Ngoài việc phát huy những hình thức đánh giá truyền thống như : Kiểm tra viết, kiểm tra vấn đáp có thể bước đầu sử dụng các hình thức kiểm tra như phiếu, bài tập theo chủ đề, chủ điểm...[r]
Trang 1TRƯỜNG THCS PHÚ THÀNH A
TỔ TOÁN – TIN HỌC
BÁO CÁO THAM LUẬN “DẠY HỌC HIỆU QUẢ”
ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CỦA HỌC SINH THCS NHẰM THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
I PHẦN MỞ ĐẦU:
Ta đã biết, kiểm tra đánh giá là một khâu quan trọng không thể thiếu trong quá trình dạy học từ trước đến nay Vấn đề đặt ra là tại sao cần phải đổi mới kiểm tra đánh giá?
Theo quan điểm mới: Kiểm tra đánh giá là công cụ quan trọng, chủ yếu điều chỉnh quá trình dạy và học, là động lực để đổi mới PPDH của GV và đổi mới phương pháp học của HS, góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng đào tạo con người theo mục tiêu giáo dục Kiểm tra đánh giá phải đổi mới theo hướng phát triển mọi năng lực của HS, phải chuyển biến mạnh theo hướng phát triển trí thông minh sáng tạo của học sinh, khuyến khích vận dụng linh hoạt các kiến thức kĩ năng đã học vào tình huống thực tế, làm bộc lộ những cảm xúc, thái độ của HS trước những vấn đề nóng hổi của đời sống cá
nhân, gia đình và cộng đồng Nhưng thực tế kiểm tra đánh giá của chúng ta chưa đáp ứng được yêu cầu này:
Kiểm tra miệng còn thực hiện máy móc, nội dung kiểm tra chủ yếu nhắc lại kiến
thức của bài cũ Cũng chính vì điều này học sinh có thói quen học bài thuộc lòng
Còn kiểm tra 15 phút thực tế GV thường sử dụng với mục đích chính là thực hiện theo qui định của kế hoạch dạy học để lấy cho đủ số cột điểm quy định, nên tác dụng của
loại bài này chưa phát huy đầy đủ
Ở dạng bài kiểm tra 1 tiết cũng vậy, tuy được thực hiện khá đầy đủ và có ý thức
trách nhiệm, nhưng nội dung kiểm tra không đảm bảo được số lượng và chất lượng Về nội
dung, gần đây GV đã quan tâm đánh giá kĩ năng, nhưng chưa thường xuyên GV thường chỉ kiểm tra một vài nội dung cho là quan trọng, học sinh có thể đoán, sau đó học tủ…
II NGUYÊN NHÂN:
Trang 2Một số nhà giáo dục đã nêu một vài hạn chế về đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS hiện nay, cần điều chỉnh để đáp ứng mục tiêu mới của giáo dục THCS như sau:
- Nội dung đánh giá: Thiên về đánh giá khả năng ghi nhớ và tái hiện kiến thức, quá
coi trọng lí thuyết kinh viện và chưa quan tâm đúng mức đến việc đánh giá sự thông hiểu, vận dụng kiến thức trong giải quyết vấn đề và thực hành
- Cách đánh giá: Chỉ chú trọng đánh giá bằng điểm số mà thiếu nhận xét cụ thể.
Chưa chú trọng đánh giá từng cá thể HS
- Công cụ đánh giá: Các đề kiểm tra và thi hiện nay chủ yếu là đề kiểm tra viết.
Nhiều bài kiểm tra chủ yếu gồm một số câu tự luận, do đó thiếu khách quan (vì đánh giá phụ thuộc vào người chấm) và không thể bao quát những kiến thức, kỷ năng cơ bản của
từng giai đoạn học tập Các đề kiểm tra chưa góp phần phân loại học lực của học sinh một cách rõ nét.
