LUẬN ÁN ĐOÀN PHÚ HƯNG.doc

- Hệ thống hóa và phân tích tương đối cơ bản, toàn diện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ; khẳng định giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán

ĐOÀN PHÚ HƯNG

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ

SỞ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY

THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC

HÀ NỘI - 2018

ĐOÀN PHÚ HƯNG

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ

SỞ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY

THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả

Đoàn Phú Hƣng

1.2 Những kết quả đạt được và những vấn đề tiếp tục nghiên cứu 20

2.3 Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội

ngũ cán bộ

37

Chương 3: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ

CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

63

3.1 Những nhân tố tác động và tình hình đội ngũ cán bộ chủ chốt

cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long

63

3.2 Thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở

đồng bằng sông Cửu Long

78

Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI

NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

119

4.1 Những nhân tố tác động đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ

chốt cấp cơ sở khu vực đồng bằng sông Cửu Long

119

4.2 Phương hướng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở

đồng bằng sông Cửu Long từ nay đến năm 2025 theo tư tưởng

Hồ Chí Minh

123

4.3 Giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng

bằng sông Cửu Long từ nay đến năm 2025

134

DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC

GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trong mọi chế độ xã hội, các giai cấp thống trị luôn tìm mọi cách để củng

cố vai trò cầm quyền của mình bằng việc xây dựng và củng cố chính quyền nhà nước với hệ thống bộ máy tổ chức đội ngũ quan chức cốt cán trung thành, có tài năng, đủ sức làm tròn nhiệm vụ V.I Lênin đã nói: “Trong lịch sử, chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” [153, tr.473]

Kế thừa, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, là người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xem vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ là vấn đề hàng đầu Trong tiến trình vận động thành lập Đảng, cũng như trong tiến trình lãnh đạo cách mạng, Người đã tổ chức xây dựng đội ngũ cán bộ tiên phong cho Đảng và để lại di sản tư tưởng quý giá và phong phú về xây dựng đội ngũ cán bộ Đội ngũ cán bộ do Chủ tịch Hồ Chí Minh xây dựng và rèn luyện trong mọi hoàn cảnh lịch sử luôn hoàn thành sứ mệnh lãnh đạo cách mạng mà nhân dân giao phó

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ, trong tiến trình cách mạng Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm đến xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức và trình độ năng lực đáp ứng được yêu cầu, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của cách mạng

Hiện nay, toàn Đảng, toàn dân tộc Việt Nam đang phấn đấu phát huy sức mạnh toàn dân tộc, để đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Để thực hiện được mục tiêu quan trọng đó, đòi hỏi trước hết phải xây dựng đội ngũ cán bộ đủ trình độ và năng lực, đủ đức, đủ tài, mà trực tiếp là cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng, đổi mới công tác cán bộ nói chung

và công tác với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nói riêng của Đảng còn nhiều khuyết điểm, yếu kém chậm được khắc phục, “Tình trạng suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân, thực dụng, quan liêu, tham nhũng, lãng phí, thiếu trách nhiệm, thiếu tự giác rèn luyện, phấn đấu, thiếu tinh thần đồng chí trong một bộ phận không nhỏ cán bộ diễn ra nghiêm trọng, kéo dài” [4] “Việc đổi mới công tác cán bộ chưa có đột phá lớn Đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu nhất qua nhiều nhiệm kỳ nhưng chưa có những tiêu chí cụ thể và giải pháp khoa học để khắc phục Chưa quan tâm đúng mức đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ tham mưu, tư vấn cấp chiến lược Công tác quy hoạch ở một số nơi còn khép kín, chưa bảo đảm sự liên thông gắn kết” [35, tr.194] Từ kinh nghiệm lịch sử và thực trạng cán bộ hiện nay, vấn đề đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trở nên hết sức cần thiết và cấp bách

Đồng bằng sông Cửu Long là một trong những vùng kinh tế lớn có vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nên việc phát huy tối đa sức mạnh và lợi thế của vùng này, khắc phục những hạn chế đòi hỏi cần phải có là con người, trong đó công việc gốc là xây dựng cho được đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở thật sự vững mạnh

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, bên cạnh những thành tựu đạt được, do nhiều nguyên nhân, đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long còn nhiều hạn chế về số lượng và chất lượng, chưa theo kịp sự đòi hỏi của tình hình đất nước; trình độ lý luận và chuyên môn, năng lực lãnh đạo và quản lý chưa đồng đều; vấn đề chuẩn hóa đội ngũ cán bộ của xã, phường, thị trấn còn hụt chuẩn khá xa so với yêu cầu

Thực tế trên đây cho thấy công tác xây dựng cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có

ý nghĩa rất quan trọng Từ những lý do nêu trên, tôi chọn đề tài “X ộ

ũ bộ ấp ơ ở ở bằ ử L

ở H M ” làm luận án tiến sĩ ngành Hồ Chí Minh học

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ; luận án làm rõ thực trạng và đề xuất phương hướng, hệ thống giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, đánh giá những kết quả đã đạt được và xác định các vấn đề mà luận án cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu

- Hệ thống hóa và luận giải những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ

- Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ để nghiên cứu thực trạng đội ngũ cán bộ và công tác xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay và những vấn đề đặt ra

- Đề xuất phương hướng và hệ thống giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay theo tư tưởng

Hồ Chí Minh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ bao gồm nhiều nội dung phong phú, sâu sắc, trong đó, xây dựng đội ngũ cán bộ thông qua công tác cán bộ là nội dung cơ bản Trong khuôn khổ của luận án, tác giả tập trung vào nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ với tư cách là phương thức chủ yếu trong xây dựng đội ngũ cán bộ cách mạng

- Phạm vi nghiên cứu thực trạng:

+ Về thời gian, được giới hạn từ năm 2001 đến nay Lý do chọn thời điểm

từ năm 2001 vì từ Đại hội IX (4-2001), Đảng ta đưa ra định nghĩa đầy đủ về tư

tưởng Hồ Chí Minh và ban hành Chỉ thị 23 (3-2003) về “Đẩ ạ

ề ụ ở H M ”, vì vậy mà vấn đề xây dựng đội

ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trở thành vấn đề cơ bản, thu hút sự quan tâm nhiều hơn toàn Đảng, toàn dân ta

