bai 22 Lich su 11

+ Bổ sung kiến thức: giáo viên nói thêm về tinh thần của cuộc khai thác thuộc địa, nguồn lợi Pháp thu được từ việc khai thác phụ lục 2 + Chốt kiến thức.. Tại sao thực dân Pháp lại chú tr[r]

Trang 1

BÀI 22: XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN THƯ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP

A Mục tiêu bài học

1 Về kiến thức

Làm cho học sinh thấy rõ những chuyển biến mới về kinh tế, xã hội của nước ta trong cuộc khai thác thuộc địa lần một của thực dân Pháp

2 Về tư tưởng

Giúp cho học sinh hiểu cuộc sống vất vả của mọi tầng lớp nhân dân dưới ách áp bức, bóc lột của thực dân Pháp Để các em thấy được giá trị của nền độc lập ngày nay và có ý thức trong giữ gìn bảo vệ vững chắc nền độc lập của dân tộc

3 Về kĩ năng

Rèn cho học sinh kĩ năng phân tích sự kiện, đánh giá sự kiện, kĩ năng sử dụng biểu đồ, kĩ năng làm việc nhóm tổ

B Thiết bị tài liệu

_Sách giáo khoa

_Bản đồ Đông Dương thời thuộc Pháp

_Hình ảnh về tình cảnh người nông dân trước cách mạng

_Hình ảnh ga Hà Nội năm 1900

_ Các thiết bị tài liệu khác

C Tiến trình bài học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Giới thiệu bài mới

Ở bài học trước các em đã được học về phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta Rất nhiều phong trào đã diễn ra như phong trào đấu tranh của đồng bào các dân tộc thiểu số, phong trào hội kín ở Nam kì, khởi nghĩa nông dân Yên Thế, mà tiêu biểu nhất là phong trào Cần vương do vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết lãnh đạo Nhưng trước sau các phong trào này đều đi đến thất bại, đều

bị thực dân Pháp đàn áp trong biển máu Có thể nói việc đàn áp xong các phong trào đấu tranh đó tạo ra điều kiện chính trị ổn định để thực dân Pháp tiến hành cuộc khai thác đại quy mô ở Đông Dương và Việt Nam Vậy dưới tác động của các khai thác thuộc địa này xã hội Việt Nam có những chuyển biến như thế nào? Thầy trò chúng ta sẽ cùng nghiên cứu trong bài ngày hôm nay

4 Dạy, học bài mới

Trang 2

Kiến thức cơ bản Hoạt động của thầy và trò

1 Những chuyển biến về kinh

tế

a.Mục đích

_Vơ vét tài nguyên thiên

nhiên, bóc lột sức lao động,

biến Việt Nam thành thị

trường của Pháp

b Nội dung

_ Chính trị: Năm 1897, Chính

phủ Pháp cử Pôn Đu-me làm

Toàn quyền Đông Dương

_ Nông nghiệp: ra sức cướp

ruộng đất bằng mọi cách

_Công nghiệp: tập trung vào

khai mỏ (than, thiếc, kẽm…)

+ công nghiệp phục vụ đời

sống (điện, nước, xi măng…)

được chú ý

_Giao thông vận tải

+ Mục đích: phục vụ công

cuộc khai thác và đàn áp nhân

dân ta

+ Đường sắt: các đoạn quan

trọng ở Bắc kì và Trung kì

được xây dựng

+ Đường bộ được mở rộng,

nhiều cầu lớn được xây dựng:

cầu Long Biên, cầu Tràng

Tiền, cầu Bình lợi…

+ Đường thủy: nhiều cảng

được mở mang (cảng Sài Gòn,

Hải phòng…)

c, Tác động

_Tích cực: Phương thức sản

xuất tư bản chủ nghĩa từng

bước được du nhập

_Tiêu cực: cạn kiệt tài nguyên,

kinh tế Việt Nam phát triển

què quặt phụ thuộc chặt chẽ

GV: mục đích của cuộc khai thác thuộc địa là gì?

HS: Nghe câu hỏi, suy nghĩ, tìm trong sách giáo khoa

+ Trả lời

GV: Nghe học sinh trả lời, hướng các em đi đúng vấn đề

+ Bổ sung kiến thức

+ Chốt kiến thức

Nội dung của chương trình khai thác là gì?

+ Trả lời

+ Bổ sung kiến thức: giáo viên bổ sung thêm

về nội dung chính trị, lý do tại sao Pháp lại củng cố bộ máy thống trị, bộ máy thống trị của Pháp ở Đông Dương, bổ sung thêm về thủ đoạn cướp đoạt ruộng đất của Pháp, số ruộng đất bị chúng chiếm đoạt (phụ lục 1)

Tại sao Pháp lại chú trọng khai thác mỏ

mà lại không chú trọng phát triển công nghiệp sản xuất?

