NCKH - HỒ THỦY GIANG

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠMĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN PHẠM TRÙ THẨM MĨ CÁI CAO CẢ TRONG TIỂU THUYẾT “THÁI NGUYÊN 1917” CỦA HỒ THỦY GIANG Sinh viên thực hiện: Giá

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN

PHẠM TRÙ THẨM MĨ CÁI CAO CẢ TRONG TIỂU THUYẾT

“THÁI NGUYÊN 1917” CỦA HỒ THỦY GIANG

Sinh viên thực hiện: Giáp Thị Huệ Giảng viên hướng dẫn : Trần Thị Ngọc Anh

Thái Nguyên, năm 2020

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Hồ Thủy Giang, 20/6/1947, ông là một cây bút văn xuôi tiêu biểu của đời

sống văn học Thái Nguyên Ngay từ nhỏ, ông đã yêu thích đọc và sáng tác vănchương Tình yêu với văn chương như là dòng máu chảy trong người, cứ đam

mê thôi thúc ông mỗi ngày luôn sáng tạo, tìm tòi; chính vì thế, năm 19 tuổi,ông đã có tác phẩm được in Năm 21 tuổi, ông đã có truyện ngắn đầu tay

“Ngàn làm máy in” đăng trên Tạp chí Văn nghệ Việt Bắc Sau đó, Nhà văn HồThủy Giang viết tiếp một loạt tác phẩm về đề tài công nghiệp hóa nông thôn vàđược nhận giải thưởng của Báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam năm 1971với tác phẩm “Cô bánh xích” Ông đã được 22 giải thưởng VHNT ở trungương và địa phương (tính đến 2015) Không chỉ say mê sáng tác văn chương,Nhà văn Hồ Thủy Giang cũng là tấm gương trong tích cực tham gia hoạt độngcác hội Hiện, ông là hội viên của: Hội Nhà văn Việt Nam; Hội Điện Ảnh ViệtNam, Hội Văn học nghệ thuật các Dân tộc thiểu số Việt Nam; Hội Văn họcNghệ thuật tỉnh Thái Nguyên Mặc dù, tham gia nhiều hội, song ở vị trí nàoông cũng đều hoàn thành tốt và được các hội viên tin tưởng, nể phục, là tấmgương cho các nhà văn trẻ học tập, noi theo

1.2 Hồ Thủy Giang được biết đến là một cây bút sáng tác không ngừng nghỉ Ông

viết nhiều thể loại với nhiều tác phẩm đáng lưu tâm Các sáng tác của ông luônmang trong mình những dòng chảy của thời gian và lịch sử Các sáng tác củaông được xuất bản khá nhiều : 2 tập truyện ngắn (Cô Bánh Xích, Lúc ấy biểnhoàng hôn, Cuồng phong, Người đẹp thường nhiều bí ẩn, Không phải là ảoảnh…) 5 tiểu thuyết (Mắt rừng, Những người mở đường, Con đường cátbụi…), 5 tập truyện thiếu nhi (Bạn cùng lớp, Chuyện cái chỏm đầu, Cây đỗ dạikhờ…), 3 tập Phê bình văn học, 2 tập thơ Trong đó, Hồ Thủy Giang thành

công nhất ở thể loại tiểu thuyết lịch sử Nói đến tiểu thuyết lịch sử, không thể

không nhắc đến cuốn tiểu thuyết “Thái Nguyên 1917” – một áng văn lịch sử

về mảnh đất Thái Nguyên anh hùng

1.3.Thái Nguyên, mảnh đất với biết bao thăng trầm lịch sử, biết bao đau thương,

mất mát, biết bao máu và nước mắt hình ảnh thiên nhiên và con người TháiNguyên trở thành đề tài của nhiều cây bút sáng tác như: Vi Hồng, Ma TrườngNguyên, Bùi Như Lan, Nguyễn Như Sơn…đặc biệt là cây bút xuất sắc Hồ

