Bài soạn sinh 8 ( CĐ Vận động) tiết 6 7 8 9 10 11 12

Phân biệt các loại xương - Đọc mục " Em có biết" - Xem trước nội dung bài 8: Cấu Tạo Tính Chất Của Xương Tiết 2 Hoạt động 3: Tìm hiểu cấu tạo của xương 17’ - Mục tiêu HĐ: HS chỉ ra được [r]

27/09/2021 27/09/2021 28/09/2021 08

8A 8B 8C

28/09/2021 02/10/2021 29/09/2021

09

8A 8B 8C 10

8A 8B 8C 11

8A 8B 8C 12

8A 8B 8C

Nội dung 6: Thực hành: tập sơ cứu và băng bó cho người gãy xương Bài 12

III Xác định mục tiêu bài học

1 Kiến thức:

- Kể tên các phần của bộ xương người và xác định được vị trí các xương chính ngay trên

cơ thể mình

- Trình bày được các thành phần chính của xương

- Phân biệt được các loại khớp xương, nắm vững cấu tạo khớp động

- Hiểu được cấu tạo chung 1 xương dài Từ đó giải thích được sự lớn lên và dài ra củaxương

- Biết được thành phần hóa học và tính chất của xương

- Nêu mối quan hệ giữa cơ và xương trong sự vận động

- Giải thích được tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩa của sự co cơ

- Trình bày được nguyên nhân của sự mỏi cơ và nêu các biện pháp chống mỏi cơ

- Nêu được lợi ích của sự luyện tập cơ, từ đó mà vận dụng vào đời sống, thường xuyênluyện tập thể dục thể thao và lao động vừa sức

- Nêu ra đặc điểm thích nghi với dáng đứng thẳng với đôi bàn tay sáng tạo (có sự phânhóa giữa chi trên và chi dưới)

- Nêu ý nghĩa của việc rèn luyện và lao động đối với sự phát triển bình thường của hệ cơ

và xương

- Vận dụng kiến thức, tự đề ra các biện pháp chống cong vẹo cột sống ở học sinh

2 Kĩ năng

- Kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin khi đọc SGK

- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực

- Kĩ năng ứng xử, giao tiếp trong khi thảo luận

- Kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước nhóm, tổ, lớp

* Kĩ năng sống: Tự tin khi trình bày ý kiến, lắng nghe tích cực, tìm kiếm và xử lí thông

tin, vận dụng kiến thức của bài học vào cuộc sống

3 Thái độ:

- Xây dựng cho hs ý thức tự giác trong học tập Có tình yêu với môn học

- Hứng thú và quan tâm tới công tác bảo vệ chăm sóc sức khỏe của bản thân và cộngđồng

4 Định hướng phát triển các năng lực cho học sinh:

* Các năng lực chung:

- Năng lực tự học

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực tư duy sáng tạo

- Năng lực đưa ra các định nghĩa

+ Tôn trọng những thành tựu của khoa học trong nghiên cứu cơ thể người

+ Trung thực, khách quan, nghiêm túc trong làm việc và nghiên cứu khoa học;

+ Khiêm tốn, trách nhiệm, đoàn kết; phát huy tính sáng tạo của mỗi cá nhân, độc lập tựchủ trong suy nghĩ và hành động vì lợi ích chung

IV Xác định và mô tả mức độ yêu cầu:

BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC YÊU CẦU CẦN ĐẠT CHO CHỦ ĐỀ

