bai 38 sinh 11

Kiến thức - Kể tên các hoocmon ảnh hưởng đến quá trình ST & PT ở động vật có xương sống và không xương sống - Trình bày được ảnh hưởng của hoocmôn đối với sự sinh trưởng và phát triển ở [r]

Tuần: 04 Ngày dạy: 18/02/2013 Lớp dạy: 11C8

Tiết PPCT: 39

Ngày soạn: 31/01/2013

GIÁO ÁN THỰC TẬP GIẢNG DẠY

Họ và tên SV: Trần Ánh Loan MSSV: DSB091064 Ngành: Sư phạm sinh Trường TTSP: THPT Nguyễn Hữu Cảnh

GVHD: Võ Thị Kim Loan

BÀI 38 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT

I MỤC TIÊU

Sau khi học xong bài này, HS phải:

1 Kiến thức

- Kể tên các hoocmon ảnh hưởng đến quá trình ST & PT ở động vật có xương sống và không xương sống

- Trình bày được ảnh hưởng của hoocmôn đối với sự sinh trưởng và phát triển ở động vật có xương sống và không có xương sống

- Giải thích được 1 số hiện tượng bình thường của cơ thể

* Trọng tâm: Vai trò của các hoocmon trong sự điều hòa sinh trưởng và phát triển ở động vật.

2 Kỹ năng

- Thể hiện sự tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ, lớp

- Lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ý tưởng

- Tìm kiếm và xử lí thông tin về các nhân tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động vật và một số biện pháp điều khiển sinh trưởng và phát triển ở động vật và người

3 Thái độ

- Có thế giới quan khoa học khi nghiên cứu, giải thích một số hiện tượng như người lùn, người khổng lồ …

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án

- Sơ đồ phóng to hình 38.1, 38.2, 38.3 SGK

2 Chuẩn bị của học sinh

- SGK và dụng cụ học tập

III PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

- Diễn giảng nêu vấn đề

- Vấn đáp – tìm tòi

- Thảo luận nhóm

- Độc lập nghiên cứu SGK

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp (1p)

2 Kiểm tra bài cũ (4p)

1 Phân biệt sinh trưởng và phát triển? Cho ví dụ?

2 Quá trình phát triển của động vật được chi làm mấy kiểu phát triển? Kể tên và cho ví dụ

3 Phát triển của ếch thuộc kiểu biến thái hoàn toàn hay không hoàn toàn? Tại sao?

3 Giảng bài mới (36p)

Câu dẫn: Ở động vật cũng giống như ở Thực vật, quá trình sinh trưởng và phát triển đều bị

chi phối bởi các yếu tố bên trong và bên ngoài Vậy ở động vật, có những yếu tố nào làm ảnh

hưởng? Ảnh hưởng như thế nào? Để trả lời các vấn đề đó, chúng ta đi vào tìm hiểu nội dung của bài hôm nay

Hoạt động 1: Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng

và phát triển của động vật có xương sống (23p) Mục tiêu:

- Kể tên được các hoocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật có xương sống

- Nêu được tác dụng và nơi sản xuất ra các hoocmon

- Giải thích được 1 số hiện tượng bình thường của cơ thể

- Liên hệ thực tế để phòng tránh 1 số bệnh liên quan

Cách tiến hành

GV: Giới thiệu có những

nhân tố làm ảnh hưởng đến

quá trình ST & PT ở động

vật Nhân tố bên trong bao

gồm di truyền (ví dụ sự sinh

trưởng của gà Ri đạt khối

lượng 1,5kg và gà Hồ trưởng

thành đạt khối lượng 3 –

4kg), giới tính và hoocmon

Bài này chỉ đề cập đến

hoocmon Hoocmon là nhân

tố bên trong ảnh hưởng đến

sinh trưởng và phát triển của

động vật Và sự ảnh hưởng

của hoocmon đến sinh trưởng

và phát triển của động vật thì

khác nhau

GV: Y/c HS trình bày những

hiểu biết của mình về

hoocmon động vật? (khái

niệm, đặc tính)

GV: Nhận xét và bổ sung

thêm ví dụ:

+ TĐC & TĐNL: insulin,

glucagon

+ Cân bằng nội môi:ACTH

của tuyến yên

Ngoài ra còn có 1 số

hoocmon tham gia quá trình

điều tiết sự thích nghi và sự

HS: Lắng nghe

HS: Suy nghĩ và trả lời

HS: Lắng nghe và ghi

chú

I NHÂN TỐ BÊN TRONG

* Hoocmon:

- Khái niệm: là những chất truyền tin hóa học

được tuần hoàn theo máu đi từ cơ quan sản sinh ra nó đến các cơ quan tiếp nhận để phát huy tác dụng sinh lí của nó theo phương thức điều hòa ngược

- Đặc tính:

+ Điều tiết các quá trình ST và PT của cơ thể

+ Điều tiết các quá trình TĐC và TĐNL của cơ thể

+ Điều tiết cân bằng nội môi

1 Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật có xương sống.