+ Trả lời

+ Bổ sung kiến thức: giáo viên nói thêm về tinh thần của cuộc khai thác thuộc địa, nguồn lợi Pháp thu được từ việc khai thác (phụ lục 2) + Chốt kiến thức

Tại sao thực dân Pháp lại chú trọng phát triển giao thông vận tải?

?

Trang 3

vào Pháp.

2 Những chuyển biến về xã

hội

_Địa chủ

+ Đại địa chủ câu kết với thực

dân Pháp, là tay sai của chúng

+ Trung, tiểu địa chủ có tinh

thần cách mạng, chống thực

dân

_Nông dân

+ Là đối tượng bóc lột chủ yếu

của thực dân, phong kiến

Bị tước đoạt ruộng đất, phá

sản

+ Lực lượng đông đảo nhất,

động lực chủ yếu của cách

mạng

_Công nhân

+ Trả lời

+ Bổ sung kiến thức: giáo viên nói thêm về mục đích phát triển giao thông vận tải nhằm đe dọa tinh thần của nhân dân ta, kiến thức về cầu Long Biên, cầu Tràng Tiền (phụ lục 3)

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức trong bức hình ga Hà Nội 1900 qua các câu hỏi như em biết tên cũ của ga Hà Nội là gì?, vai trò của ga Hà Nội là gì?

Dựa vào sách giáo khoa và hiểu biết của bản thân hãy đánh giá những tác động tích cực, tiêu cực của cuộc khai thác?

+ Trả lời

Xã hội nước ta lúc này có những giai cấp, tầng lớp nào?

+ Trả lời

GV: cho học sinh hoạt động nhóm

+ chia cả lớp làm 5 nhóm

Nhóm 1: tìm hiểu về giai cấp địa chủ

Nhóm 2: tìm hiểu về giai cấp nông dân

Nhóm 3: tìm hiểu về tầng lớp công nhân

Nhóm 4: tìm hiểu về tư sản

Nhóm 5: tìm hiểu về tiểu tư sản

HS: Nghe giáo viên phân nhóm, tập hợp nhóm,

?

Trang 4

+ Là “con đẻ” của cuộc khai

thác thuộc địa

+ Bị áp bức bóc lột nặng nề

+ Là giai cấp lãnh đạo cách

mạng

_Tư sản

+ Tư sản mại bản: là người

làm trung gian, thầu khoán, đại

lý tiêu thụ cho Pháp

+ Tư sản dân tộc: các sĩ phu

yêu nước đứng ra lập hiệu

buôn công ty

_Tiêu tư sản

+ Tiểu thương, tiểu chủ, công

chức, nhà báo, nhà giáo…

Đời sống bấp bênh, luôn bị đe

dọa phá sản

nghiên cứu sách giáo khoa, thảo luận chuẩn bị câu trả lời

GV: làm việc với các nhóm _ Làm việc với nhóm 1 + Nghe học sinh trả lời, hướng các em đi đúng vấn đề

+ Nhận xét

_ Làm việc với nhóm 2

+ Nghe học sinh trả lời, hướng các em đi đúng vấn đề

+ Nhận xét

+ Hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức trong bức tranh “ nông dân Việt Nam thời Pháp thuộc”

+ Bổ sung kiến thức: gánh nặng thuế mà người dân phải chịu (phụ lục 4)

_ Làm việc với nhóm 3

+ Nghe học sinh trả lời, hướng các em đi đúng vấn đề

+ Nhận xét

+ Bổ sung kiến thức: con đường trở thành công nhân (phụ lục 5)

_ Làm việc với nhóm 4 + Nghe học sinh trả lời, hướng các em đi đúng vấn đề

+ Nhận xét

_ Làm việc với nhóm 5 + Nghe học sinh trả lời, hướng các em đi đúng vấn đề

+ Nhận xét

5 Củng cố

Trang 5

Giáo viên đưa ra các câu hỏi vừa giúp học sinh tái hiện lại kiến thức đã học vừa nâng cao sự hiểu biết của các em

Những nét cơ bản trong chuyển biến mới về kinh tế nước ta trong cuộc khai thác thuộc địa của Pháp

Ý nghĩa của việc xuất hiện các giai cấp tầng lớp mới xuất hiện trong cuộc khai thác lần thứ nhất

D Phụ lục

Phụ lục 1 Năm 1888, Toàn quyền Đông Dương cho bọn địa chủ, thực dân được quyền lập đồn điền trên các vùng “đất vô chủ”

Năm 1897, chúng ép triều đình Huế kí điều ước nhượng cho chúng quyền khai khẩn đất hoang