+ Về không gian, là cấp cơ sở xã, phường, thị trấn của 7 tỉnh: An Giang, Đồng Tháp, Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Bạc Liêu, Cà Mau và 1 Thành phố Cần Thơ thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long Lý do luận án chọn không gian như vậy là An Giang và Đồng Tháp là 2 tỉnh đại diện phía Bắc đồng bằng sông Cửu Long, có sự tiếp giáp với vùng biên giới Campuchia; Long An và Tiền Giang tiếp giáp với Thành Phố Hồ Chí Minh; Bến Tre nằm nhánh rẽ sang hướng đông, tiếp giáp Biển Đông; Cà Mau và Bạc Liêu đại diện cho vùng cực Nam; Thành phố Cần Thơ nằm vị trí trung tâm của vùng

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, đặc biệt là tư tưởng Hồ

Chí Minh, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng đội ngũ cán bộ,

chủ yếu là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, luận

án sử dụng các phương pháp nghiên cứu, như: phương pháp tổng hợp, phân tích,

hệ thống, so sánh, khảo sát.v.v., để làm sáng tỏ các vấn đề nghiên cứu

Ngoài ra, tác giả còn sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, chủ yếu là phương pháp logic - lịch sử để làm rõ hệ thống quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng phương pháp điều tra xã hội học để đánh giá thực trạng và xác lập căn cứ đề xuất phương

hướng, hệ thống giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

5 Đóng góp mới về khoa học của luận án

- Góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ và thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp

cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay thông qua việc tổng quan một cách bao quát tình hình nghiên cứu có liên quan

- Hệ thống hóa và phân tích tương đối cơ bản, toàn diện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ; khẳng định giá trị của tư tưởng

Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là giá trị về thực tiễn khi vận dụng vào việc nhận diện và giải quyết những vấn đề đặt ra trong xây dựng đội

ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay

- Làm rõ thực trạng đội ngũ cán bộ và công tác xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long

- Đề xuất phương hướng và hệ thống giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ

cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay theo tư tưởng

Hồ Chí Minh

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Về ý góp phần làm rõ nội dung, khẳng định tính khoa học, cách

mạng và nhân văn của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ; khẳng định tính đúng đắn và sáng tạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm

vụ mới của cách mạng

Về ễ , kết quả nghiên cứu của luận án có thể được sử dụng làm tài

liệu tham khảo phục vụ các nghiên cứu sâu hơn về xây dựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay

Kết quả nghiên cứu của luận án cũng có giá trị tham khảo cho các nhà lãnh đạo, quản lý, các tổ chức, cơ quan tổ chức cán bộ trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay

7 Kết cấu của luận án

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Danh mục các công trình của tác giả, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận án được kết cấu gồm 4 chương với 10 tiết

ơ 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

ơ 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ

ơ 3: Thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng

bằng sông Cửu Long theo tư tưởng Hồ Chí Minh

ơ 4: Phương hướng và giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt

cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1.1 Tình hình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ nói chung và xây dựng đội ngũ cán bộ nói riêng là một nội dung đặc biệt quan trọng trong hệ thống tư tưởng của Người,

có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn Chính vì thế, cho đến nay, đã có nhiều công trình khoa học đi sâu nghiên cứu về vấn đề này Có thể thấy một số công trình tiêu biểu như sau:

- Sách “B H ớ p ờ ” của Phan Hiền [57] nói lên sự

vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc vun đắp cho sự nghiệp “trồng người”: từ cách quan tâm đến sử dụng, bồi dưỡng chăm lo cho con người, cũng như cách sử dụng cán bộ trong bộ máy Nhà nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một điển hình đặc sắc trong chăm lo, bồi dưỡng và sử dụng con người

- Sách " ở H M ề bộ bộ" của Bùi Đình

Phong [116] là một trong những công trình khoa học đã cung cấp cho người đọc

có những thông tin mới và cách nhìn khá đầy đủ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh

về cán bộ và công tác cán bộ, bao gồm quá trình hình thành nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ Đồng thời tác giả cũng nêu lên những quan điểm chủ yếu về vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán

bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

- “ ở H M ề bộ bộ” của tác giả Mạch

Quang Thắng với Cổng thông tin tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh [125] w.w.w.thehehochiminh.net mô tả khái quát nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của cán bộ và công tác cán bộ; về yêu cầu đối với cán bộ cách mạng Trong đó, tác giả nhấn mạnh yêu cầu về tư cách: Cán bộ phải suốt đời phấn đấu

hy sinh cho lý tưởng của Đảng; phải đặt quyền lợi của Đảng, của Tổ quốc lên

trên hết và lên trước hết; phải có một đời tư trong sáng, là một tấm gương sáng

trong cuộc sống

Yêu cầu về phẩm chất, năng lực, cán bộ phải có năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể nhân dân; có mối liên hệ mật thiết với nhân dân; phải luôn luôn học tập

để nâng cao trình độ về mọi mặt Cán bộ phải có phong cách tốt

Tác giả đã nêu lên các quan điểm của Hồ Chí Minh về công tác cán bộ:

Hiểu và đánh giá đúng cán bộ để lựa chọn và sử dụng đúng cán bộ Phải “khéo dùng cán bộ”, “dùng người đúng chỗ, đúng việc”; Phải chống chủ nghĩa biệt phái, cục bộ, địa phương, hẹp hòi; Phải chú trọng đến công tác đề bạt cán bộ; Phải đào tạo, bồi dưỡng cán bộ…

- “ ở H M ề bộ bộ”, Kỷ yếu Hội thảo

khoa học Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2008), các tác giả đã trình bày những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng xã hội mới -

xã hội xã hội chủ nghĩa, trong đó, một trong những vấn đề được đề cập sâu là công tác cán bộ và những tiêu chí xây dựng cán bộ trong xã hội mới

- Sách “Q ể ở H M ề - ộ

ũ bộ ộ ” của Nguyễn Quang Phát (chủ biên) [114] là công trình

nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội Tác giả đi sâu vào hai tiêu chuẩn không thể thiếu đối với người cán bộ, đảng viên, đó là đức và tài, đồng thời đi sâu làm rõ những yêu cầu về đạo đức cũng như tài năng cần có của người cán bộ trong quân đội

- “Mộ ấ ề ý ề Đ ớ ộ ề

ã ạ p ĩ ã ộ ” (KX.03.10) của Đặng Xuân Kỳ

(chủ nhiệm) [78] Trong phần mở đầu, tác giả viết: “Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta thường xuyên quan tâm đến vấn đề xây dựng Đảng Xây dựng Đảng luôn luôn được coi là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Đảng; bởi lẽ, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự trong sạch, vững mạnh của các

tổ chức đảng từ trên xuống dưới và của đông đảo đội ngũ cán bộ, đảng viên đã trở thành nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng”

