Tôi nhận thấy việc dạy - học Thường thức mĩ thuật bậc THCS muốn đạt hiệu quả cao, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập trong thời đại phát triển thì việc giáo viên phải thường xuyên tìm tòi[r]
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay việc đổi mới phương phỏp dạy học mụn mĩ thuật núi riờng và cỏc mụn học khỏc núi chung, đó, đang thực hiện và đem lại hiệu quả cao Tuy nhiờn trong dạy học lấy học sinh làm trung tõm, muốn học sinh chủ động, tớch cực, sỏng tạo thỡ người giỏo viờn khụng chỉ ỏp dụng đơn thuần những phương phỏp đó được đổi mới mà phải thường xuyờn chủ động tỡm tũi, sỏng tạo ra những hỡnh thức dạy học hay, mới lạ, hấp dẫn để lụi cuốn, thu hỳt học sinh vào nội dung bài học
Đối với phõn mụn Thường thức mĩ thuật, đõy là phõn mụn cú kiến thức lớ thuyết dài, khú nhớ nếu giỏo viờn khụng biết cỏch vận dụng và sỏng tạo trong khõu tổ chức, hướng dẫn để lụi cuốn, tạo hứng thỳ cho học sinh học tập thỡ dễ dẫn đến sự nhàm chỏn, chai lỡ, thờ ơ, chắc chắn kết quả khụng cao trong cả dạy và học
Thực tế cho thấy một số giỏo viờn mĩ thuật cú tuổi nghề chưa nhiều thường e ngại dạy những bài học thuộc phõn mụn Thường thức mĩ thuật hoặc khi dạy những bài này thường vứng mắc, bối rối trong khõu thiết kế, tổ chức, hướng dẫn Qua kinh nghiệm dạy học trong nhiều năm và trong thực tế giảng dạy của những năm gân đây tụi đó ỏp dụng Tụi nhận thấy việc dạy - học Thường thức mĩ thuật bậc THCS muốn đạt hiệu quả cao, đồng thời đỏp ứng nhu cầu học tập trong thời đại phỏt triển thỡ việc giỏo viờn phải thường xuyờn tỡm tũi, sỏng tạo ra những phương phỏp dạy học tạo sự hứng thỳ và phỏt huy tớnh tớch cực, chủ động, sỏng tạo cho học sinh là điều vụ cựng cần thiết Đú chớnh là lớ do tụi lựa chọn nội dung để l m chuyên đềàm chuyên đề : “Tạo sõn chơi bổ ớch trong dạy - học Thường thức mĩ thuật”
Trang 2B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lí luận:
a Tạo hứng thú trong dạy - học Mĩ thuật
Hứng thú hiểu trong phạm vi dạy - học là sự hưng phấn, hứng khởi, thích thú, hăng hái, say mê trong của người dạy và người học Trái ngược với hứng thú là sự nhàm chán,
bệ rạc, uể oải, thờ ơ Trong dạy học nếu không tạo được sự hứng thú, chủ động cho học sinh thì sẽ dần dẫn đến sự chai lì, thụ động chán nản kiến thức lĩnh hội một cách mơ hồ
b. Tạo hứng thú trong dạy học Thường thức mĩ thuật
Môn mĩ thuật THCS có 4 phân môn bao gồm Vẽ theo mẫu, Vẽ trang trí, Vẽ trang và Thường thức mĩ thuật Trong đó phân môn Thường thức mĩ thuật là phân môn kiến thức
lí thuyết, mỗi bài học thường có nhiều kiến thức trong thời lượng một tiết (45 phút) Do vậy dạy thường thức mĩ thuật giáo viên cần phải biết xác định những phần trọng tâm của bài học, từ đó thiết kế, sáng tạo ra những hình thức tổ chức dạy học khác nhau tránh đơn thuần, trùng lặp Phải luôn tạo ra các cách thức mới lạ, hấp dẫn Bài học cần được triển
khai dưới hình thức như một sân chơi kiến thức mà học sinh là chủ thể của sân chơi đó,
còn giáo viên đóng vai trò như người đạo diễn, dẫn dắt chương trình, trọng tài Tất cả các kiến thức của mĩ thuật thế giới cũng như mĩ thuật Việt Nam được các em tìm hiểu,
khám phá thông qua các hoạt động trong một sân chơi lí thú.