Tên hoocmon

Nơi sản xuất

Tác dụng sinh lí

Hoocmon sinh trưởng (GH)

Tuyến yên

- Kích thích phân chia

tế bào và tăng kích thước của tế bào qua tăng tổng hợp prôtêin

- Kích thích phát triển xương

Tiroxin Tuyến

giáp

- Kích thích chuyển hoá

ở tế bào

- Kích thích quá trình sinh trưởng bình thường

sinh sản

GV: Đặt vấn đề: Tại sao, trên

thế giới có người cao gần 3m,

lại có người cao chưa gần

1m? Tại sao có người bị bệnh

bướu cổ? Để tìm hiểu xem

hoocmon nào ảnh hưởng đến

sự sinh trưởng và phát triển ở

động vật có xương sống

GV: Treo sơ đồ hình 38.1

SGK và Y/c HS quan sát hình

nêu tên những hoocmôn ảnh

hưởng đến sinh trưởng và

phát triển của động vật có

xương sống?

GV: Nhận xét

GV: Các hoocmôn đó do

tuyến nội tiết nào tiết ra?

GV: Nhận xét

GV: Cho học sinh xem hình

phóng to 38.1 Thảo luận

nhóm 4em/nhóm hãy nêu vai

trò của các hoocmon đó?

GV: Nhận xét và cung cấp

thêm thông tin

+ GH: Thừa bị bệnh khổng lồ

còn thiếu bệnh lùn

+ Hoạt động của Tiroxin (Iot

là thành phần cấu tạo nên

Tiroxin, nên ăn thiếu iot sẽ

dẫn đến bệnh Bướu cổ và

thừa thì bệnh bướu cổ lồi

mắt) Riêng đối với lưỡng cư

nếu thiếu thì nòng nọc không

biến đổi thành ếch

GV: Làm rõ thêm cho học

sinh hiểu về đặc điểm sinh

dục phụ thứ cấp (Con đực và

con cái không chỉ khác nhau

về cơ quan sinh dục mà còn

khác nhau về nhiều đặc điểm

hình thái sinh lí Được gọi là

tính trạng sinh dục phụ thứ

cấp Đàn ông có râu, giọng

nói trầm, cơ bắp phát triển,…

Nữ có ngực phát triển, mông

HS: Lắng nghe

HS: Quan sát và trả lời

HS: Lắng nghe và ghi

chú

HS: Suy nghĩ và trả lời HS: Lắng nghe và ghi

chú

HS: Dựa vào thông tin

SGK suy nghĩ và trả lời

HS: Lắng nghe và ghi

chú

HS: Lắng nghe và ghi

chú

của cơ thể

Riêng lưỡng cư tiroxin

có tác dụng gây biến thái nòng nọc thành ếch

Ơstrogen Buồn

trứng

Kích thích sinh trưởng

và phát triển mạnh ở giai đoạn dậy thì nhờ: + Tăng phát triển xương

+ Kích thích phân hoá

tế bào để hình thành các đặc điểm sinh dục phụ thứ cấp

Testosteron Tinh

hoàn

Kích thích sinh trưởng

và phát triển mạnh ở giai đoạn dậy thì nhờ: + Tăng phát triển xương

+ Kích thích phân hoá

tế bào để hình thành các đặc điểm sinh dục phụ thứ cấp

+ Tăng tổng hợp prôtêin, phát triển cơ bắp

 Iôt là thành phần cấu tạo nên tirôxin, do đó thiếu iôt trong thức ăn và nước dẫn đến thiếu tirôxin.:

+ Đối với lưỡng cư nếu thiếu tirôxin thì

nòng nọc không biến thành ếch được

+ Trẻ em thiếu tirôxin sẽ chậm lớn, chịu

lạnh kém, não ít nếp nhăn, trí tuệ thấp

to, giọng thanh,…)