và xác địnhđược vị trí cácxương chínhngay trên cơthể mình

- Nêu đượcchức năng của

bộ xương

- Nhận biết 3

xương xác địnhđược khớp đótrên cơ thể

- Hiểu được

xương cột sống

và ý nghĩa đốivới vận động

và lao động ởngười

- Vận dụngkiến thức giảithích một sốhiện tượng liên

xương: Trậtkhớp xương…

- Vận dụng vàliên hệ thực tếgiải thíchnguyên nhân,biểu hiện và

phòng tránhmột số bệnh líthường gặp về

- Hiểu đượcxương to ra vàdài ra như thếnào

- Đề ra biện

xương chắckhỏe

Cấu tạo và tính

chất của cơ

- Nêu đượctính chất củacơ

- Hiểu nguyênbản chất của co

cơ và dãn cơ ýnghĩa của hoạtđộng co cơ

- Đề ra biệnpháp giúp hệ

cơ phát triểntốt

Hoạt động của

cơ

- Biết đượcnguyên nhândẫn đến hiệntượng mỏi cơ

- Hiểu được vaitrò quan trọngcủa luyện tập

cơ và chỉ ra cácphương phápluyện tập phùhợp

- Đề ra biệnpháp giúp tăngcường khảnăng làm việccủa cơ và biệnpháp chốngmỏi cơ

- Biết được cácđiều cần chú ýkhi bị gãy

xương

- Hiểu quytrình thao tác

sơ cứu và băng

bó cố định chongười bị tainạn gãy xương

Thực hành sơcứu và băng bó

cố định chongười bị tainạn gãy xương

Tiến hóa của

hệ vận động

- Nhận biếtđược những néttiến hoá của bộxương người

- Thấy được sựphù hợp vớidáng đứngthẳng, lao độngcủa hệ vậnđộng ở người

- Hiểu ý nghĩacủa việc rènluyện và laođộng đối với sựphát triển bìnhthường của hệ

cơ và xương

- Vận dụngkiến thức, tự đề

ra các biệnpháp chốngcong vẹo cộtsống ở họcsinh

V Biên soạn các câu hỏi, bài tập theo mức độ yêu cầu

- Hệ thống câu hỏi và bài tập nằm trong tiến trình hoạt động

VI Thiết kế tiến trình dạy và học:

1 Chuẩn bị của GV và HS:

1.1 Chuẩn bị của GV:

- Thiết bị máy chiếu, máy tính

- Mô hình bộ xương người

- Dụng cụ thí nghiệm

- Tranh cấu tạo của xương và các loại khớp

- Mô hình bộ xương thú (nếu có)

- Phiếu học tập

- Tranh vệ sinh về bộ xương

- Tranh: Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ

- Học sinh chuẩn bị nẹp dài 30-40cm dày 0,6-1cm 4 cuộn băng y tế hoặc vải (rộng 4-5cmdài 2m)

- Tranh sai khớp gãy xương

1.2 Chuẩn bị của HS:

- Ôn lại kiến thức về bộ xương thỏ

- Chuẩn bị dụng cụ thực hành theo nhóm đã phân công

2 Phương pháp:

- Phương pháp: Thảo luận nhóm, vấn đáp tìm tòi

- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ, trình bày 1 phút, Vấn đáp, so sánh

GV chiếu video“ Các vận động viên đang tập luyện thể dục thể thao“-1p

GV Giao nhiệm vụ cho HS: Cá nhân quan sát, chú ý đến các xương và cơ tham gia phối

hợp giúp cơ thể vận động viên chuyển động

*HĐ nhóm bàn: Trong thời gian 1p, hãy kể tên các xương và cơ tham gia phối hợp giúp

cơ thể vận động viên chuyển động mà em biết Yêu cầu viết ra bảng nhóm Nhóm nàoviết được nhiều và chính xác nhất sẽ dành chiến thắng

HS

- Cá nhân xem video, liên hệ thực tế để trả lòi

- HĐ nhóm bàn 1p, thực hiện nhiệm vụ học tập theo yêu cầu của GV

GV Trợ giúp HS khi cần thiết Đánh giá hoạt động của HS

GV đặt câu hỏi: (?) Cho biết các cơ quan nào nằm trong hệ vận động?

HS: Cơ và xương

GV: Cơ và xương phối hợp với nhau như thế nào để giúp cơ thể vận động?

HS trả lời theo ý hiểu của mình có thể đúng có thể sai

=> Trong QT tiến hóa, sự vận động của cơ thể có được là nhờ sự phối hợp hoạt động của

hệ cơ và bộ xương Cấu tạo hệ vận động như thế nào để phù hợp với dáng đứng thẳngcủa người? Làm thế nào để có hệ vận động khỏe mạnh? …Chúng ta sẽ cùng nghiên cứutrong chủ đề “Vận động”

c Sản phẩm HĐ:

- Nội dung bảng nhóm

- GV giới thiệu chủ đề

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của bộ xương (25’)

- Mục tiêu HĐ:

+ Trình bày được các phần chính và chức năng của bộ xương

+ Xác định được vị trí của các xương

- Phương pháp – KT: Hoạt động nhóm, cặp đôi, trách nhiệm cùng nhóm hoàn thành BT

được giao, nêu và giải quyết vấn đề

- Phương thức tổ chức hoạt động:

 Hoạt động nhóm

GV: Y/cầu học sinh quan sát kĩ mô hình bộ

xương người, đối chiếu với hình vẽ và thu

thập thông tin SGK→ Thảo luận nhóm bàn

(3') trả lời câu hỏi:

(?) Bộ xương người chia làm mấy phần?