Thủy Giang với tiểu thuyết lịch sử “Thái Nguyên 1917” Với mong muốn

hiểu sâu hơn về nền văn học Thái Nguyên và những con người thời khángchiến chống Pháp, đồng thời nghiên cứu về giá trị nghệ thuật trong sáng tác

tiểu thuyết lịch sử của Hồ Thủy Giang, chúng tôi đã lựa chọn đề tài Phạm trù thẩm mĩ cái cao cả trong tiểu thuyết lịch sử “Thái Nguyên 1917” của Hồ Thủy Giang” Những năm trở lại đây, phân phối chương trình của Bộ giáo dục

và Đào tạo đã có nhiều đổi mới khi đưa vào giảng dạy phần văn học địaphương ở các trường phổ thông Khoa Ngữ văn (Trường Đại học Sư phạmThái Nguyên) cũng đã có phân bố các tiết học để dành thời gian thích đáng choviệc nghiên cứu, giảng dạy văn học địa phương Bởi vậy, đề tài này góp mộtphần cung cấp tư liệu cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập phần văn học địaphương ở các cấp học của Thái Nguyên (nói riêng), cũng là tư liệu cho việcnghiên cứu, giảng dạy văn học Việt Nam hiện đại (nói chung)

2 Lịch sử vấn đề

2.1.Nhà văn Hồ Thủy Giang viết nhiều thể loại như thơ, tiểu thuyết, truyện ngắn,

phê bình văn học, kịch bản phim Ông là một trong những cây bút văn xuôitiêu biểu của tỉnh Thái Nguyên và khu vực miền núi phía Bắc nên đã có khánhiều bạn đọc và người nghiên cứu, phê bình và viết về ông như luận văn thạc

sĩ, phê bình, hội thảo như :

Luận văn “Đặc điểm truyện ngắn Hồ Thủy Giang” của Nguyễn Thị Tuyết Mainghiên cứu chủ yếu về những đặc sắc trong truyện ngắn của Hồ Thủy GiangLuận văn “Nhân vật nữ trong văn xuôi của Hồ Thủy Giang” của Nguyễn ThịTài lại quan tâm đến tư tưởng nhân văn cùng những quan điểm của ông đối vớivai trò, vị trí của người phụ nữ và với những đau khổ, buồn, vui thậm chí là bấthạnh của họ trong xã hội thời kì hiện đại.

Luận văn “Đặc điểm tiểu thuyết Hồ Thủy Giang” của tác giả Thân Thị MaiLinh Lan đã phân tích, đánh giá đặc điểm tiểu thuyết Hồ Thủy Giang dưới gócnhìn của người yêu văn trẻ Đồng thời, giới thiệu tới đông đảo độc giả về sựphát triển, thành công của tiểu thuyết Hồ Thủy Giang, cũng như thành tựu củatiểu thuyết Thái Nguyên

Phê bình “Tiểu thuyết Những người mở đường của Hồ Thủy Giang nhìn từ

đặc điểm thể loại” của Cao Thị Hồng muốn làm sáng tỏ hơn giá trị nhân văn

của Những người mở đường xung quanh một số phương diện của tác phẩm

như: hiện thực nghệ thuật, thời gian, không gian và đặc biệt là nhân vật…chothấy tác giả đã tái hiện nền hiện thực chiến tranh đau thương, u ám và những

hệ lụy mà chiến tranh để lại, điều vang lên hơn cả chính là câu hỏi day dứt:

Chúng ta cần phải ứng xử như thế nào với lịch sử, văn hóa và trên hết là với Con người? Xung quanh cách ứng xử giữa con người với con người trong thời

chiến cũng như thời bình, tác giả như muốn gửi gắm nhiều thông điệp mà ở đóngười đọc nhận thấy Hồ Thủy Giang bày tỏ khát vọng về một sự công bằngcho con người, mơ ước về cái tốt, cái thiện thay thế cho cái xấu, cái ác, cáiđúng thay thế cho cái sai, sự tiến bộ thay thế cho những gì bảo thủ, ì trệ

Ngoài các công trình nghiên cứu còn có những nhận xét về Hồ Thủy Giang vàsáng tác của ông :

