+ “chàng ném lá bùa…ném trái tim mình…” Trong tâm thức của con người, lá bùa bùa yêu, trái tim là những gì thiêng liêng, mầu nhiệm Cách giã từ của LorCa là ném đi sự cứu rỗi của lá bùa,[r]
Trang 1Sở GD-ĐT Thái Bình
Trờng THPT
chu văn an
Đề thi thử đại học lần II
(Năm học 2012- 2013)
Môn: Ngữ văn
(Thời gian làm bài: 180 phút không kể giao đề)
I phần chung cho tất cả các thí sinh (5,0 điểm)
Câu 1 (2 điểm)
Tóm tắt đoạn kết vở kịch Hồn Trơng Ba da hàng thịt của Lu Quang Vũ và
nêu ý nghĩa?
Câu 2 (3 điểm)
Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh (chị)
về ý kiến sau:
“Có ba điều trong cuộc đời mỗi ngời, nếu đi qua sẽ không lấy lại đợc: thời gian, lời nói và cơ hội ”
ii phần riêng (5.0 điểm)
Thí sinh học chơng trình nào làm câu dành riêng cho chơng trình đó ( câu 3a hoặc 3b)
Câu 3a.Theo chơng trình Chuẩn (5.0 điểm)
Phân tích đoạn thơ sau trong bài Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo:
không ai chôn cất tiếng đàn tiếng đàn nh cỏ mọc hoang giọt nớc mắt vầng trăng long lanh trong đáy giếng
đờng chỉ tay đã đứt dòng sông rộng vô cùng Lor-ca bơi sang ngang trên chiếc ghi ta màu bạc chàng ném lá bùa cô gái Di-gan vào xoáy nớc
chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt li-la li-la li-la…
(Ngữ văn 12 tập một – NXB Giáo dục 2008 tr.165)
Câu 3b Theo chơng trình Nâng cao
Trong truyện ngắn Hai đứa trẻ Thạch Lam viết: “Chừng ấy ngời trong bóng tối mong đợi một cái gì tơi sáng cho cuộc sống nghèo khổ hằng ngày của họ ” (Ngữ văn 11 Nâng cao NXB Giáo dục 2007 tr.127)
Dựa vào cảm nhận của mình về tác phẩm, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
đáp án và biểu điểm
1 Tóm tắt đoạn kết vở kịch Hồn Trơng Ba da hàng thịt của Lu
Quang Vũ và nêu ý nghĩa? 2.0
1 Tóm tắt: Màn kết tả lại cảnh Trơng Ba trả lại xác cho anh hàng
thịt chấp nhận cái chết để linh hồn đợc trong sạch, hóa thân vào
các sự vật thân thơng (ánh lửa, cầu ao, cái cơi đựng trầu, con
dao rẫy cỏ…), tồn tại vĩnh viễn bên cạnh ngời thân yêu của
mình
0.5
Trang 2Cu Tị và cái Gái ăn chung quả na, cái Gaí hạt na xuống đất Nó
sẽ mọc thành cây “nối nhau mà lớn khôn”
2 ý nghĩa:
ND:
- Nêu lên ý ngĩa của sự sống và cái chết khi Trơng ba chết hẳn không thể tồn tại trong tình trạng bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo lại là lúc ông sống trong sự gần gũi, yêu thơng, quý trọng của ngời thân Điều đó chứng tỏ những ngời cao quý, hồn hậu vị tha nh Trơng ba dù có phải chết đi thì họ vẫn sống trong tâm tởng những ngời thân yêu Họ vẫn có mặt trong cuộc sống hàng ngày của gia đình của mỗi chúng ta
- Truyền đi một thông điệp về sự chiến thắng của cái thiện, cái
đẹp và sự sống đích thực Trơng Ba chết là bảo vệ những điều tốt lành của cuộc đời và những điều tốt lành ấy nh cái cây trong vờn kia sẽ trờng tồn, tiếp nối, phát huy mãi mãi qua các thế hệ
NT: Đây là một kết thúc hợp lý, tràn đầy chất thơ đem lại âm h-ởng thanh thoát cho vở kịch
0.5
0.5
0.5
2 Suy nghĩ về ý kiến :“Có ba điều trong cuộc đời mỗi ngời, nếu đi
qua sẽ không lấy lại đợc: thời gian, lời nói và cơ hội ”
3.0
1 Giải thích ý kiến
* Giải thích từ ngữ:
- Thời gian là phơng thức tồn tại của toàn bộ thế giới vật chất trong đó mọi sự vật không ngừng vận động và phát triển