- Người đánh giá: GV giữ độc quyền về đánh giá, HS là đối tượng được đánh giá
- Việc sử dụng kết quả đánh giá: còn hạn chế, hầu hết nhà trường chỉ dùng kết quả
điểm số để phân loại học lực của học sinh và để xét thi đua
III BIỆN PHÁP:
Để đáp ứng được mục tiêu mới của giáo dục nói chung và giáo dục THCS nói riêng
là tạo ra những con người chủ động, sáng tạo, thích ứng với yêu cầu CNH, HĐH đất nước , cũng như hòa nhập lao động khu vực và thế giới, việc đánh giá phải đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ trên những mặt sau:
1 Đổi mới mục đích đánh giá:
Mục đích đánh giá học sinh không chỉ nhằm vào đánh giá kiến thức mà cần chú ý hơn vào đánh giá kĩ năng, và thái độ của học sinh trong điều kiện có thể được
Mục đích đánh giá là làm sáng tỏ mứa độ đạt được và chưa đạt được của học sinh về kiến thức, kĩ năng và thái độ
2 Đổi mới nội dung đánh giá
Căn cứ trên những đổi mới về nội dung chương trình và sách giáo khoa thì nội dung đánh giá cần phải thay đổi nhưng phải phù hợp với những chuẩn cần đánh giá
Đề kiểm tra cũng cần phải phân hoá được học sinh để đánh giá đúng trình độ và thứ bậc của học sinh
Trang 3Đánh giá cần chú ý hơn tới nội dung thực hành nhất là kĩ năng vận dụng kiến thức của học sinh theo yêu cầu của chương trình Nội dung đánh giá cần chú ý đến khả năng tìm tòi, khai thác thông tin, khả năng xử lí và áp dụng các thông tin thu thập được
Nội dung đánh giá cũng cần phải chú ý đến đánh giá năng lực hoạt động trí tuệ của học sinh, tư duy sáng tạo, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn phát huy những phẩm chất cần thiết của người lao động trong thời kì công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước
3 Đổi mới hình thức đánh giá:
Ngoài việc phát huy những hình thức đánh giá truyền thống như : Kiểm tra viết, kiểm tra vấn đáp có thể bước đầu sử dụng các hình thức kiểm tra như phiếu, bài tập theo chủ đề, chủ điểm
Kết hợp đánh giá của giáo viên và đánh giá của học sinh, đánh giá đầu giờ để kiểm tra bài cũ và đánh giá hoạt động của học sinh trong giờ học như ý thức xây dựng bài, ý thức hạot động trong nhóm, tập thể Cũng không nhất thiết lúc nào cũng kiểm tra đầu giờ mà có thể kết tiến hành trong khi xây dựng kiến thức mới
Phát huy khả năng tự đánh giá và đánh giá của học sinh: Cho học sinh tự đánh giá khả năng của mình cũng như cho các em đánh giá các bạn để từ đó giáo viên có thêm thông tin để đánh giá một cách toàn diện học sinh
Đảm bảo kết hợp sử dụng cả kênh chữ và kênh hình trong kiểm tra theo một tỉ lệ thích hợp Hiện nay giáo viên thường sử dụng nhiều kênh chữ để kiểm tra chưa sử dung triệt
để các kênh hình từ đó nâng dần khả năng nhận biết cũng như thông hiểu của học sinh Chẳng hạn, thay về đưa ra câu hỏi: "Hình chữ nhật là gì, nêu dấu hiệu nhận biết hình chữ nhật?" thì giáo viên đưa ra các tứ giác để học sinh nhận biết đâu là hình chữ nhật!
