 11 Tr c ra c a bi n mô

9.3 H p s t đ ng (AT)

Bi n mô th y l c

v i khâu ch đ ng khi n

g

Bánh r ng bao c đ nh

Bánh r ng

Bánh r ng bao

C n d n và Bánh r ng Bánh r ng = 1 (truy n bánh r ng

m t tr i

th ng) Cùng chi u

?? Tính t s truy n c a c c u HT: i = Zb đ/Zbđ ho c K

C R

ω ω

S

R S

Rr

r Z

Z

9.3 H p s t đ ng (AT)

H p s hành tinh Simpson

B ng các tr ng thái làm vi c c a c c u hành tinh Simpson

B ng các tr ng thái làm vi c c a c c u hành tinh Simpson

và kh n ng ng d ngKhâu ch

đ ng Khâu b đ ng Khâu ch u liên k t

T s truy n i

9.3 H p s t đ ng (AT)

H p s hành tinh Ravigneaux

Struy n

9.3 H p s t đ ng (AT)

94

8 a ma sát r ng trong 9 Vòng

ch n

9.3 H p s t đ ng (AT)

H p s hành tinh – li h p

?? T i sao c n van m t chi u t i pít tông

9.3 H p s t đ ng (AT)

H p s hành tinh – phanh

?? So sánh li h p nhi u đ a và phanh nhi u đ a

9.3 H p s t đ ng (AT)

H p s hành tinh – phanh

?? So sánh li h p nhi u đ a và phanh nhi u đ a

9.3 H p s t đ ng (AT)

H th ng đi u khi n

?? Phân tích đ th ng ng chuy n s trên hình v

9.3 H p s t đ ng (AT)

H th ng đi u khi n

?? So sánh ng ng chuy n s các ch đ làm vi c c a HST

?? Ý ngh a vi c b trí các ch đ làm vi c khác nhau c a HST

áy ch a d u

14

5

4 6

10 14

B: Phanh đai S1 S2 Bánh r ng trung tâm

12 17

CCHT: C c u hành tinh

9.3 H p s t đ ng (AT)

H th ng đi u khi n

B đi u khi n áp

V trí b óm ga

B ki m soát và báo l i (ch n đoán)

BMM

khi n HSHT

- T c đ ô tô

- V trí c n ch n s

- Công t c LOCK-UP Công t c OD

(ch n đoán)

H van đi u khi n th y l c

- Công t c OD

- Nhi t đ d u

- Áp su t d u

- V trí van th y l c Khóa đi n

C m role

đi n t

B đi u khi n trung tâm ECT ECU

9.3 H p s t đ ng (AT)

H th ng đi u khi n

9.4 H p vô c p (CVT)

?? So sánh AT và CVT

c p d u

H: Bánh r ng bao S: Bánh r ng trung tâm

K1

8

S: Bánh r ng trung tâm PT: Giá hành tinh

K1,K2: li h p khóa

1 V h p s

2 Tr c ch đ ng S

S 5

6 Bánh đai ch đ ng

7 Xi lanh ép

8 N a bánh đai c đ nh 3

4

9.5 H p s li h p kép (DCT)

?? So sánh DCT ~ MT

?? So sánh DCT ~ AT

9.5 H p s li h p kép (DCT)

8 9 10

11 1M t n i ra c u tr c

Dòng truy n

s th p b) S đ c u t o 8

3 4

12 13 14 15

c u tr c 2Kh p gài c u tr c 3BR s cao

4Kh p gài s cao 5BR trung gian 6Kh p gài s th p 7Tr c ch đ ng Dòng truy n

R

5

11 13

16 23

g

s cao

B vi sai

Ra c u sau

16 17 18

19 20 21

`

22 23

1BR ch đ ng 2BR gài t i

3 ng gài s th p 4BR s th p

5Tr c trung gian 6BR s th p

a) M t c t c u trúc

Hình  9.48: H p phân ph i hai c p s   p

7V vi sai 8Tr c ra c u sau

9 BR ra c u sau 1BR vi sai

1Óng gài s cao 1Vành ma sát đ ng t c

truy n  có b  vi sai bánh r ng côn

1Vành r ng gài 1Tr c ra c u tr c

1 ng gài trên c u tr c

1 ng gài trên v vi sai 1

10 Các đ ng và kh p n i m m

10.1 Ch c n ng, phân lo i tr c các đ ng

?? Trên ô tô, tr c các đ ng đ c s d ng nh ng đâu

?? Nh ng tr c đó đ c thay b ng tr c li n thì có đ c không t i sao

?? Nh ng tr c đó đ c thay b ng tr c li n thì có đ c không, t i sao

?? K các lo i tr c các đ ng trên ô tô (theo công d ng, theo đ c đi m đ ng h c và theo k t c u)

10.2 Các đ ng khác t c

Nguyên lý và quan h đ ng h c các đ ng khác t c

?? Góc nghiêng gi a các tr c các đ ng nh h ng t i v n t c ntn

15 o

30

0 45 90 135 180 O

, 0,6

10.3 Các đ ng đ ng t c

S đ c u t o kh p các đ ng đ ng t c ki u Bendix-Weise

?? c đi m s d ng c a các đ ng này

8 7

7

2

11 C u ô tô

11.1 Phân lo i, ch c n ng và c u t o chung

?? Nêu các lo i c u ô tô

?? Phân tích các ch c n ng c a ôtô.

?? Mô t c u t o chung c a m i lo i c u ô tô ( đ th c hi n đ c ch c n ng c a mình)

?? Mô t c u t o chung c a m i lo i c u ô tô ( đ th c hi n đ c ch c n ng c a mình)

?? Các lo i b truy n bánh r ng đ c s d ng trong TLC ô tô

?? Phân tích u, nh c đi m c a các lo i bánh r ng côn trong TLC

11.2 Truy n l c chính

Truy n l c chính đ n bánh r ng côn

1 4

11.2 Truy n l c chính

Truy n l c chính đ n bánh r ng tr

?? TLC trên hình thu c lo i nào,

ng d ng trên lo i xe nào

11.2 Truy n l c chính

Truy n l c chính kép

9 5 5

4 3

7 8

6 7

1

2 1

?? Yêu c u khi đi u ch nh TLC

?? Yêu c u khi đi u ch nh TLC

?? Cách đi u ch nh TLC

- Theo kh n ng h n ch tr t (khóa vi sai):

?? Nêu các lo i vi sai theo các cách phân lo i nêu trên

?? T i sao c n khóa vi sai

®©y cã d¹ng ch÷ thËp)

?? Trình bày s làm vi c c a b VS này

?? Quan h đ ng h c và l c h c c a vi sai này

11.3 B vi sai

Vi sai t ng ma sỏt

1 Vμnh răng bị động của truyền lực chính, 2,3 Các nửa vỏ

hμnh tinh, 6 Trục chữ thập, 7,8 Đệm tỳ l−ng của các bánh răng, 9 Vòng ma sát ngoμi, 10 Vòng ma sát trong.

?? Nguyờn t c c u t o đ t ng ma sỏt cho cỏc b vi sai

?? Nguyờn lý làm vi c

?? c đi m làm vi c

?? Nh n xét gì v chi u dài các bán tr c trên m t c u

?? T i sao có c p bán tr c dài ng n khác nhau

?? c đi m làm vi c khi hai bán tr c có đ dài khác nhau

?? Bi n pháp k t c u h n ch nh c đi m do hai bán tr c có đ dài khác nhau