2 Cơ sở thực tiễn
Từ thực tế giảng dạy môn mĩ thuật tôi thấy: Các em rất yêu thích Mĩ thuật, vì qua đó các em được tiếp xúc, làm quen với một số tác phẩm hội hoạ nổi tiếng của thiếu nhi không những ở trong nước mà cả của quốc tế Các em được vẽ tranh, vẽ những gì mình
mơ ước, mình yêu thích, tập trung trang trí góc học tập của mình, Đặc biệt khi áp dụng thử dạy học dưới dạng một sân chơi lí thú thì các em rất hứng khởi, hăng say, sôi nổi và kiến thức nắm rất nhanh, không chỉ vậy mà còn khắc sâu được kiến thức
3 Dạy - học tạo sân chơi bổ ích trong Thường thức mĩ thuật
a Mục đích:
- Thông qua nhiều hình thức hoạt động dạy học khác nhau học sinh được thể hiện bằng chính khả năng tư duy sáng tạo của mình
- Học sinh có cơ hội khám phá tìm hiểu, lĩnh hội kiến thức một cách sâu sắc, không bị động, áp đặt
b Yêu cầu đối với giáo viên:
Trang 3- Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập với các hình thức đa dạng phong phú, sinh động có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trưng của bài học thuộc phân môn Thường thức mĩ thuật, với đặc điểm trình độ học sinh, với điều kiện cụ thể của nhà trường
- Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá và lĩnh hội kiến thức Tạo được niềm tin, niềm vui, hứng khởi, thích thú cuốn hút vào nội dung bài học.- Sáng tạo, thiết kế được nhiều hình thức dạy học dưới dạng sân chơi lí thú bổ ích như:
“Giải mã bí ẩn”, “Khám phá mảnh ghép bức tranh”, “Ô chữ bí mậ”, “Trò chơi tiếp sức”, “Ai nhanh tay”, “ Du lịch thám hiểm”…
- Chuẩn bị các tài liệu liên quan đến bài học có trong các môn học khác như Lịch sử, Địa lí, Văn học v v…Sưu tầm những tranh ảnh minh họa đầy đủ sinh động
- Tích cực tham khảo học hỏi các chương trình sân chơi trên truyền hình và các kênh thông tin đại chúng khác
- Biết và sử dụng thành thạo vi tính, mạng Internet và các thiết bị, đồ dùng khoa học công nghệ thông tin khác
c Yêu cầu đối với học sinh
- Tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia vào các hoạt động học tập để tự khám phá, lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỉ năng
- Mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm của mình Tích cực thảo luận tranh luận, đặt câu hỏi cho bản thân, cho các thầy, cô giáo, cho các đội chơi đối phương
- Tích cực chuẩn bị đồ dùng trong học tập Biết xây dựng và thực hiện tốt kế hoạch học tập phù hợp với khả năng của mình
- Biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm các sản phẩm học tập của bản thân
và bạn bè
d.Trang thiết bị dạy – học
Phòng học chức năng Máy vi tính, mạng Internet, máy chiếu, màn hình chiếu, màn video Đồ dùng trực quan, bảng phụ, phụ kiện khác…
4 Thiết kế một số bài học cụ thể minh chứng cho chuyên đề
Tiết 24 ( Mĩ thuật lớp 7)
Trang 4Vài nét về mĩ thuật Ý (I-ta-li-a) thời kì Phục hưng