- Lời nói là hoạt động nói của con ngời có thể là âm thanh hoặc chữ viết…mang nội dung giao tiếp, trao đổi thông tin nhất định Lời nói bao hàm nghĩa chỉ những lời con ngời nói ra trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể
- Cơ hội : là hoàn cảnh thuận lợi để thực hiện những điều mình mong muốn
* ý cả câu: Trong cuộc đời con ngời có thể có rất nhiều hoạt
động và nhiều vấn đề cần quan tâm song thời gian, lời nói, cơ hội là ba thứ rất cơ bản trong cuộc đời một con ngời không thể lấy lại đợc một khi để nó tuột khỏi mình
2 Bàn luận: Tầm quan trọng của thời gian, lời nói, cơ hội trong cuộc đời con ngời
- Con ngời luôn trải qua quy luật thời gian: sinh lão, bệnh tử Cuộc sống của con ngời sự lấp đầy khoảng thời gian đó Thời gian giúp con ngời trởng thành hơn, kiểm nghiệm bản thân mình sâu sắc hơn Thời gian cũng làm xoa dịu nỗi đau của con ngời Thời gian là vàng bạc, là vô cùng quý giắ, thời gian đã qua không thể lấy lại đợc.Nó luôn vận động theo quy luật của
tự nhiên Vì vậy phải tận dụng thời gian để làm nhiều việc có ích thì sau này mới không khỏi hối hận
- Lời nói: thể hiện suy nghĩ, tâm trạng, tính cách của con ngời trớc cuộc sống Nhng lời nói có đặc điểm là tín hiệu âm thanh tác động trực tiếp tới ngời nghe Lời nói cũng nh mũi tên khi đã bắn đi ta sẽ không thể nào rút lại đợc, lời nói đã nói ra ta không thể nào lấy lại đợc Lời nói tác động trực tiếp vào giác quan con ngời nên có thể làm cho ngời nghe có những phản ứng tức thời Thái độ của ngời nghe phụ thuộc vào thông tin mà ngời nói phát ra.Vì vậy khi nói cần phải suy nghĩ cẩn thận trớc khi nói
để đừng làm tổn thơng đến lòng tự trọng của ngời khác
- Cơ hội: giúp chúng ta tiến hành mục đích đề ra một cách nhanh chóng hơn Không phải ai cũng có nhiều cơ hội để đạt
đ-ợc mục đích và cũng không ai có nhiều cơ hội để sửa chữa
Trang 3khuyết điểm của mình Tuy nhiên không phải ai cũng nắm đợc cơ hội, cần hiểu biết nhanh nhạy, xác đáng với điều kiện cụ thể, kịp thời nắm bắt những thay đổi của xã hội để từ đó con ngời nhận ra những thuận lợi và khó khăn khi tiến hành công việc của mình Cơ hội có thể dành cho nhiều ngời nhng khi nó đã mất đi, không ai có thể tạo ra nó đợc Bỏ lỡ cơ hội là điều vô cùng đáng tiếc vì ta sẽ mất đi những lợi ích đáng có để giành chiến thắng
3 Bài học nhận thức và hành động:
- Câu nói trên khẳng định đúng đắn ý nghĩa và tầm quan trọng
của thời gian, lời nói và cơ hội trong cuộc đời mỗi con ngời Có thể nói, thông điệp mà câu nói muốn gửi đến chúng ta là hãy
biết sống hết mình cho hiện tại, chớp lấy cơ hội của hiện tại để thành công trong cuộc sống
- Chúng ta phả biết sử dụng và tận dụng 3 yếu tố trên để thành
công trcông trong cuộc sống
3a Phân tích đoạn thơ sau trong bài Đàn ghi ta của Lor-ca của
Thanh Thảo:
không ai chôn cất tiếng đàn li-la li-la li-la
1 - Giới thiệu tỏc giả: Thơ Thanh Thảo là tiếng núi của người tri thức nhiều suy tư, trăn trở về cỏc vấn đề xó hội và thời đại
Phong cỏch thơ phúng khoỏng đem đến cho người đọc một xỳc cảm hiện đại với hệ thống thi ảnh và ngụn từ mới mẻ
- Bài thơ: Đàn ghi ta của Lorca rỳt trong tập “Khối vuụng Ru
bớch” (1985) là tỏc phẩm tiờu biểu cho tư duy thơ Thanh Thảo: giàu suy tư mónh liệt phúng tỳng trong xỳc cảm, ớt nhiều
nhuốm màu sắc tượng trưng siờu thực
0.5
2 Niềm xút thương của tỏc giả(4 dũng đầu)
-Lời đề từ và là di chỳc của Lor-ca