Năm 1900, Pháp ra nghị định phủ nhận quyền sở hữu ruộng đất trong luật phong kiến để dễ bề chiếm đoạt đất đai Hoặc chúng mua của nhà nước với giá rẻ

Số ruộng đất bị chiếm đoạt tăng lên nhanh chóng:

STT Năm Số đất bị chiếm (ha)

2 1900 301.000

3 1912 470.000

Phụ lục 2 Theo tinh thần của cuộc khai thác thuộc địa thì: công nghiệp (thuộc địa) nếu cần được khuyến khích, thì cũng chỉ trong giới hạn nhằm bổ sung cho công nghiệp chính quốc, chứ khoonbng được làm hại đến công nghiệp chính quốc

Mỏ vàng Bông Miêu mang đến cho Pháp nguồn lợi lớn: từ 1895 đến 1914, mỗi năm khai thác đựơc 100kg vàng

Phụ lục 3 Theo Pôn Đu-me: Phải làm cho họ (người Việt Nam) thấy rằng, trên mặt hành động chúng ta là những giống người cao đẳng, và những con quỷ phun lửa của chúng ta chạy trên đường day nhanh như chớp, thực sự là nguồn gốc của sự giàu có và tịnh vượng

Cầu Long Biên: được xây dựng vào năm 1898-1902, đây là cây cầu dài nhất châu Á hồi đó, cầu dài 2500m, ban đầu mang tên Pôn Đu-me Đối với Pháp việc xây dựng cầu đảm bảo cho việc kiểm soát miền bắc Đông Dương, phục vụ

?

Trang 6

cho việc vận chuyển hàng hóa từ Pháp sang, và chuyển nguyên vật liệu từ Đông Dương về Đối với người dân Hà Nội, cầu được coi là biểu tượng của Hà Nội:

“Hà Nội có cầu Long Biên Vừa dài vừa rộng bắc qua sông Hồng

Tàu xe đi lại thong dong Người người tấp nập gánh gồng ngược xuôi”

Cầu Tràng Tiền: được xây dựng vào năm 1897, dài 401m Cầu trải qua nhiều lần tu sửa lớn do chiến tranh tàn phá Năm 1991, cầu được xây dựng lại

“Cầu Tràng Tiền sáu vài mười hai nhịp

Em theo không kịp Tội lắm anh ơi Bấy lâu mang tiếng chịu lời Anh có xa em đi nữa cũng tại ông trời nên xa”

Phụ lục 4 Người nông dân phải nộp hai loại thuế trực thu và gián thu

_Thuế trực thu gồm: thuế đinh, thuế điền

Thuế đinh tăng đồng loạt lên 2,5 đồng ở Bắc Kì và 2,3 đồng ở Trung kì (tương đương 100kg gạo)

Thuế điền tăng lên do Pháp đổi mới phương thức đo đạc, Pháp còn ấn định diện tích thuế mà không căn cứ vào diện tích thực tế thường tăng lên 2,5 lần Do vậy, khi nói đến gánh nặng thuế Nguyễn Ái Quốc đã lên án “trên chiếc lưng cao su của người An Nam nhà nước tha hồ kéo dài mức thuế co dãn”

Thơ văn đương thời cũng phản ánh gánh nặng thuế má:

“Trời đất hỡi dân ta khốn khổ

Đủ các đường thuế nọ, thuế kia Lưới vây chài quét trăm bề Dóc xương, dóc thịt còn gì nữa đâu”

_Thuế gián thu: thuế muối, rượu, thuốc phiện

Muối là mặt hàng thiết yếu cho đời sống, bị thực dân Pháp kiểm soát hết sức gắt gao, chúng độc quyền thu mua muối (ra sức bắt bớ những người sản xuất muối

“lậu”), bán muối, chúng thường bán muối với giá cao gấp 20 dến 30 lần giá bình thường

Thuế rượu: Pháp nắm độc quyền buôn bán rượu Để có thể thu được nhiều thuế

và bán được nhiều rượu thực dân Pháp quy định số rượu các làng phải tiêu thụ trong từng tháng, từng quý như ở Sơn Tây với số dân 200.000 người mà phải tiêu thụ 560.000 lít rượu Tính chung 12 triệu người Việt phải tiêu thụ 2,4 triệu lít rượu Như vậy, cả đàn bà và trẻ con cũng “được” uống

Phụ lục 5 Con đường trở thành công nhân:

Nông dân bị tước đoạt ruộng đất phải tìm đến các hầm mỏ, xí nghiệp

Trang 7

Phải thông qua bọn mộ phu Công nhân theo mùa

Phu hay công nhân bị cưỡng bức Phu tù, người nghèo thành thị

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	13,84 KB