A Mục tiêu:
- Học sinh hiểu vài nét về văn hóa thời kì Phục hưng
- Nắm được các giai đoạn phát triển và các tác giả tác phẩm của mĩ thuật Ý thời kì Phục hưng
- Rèn luyện kỉ năng tư duy, chủ động, sáng tạo
- Có thái độ trân trọng, yêu mến các nền văn hóa nhân loại
B Chuẩn bị:
1 Tài liệu tham khảo
- Nguyễn Trân , Giáo trình lịch sử mĩ thuật thế , NXB Mĩ thuật 1996
Phạm Thi Chỉnh, Lịch sử mĩ thuật thế giới ( đề cương bài giảng của trường CĐSP Nhạc-Họa Trung ương) 1998
- Nghệ thuật Phục hưng, NXB 1998
2 Đồ dùng, thiết bị dạy – học:
- Chuẩn bị các thiết bị như máy tính, máy chiếu, màn chiếu
- Chuông : 4 cái
- Bảng phụ ghi sẵn các câu hỏi: 4 cái
- Tranh ảnh về mĩ thuật Ý thời Phục hưng
Học sinh cần chuẩn bị bảng phụ, bút nét to, tên đội
1 Phương pháp dạy học:
Thiết kế bài học dưới dạng một sân chơi kiến thức
C.Tiến trình dạy – học:
Giáo viên chia hoặc cho học sinh tự lựa chọn thành 4 đội chơi, đặt tên đội
Vòng chơi thứ nhất có tên gọi: Giải mã từ “Thời kì Phục hưng”
Giáo viên phổ biến luật chơi: Phần chơi này có 4 câu hỏi dưới dạng tư duy Các đội nghe câu hỏi, suy luận trả lời nhanh bằng cách bấm chông Trả lời dúng được 10 điểm Sai, đội khác trả lời được 5 điểm
Trang 5Câu hỏi 1 : Các bức tượng Mi-lo, Ô Guýt thuộc nền văn hóa cổ đại nhưng là của những nền văn hoá cổ đại nào?
Đáp án : tượng Mi-lo của Hi Lạp, tượng Ô Guýt của La Mã
Câu hỏi 2: Nền văn minh Hi Lạp, La Mã cổ đại phát triển đến thế kỉ nào
Đáp án: thế kỉ IV sau CN
Câu hỏi 3: hiểu gì về thuật ngữ “ thời kì Phục hưng”
Đáp án: là thời kì khôi phục và phát triển hưng thịnh hơn nền văn minh trước đó đã có Câu hỏi 4: Nêu đặc điểm cơ bản của thời kì Phục hưng ở Ý
Đáp án: Thời kì Phục hưng là thời kì của KH-KT, VH-NT phát triển rực rỡ đặc biệt là
mĩ thuật
Vòng chơi thứ 2 với tên gọi; Du lịch khám phá nền mĩ thuật Ý thời kì Phục hưng
Phổ biến luật chơi: vòng này có 3 câu hỏi dưới dạng tự luận 4 đội nghe câu hỏi, tìm hiểu trong SGK, trao đổi thảo luận , thống nhất trả lời vào bảng phụ trong thời gian 5 phút Tùy vào mức độ trả lời của từng đội để cho điểm, tối đa 10 điểm cho mỗi câu hỏi Câu hỏi 1: Mĩ thuật Ý phát triển qua mấy giai đoạn, tên các giai đoạn và thời giai của các giai đoạn đó
Đáp án: 3 giai đoạn, giai đoạn 1 là giai đoạn đầu tiên thế kỉ XIV Giai đoạn 2 là giai đoạn tiền Phục hưng thế kỉ XV Giai đoạn 3 là giai đoạn Phục hưng cực thịnh thế kỉ XVI
Câu hỏi 2 : Mĩ thuật Ý thời kì Phục hưng thường dùng đề tài gì? Nêu tên một số trung tâm nghệ thuật lớn trong các giai đoạn
Đáp án: Thường dùng đề tài : Tôn giáo và thần thoại Các trung tâm nghệ thuật lớn như: Phơ-lo-răng-xơ, Xiên- nơ ,Vơ-ni-dơ, Rô- ma
Câu hỏi 3: Nêu tên một số tác giả tiêu biểu qua các giai đoạn phát triển
Đáp án: Giai đoạn đầu có Họa sĩ Xi-ma-buy, họa sĩ Giốt-tô