3 Đổi mới công cụ đánh giá:
Bộ công cụ đánh giá cần được xậy dựng đa dạng hơn gồm bài tập trắc nghiệm khách quan, bài tập tự luận, kết hợp giữa trắc nghiệm và tự luận, bài tập nghien cứu nhỏ để vừa đánh giá được mức độ lĩnh hội tri thức của học sinh vừa đánh giá kĩ năng vận dụng, kĩ năng thực hành , năng lực giải quyết vấn đề của học sinh
4 Đổi mới phương tiện đánh giá
Hiện nay khi đánh giá thì đối tượng được đánh giá chủ yếu phụ thuộc vào người chấm - ngưới đánh giá nên chưa mang tính khách quan, theo tôi nên đưa công nghệ thông tin vào việc chấm chữa bài cho học sinh, cần trang bị cho các nhà trường những trang thiết
bị hiện đại để có thể thực hiện chấm đồng loạt cho học sinh thì nó sẽ khách quan hơn
Trên khuôn khổ một bài tham luận với thời gian có hạn tôi cũng đã cố gắng đưa ra những giải pháp để đổi mới trong kiểm tra đánh giá tuy nhiên một số nội dung còn chưa thể hiện được chi tiết cách làm, chưa làm nổi bật được tính hiệu quả của nó nên tôi rất mong được sự đóng góp và bổ sung của các đồng nghiệp
IV KINH NGHIỆM THỰC TẾ:
Trang 41.Về kiểm tra miệng: Có thể tiến hành trong các cách sau:
a) Kiểm tra vào đầu tiết học:
+ GV ra bài tập, gọi 1 HS lên bảng làm và cả lớp cùng làm trên giấy, sau đó
GV có thể thu bài làm của một vài em để chấm Cuối cùng cả lớp tham gia nhận xét bài làm trên bảng
+ GV dò bài cá nhân, cho làm bài tập áp dụng trên bảng và kiểm tra vở bài tập ở nhà, kết hợp cả 2 để nhận xét đánh giá cho điểm
+ Tiết sửa bài tập Gọi học sinh làm bài tập trên bảng, kiểm tra vở bài tập, kết hợp cả 2 để nhận xét đánh giá cho điểm
+ Nếu cần kiểm tra nhiều công thức cùng lúc cho nhiều HS để xem việc học bài ở nhà như thế nào Ta cần qui định từng nhóm công thức cho HS học và sẽ kiểm tra cùng lúc cho nhiều HS bằng cách trả lời trên giấy khi nghe GV yêu cầu trả lời nhóm công thức nào trong thời gian nhất định Sau đó GV thu và chấm
b) Kiểm tra trong quá trình dạy bài mới
+ Trong quá trình dạy có những câu hỏi cần HS tư duy trả lời, nếu các em xung phong trả lời đúng, GV nhận xét, đánh giá cho điểm
c) Kiểm tra thông qua một số hoạt động khác
+ Kiểm tra thông qua công việc giao về nhà như: Làm đồ dùng trực quan, soạn kiến thức ôn chương, soạn một số bài tập liên quan đến một chủ đề nào đó, giải một số bài tập nâng cao mà GV cho thêm…
+ Thông qua hoạt động ngoại khóa môn toán ở lớp hoặc ở trường + Thông qua thực hành giải toán nhanh trên MTCT, thực hành đo đạc thực tế
Điểm kiểm tra miệng ta có thể cho nhiều cột, sau đó lấy điểm trung bình các cột để ghi vào sổ chính.
2 Kiểm tra 15’
+ Nội dung kiểm tra áp dụng kiến thức của bài mới vừa học + Hình thức kiểm tra có thể tự luận hoàn toàn hoặc trắc nghiệm khách quan hoàn toàn
+ Mức độ đề: Phải có một ý tưởng vận dụng nào đó (khoảng 1 điểm đến 2 điểm) để kiểm tra khả năng vận dụng của các em, vì thông thường dạng bài này GV hay cho tương tự như ví dụ hay bài tập vừa làm
Trang 53 Kiểm tra một tiết
+ Nội dung kiểm tra: Kiến thức phải dàn trãi cả chương cần kiểm tra
+ Mức độ đề: Phải ra đề theo ma trận hai chiều đã thảo luận thống nhất cả tổ
chuyên môn Câu hỏi phải phù hợp với yêu cầu tư duy: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng
thấp, vận dụng cao (Mức độ đề như thế nào là nhận biết, như thế nào là thông hiểu, như thế nào là vận dụng thấp, như thế nào là vận dụng cao ) Kiến thức kĩ năng phải dựa vào
chuẩn kiến thức kĩ năng của bộ và phù hợp đối tượng học sinh đang kiểm tra
Với các cơ quan, cán bộ quản lí giáo dục thì nội dung chuẩn kiến thức, kĩ năng là căn cứ tối thiểu để đánh giá, kiểm tra việc dạy và học.