“Khi tụi chết hóy chụn tụi với cõy đàn”thụng điệp của Lor-ca với thế hệ sau trong sỏng tạo nghệ thuật cần phải biết chụn nghệ thuật của ụng ,vượt qua ụng để đi tới
-Tỏc giả viết:
+ “Khụng ai chụn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cú mọc hoang”
khụng ai dũng cảm vượt qua cỏi cũ,thần tượng cũ để làm nờn cỏi mới nờn cỏi cũ ,nghệ thuật cũ thành thứ “cỏ mọc hoang”.Tiếng đàn,sản phẩm sỏng tạo của người nghệ sĩ mói mói trường tồn với sức sống của loài “Cỏ mọc hoang”.Với nghệ thuật ẩn dụ, so sỏnh Sức sống mónh liệt giản dị mà kiờn cường của nghệ thuật Lor-Ca Đú là cỏi đẹp mà sự tàn ỏc khụng thể hủy diệt được Nú sẽ sống mói, lưu truyền mói mói
như thứ cỏ dại mọc hoang
nỗi xút đau trước cỏi chết của Lor-ca và trước sự dang dở của khỏt vọng cỏch tõn nghệ thuật
Nỗi buồn của chớnh tỏc giả khi khụng ai thực sự hiểu di chỳc của Lor-ca
1.5
Trang 4+ “giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng”
Vầng trăng nơi đáy giếng như giọt nước mắt khổng lồ/giọt nước mắt sáng trong như vầng trăng bất tử
Hình ảnh tượng trưng hoá đẹp và buồn.Lor-ca chết (ông bị bọn phát xít giết hại rồi ném xác xuống giếng) nhưng tâm hồn yêu
tự do,vì con người, khát vọng cách tân nghệ thuật của ông bất diệt
*Suy tư về sự giải thoát và giã từ của Lorca
-Lor-ca:
bơi sang ngang
trên chiếc ghi ta màu bạc
ném lá bùa…vào xoáy nước
ném trái tim mình vào lặng yên
hành động mang ý nghĩa tượng trưng cho sự giã từ,giải thoát,sự chia tay thực sự của Lor-ca
+ chiếc ghi ta màu bạc trong sáng, tinh khiết giống như một chiếc thuyền nghệ thuật giúp Lor-Ca vượt dòng sông thời gian đến được cõi bất tử, dường như trong cách giải thoát Lor-Ca cũng luôn gắn với nghệ thuật, yêu nghệ thuật
+ “chàng ném lá bùa…ném trái tim mình…”( Trong tâm thức
của con người, lá bùa( bùa yêu), trái tim là những gì thiêng
liêng, mầu nhiệm) Cách giã từ của LorCa là ném đi sự cứu
rỗi( của lá bùa), ném đi trái tim không còn đập nữa để cho
những sáng tạo nghệ thuật mãi mãi hồi sinh, để tiếng đàn mãi
mãi âm vang Giã từ để gửi tình yêu, khát vọng của mình vào
cõi bất tử
* Điệp khúc li-la-li-la-li-la.
Chuỗi âm thanh li-la-li-la-li-la luyến láy trong bài thơ là âm
thanh mô phỏng tiếng đàn, cách đệm đàn( còn liên tưởng đến
loài hoa li-la-tử đinh hương) lặp lại hai lần ở đoạn đầu và cuối bài thơTạo khúc nhạc giao hưởng có phần đệm của ghi ta
Chuỗi âm đầu, tạo ra tiếng vang của chùm hợp âm mở đầu
Chuỗi âm cuối, tạo ra âm vang của chùm hợp âm vĩ thanh ngân dài Bài thơ giàu tính nhạc
Thể hiện sự tri ân, kính trọng của Thanh Thảo đối với người nhạc sĩ, nhà thơ TBN Ga- xi a Lor-Ca
2.5
*Đánh giá chung:
- Đoạn thơ có một hình thức phóng khoáng thể hiện những nỗ
lực đổi mới của tác giả so với các nhà thơ truyền thống và
cùng thời Thể thơ tự do cùng lối viết thường các chữ cái đầu
câu đã đem đến cho người đọc những ấn tượng về một dòng
1.0
Trang 5cảm xỳc tuụn trào mạnh mẽ, lời thơ buột ra tự nhiờn Cỏc hỡnh ảnh thơ liờn kết với nhau nhờ liờn tưởng chứ khụng nhờ tớnh
liờn tục theo logic, thụng thường Sự xuất hiện trở đi trở lại của cỏc hỡnh ảnh “ tiếng đàn, vầng trăng,đàn gita, chuỗi õm thanh,
li-la” đó gúp phần thể hiện niềm tin mónh liệt vào sức sống
trường tồn của thơ Lorca
- Bài thơ đó khắc họa hỡnh tượng bi trỏng về người nghệ sĩ