- Bài viết " ở H M ề ò ạ ạ

ấ ữ " của Bùi Đình Phong [117], chỉ ra nguồn động lực to

lớn, thước đo phẩm chất của người cán bộ đó là đạo đức cách mạng Tuy nhiên,

để hoàn thành sứ mệnh cao cả của sự nghiệp cách mạng đặt ra, người cán bộ chỉ với đức không thì chưa đủ, mà phải có tài Tác giả chỉ ra sự thống nhất hòa quyện giữa đức và tài trong một, chính sự thống nhất đó tạo nên một con người hoàn chỉnh, đó là người cán bộ

- Sách “H M ạ bộ ọ ụ ” của Đức

Vượng [171] đã khái lược cơ bản quá trình đào tạo cán bộ và trọng dụng nhân tài của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trong suốt quá trình ra đi tìm đường cứu nước cho đến năm 1969 Quyển sách nêu rõ trong suốt quá trình tìm đường cứu nước, cũng như qua các giai đoạn của lịch sử từ đấu tranh giành chính quyền cho đến xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc (1954-1969), Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ cho cách mạng Việt Nam Chính đội ngũ cán bộ được Người quan tâm xây dựng đã góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của cách mạng

- Sách “H M ờ ” của Mạch Quang Thắng

[124] Với 4 chương, tác giả đã dành trọn 1 chương “triết lý phát triển qua cuộc sống” để nói về đạo đức của con người, đặc biệt của người cán bộ, đó chính là nền tảng để xây dựng đội ngũ cán bộ trong thời đại mới

1.1.2 Tình hình nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng đội ngũ cán bộ ở nước ta và xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay

- Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt

cấp cơ sở là một vấn đề cơ bản, thường xuyên và có ảnh hưởng sâu sắc tới hoạt động lãnh đạo của Đảng Đây cũng là vấn đề đã và đang được cả xã hội hết sức quan tâm Việc nghiên cứu và làm rõ nội hàm của hai vấn đề này là một đòi hỏi mang tính cấp bách đối với hoạt động lãnh đạo của Đảng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay Có thể nêu ra một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như sau:

- Sách “Đổ ớ ở ớ ”, Lê Quốc Lý

(chủ biên) [82] đã chia ra ba phần rõ rệt Phần I, tác giả tập hợp những bài viết

để làm rõ “những luận điểm cơ bản về hệ thống chính trị và đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam”; Phần II, những chuyên đề xoay quanh làm rõ “thực trạng hoạt động của hệ thống chính trị ở nước ta trong quá trình đổi mới” Đặc biệt ở phần III, khi tác giả tập hợp các chuyên đề tập trung đưa ra “quan điểm, phương hướng và giải pháp cụ thể để đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta”, có đề cập đến “Thực trạng về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay” và “Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán

bộ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị nước ta”

- Sách “Mộ ấ ề ề ộ ũ bộ ấp

ờ ộ ở N ” của Lê Hữu Nghĩa (chủ biên) [110] đã tập trung

phân tích thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp huyện người dân tộc ở Tây Nguyên trước sự tác động, ảnh hưởng của vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, văn hóa - xã hội, trình độ nhận thức của người dân cũng như đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở Tây Nguyên tác động làm ảnh hưởng đến công tác cán bộ Qua

đó, tác giả đề xuất giải pháp nhằm quy hoạch, đào tạo, bố trí, sử dụng…đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện người dân tộc ở Tây Nguyên

- Sách “G p p ổ ớ ạ ộ ở ỉ

ề ú ớ ” của Tô Huy Rứa - Nguyễn Cúc - Trần Khắc Việt

(đồng chủ biên), đã nêu bật đặc điểm các tỉnh miền núi ảnh hưởng tới hoạt động của hệ thống chính trị các địa phương trong vùng Cuốn sách còn chỉ ra thực trạng, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm hoạt động của hệ thống chính trị ở các tỉnh miền núi từ sau bắt đầu đổi mới; trên cơ sở đó, đề ra những quan điểm chỉ đạo và các giải pháp cơ bản đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị ở các tỉnh miền núi

- Sách “X ộ ũ bộ ộ ể ở ớ ờ ỳ ẩ

ạ p ạ - L p p”, của Lê Phương

Thảo - Nguyễn Cúc - Doãn Hùng (đồng chủ biên năm 2003), đã luận giải khoa học cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở nước ta thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Các tác giả làm nổi bật thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở nước ta trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hóa, đồng thời đề ra một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số trên một số lĩnh vực chuyên môn

- Sách “L ọ ấ ộ ũ bộ

ờ ỳ ẩ ạ p ạ ấ ớ ” do

Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm chủ biên [121] đã trình bày các khái niệm, lý giải các căn cứ khoa học của việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và đưa ra những kiến nghị về phương hướng, giải pháp nhằm củng cố, phát triển đội ngũ này cả về chất lượng, số lượng và cơ cấu

- “X ộ ũ bộ p ò ỏ N ớ

p p ề ã ộ ĩ ” của tác giả Thang Văn

Phúc và Nguyễn Minh Phương Các tác giả đã làm rõ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò, vị trí người cán bộ, yêu cầu đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức Trên cơ sở đó, tìm hiểu những bài học kinh nghiệm về việc tuyển chọn và sử dụng nhân tài, như kinh

nghiệm xây dựng nền công vụ chính quy hiện đại của một số nước trên thế giới Chỉ rõ hệ thống các yêu cầu, tiêu chuẩn của cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân

- “Về ộ ụ V N ”, do Nguyễn Trọng Điều chủ biên, có

phân tích một cách toàn diện và có hệ thống về lý luận và thực tiễn của chế độ công vụ và cải cách công vụ Việt Nam qua từng thời kỳ, luận giải và đưa ra lộ trình thích hợp cho việc hoàn thiện chế độ công vụ Việt Nam trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Bên cạnh đó, còn có một số công trình nghiên cứu của tác giả nước ngoài:

- Sách “Đ H M ” của Ê.Cô-bê-Lép [42] đã sơ lược xuất

thân của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời tổng kết quá trình đầy sóng gió của Người khi bôn ba tìm đường giải phóng cho dân tộc Tác giả nhấn mạnh quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Người nói rằng, cũng như trong bất cứ cuộc chiến tranh du kích nào, cái chính không phải là giữ đất, mà là bằng mọi giá, giữ vững các tổ chức chính quyền cách mạng, các lực lượng vũ trang nhân dân và các căn cứ kháng chiến” [42, tr.332] Để thực hiện được mục đích đó, chỉ có thể xây dựng đội ngũ cán bộ đủ mạnh thông qua việc tác giả dẫn chứng “Công việc của Nguyễn Ái Quốc một phần được thực hiện tại Văn phòng của Tướng Bôrôđin là việc tập hợp và thành lập Hội Việt Nam cách Mạng thanh niên nhằm chuẩn bị lực lượng hành động trong tương lai” [42, tr.43]