+ Hình thức kiểm tra: tự luận
Vì theo qui định: “Các đề kiểm tra học kỳ, cuối năm nên ra theo hình thức tự luận; Các đề kiểm tra khác được ra theo các hình thức: tự luận, trắc nghiệm khách quan hoặc kết hợp tự luận với trắc nghiệm khách quan”
+ Cách tổ chức kiểm tra: Nếu được nên kiểm tra tập trung toàn khối một đề,
để qua đó GV nắm được tình hình học tập của lớp mình so với các lớp khác mà có biện pháp giáo dục kịp thời và ban giám hiệu nắm được tình hình học tập chung của khối mà có biện pháp chỉ đạo
4 Khi chấm bài GV phải cho điểm chi tiết từng câu, phải sửa sai cho học sinh
những chổ nhầm lẫn hoặc sai sót nhỏ, phải có nhận xét chỉ rõ ưu khuyết điểm của HS qua bài làm, nên có lời động viên để HS không nản lòng
5 Chấm trả bài phải kịp thời: Bài 15’ thời gian chấm trong 1 tuần, bài 45’ thời gian
chấm trong 2 tuần, nếu trả bài trể không sửa sai kịp thời cho HS, thậm chí HS không còn nhớ vì sao mình sai, GV sửa bài không còn tác dụng vì HS quên mất kiến thức làm bài đó rồi, hơn nửa GV không nắm được sự phản hồi từ phía HS để điều chỉnh PPGD kịp thời Khi trả bài nên dành một tiết tự chọn để sửa bài kiểm tra cho cả lớp và chỉ ra một số thiếu sót của HS qua bài vừa làm Phân tích tìm lý do vì sao HS chưa làm tốt, tìm cách giúp HS nâng cao kết quả cho lần sau
V MỘT SỐ ĐỀ NGHỊ
+ Một số GV đề nghị: Việc kiểm tra đánh giá cần khách quan, chính xác và công
bằng Có thể đánh giá cả quá trình học và sự tiến bộ của HS, chứ không chỉ dựa vào kết quả của bài kiểm tra Chẳng hạn HS phát biểu xây dựng bài sôi nổi, có ý kiến hay, làm được bài tập khó… GV có thể cộng điểm vào các bài kiểm tra 15’, 45’ để tạo động lực học toán cho HS
Trang 6VI KẾT LUÂN
Tầm quan trọng của việc đổi mới kiểm tra đánh giá chúng ta đều biết GV
chúng ta phải đánh giá sát đúng trình độ HS với thái độ khách quan, công minh và hướng dẫn HS biết tự đánh giá năng lực của mình; chúng ta đã làm từ những năm học vừa qua và hiện nay chúng ta đang tiếp tục làm Nhưng một số GV chúng ta làm chưa thấu đáo – Một phần do chưa nắm vững, một phần do chưa có kinh nghiệm Trên đây là một số kinh nghiệm
và một số đề nghị của các thầy cô trong tổ Toán trường THCS Phú Thành A, chân thành chia sẽ cùng quý thầy cô, để chúng ta trao đổi nhau làm tốt hơn nữa khâu kiểm tra đánh giá học sinh của mình
Cảm ơn quý thầy cô đã chú ý theo dõi
Phú Thành A, ngày … tháng 11 năm 2012
Người viết
Trần Văn Thành