Đặc điểm của mỗi phần?

HS: Tự quan sát, đối chiếu hình vẽ, thu

thập thông tin và trao đổi nhóm

+ Xương lồng ngực: gồm xương sườn và xương ức

- Xương chi: gồm + xương tay: x đai vai, x cánh tay, x cẳng tay, x bàn tay

+ xương chân: x đai hông, x đùi, x cẳng chân, x bàn chân

+ HD xác định các xương ghép tạo khối

xương mặt

HS hoàn thành PHT theo yêu cầu của GV

GV (?) Bộ xương người thích nghi với

dáng đứng thẳng thể hiện ở những đặc

điểm nào?

(?) Xương tay và xương chân có đặc

điểm gì giống và khác nhau?

HS: Nêu được sự giống và khác nhau

→ Giống: Đều có các phần tương ứng.

→ Khác:

+ Kích thước

+ cấu tạo khác nhau của đai vai, đai

hông

+ Sự xắp sếp và đặc điểm hình thái của

xương cổ tay, cổ chân, bàn tay bàn chân

GV: Mở rộng thêm: Có sự khác nhau đó là

do đâu?

→ Sự khác nhau đó là kết quả của sự

phân hoá tay và chân trong quá trình tiến

hóa thích nghi với tư thế đứng thẳng và

phù hợp vơi chức năng lao động

* Hoạt động cặp đôi 2’

- Phát cho nhóm HS 1 số hình ảnh về

xương cột sống của loài: Ếch, Bò sát, bồ

câu, thỏ, con người ( PHT 2)

- Yêu cầu HS nhận dạng và chỉ ra điểm

khác biệt

GV Nhận xét, chuẩn hóa kiến thức

GV: Y/cầu hs n/cứu .SGK, kết hợp quan

sát sơ đồ hình 7.1/SGK (quan sát mô hình

bộ xương người)

(?) Bộ xương có vai trò gì?

* Vai trò của bộ xương

- Tạo khung giúp cơ thể có hình dạng nhấtđịnh ( dáng đứng thẳng)

- Làm chỗ bám cho các cơ, giúp cơ thể vậnđộng

- Bảo vệ các nội quan

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

? Xương đầu gồm những

xương chính nào?

? Xác định các xương ghép

tạo khối xương sọ, khối

xương mặt

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

I Xác định bộ xương của loài

(1)………

(2)………

(3)………

(4)………

II Nêu sự khác biệt của xương cột sống của người so với các loài còn lại a………

b………

c………

d………

e………

( 1) (2)

(3)

( 4)

c Sản phẩm HĐ:

- Kết quả thảo luận nhóm, nội dung PHT

- Nội dung kiến thức

Hoạt động 2: Tìm hiểu các khớp xương (12’)

- Mục tiêu HĐ: HS chỉ rõ 3 loại khớp xương dựa trên khả năng cử động và xác định

được khớp đó trên cơ thể

- Phương pháp - KT: Quan sát, động não,hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề,

quan sát thí nghiệm

- Phương thức tổ chức hoạt động:

GV: Y/c hs n/cứu  SGK, kết hợp quan sát sơ đồ

răng cưa → không cử động được.

GV (?) Trong bộ xương người loại khớp nào

chiếm nhiều hơn?

(?) Điều đó có ý nghĩa như thế nào đối với hoạt

động sống của con người?

- Kết quả thảo luận nhóm

- Nội dung kiến thức

* Hướng dẫn HS học ở nhà và chuẩn bị bài sau (1’) (Tiết 2 của chủ đề )

- Ôn lại những kiến thức đã học

Hoạt động 3: Tìm hiểu cấu tạo của xương (17’)

- Mục tiêu HĐ: HS chỉ ra được cấu tạo của xương dài, xương ngắn, xương dẹt và chức năng

của nó

- Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, động não

- Phương thức tổ chức hoạt động:

GV: Sức chịu đựng rất lớn của xương có liên

quan gì đến cấu tạo xương Chắc chắn

xương phải có cấu tạo đặc biệt →

GV: Không dạy chi tiết,chỉ dạy phần chữ

đóng khung cuối bài

(?) Cho biết các phần của xương dài?