Giai đoạn tiền phục hưng có họa sĩ Ma-dắc-xi-ô, họa sĩ Bốt-ti-xen-li
Giai đọan Phục hưng cực thịnh có rất nhiều tác giả đa tài như; Lê-ô-na
đờ Vanh-xi, Mi-ken-lăng-giơ, Ra-pha-en, Ti-xiêng, Tanh-tô-rê
Trang 6Vòng chơi thứ 3: có tên gọi Khám phá ô chữ bí mật
Có 8 ô chữ hàng ngang tương ứng với 8 câu hỏi Mỗi đội chơi có quyền trả lời 2 lượt, mỗi lượt đúng 10 điểm Nếu sai, đội khác nhanh tay bấm chuông trả lời 1 lần nếu đúng
5 điểm, sai trừ 2 điểm Nếu chưa hết 1 lượt chơi mà đội nào trả lời được
Vòng chơi thứ 3: có tên gọi Khám phá ô chữ bí mật
Có 8 ô chữ hàng ngang tương ứng với 8 câu hỏi Mỗi đội chơi có quyền trả lời 2 lượt, mỗi lượt đúng 10 điểm Nếu sai, đội khác nhanh tay bấm chuông trả lời 1 lần nếu đúng
5 điểm, sai trừ 2 điểm Nếu chưa hết 1 lượt chơi mà đội nào trả lời được từ hàng dọc được 20 điể
Câu hỏi của Ô chữ:
1.Ông là người học trò tài năng của hoạ sĩ Xi-ma-buy
2 Họa sĩ Giôt-tô là người đầu tiên sáng tác các bức bích họa vẽ theo sự tích gì?
3 Bức tranh sơn dầu của họa sĩ Bốt-ti-xen-li, trong tranh có những cô gái và có tên của một mùa trong năm?
h n
a h
t h
n i
K
n â
u x
a u
M
h n
i h t
c ư
C
i x h
n a
V ờ
đ a
n ô
ê L
T
n e
a h
p a
R
c ư h
t n
ệ i
H
G N
Ư H
C Ụ
H P
ô T t
ố i
G
Trang 74 Giai đoạn phỏt triển thứ 3 của thời kỳ Phục Hưng cũn gọi là giai đoạn Phục Hưng?
5 Mụ-na-li-da là một tỏc phẩm của hoạ sĩ này
6 Giai đoạn phỏt triển thứ hai của thời kỳ Phục Hưng?
7 Trường Học A – Tel là bức họa lớn nhất của họa sĩ này?
8 Đa sụ cỏc thời kỡ phỏt triển của mĩ thuật thời kỡPhục hưng đều sỏng tỏc theo xu hướng
A Tổng kết : Thư kớ thụng bỏo tổng điểm của đội mỡnh đạt được sau 3 vũng chơi GV
nhận xột, trao giải: 1 giải nhất, 1giải nhỡ, 2 giải ba
C phần kết thúc vấn đề
Qua thực tế giảng dạy trong những năm qua tụi luụn xỏc định được mục tiờu trong nhà trường Trung học cơ sở, đồng thời cũng hiểu sõu sắc được vai trũ của mụn Mĩ thuật trong việc giỏo dục học sinh phỏt hiện ra những mặt hạn chế và cú một giải phỏp nõng cao hiệu quả của việc dạy và học mụn Mĩ thuật Trong đú đặc biệt là dạy học phõn mụn thường thức mĩ thuật Tụi thấy việc nắm vững mục tiờu, đặc điểm, tõm sinh lớ của học sinh, điều kiện thiết bị, phương tiện của nhà trường để từ đú cú kế hoạch dạy học phự hợp Muốn đỏp ứng được nhu cầu dạy học lấy học sinh làm trung tõm thỡ việc ỏp dung
cỏc hỡnh thức dạy học Tạo sõn chơi bổ ớch là điều cực kỡ cần thiết và cấp bỏch khụng chỉ
trong mụn học mĩ thuật mà tất cả cỏc mụn học khỏc cũng được ỏp dụng Cú như vậy mới giỏo dục nờn những con người toàn diện hơn theo 4 mục đớch : Đức - Trớ - Thể - Mĩ Giỳp học sinh hoàn thiện nhõn cỏch cú ý thức tu dưỡng, biết yờu thương, quý trọng mọi người, biết hướng tới những tỡnh cảm cao đẹp hơn, từ đú điều chỉnh nờn những con người mới với những nhõn cỏch tốt