- Sách “H M ộ ộ ờ ” của William J Duiker [172] với XV

chương, 542 trang, tác giả đã tổng kết cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ lúc

sống ở quê nhà “ ớ ấ ” cho đến khi trở thành lãnh tụ của cách mạng Việt Nam “ ừ ộ ờ ớ ộ ề ạ ” Tác giả đã dẫn giải việc

Chủ tịch Hồ Chí Minh xây dựng đội ngũ cán bộ cho cách mạng Việt Nam: “Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của việc xây dựng sức mạnh của phong trào thông qua việc tuyển mộ những cán bộ kế cận đáng tin cậy” [172, tr.253]

Chính vì vậy “trong vòng một vài tháng sau khi đến Quảng Đông, Nguyễn Ái Quốc đã tuyển được một nhóm những người cấp tiến trẻ có thể lãnh đạo một phong trào kháng chiến dân tộc mới và mạnh mẽ trong tương lai” [172, tr.134]

- Sách “H M Ô ã ” SUPRIDA PHANOMJONG

(chủ biên) [122], với 186 trang, tác giả chia ra XII phần và đã làm nổi bật quá trình Hồ Chí Minh hoạt động nhiều nơi trên thế giới từ khi “ra thế giới rộng lớn” [122, tr.22] đến khi “Việt Nam thống nhất” [122, tr.166]

- Sách “H M ộ ờ Á ọ ờ ạ ”, Nxb Chính trị

quốc gia [120], đã tập hợp hơn 70 bài viết của các cá nhân người nước ngoài và hơn 10 tờ báo của các nước trên thế giới ca ngợi về Chủ tịch Hồ Chí Minh Các bài viết có đề cập đến công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ của Người Trong bài

viết “H M b ờ ạ ”, R ARIXMENĐI nói rõ:

“ Trong những yêu cầu của việc thành lập Đảng, đồng chí Hồ Chí Minh đào tạo nên những lãnh tụ của mình và các lãnh tụ đó trở nên vĩ đại trong quá trình

sát cánh cùng nhân dân đấu tranh và phục vụ Đảng” [120, tr.53] Trong bài “G

ở H M ờ ạ ”, TÊSHÔM KÊBÊĐE

khẳng định: “Việc xây dựng đảng đòi hỏi sự gắn bó của những cán bộ đảng, nhà nước và cán bộ của các tổ chức quần chúng Nếu không có một chính sách cán

bộ đúng, không thể thực hiện được vai trò tiên phong của đảng” [120, tr.219]

Trong bài “ ụ H M ộ ờ ử”, RISỚT

UOÁCĐƠ đã đánh giá: “Sự vĩ đại của Cụ một phần là ở chỗ đã đào luyện nên những người Việt Nam ưu tú nhất và tài giỏi nhất để tiếp tục con đường cách mạng Những đồng chí gần gũi của Cụ như Lê Duẫn, Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp và các đồng chí khác đều là những người kế tục xứng đáng, những người đã được tôi luyện” [120, tr.438]

Ngoài ra còn cố một số công trình khác như:

- Sách “Q ạ bộ ã ạ ý” của tác giả Đỗ Minh Cương,

trình bày rõ quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng ta về quy hoạch cán bộ

Từ đó, tác giả dành trọn một chương (52 trang) tổng kết tình hình thực hiện công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị nước ta hiện nay Trong đó, tác giả chỉ ra thực trạng công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị trong thời gian gần đây và nêu lên một số giải pháp nâng cao chất lượng quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

- Sách “X p V N p ụ ụ

p ấ ấ ớ ” của Nguyễn Văn Khánh [73] đã tập hợp 27 bài viết

là công trình khoa học cấp nhà nước và được chia làm bốn phần: I: Trí tuệ và nguồn lực trí tuệ - những vấn đề lý luận chung II Nguồn lực trí tuệ Việt Nam trong lịch sử và hiện tại III Xây dựng và phát huy nguồn lực trí tuệ Việt Nam phục vụ sự nghiệp chấn hưng đất nước IV Phát triển và sử dụng nguồn lực trí tuệ - tiếp cận từ kinh nghiệm nước ngoài Chủ để cuốn sách làm rõ nguồn lực, tìm kiếm nhân tài phát triển của đất nước

Trong chuyên đề đầu tiên ở phần II, với tiêu đề “Vấ ề ạ p

ể ử ụ ờ p ở V N ”, tác giả Lâm Bá

Nam đã dẫn lại lời nói nổi tiếng của Thân Nhân Trung trên bia tiến sĩ khoa

Nhâm Tuất (1442): “H ề

ớ ạ ớ ấp è V

b ơ ờ ụ

é ọ ẽ ĩ ọ ” [73, tr.131] và nêu ra tiêu chuẩn lựa chọn hiền tài là: Tuyệt đối trung

thành; thứ hai phải là người chính trực, ngay thẳng, không xu nịnh, luôn kết hợp

có cả đức và tài, đức là gốc Tác giả cũng đã tổng hợp các hình thức đào tạo, tuyển dụng nhân tài trong lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam, như: tiến

cử, tự tiến cử và qua khoa cử

- Sách “Đ ạ ử ụ V N ớ ờ P p ộ ”của Nguyễn Văn Khánh và Trương Bích Hạnh [46] làm rõ công tác đào tạo cán bộ

của những nhà yêu nước trong các phong trào Đông Du, Duy Tân, đặc biệt là công tác đào tạo cán bộ của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh Ngay sau khi thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1925), Nguyễn Ái Quốc đã chú trọng đến việc mở các lớp huấn luyện chính trị, bồi dưỡng nhân cách và đạo đức và phương pháp làm việc của người làm cách mạng

- Sách “Đ ã ạ ộ ũ bộ

ớ ” của Trần Văn Thắng với 4 chương, chủ yếu nói lên sự lãnh đạo của

Đảng trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nhà nước thời

kỳ trước, trong thời kỳ đầu đổi mới và trong thời kỳ đẩy mạnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Ở đó, tác giả dành Chương 4 để nói lên “Một

số kinh nghiệm và đề ra một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện nay”