Nhà văn Vũ Nho khi đọc tập truyện ngắn Ảo ảnh của Hồ Thủy Giang nhận

xét: “Với ngòi bút gần như chuyên chú, độc canh một thể loại, Hồ Thủy Giang

là ngườicó duyên với giải thưởng Viết một hồi nhận giải thưởng, lại viết, lại

nhận giải, lại cặm cụi viết, lại nhận giải mỗi lần như thế Hồ Thủy Giang phấnđấu, tự tin, nhưng cũng gặp khó khăn phải làm sao vượt lên chính mình, phảithay đổi, biến hóa để không rơi vào nhàm chán Vốn là một giáo viên văn,những trang viết về đề tài nhà trường, về cuộc sống buồn vui của nhà giáothường là những trang viết hay, sâu sắc nhất của một người trong cuộc, mộtngười am tường”

Tác giả Đặng Quyết Tiến khi dọc tập truyện ngắn Bông hoa cô đơn có nhận

xét: “Cả tập truyện là tấm lòng lo âu nghĩ ngợi đầy trách nhiệm của ngườiviết trước cuộc đời Đọc thấy buồn, nỗi buồn thấm thía Bông hoa cô đơn làmột tập sách hay Khoan hãy nói đến những chuyện to tát về nghệ thuật Theotôi, giữa cái lúc mà trên các quầy sách thưa vắng đến những tác phẩm văn họcđích thực thì nó đã từ tốn ra đời Không ồn ào, không được vồ vập một cáchgiả dối, nhưng những ai còn có nỗi lo âu về cuộc đời chắc sẽ đọc Hồ ThủyGiang và chia sẻ cùng anh”

Nhà nghiên cứu, phê bình Lâm Tiến trong cuốn “Tiếp cận văn học dân tộcthiểu số (2011)” nhận xét: “Truyện Điện hoa của Hồ Thủy Giang Truyện vớimột giọng kể nhẹ nhàng, duyên dáng, với kết cấu hợp lý, tác giả đã dẫn dắtnhân vật trải qua các tình huống khác nhau với những diễn biến tâm lý sâu sắc,

tế nhị để nhân vật nhận ra con đường thực của mình với cuộc sống muôn màu,muôn vẻ của nó”

2.2. Qua việc tìm hiểu tình hình nghiên cứu về các sáng tác của Hồ Thủy Giangchúng tôi nhận thấy, tiểu thuyết Hồ Thủy Giang đã thu hút ít nhiều nhà nghiêncứu Nhưng các bài viết chỉ đánh giá riêng về nội dung hoặc nghệ thuật củatừng cuốn tiểu thuyết (hầu hết trong các buổi giới thiệu sách) mà chưa từng cócông trình nào đi sâu khảo sát, đánh giá một cách toàn diện về đặc điểm tiểuthuyết Hồ Thủy Giang cụ thể là về phạm trù thẩm mĩ cái cao cả chưa có một

đề tài hay nghiên cứu nào đề cập đến Thông qua đề tài, chúng tôi muốn làm rõhơn về những hình ảnh quả cảm, lẫm liệt và bi tráng về tinh thần chống giặc

ngoại xâm của nhân dân các dân tộc Thái Nguyên nói riêng và nhân dân cả

nước nói chung trong thời kì kháng chiến qua tiểu thuyết lịch sử “Thái Nguyên 1917”. Chúng tôi mong muốn đề tài sẽ lý giải, phân tích sâu hơnphạm trù thẩm mĩ cao cả mà Hồ Thủy Giang thể hiện trong tiểu thuyết củaông, hiểu được sự lập luận tài tình, sắc bén cùng với sự thật trần trụi về bọncầm quyền và hình ảnh cao cả của những người anh hùng khố xanh Trên cơ sở

đó thấy được vị trí, ý nghĩa và đóng góp của Hồ Thủy Giang đối với nền vănxuôi Việt Nam hiện đại và khẳng định cá tính sáng tạo độc đáo của nhà văn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1.Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu phạm trù thẩm mĩ cái cao cả trong tiểu thuyết “Thái Nguyên1917” của Hồ Thủy Giang Qua đó thấy được hiện thực xã hội Miền Bắc lúcbấy giờ được tác giả lột tả một cách chân thực, đồng thời thể hiện sâu sắclòng yêu nước của những con người trên mảnh đất Thái Nguyên