- Gồm đầu xương và thân xương

(?) Cấu tạo hình ống, nan xương ở đầu

xương xếp vòng cung có ý nghĩa gì đối với

chức năng đỡ của xương?

HS: Cấu tạo hình ống giúp xương nhẹ và

vững chắc

- Nan xương ở đầu xương xếp vòng cung

giúp phân tán lực TD làm tăng khả năng

chịu lực

→ Liên hệ: người ta vận dụng kiểu Ct hình

ống của xương và cấu trúc hình vòm vào kỹ

thuật xây dựng đảm bảo cho độ bền vững mà

tiết kiệm được nguyên liệu

I/ Cấu tạo của xương 1/ Cấu tạo của xương dài

- Xương có cấu tạo gồm màng xương, môxương cứng và mô xương xốp

- Xương dài có cấu trúc hình ống, môxương xốp ở 2 đầu xương, trong xương

VD: Làm trụ cầu, vòm cửa…

GV: Từ các nội dung trên y/c hs tự rút ra kết

luận

GV: Không dạy chi tiết,chỉ dạy phần chữ

đóng khung cuối bài

HS: Tự thu thập thông tin trong SGK

Tự liệt kê xương dẹt và xương ngắn (xương

đốt sống, xương ngón tay chân )

chứa tủy đỏ (ở trẻ em) hoặc tủy vàng ởngười lớn

2/ Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt

- Cấu tạo:

+ Ngoài là mô xương cứng

+ Trong là mô xương xốp

- Chức năng: Chứa tủy

c Sản phẩm HĐ:

- Kết quả thảo luận nhóm

- Nội dung kiến thức

Hoạt động 4: Tìm hiểu sự to ra và dài ra của xương (15’)

- Mục tiêu HĐ: HS chỉ ra được xương dài ra do sụn tăng trưởng, to ra nhờ các tế bào

màng xương Liên hệ thực tế đề ra biện pháp bảo vệ xương, phát triển xương

- Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, động não

- Phương thức tổ chức hoạt động:

GV: Y/c hs n/cứu  SGK, kết hợp quan sát

hình 8- 4,5/SGK chú ý tới vị trí của sụn tăng

trưởng

(?) Cho biết vai trò của sụn tăng trưởng?

(?) Tại sao ở tuổi thiếu niên xương phát

triển nhanh, còn đến tuổi trưởng thành xương

phát triển chậm lại?

HS: Tự thu thập thông tin, kết hợp quan sát

hình vẽ

- Sụn tăng trưởng có vai trò hóa thành xương

-Vì ở tuổi thiếu niên do sụn phát triển hóa

thành xương, còn ở người trưởng thành sụn

hết khả năng phát triển hoặc phát triển chậm

GV: Liên hệ thực tế, giáo dục hs ý thức bảo

vệ bộ xương chắc khỏe và y/c hs tự rút ra kết

- Xương dài ra do sự phân chia các tế bào

ở lớp sụn tăng trưởng

c Sản phẩm HĐ:

- Kết quả thảo luận nhóm

- Nội dung kiến thức

Hoạt động 5: Tìm hiểu thành phần hóa học và tính chất của xương (12’)

- Mục tiêu HĐ: Thông qua thí nghiệm, HS chỉ ra được 2 thành phần cơ bản của

xương có liên quan đến tính chất của xương – liên hệ thực tế

- Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, động não

- Phương thức tổ chức hoạt động:

GV: Mô tả TN01 trước lớp: Thả 1 xương đùi

ếch vào cốc đựng dung dịch HCl 10%

GV: Không dạy chi tiết,chỉ dạy phần chữ

đóng khung cuối bài

III/ Thành phần hóa học và tính chất của xương

- Xương gồm 2 thành phần chính là cốtgiao (chất hữu cơ) và muối khoáng Sự kếthợp giũa 2 thành phần này làm cho xươngbền chắc và có tính mềm dẻo

c Sản phẩm HĐ:

- Nội dung kiến thức

* Hướng dẫn HS học ở nhà và chuẩn bị bài sau (1’) (Tiết 3 của chủ đề )

- Ôn lại những kiến thức đã học

- Làm bài tập trong SBT

- Đọc mục "Em có biết"

- Xem trước nội dung bài 9: Cấu tạo và tính chất của cơ

Tiết 3

Hoạt động 6: Tìm hiểu tính chất của cơ (28’)

- Mục tiêu HĐ: HS thấy rõ được tính chất căn bản của cơ là sự co và dãn cơ Bản chất

của co cơ và dãn cơ

- Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, động não

HS hoạt động nhóm theo yêu cầu của GV.