- Sách “B bộ ở ớ

ạ p p” của Trương Thị Thông và Lê Kim Việt [162]

gồm ba chương, nêu rõ nguồn gốc, bản chất và những tác hại của bệnh quan liêu trong công tác cán bộ; một số biểu hiện chủ yếu và nguyên nhân của bệnh quan liêu trong công tác cán bộ; phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm đề phòng, khắc phục bệnh quan liêu trong công tác cán bộ

- Sách “H M ộ ớ ” của Nguyễn Đài

Trang (sách tham khảo) [139] có đề cập đến vấn đề cán bộ trong tư tưởng Hồ Chí Minh, khi tác giả nói lên sự ảnh hưởng của nho giáo đến triết lý xã hội và chính trị Việt Nam: “Hồ Chí Minh sử dụng triệt để khái niệm người quân tử để xây dựng đội ngũ đảng viên vững mạnh, phục vụ cách mạng và sống gương mẫu, tận tụy với dân Các bộ không nên trở thành quan cách mạng, nói thì phải làm, phải sống gương mẫu để được dân tin, phải giúp dân sống tự do và hạnh phúc” [139, tr.58]

- Sách “H M ă p ể ” của Nguyễn Đài Trang

[140] với 7 chương với 382 trang, tác giả đã dành phần lớn nói lên “lợi ích trăm năm thì phải trồng người”, lãnh đạo vững chắc lo trước thiên hạ, vui sau thiên

hạ, vấn đề đối với con người Tác giả nhấn mạnh: “Nói tóm lại, những điều Hồ Chí Minh dạy về xây dựng đời sống mới, trọng dụng nhân tài, xây dựng vốn nhân lực càng hết sức quan trọng trong điều kiện hiện nay” [140, tr.278]

Tác giả còn nêu bật việc Nguyễn Ái Quốc mở các lớp huấn luyện, đào tạo cán bộ, “Những lớp huấn luyện chính trị ở Tĩnh tây Trung Quốc trước đây, nay lại được mở ở Pác Bó Bên ngoài rìa bản sừng sửng một ngọn núi đá và trên sườn ngọn núi đá có một cái đình Đằng sau đình người ta phát hiện thấy một hẻm núi sâu, kín đáo, có thể ngồi được vài chục người Chính đây là nơi tiến hành học tập” [140, tr.226] Tác giả còn nhấn mạnh việc Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn lúc nào cũng quan tâm đến cán bộ, “Người cũng làm hết sức mình cho việc củng cố đội ngũ cán bộ của Đảng, thống nhất, đoàn kết mọi đảng viên xung quanh mục đích đấu tranh mà Đảng đã nêu lên” [140, tr.333]

- Tài liệu Bồi dưỡng lý luận và nghiệp vụ công tác tổ chức, cán bộ, do Ban Tổ chức Trung ương phối hợp với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh biên soạn (2001), đã trình bày những vấn đề chủ yếu về xây dựng tiêu chuẩn cán bộ và quy trình xây dựng tiêu chuẩn cán bộ; yêu cầu của việc sử dụng tiêu chuẩn cán bộ làm cơ sở cho công tác đánh giá, lựa chọn, bổ nhiệm, điều

động, luân chuyển, đào tạo…cán bộ và đổi mới và nâng cao chất lượng tổ chức chính quyền và đội ngũ cán bộ cơ sở xã, phường, thị trấn

- Bài viết “Nhân tài và vấn đề sử dụng nhân tài" của Trần Đình Huỳnh, Xây

Đ (04) [71] khẳng định: “Muốn lãnh đạo, phát huy người có tài, trước hết

phải hiểu đặc điểm của họ” Tác giả chỉ ra 7 cái “tật” và cho đó là đặc điểm của những người có tài, nên lãnh đạo phải hiểu và có cách sử dụng cho phù hợp Để khắc phục được những cái “tật” của những người có tài và sử dụng được họ, đòi hỏi người lãnh đạo phải có đạo đức, nhân cách lớn, có trí tuệ, bao dung, lòng vị tha…

- "L ọ b ỡ ề - ề b

ộ " của tác giả Nguyễn Lân Dũng, ạ , (4), (25) [39] dẫn

chứng tài lựa chọn và dùng người của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay khi chúng ta giành được chính quyền, đó là những con người không đảng phái, nhưng tài đức vẹn toàn, đem lại thắng lợi cho sự nghiệp cách mạng Trên cơ sở đó, tác giả trích dẫn Nghị quyết 36/NQ-TW của Bộ Chính trị: "Hoàn chỉnh và xây dựng mới hệ thống chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài, phát huy sự đóng góp của trí thức kiều bào vào công cuộc phát triển đất nước Xây dựng chế độ đãi ngộ thỏa đáng đối với những chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài có trình độ chuyên môn cao, có khả năng tư vấn về quản lý, điều hành, chuyển giao công nghệ, kỹ thuật cao cho đất nước, góp phần phát triển nền văn hoá, nghệ thuật của nước nhà" và chỉ ra sự cần thiết, cấp bách trong việc thực hiện trọng dụng hiền tại hiện nay theo đường lối của Đảng

- “P ẩ ấ ă ờ ã ạ NH HĐH”, của

Nguyễn Văn Huyên, Học viện Chính trị Quốc Gia Hồ Chí Minh Trên cơ sở làm rõ yêu cầu đòi hỏi của thời kỳ mới, tác giả đã chỉ ra những phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng và năng lực trình độ cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo của chúng ta

- Luận án “N ấ ộ ũ bộ ấp ở

ỉ ạ ” của Nguyễn Thành Dũng đề cập về

tổng thể chất lượng của các yếu tố hợp thành đội ngũ cán bộ chủ chốt huyện ở

các tỉnh Tây Nguyên phải đủ cả số lượng, chất lượng của từng cán bộ và cơ cấu hợp lý đội ngũ; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở các tỉnh Tây Nguyên là thực hiện tổng thể các nội dung, hình thức, biện pháp, tạo ra

sự chuyển biến chất lượng cả đội ngũ

- Công trình khoa học “Nă ạ ộ ễ ờ ã ạ

ơ ở” của Đinh Phương Duy - Nguyễn Thị Bích Ngọc đã nêu bật một số nội

dung khẳng định tài năng của người lãnh đạo ở cơ sở, đó là phải thông qua sự kiểm nghiệm của thực tiễn Từ đó, các tác giả đã phân tích năng lực hoạt động thực tiễn của cán bộ lãnh đạo cơ sở, chỉ ra những yếu kém mà người lãnh đạo cần phải khắc phục, đồng thời chỉ ra các giải pháp nhằm nâng cao năng lực này