Khẳng định giá trị của tác phẩm “Thái Nguyên 1917” và vị trí của Hồ ThủyGiang đối với văn học Thái Nguyên

3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn liên quan đến đề tài

- Vận dụng những lí luận về phạm trù thẩm mĩ vào quá trình nghiên cứu tácphẩm

- Phân tích, đánh giá về sự sáng tạo trong “Thái Nguyên 1917” về việc sửdụng phạm trù thẩm mĩ cao cả của Hồ Thủy Giang

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng của đề tài là cái cao cả trong tiểu thuyết lịch sử “Thái Nguyên1917” của Hồ Thủy Giang

4.2.Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện và mục đích của đề tài, chúng tôi chỉ đi sâu vào tìm hiểu đốivới tiểu thuyết lịch sử “Thái Nguyên 1917” là một trong những sáng táccủa nhà văn Hồ Thủy Giang được xuất bản năm 2017, Nxb Đại học TháiNguyên.

5 Phương pháp nghiên cứu

Ngiên cứu đề tài, chúng tôi sử dụng một số phương pháp chính sau :

Phương pháp phân tích để phân tích rõ hơn về tác phẩm Thái Nguyên

1917 và phạm trù thẩm mĩ cao cả trong tác phẩm.

Phương pháp đánh giá để nhận xét được điều thành công trong việc sửdụng hình tượng nhân vật cao cả trong tác phẩm của Hồ Thủy GiangPhương pháp tổng hợp để hệ thống lại toàn bộ hệ thống luận điểm nghiêncứu

6 Đóng góp của đề tài

Từ lý thuyết về phạm trù thẩm mĩ cái cao cả, vận dụng để tìm hiểu vào

trong được tác phẩm Thái Nguyên 1917, khái quát về các phạm trù thẩm

mĩ khác

Giúp độc giả thêm yêu nền văn học mảnh đất Thái Nguyên, đặc biệt thấuhiểu những hy sinh của những người lính khố xanh trong kháng chiến mà

Hồ Thủy Giang đã dày công lột tả

Bổ sung thêm những kiến thức có thể ứng dụng vào công việc giảng dạysau này

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, đề tài có cấu trúc haichương như sau:

1.2 Văn xuôi Thái Nguyên thời kì hiện đại và nhà văn Hồ

Thủy Giang cùng với tiểu thuyết lịch sử “Thái Nguyên1917”

1.2.1 Đặc điểm văn xuôi Thái Nguyên hiện đại1.2.2 Vài nét về nhà văn Hồ Thủy Giang và tiểu thuyết “TháiNguyên 1917”

CHƯƠNG 2 : BẢN CHẤT THẨM MĨ CÁI CAO CẢ TRONG TIỂUTHUYẾT LỊCH SỬ “THÁI NGUYÊN 1917”

2.1 Nội dung2.2 Nghệ thuật2.2.1 Hình tượng nhân vật2.2.2 Ngôn ngữ

2.2.3 Giọng điệu

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Cái cao cả và những đặc trưng cơ bản của cao cả

1.1.1 Phạm trù cao cả

Cái cao cả (tiếng Pháp: sublime) là phạm trù mĩ học phản ánh một thuộctính thẩm mĩ khách quan vốn có của những hiện tượng và khách thể có ýnghĩa xã hội tích cực, có ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của các dân tộchoặc toàn nhân loại Thuộc tính ấy là tính vĩ đại, tính ưu việt như một sứcmạnh tiềm tàng lớn

Séc-nư-sép-xki định nghĩa: “Cái cao cả là cái lớn hơn, mạnh hơn rất nhiềunhững hiện tượng mà chúng ta so sánh”

Về nhận thức lí thuyết, thời cổ Hi Lạp, khái niệm cái cao cả chưa được coi làmột phạm trù mĩ học, mà chỉ là một hình thức biểu hiện của phong cáchthuộc tu từ học.