chõn chớnh, tài hoa của đất nước Tõy Ban Nha Tỏc phẩm làm sống lại về huyền thoại về một con người, một người nghệ sĩ,
chiờn sĩ, luụn đấu tranh cho tự do và nghệ thuật
3b Trong truyện ngắn Hai đứa trẻ Thạch Lam viết: “Chừng ấy
ngời trong bóng tối mong đợi một cái gì tơi sáng cho cuộc sống nghèo khổ hằng ngày của họ”
Dựa vào cảm nhận của mình về tác phẩm, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
1 Giới thiệu tỏc giả, tỏc phẩm:
- Thạch Lam: là cõy bỳt truyện ngắn tài hoa, xuất sắc trước cỏch mạng thỏng Tỏm năm 1945
- Hai đứa trẻ là một trong những truyện ngắn đặc sắc nhất của Thạch Lam Tỏc phẩm được in trong tập Nắng trong vườn
0.5
2 Phõn tớch làm sỏng tỏ nhận xột của Thạch Lam: 4.0
*Những con người trong búng tối:
+ Búng tối:Nhà văn đã chọn thời gian từ hoàng hôn đến đêm khuya Cái quãng thời gian để gợi ấn tợng sự lụi tàn cuộc sống rất thích hợp thể hiện bức tranh phủ đầy bóng tối Nh thế bóng tối đã xuất hiện ngay từ việc chọn điểm thời gian nghệ
+ Ngay đến âm thanh nơi phố huyện cũng gợi tả sự lụi tàn của cuộc sống Đó là tiếng muỗi vo ve làm tăng thêm cái tĩnh lặng của phố huyện nhỏ lúc về đêm Lại có tiếng ếch nhái kêu ran ngoài dòng nh muốn nơi lên u thế của bóng tối, của đêm
đen tĩnh mịch Có cả tiếng xe lửa nhng nó ầm ầm trong thoáng chốc rồi nhỏ dần và mất hút trong bóng đêm Bóng tối nh nuốt những tất cả phủ đầy phố huyện nhỏ nghèo nàn tất cả gợi 1 cuộc sống tàn lụi quẩn quanh bế tắc
+ Ngay từ đầu truyện ta đã thấy màu đen xuất hiện và lấn
át dẫn những cuồng sáng Nào là dãy tre làng trớc mặt đen lại hơi tối Liên ngồi im lặng bên mấy quả thuốc sơn đen và đôi mắt Liên bóng tới ngập đầy dần Bóng tối ngự trị cả cảnh vật và tâm hồn con ngời Còn bao nhiêu hình ảnh khác cũng phủ đầy bóng tối gợi cảm về sự lụi tàn Đó là cái chõng tre sắp gẫy đang lún xuống kêu cót két trong cửa hàng chị em Liên Chị thì đã vãn từ lâu, các nhà đóng cửa im ím và tối hết cả con đờng thăm thẳm ra sông
Tóm lại đúng là 1 bức tranh đời sống phủ đầy bóng tối
* Bóng tối ấy còn phủ đầy lên những cuộc đời gợi cảm giác buồn thơng day dứt trong lòng ngời đọc:
- Mấy đứa trẻ con nhà nghèo nhặt nhạnh những gì còn sót lại ở chợ, gia đình bác Xẩm mẹ con chị Tý, chị em Liên, bà cụ Thi
điên…
Trang 6*Chừng ấy ngời trong bóng tối mong đợi một cái gì tơi sáng hơn:
- Chị em Liên mong đợi đoàn tàu sẽ đến trong bóng tối Chờ tàu, đối với chị em Liên không phải là để bán hàng, mà để nhìn thấy một thế giới khác , khác hẳn thế giới hai chị em Liên đang sống
- Tâm trạng đợi tàu của chị em Liên chính là khao khát về một
sự đổi thay, “là mong đợi một cái gì tơi sáng hơn cho cuộc sống nghèo khổ hằng ngày của họ” Sự mong đợi âm thầm nhng da diết, cháy bỏng Chị em Liên “cố thức” hàng đêm trông chờ với tất cả tâm trí mình.Thạch Lam đa ra vấn đề một cách nhẹ nhàng nhng thấm thía
- Tuy nhiên, khao khát của chị em Liên vẫn là khao khát của những con ngời bé nhỏ Thế giới khác ấy đã đến rồi đi Phố huyện trở lại yên tĩnh hơn, vắng lặng hơn
*Đánh giá chung:
- “Mong đợi một cái gì tơi sáng” là hiện thực đợc Thạch Lam thể hiện chân thực và cảm động qua những trang văn mềm mại,
đầy nhạc điệu, đầy chất thơ
- Tấm lòng của nhà văn nặng tình với những số phận nhỏ bé
Đó là tiếng nói của một tấm lòng nhân áI trong hoàn cảnh lúc bấy giờ
0,5