Các đề tài trên có những đóng góp về mặt lý luận rất sâu sắc trong nghiên cứu về “đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã” Trước hết, các công trình này đều xuất phát từ quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ

và công tác cán bộ để chỉ ra vai trò to lớn của đội ngũ cán bộ chủ chốt trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ sở nhưng lại có những đặc điểm riêng cho từng loại hình cấp xã như: cấp xã miền núi, cấp xã nông thôn, cấp xã biên giới, bởi xét về cơ cấu dân tộc, đội ngũ này có những đặc điểm riêng biệt

ở ã p ờ ấ N bộ”, của Nguyễn Thái Hòa, Phó vụ

trưởng Vụ địa phương III, Ban Tổ chức Trung ương (chủ nhiệm) đã nêu khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và lược sử hình thành vùng đất Nam bộ

và Tây Nam bộ có liên quan trực tiếp đến người Khmer Tây Nam bộ; đặc điểm người dân Tây Nam bộ và đơn vị hành chính cấp xã; đặc điểm dân tộc Khmer

Tây Nam bộ; những vấn đề chính trị - xã hội tác động đến đồng bào Khmer và chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta Các tác giả đã làm rõ thực trạng và đánh giá đội ngũ cán bộ dân tộc Khmer trong hệ thống chính trị khu vực Tây Nam bộ, kết quả công tác quy hoạch, tạo nguồn cán bộ, những thuận lợi và khó khăn, những kinh nghiệm từ thực tiễn công tác cán bộ người dân tộc Khmer Tây Nam bộ Trên cơ sở đó, các tác giả nêu lên mục tiêu, phương hướng, căn cứ, điều kiện và 11 giải pháp xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ người Khmer; những đề xuất, kiến nghị với cơ quan Trung ương và các cấp địa phương trong khu vực Tây Nam bộ Đặc biệt, đề tài đã xây dựng được yếu tố mang tính

mô hình về tiêu chuẩn 5 chức danh chủ chốt ở cơ sở Góc độ nghiên cứu của đề tài rộng hơn so với đề tài mà tác giả đang nghiên cứu, đối tượng chính của đề tài này chủ yếu là cán bộ cấp xã người Khmer (cả cán bộ chuyên trách, công chức

và cán bộ không chuyên trách cấp xã)

- Luận án “X ộ ũ bộ ã ạ ấp ã vùng nông thôn bằ Cử L ” (2000), Phạm Công Khâm đã phân

tích, đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã vùng nông thôn đồng bằng sông Cửu Long và đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường việc xây dựng đội ngũ này

Các công trình, bài viết của các tác giả đã phần nào làm rõ những nội dung cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ, công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ, trên cơ sở đó vận dụng tư tưởng của Người vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp Bên cạnh đó, các công trình còn đưa ra những giải pháp cụ thể để các cấp ủy có những quyết sách đúng đắn, khoa học trong việc đào tạo đội ngũ cán bộ thật sự có chất lượng đáp ứng được yêu cầu, nhiệm

vụ của cách mạng

Tuy nhiên, cho đến nay để có những tổng hợp chính xác, những giải pháp

cụ thể và thiết thực của các cấp ủy đảng trong việc vận dụng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng cán bộ vào công tác đào tạo và xây dựng đội ngũ

cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở khu vực đồng bằng Sông Cửu Long thì chưa có một công trình nào đi vào nghiên cứu một cách có chiều sâu và hệ thống

Ngoài ra còn một số công trình khác nghiên cứu về cơ sở lý luận, về kiến thức, kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước nói chung và

đội ngũ cán bộ công chức cấp xã nói riêng nói riêng Đ ơ ở ể tác gi tham

kh o trong quá trình nghiên c ề tài c a mình

1.2 NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

1.2.1 Những kết quả đã đạt được

Về ý , qua các công trình công bố, các đề tài, luận án, luận văn,

bài viết…, các tác giả tập trung khai thác khá đầy đủ nội dung về vai trò và tầm quan trọng của nhân tài, tuyển chọn và trọng dụng nhân tài; làm rõ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ Nhiều công trình của các nhà khoa học dùng nhiều phương pháp nghiên cứu như: lịch sử,

so sánh, phân tích…bằng những dẫn chứng cụ thể để chứng minh việc đánh giá cán bộ và dùng cán bộ của Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức khoa học và tinh tế Một số công trình phân tích khá sâu sắc thực trạng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ mới, đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ có chất lượng

Một số đề tài khai thác ở góc độ nghiên cứu tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ làm cơ sở đánh giá chất lượng đội ngũ cán

bộ, qua đó vận dụng vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở của một số địa phương, từ cấp khu vực, tỉnh, quận, huyện và cấp cơ sở

Có nhiều công trình nghiên cứu từ nội dung tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác bộ, đã vận dụng đi sâu vào những giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ của địa phương có nhiều đồng bào dân tộc thiểu

số sinh sống, thậm chí cả việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ là người dân tộc ở các tỉnh thành trên cả nước

Về ễ nhiều công trình thể hiện rõ tâm huyết của tác giả khi tập

trung nghiên cứu trên cơ sở, nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, đề ra những giải pháp hữu hiệu trong việc vận dụng tư tưởng của Người vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở một số địa phương

Với kết quả của các công trình trên sẽ là nguồn tài liệu vô cùng quý báu và

bổ ích cho tác giả nghiên cứu, kế thừa thực hiện thành công luận án của mình, đồng thời thông qua đó hy vọng góp phần vào việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh

1.2.2 Những vấn đề luận án sẽ tiếp tục đi sâu nghiên cứu

Mặc dù có rất nhiều công trình nghiên cứu như đã trình bày trên, nhưng cho đến nay để có những tổng hợp chính xác, những giải pháp cụ thể, tối ưu và thiết thực của các cấp ủy đảng trong việc vận dụng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng cán bộ vào công tác đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long thì chưa có một công trình nào đi vào nghiên cứu một cách có chiều sâu và hệ thống

Ở đồng bằng sông Cửu Long chưa có tổng kết về sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng cán bộ vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp Một thực tế nữa đó là sự yếu kém công tác cán bộ và đội ngũ cán bộ cấp cơ sở là một minh chứng để luận án tiếp tục nghiên cứu Nên điểm mới của luận án là:

Lý : Nghiên cứu hoàn chỉnh hơn, kể cả các khái niệm với nội hàm của

nó theo tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ sâu hơn, đầy đủ hơn theo chuyên ngành Hồ Chí Minh học