Về sau, khi người ta phát hiện ra nguồn gốc tinh thần quan trọng nhất củacái cao cả là những tư tưởng và khát vọng khác thường và khi vẻ đẹp của lờinói hòa hợp với những tư tưởng vĩ dại, thì nội dung của khái niệm này mớiđược mở rộng sang phạm trù mĩ học

Thời Trung cổ, các nhà thờ kiểu gô-tích là biểu trưng của cái cao cả như mộtphạm trù mĩ học Bằng những đường nét kiến trúc vươn thẳng lên, các nhàthờ ấy đã thể hiện vẻ đẹp của sức mạnh và khát vọng lớn lao của con người,nhưng đồng thời cũng thể hiện quan niệm tôn giáo cho rằng mọi ước vọngcủa con người gắn liền với bầu trời và thượng giới

Thời Phục hưng, cái cao cả được Mi-ken-lăng thể hiện một cách hoàn hảoqua bức tượng Đa-vít nổi tiếng của ông Ở đây, bằng ngôn ngữ điêu khắc, tácgiả muốn nói rằng con người là hùng mạnh, là vạn năng, và những khả năngtiềm ẩn trong nó sẽ trỗi dậy và tuôn trào vào hành động sáng tạo thế giớitheo quy luật của con người

Trong văn học – nghệ thuật chủ nghĩa cổ điển, cái cao cả được đặc biệt coitrọng và thể hiện tập trung nhất ở các thể loại bi kịch và tụng ca Hê-ghencoi cái cao cả là một giai đoạn vận động của ý niệm tuyệt đối trong nghệthuật, đó là giai đoạn lãng mạn khi mà tinh thần và nội dung trội hơn vậtchất và hình thức

Mĩ học phương Tây hiện đại cho rằng cái cao cả và cái đẹp là một Cái cao

cả theo họ, chính là cái đẹp đang đi tìm gặp những nhu cầu của con ngườitrong cái vĩ đại, cái ưu việt nào đó

Các nhà mĩ học Mác-xít xem cái cao cả như là một phạm trù bên cạnh cáiđẹp

1.1.2 Bản chất thẩm mĩ của cái cao cả

So với cái đẹp, cái cao cả với tư cách là một phạm trù mĩ học xuất hiện tronglịch sử Mỹ học khá muộn Như ta đã biết cái đẹp, cái cao cả hay cái bi, cáihài đều là nhận thức, khái quát của con người và những phẩm chất thẩm mỹcủa thực tại khách quan Bởi vậy, sẽ không hiểu được bản chất của chúngnếu chỉ nhìn từ một phía khách quan hay chủ quan, hơn nữa không thấyđược mối quan hệ thống nhất biện chứng giữa hai phương diện này

Xét từ phía đối tượng cái cao cả là một phẩm chất thẩm mĩ tồn tại trongnhững sự vật hiện tượng to lớn, phi thường có quy mô vượt hẳn những cáibình thường, trong đó có :

Những cái to lớn, phi thường về số lượng, thể tích, được biểu hiện qua tầmvóc đồ sộ, kì vĩ như : núi cao sừng sững, biển rộng mênh mông, thảo nguyênbát ngát, trời xanh thăm thẳm, vực sâu hun hút…v.v

Những biểu hiện to lớn, phi thường về sức mạnh, về tinh thần khí phách :các vĩ nhân, các lãnh tụ kiệt xuất, các nhân vật anh hùng…những con ngườibằng sức mạnh của tinh thần, ý chí họ dám thực hiện những hành động caođẹp, phi thường, đạp bằng mọi trở lực để đạt đến mục đích cuối cùng