HS nộp lại PHT 1, đại diện nhóm trình bày

II/ Tính chất của cơ

kết quả

GV chuẩn hóa kiến thức, đánh giá nhóm

GV yc hs quan sát hình 9.2 – 9.3

(?) Mô tả cơ chế phản xạ đầu gối, dựa vào

đó hãy giải thích cơ chế phản xạ ở đầu gối?

GV: khi có một kích thích tác động lên cơ

quan thụ cảm sẽ xuất hiện xung thần kinh

theo dây hướng tâm về TWTK, TWTK phát

lệnh theo dây li tâm tới cơ quan phản ứng

làm cơ co

GV: (?) Gập cẳng tay vào sát cánh tay, em

thấy bắp cơ ở trước cánh tay thay đổi như thế

nào? Vì sao có sự thay đổi đó?

HS: Ngắn và to (co cơ) vì Tơ cơ mảnh xuyên

sâu vào vùng phân bố của tơ cơ dày làm cho

tế bào cơ ngắn lại

GV :(?) Vậy tính chất của cơ là gì?

(?) Tại sao người bị liệt cơ không co

được?

HS rút ra kết luận

- Tính chất của cơ là co và dãn

- Cơ co khi có kích thích của môi trường

và chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh

(2) Cơ co và duỗi ra khi nào ?

(3) Co và duỗi cơ có ý nghĩa gì trong cuộc sống ?

c Sản phẩm HĐ:

- Kết quả thảo luận nhóm, nội dung PHT

- Nội dung kiến thức

+ Mức 3: Trả lời đúng câu (1), (2) (3) PHT 4 Kết quả thực hành nhóm chính xác Dọn

vệ sinh sạch Giữ trật tự tốt Thao tác thực hành đúng, khoa học, an toàn

Hoạt động 7: Tìm hiểu ý nghĩa của hoạt động co cơ (15’)

- Mục tiêu HĐ: HS thấy được ý nghĩa của hoạt động co cơ

- Phương pháp - KT: Quan sát, nêu và giải quyết vấn đề, động não

- Phương thức tổ chức hoạt động:

GV: Y/c hs quan sát tranh hình 9.4 và trả lời

các câu hỏi sau:

(?) Cho biết sự co cơ có tác dụng gì?

(?) Thử phân tích sự phối hợp hoạt động

co, dãn giũa cơ 2 đầu và 3 đầu ở cánh tay?

HS: Chú ý quan sát hình

- Cơ co giúp xương cử động dẫn tới sự vận

động cơ thể

- Các cơ này diễn ra đối kháng với nhau

GV: Sự sắp xếp các cơ trên cơ thể tạo thành

từng cặp đối kháng với nhau Cơ này dãn cơ

kia co và ngược lại

HS ghi nhớ kiến thức, rút ra KL

III/ Ý nghĩa của hoạt động co cơ

- Cơ thường bám vào hai xương qua khớp nên khi cơ co làm xương cử động dẫn tới

sự vận động của cơ thể

-Trong cơ thể luôn có sự phối hợp hoạt động của các nhóm cơ

c Sản phẩm HĐ:

- Nội dung kiến thức

* Hướng dẫn HS học ở nhà và chuẩn bị bài sau (2’) (Tiết 4 của chủ đề )

- Ôn lại một số kiến thức về lực, công cơ học

- Làm bài tập trong SBT

- Xem trước nội dung bài 10: Hoạt động của cơ

Tiết 4

Hoạt động 8: Tìm hiểu sự mỏi cơ (20’)

- Mục tiêu HĐ: HS chỉ rõ nguyên nhân mỏi cơ, từ đó có được biện pháp rèn luyện

bảo vệ cơ giúp cơ lâu mỏi, bền bỉ

- Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, động não

- Phương thức tổ chức hoạt động:

GV: Em đã bao giờ bị mỏi cơ chưa? Nếu bị

mỏi cơ thì có hiện tượng như thế nào ?

HS: Liên hệ bản thân để trả lời

GV: Mô tả thí nghiệm/sgk trên máy ghi công

cơ

GV (?) Qua kết quả trên cho biết khối lượng

như thế nào thì công sản sinh ra lớn nhất?

HS: Khối lượng càng nhỏ công sinh ra càng

lớn

II/ Sự mỏi cơ