GV: Làm rõ cho học sinh

hiểu về những thay đổi về

hình thái, sinh lý ở tuổi thành

thục sinh dục

GV: Yêu cầu học sinh xem

sơ đồ hình 38.2 SGK Hoạt

động nhóm và trả lời câu hỏi

mục trang 153, sau đó báo

cáo kết quả

GV: Nhận xét, chính xác hoá

và tổng hợp

GV: Hoocmon có bản chất là

lipi hoặc protein vì vậy trong

bữa ăn hằng ngày chú ta cần

chú ý khẩu phần ăn của mình

sao cho phù hợp để cơ thể ST

& PT bình thường

HS: Lắng nghe

HS: Suy nghĩ, thảo luận

và trả lời

HS: Lắng nghe và ghi

chú

Chuyển ý: ST & PT ở đa số động vật không xương sống có đặc điểm gì?  Vậy để biết yếu tố nào

dẫn đến việc sâu bọ lột xác và biến đổi hình thái thì ta sang tìm hiểu phần hai:Các hooc môn ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật không xương sống.

Hoạt động 2: Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng

và phát triển của động vật không xương sống (13p) Mục tiêu:

- Kể tên được các hoocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật không xương sống

- Giải thích được hiện tượng lột xác ở côn trùng

Cách tiến hành

GV: Treo hình 38.3 lên bảng

và yêu cầu quan sát tranh và

nghiên cứu thông tin trong

SGK trả lời câu hỏi:

+ Có những hoocmon nào

ảnh hưởng đến quá trình ST

& PT của côn trùng?

+ Nơi sản xuất của các

hoocmon? Tác dụng sinh lí?

+ Hãy giải thích nguyên nhân

lột xác ở sâu bướm và nguyên

nhân sâu bướm biến thành

nhộng và bướm?

GV: Nhận xét, đánh giá và bổ

sung kiến thức

GV: Giải thích sơ đồ hình

HS: Quan sát, suy nghĩ

và trả lời

HS: Lắng nghe và ghi

chú

HS: Quan sát, lắng nghe

I NHÂN TỐ BÊN TRONG

2 Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật không xương sống.

Tên hoocmon Nơi sản

xuất Tác dụng sinh lí

Ecđison Tuyến

trước ngực

+ Gây lột xác ở sâu bướm

+ Kích thích sâu biến thành nhộng

và bướm

Juvenin Thể

allata

+ Gây lột xác ở sâu bướm

+ Ức chế quá trình chuyển hoá sâu thành nhộng

+ Ta thấy sâu bướm lột xác

nhiều lần là do tác dụng của

eđixơn, nhưng không thể biến

thành nhộng và bướm được là

do tác dụng ức chế của

juvenin

+ Khi nồng độ juvenin giảm

đến mức không còn gây tác

dụng ức chế nữa thì eđixơn

làm cho sâu biến đổi thành

nhộng và sau đó thành bướm

GV: Liên hệ câu nói: Người

nông dân thường nói, sâu

bướm lột xác 5 lần mới thành

nhộng điều đó đúng hay

không?

GV: Nhận xét

và ghi chú

HS: Lắng nghe, ghi chú

và suy nghĩ trả lời

HS: Lắng nghe và ghi

chú

và bướm

4 Củng cố (3p)

Câu 1: Hoocmon kích thích sự phân chia tế bào, phát triển kích thước tế bào và kích thích phát triển xương là

A testostêrôn C hoocmon sinh trưởng

B ecđixơn và juvenin D ơstrôgen & Testostêrôn

Câu 2: Ở giai đoạn trẻ em, nếu tuyến yên sản xuất ra quá nhiều hoocmon sinh trưởng sẽ

A trở thành người khổng lồ C chậm lớn hoặc ngừng lớn

B trở thành người nhỏ bé D ST & PT bình thường

Câu 3: Sự biến thái của sâu bọ được điều hoà bởi những hoocmôn nào?

A tirôxin C ơstrôgen

B testostêrôn D ecđixơn và juvenin

Câu 4: Tác dụng của hoocmôn tirôxin?

A Gây lột xác ở sâu, bướm

B Kích thích sự phát triển xương

C Ức chế quá trình biến đổi nhộng thành bướm

D Gây biến thái nòng nọc thành ếch

Câu 5: Hậu quả của việc thiếu Iôt ở động vật non là

A sự phát triển trí tuệ kém C chậm lớn hoặc ngừng lớn

B chịu lạnh kém D cả a, b và c

Đáp án: 1C 2A 3D 4D 5D

5 Dặn dò (1p)

- Về nhà học bài và trả lời các câu hỏi trong SGK

- Xem trước bài 39: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT (tt)

- Soạn bài trong tập bài soạn

Võ Thị Kim Loan Trần Ánh Loan