Những sự vật hiện tượng vừa to lớn đồ sộ và tầm vóc số lượng, lại vừa chứađựng một sức mạnh phi thường như : bão tố, núi lửa, sóng thần,… các cuộckhởi nghĩa lớn, các phong trào cách mạng như vũ bão của quần chúng…Xét từ phía chủ thể, cái cao cả có khả năng gây nên ở con người cảm xúcthẩm mĩ Khi đối diện với những sự vật hiện tượng có tầm vóc to lớn, có sứcmạnh phi thường ở con người thường có hai trạng thái cảm xúc khác nhau.Trong giây phút ban đầu, người ta thường có cảm giác choáng ngợp với đốitượng do con người chưa làm chủ được đối tượng Nhưng cảm xúc ấy lậptức bị lấn át bởi tình cảm ngưỡng mộ thán phục, khi ấy con người sẽ cảmthấy khoan khoái, thích thú, say mê bởi chính tầm vóc to lớn sức mạnh tiềmtàng bí ẩn của đối tượng Điều đó kích thích, khơi dậy sức mạnh trong bản

chất con người khiến tinh thần con người trở nên phấn chấn khao khát muốnđược chiếm lĩnh chinh phục đối tượng.

Như vậy cái cao cả là một phẩm chất thẩm mỹ khách quan của những sự vậthiện tượng có tầm vóc lớn, có sức mạnh phi thường, gây nên ở con ngườicảm xúc ngưỡng mộ, thán phục, sảng khoái, phấn khích Khi vượt qua trạngthái choáng ngợp, bối rối ban đầu do chưa làm chủ được đối tượng, từ đó cókhả năng khơi dậy sức mạnh bản chất của con người, kích thích ở con người

ý chí, khát vọng vượt qua những khó khăn thử thách để vươn tới những đỉnhcao

1.1.3 Quan hệ giữa cái cao cả với cái đẹp

Có hai xu hướng quan hệ khác nhau khi bàn về quan hệ giữa cái cao cả vàcái đẹp Một loại ý kiến nhấn mạnh sự khác nhau giữa cái cao cả và cái đẹp,cho rằng cái cao cả chỉ đem lại cảm giác bị đè nén, bó buộc, gây sự khó chịu

và về cơ bản, đó là loại cảm xúc tiêu cực cái đẹp, trái lại, bao giờ cũng điliền với cảm xúc tích cực, đem lại niềm vui, sự dịu dàng, dễ chịu Một quanniệm khác lại gắn cái cao cả với cái đẹp, cho rằng cái cao cả là “mức độ caonhất của cái đẹp”, là “cái đẹp vô tận”, vì cả hai đều đem lại cảm xúc thẩm mĩtích cực đối với con người

Hai phạm trù này vừa có nét gần gũi tương đồng lại vừa có điểm khác biệt

Do vậy, nếu cái đẹp đem lại cảm giác gần gũi, dịu dàng, dễ chịu thì cái cao

cả lại khiến con người trong thời khắc tiếp xúc ban đầu cảm thấy choángngợp, bối rối và chỉ có thể chiêm ngưỡng nó từ một khoảng cách nhất định.Trong khi cái đẹp đem lại cảm giác thỏa mãn vì đã làm chủ hoàn toàn đốitượng thì cái cao cả lại kích thích ở con người khát khao được khám phánhững bí ẩn của đối tượng, mong muốn được chiếm lĩnh và đồng hóa nó.Nếu cái đẹp là sự thể hiện ước mơ của con người tới cái lý tưởng thì cái cao

cả là cái đã tiến gần tới lý tưởng Bởi vậy quan hệ giữa cái cao cả với cái đẹp

là thống nhất nhưng không đồng nhất

1.1.4 Các lĩnh vực biểu hiện của cái cao cả

1.1.4.1.Cái cao cả trong tự nhiên

Trong tự nhiên cái cao cả tồn tại trong những thuộc tính thẩm mĩ khách quancủa những sự vật hiện tượng có tầm vóc to lớn đồ sộ hùng vĩ như trời caolồng lộng, biển rộng mênh mông, vách núi sừng sững, núi lửa tuôn trào, vựcsâu hun hút, dòng sông cuồn cuộn,….vv Đó là những sự vật hiện tượngchứa đựng trong bản thân nó những sức mạnh tiềm tàng bí ẩn mà con ngườicùng một lúc chưa thể khám phá chinh phục Bởi vậy đối diện với những cáicao cả trong tự nhiên con người thường có cảm giác Thuận Hợp thậm chí sợhãi nhưng cũng chính sức mạnh mạnh bí ẩn của tự nhiên lại mở ra cho conngười những khả năng to lớn để khám phá chinh phục tự nhiên bắt tự nhiênphải quy phục con người

1.1.4.2 Cái cao cà trong xã hội

Trong đời sống xã hội, phạm vi biểu hiện của cái cả rất phong phú, đó là sựthể hiện sức mạnh vô tận, khả năng và ý chí vô tận của con người trong lĩnhvực chinh phục tự nhiên và đấu tranh xã hội Cái cao cả có mặt trong cáccông trình sáng tạo vĩ đai của con người như : Kim Tự Tháp Ai Cập, Vạn LýTrường Thành Trung Quốc, nhà máy thủy điện xuyên lòng đất hay nhữngtòa nhà cao tầng cao chọc trời v.v Các cuộc khởi nghĩa lớn, các phong tràogiải phóng dân tộc, những sự kiện lịch sử vĩ đại mang tầm cỡ thế giới có ảnhhưởng cực kì rộng lớn đối với toàn nhân loại và với xu thế phát triển của lịch

sử đó cũng là cái cao cả Các lãnh tụ vĩ đại của cách mạng, các anh hùng,các vĩ nhân… cũng là con người cao cả bởi họ hiện thân của một lí tưởngcao đẹp, một sự nghiệp vĩ đại, một nhân cách lớn, họ có thể phấn đấu, hisinh đén cùng để đạt được lí tưởng mặc dù phải vượt qua muôn vàn khókhăn, thử thách Như vậy, cái cao cả trong xã hội đều được biểu hiện rấtphong phú nhưng chung quy đó đều là những hiện tượng sự vật xã hội haynhững con người hiện than cho một lí tưởng cao đẹp Bởi vậy, sự đánh giá

về phẩm chất thẩm mĩ khách quan của cao cả trong xã hội không thể tách rời

sự đánh giá về mặt đạo đức, chính trị do đó cũng không thể không chịu sựchi phối bởi quan điểm về giai cấp vã những điều điện lịch sử - xã hội cụthể

1.1.4.3 Cao cả trong nghệ thuật

Cao cả trong tự nhiên và xã hội đã đi vào nghệ thuật, có mặt trong tất cả cácloại hình nghệ thuật, dù là hội họa, điêu khắc, kiến trúc, âm nhạc hay điệnảnh v.v….Đặc biệt, cái cao cả là một đối tượng phản ánh quan trọng của vănhọc, trong đó tập trung nhất ở thể loại anh hùng ca Nhân vật trung tâm củathể loại này là những anh hùng, họ là hiện thân cho sức mạnh, lòng quả cảm,khí phách anh hùng, tinh thần hi sinh quên mình vì lợi ích của cộng đồng,của nhân dân Các nhân vật vật như Asin, Hecto, Nexto, Odysslus (anh hùng

ca Odysslus), hay Thánh Gióng, Đam-San (trong văn học Việt Nam)…chính

là những con người cao cả, những con người hoàn thiện, hoàn mĩ

Các hình tượng nhân vật cao cả cũng tồn tại phổ biến trong nghệ thuật hiệnthực xã hội chủ nghĩa, bởi một trong những nhiệm vụ của quan trọng củanền nghệ thuật này là xây dựng nên những nhân vật anh hùng trong quầnchúng nhân dân – những con người bình thường mà vĩ đại đã và đang tồn tạirất phổ biến trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa vốn đã mang tầmvóc cao cả Tóm lại, để phản ánh chân thực cuộc sống, nghệ thuật không thểthiếu cái cao cả Sự hiện diện của cái cao cả trong nghệ thuật có ý nghĩa tíchcực đối với việc giáo dục con người, đem lại cho họ vào niềm tin vào sứcmạnh, vào khả năng sáng tạo của chính con người, kích thích ở họ tính tíchcực chủ quan, khơi dậy những khát khao vươn tới những hành động caothượng, đẹp đẽ, cuộc sống của con người vì thế mà trở nên có ý nghĩa hơn

1.2.Văn xuôi Thái Nguyên thời kì hiện đại và nhà văn Hồ Thủy Giang cùng với tiểu thuyết “Thái Nguyên 1917”