ễ : Xây dựng đội ngũ cán bộ là vấn đề quan trọng của Đảng, Nhà

nước ta, nhưng nhìn chung các công trình nghiên cứu chỉ nhìn theo góc độ xây dựng Đảng hoặc tổ chức cán bộ, do đó việc tiếp cận từ góc độ Hồ Chí Minh học

để đánh giá sẽ đầy đủ và sâu sắc hơn; đánh giá có hệ thống thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long (chủ yếu tập trung vào những yếu kém)

Tác giả tập trung phân tích, đánh giá thực trạng việc xây dựng đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp cơ sở ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long (kết quả, thành tựu, hạn chế, nguyên nhân) theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh; từ đó đề ra hệ thống giải pháp cụ thể thiết thực, phù hợp với đặc thù của các tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long

K : Các công trình nghiên cứu đã đưa ra nhiều kiến nghị, giải pháp

chung cho công tác cán bộ Đối với phạm vi luận án nghiên cứu, từ góc độ Hồ Chí Minh học, tác giả vận dụng nghiên cứu thực trạng nhằm đưa ra những giải pháp cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế ở đồng bằng sông Cửu Long trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Tiểu kết Chương 1

Từ thực tiễn cách mạng cũng như sự tồn tại và hoạt động của bộ máy nhà nước cho thấy cán bộ là vấn đề cốt tử, quyết định sự vận hành của cả bộ máy Nghiên cứu về cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ là vấn đề nóng bỏng, luôn có tính thời sự Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập cũng từ kết quả của quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ do chính lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyển dụng đào tạo và sử dụng Chính thông qua việc xây dựng cho cách mạng Việt Nam một đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất và năng lực, tư tưởng

về xây dựng đội ngũ cán bộ của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành một trong những nội dung quan trọng mà Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng vào quá trình lãnh đạo của mình, từ đó đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Xác định được tầm quan trọng đó, rất nhiều nhà khoa học ở nhiều góc độ khác nhau đã tập trung đầu tư nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ hoặc các quan điểm, chủ trương của Đảng về cán bộ và công tác cán bộ hoặc là xây dựng đội ngũ cán bộ… Tuy nhiên khi đặt vấn đề về việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh thì vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu sâu và đầy

đủ Trên cơ sở nền tảng nguồn tài liệu của các nhà khoa học đã nghiên cứu trước

đó chính là nguồn động lực, là cơ sở để tác giả chọn đề tài này tiếp tục nghiên cứu

Theo cách hiểu thông thường, cán bộ bao gồm cán bộ, công chức, viên chức nói chung hoạt động trong các tổ chức của hệ thống chính trị, các đơn vị sự nghiệp công và thành phần kinh tế nhà nước; họ được hình thành thông qua con đường đào tạo và bồi dưỡng trong các nhà trường và thực tiễn Đây là bộ phận đông đảo và thường ổn định nhất

Theo Từ điển Tiếng Việt - Viện ngôn ngữ học, Nhà xuất bản Đà Nẵng (2006), cán bộ được hiểu là: Người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong

cơ quan nhà nước (Cán bộ nhà nước, Cán bộ khoa học, Cán bộ chính trị) Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường, không có chức vụ

Trong tác phẩm Sử ổ , Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu khái niệm

cán bộ: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng” [97, tr.309]

Luật cán bộ, công chức (số 22/2008/QH12) của Quốc Hội nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam (ban hành 13-11- 2008) quy định: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm

kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là

cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [119]

Khái quát các quan niệm nêu trên, có thể hiểu, bộ ữ ờ

b ử ặ bổ ữ ụ ặ

ể ă ụ ở ơ mình công tác

2.1.1.2 Cán bộ chủ chốt

Cho đến nay vẫn còn có nhiều ý kiến khác nhau về khái niệm “cán bộ chủ chốt” Theo Từ điển Tiếng Việt (sách đã dẫn ở trên), thì "chủ chốt" là "quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt”

Như vậy, cán bộ chủ chốt có thể hiểu là người có chức vụ, người đứng đầu, nắm giữ vị trí chủ yếu, có tác dụng làm nòng cốt trong các tổ chức thuộc hệ thống chính trị; được giao đảm đương các nhiệm vụ quan trọng để lãnh đạo, quản lý, điều hành bộ máy thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao; chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về lĩnh vực công tác được giao

Cũng có thể hiểu, cán bộ chủ chốt là những người đại diện một tổ chức, một tập thể, v.v., chủ yếu do bổ nhiệm hoặc bầu cử, giữ một chức vụ trọng yếu trong cơ quan Đảng, chính quyền (cấp trưởng, cấp phó); trưởng các đoàn thể và

là những người chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về mọi hoạt động của địa phương, đơn vị hoặc lĩnh vực công tác được đảm nhận

Có ý kiến lại cho rằng, cán bộ chủ chốt là những người giữ các chức danh sau:

- Các chức danh trong hệ thống chính trị ở cơ sở (xã, phường, thị trấn) như: Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân

- Là cán bộ chủ chốt của tổ chức Đảng, Chính quyền và Hội đồng nhân dân; phổ biến là ba chức danh: Bí thư Đảng ủy xã, Phó bí thư Đảng ủy - Chủ tịch

Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Hội đồng nhân dân

- Là Bí thư và phó bí thư thường trực Đảng ủy; Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Hội đồng nhân dân và Chủ tịch Hội nông dân xã

Một số ý kiến khác cho rằng, ngoài các chức danh trên, còn một số chức danh khác như: Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Chủ tịch Hội Cựu Chiến binh, Chủ tịch Hội liên hiệp Phụ nữ, Bí thư Đoàn thanh niên…

Theo Nghị định số 92/2009/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 22 tháng

10 năm 2009 về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách

ở cấp xã Theo đó, Chính phủ đã xác định các chức danh cán bộ cấp xã bao gồm các chức vụ sau đây:

a) Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy;

b) Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân;

c) Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân;

d) Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;

đ) Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh;

e) Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam;

g) Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam (áp dụng đối với xã, phường, thị trấn có hoạt động nông, lâm, ngư, diêm nghiệp và có tổ chức Hội Nông dân Việt Nam);

h) Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam [18]

tập thể, trước nhân dân và trước cấp trên của mình

Hay theo một cách khác, bộ ấp ơ ở ữ ờ

b ử ặ bổ ữ ụ ặ ã ạ ọ ; ò bộ ổ ể b ụ ở ấp

xã Phạm vi nghiên cứu trong luận án này chỉ tập trung vào đội ngũ cán bộ chủ chốt

xã, phường, thị trấn ở đồng bằng sông Cửu Long, mà chủ yếu vào các chức danh:

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân nhân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân

2.1.3 Xây dựng đội ngũ cán bộ

Đội ngũ có thể hiểu là tập hợp của số đông người, có tổ chức, có kỷ luật, trong đó những thành viên có mối liên hệ hợp tác, có cùng chung mục đích nhằm cùng thực hiện nhiệm vụ nào đó (ví dụ: đội ngũ các nhà khoa học, đội ngũ trí thức…)

Theo đó, có thể hiểu đội ngũ cán bộ là tập hợp số đông những cán bộ có tổ chức, có kỷ luật, có mối liên hệ chặt chẽ nhau nhằm thực hiện nhiệm vụ mà cấp trên giao phó

Xây dựng đội ngũ cán bộ là hoạt động cụ thể nhằm định hướng cho chiến lược lâu dài và đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng, tác động đồng bộ lên một tập thể cán bộ thông qua các khâu của công tác cán bộ từ tuyển dụng, đánh giá, sử dụng (đào tạo, bổ nhiệm, cất nhắc, luân chuyển) cán bộ, v.v Hay nói cách khác, xây dựng đội ngũ cán bộ tức là quá trình hoạch định chủ trương, phương hướng cụ thể thông qua công tác cán bộ để đi tới tổ chức thực thi, tạo ra một tập thể cán bộ

Để công tác xây dựng đội ngũ cán bộ luôn đạt hiệu quả, đáp ứng được nhu cầu của thực tiễn cách mạng, phải tập trung vào chủ thể làm công tác cán bộ, đó là:

ấ cần phải tập trung vào Đảng Bởi đây là công việc gốc của Đảng

Đảng phải có kế hoạch, biết dự đoán, dự báo tình huống có thể xảy ra, để có phương hướng ngắn và dài hạn phù hợp Trong xây dựng đội ngũ cán bộ phải có

lộ trình, phải có phương án thay thế, bổ sung; “xây dựng và thực hiện tốt chế độ miễn nhiệm, từ chức, cho thôi việc, thay thế cán bộ kém phẩm chất và năng lực, không hoàn thành nhiệm vụ để phương châm "có lên, có xuống, có vào, có ra" được thực hiện bình thường trong bố trí, sử dụng cán bộ” [4] Nên cần phải làm tốt công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Mục đích chỉnh Đảng là nâng cao tư tưởng và trình độ chính trị của đảng viên và cán

bộ, làm cho đảng viên và cán bộ theo đúng quan điểm và lập trường vô sản” [99, tr.415] Đảng có mạnh, có thật sự trong sạch, thì công tác xây dựng đội ngũ cán bộ mới thông, mới có hiệu quả Phạm vi nghiên cứu của luận án là các cấp ủy Đảng trực tiếp quản lý đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở - thường vụ huyện ủy Tất nhiên, dưới sự lãnh đạo tập trung và thống nhất của Đảng, cần có sự tham gia chủ động và tích cực của nhà nước và toàn thể các đoàn thể chính trị - xã hội

cần phải dựa vào dân để xây dựng Bởi cán bộ dù ở cấp nào cũng

là người đầy tớ trung thành của dân Đội ngũ cán bộ được xây dựng nên chủ yếu

là để phụng sự nhân dân, phụng sự Tổ quốc Căn cứ vào thực tiễn phong trào của quần chúng nhân dân, sự đánh giá của nhân dân, dựa vào mức độ hoàn thành nhiệm vụ do nhân dân giao phó để xây dựng đội ngũ cán bộ Vì vậy, để xây dựng đội ngũ cán bộ xứng đáng vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của dân, phải dựa vào dân, do dân xây dựng lấy Phải để cho nhân dân nói được tiếng nói của mình trong việc tham gia xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cấp gần dân nhất Bởi chính cấp cơ sở là cấp trực tiếp phục vụ nhân dân, nên đội ngũ cán bộ đó phải do chính nhân dân tham gia xây dựng

b là dựa chính vào bản thân đội ngũ cán bộ Bản thân của mỗi cán

bộ trước hết phải căn cứ vào tiêu chuẩn cán bộ mà xây dựng cho mình một hệ thống tiêu chuẩn để phấn đấu Hệ thống tiêu chuẩn đó phải đáp ứng yêu cầu căn bản của công tác tuyển dụng cán bộ và giúp cho mỗi một công dân bình thường trở thành cán bộ, đứng trong hàng ngũ của hệ thống chính trị Đó là sự phấn đấu của từng cá nhân, sự rèn luyện trong gian nan, thử thách đúng theo lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Gian nan rèn luyện mới thành công” Đặc biệt, khi trở thành cán bộ đứng trong hệ thống chính trị, mỗi cán bộ phải luôn tự tu dưỡng, rèn đức, luyện tài để xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, của dân, từ đó, bản thân người cán bộ có cơ hội tiến xa hơn nữa

Mục đích xây dựng đội ngũ cán bộ: có đầy đủ phẩm chất đạo đức và tài năng theo yêu cầu của tư tưởng Hồ Chí Minh; thực thi nhiệm vụ cách mạng, hoàn thành nhiệm vụ được giao, giải quyết có hiệu quả những vấn đề của yêu cầu thực tiễn đặt ra, tận tụy phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc… Nói khái quát, xây dựng đội ngũ cán bộ là để có đội ngũ cán bộ đáp ứng được yêu cầu của

sự nghiệp cách mạng, thực hiện thành công sự nghiệp cách mạng

Nội dung xây dựng: tập trung xây dựng tư tưởng, chính trị, lập trường, quan điểm; xây dựng phẩm chất đạo đức, lối sống, năng lực thực tiễn; tư duy khoa học, v.v Nói tóm lại, là vừa có đức, vừa có tài; vừa hồng, vừa chuyên

Phương thức xây dựng: xây dựng bộ quy chuẩn để áp dụng thực thi trên tất cả các khâu từ tuyển dụng, đánh giá, huấn luyện, bố trí cán bộ

2.2 XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ

2.2.1 Đặc điểm đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Đội ngũ cán bộ cấp chủ chốt cấp cơ sở phần lớn trưởng thành từ phong trào thực tiễn ở địa phương, bởi vậy, họ rất am hiểu đặc điểm, tình hình cơ sở, luôn có khả năng phản ánh kịp thời, chính xác tình hình thực tế về đời sống kinh

tế, chính trị, xã hội của địa phương mình sinh sống

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở mang đậm nét tâm lý, văn hóa truyền thống, gắn bó và có uy tín với cộng đồng, tuy nhiên, mặt trái không

tránh khỏi những tác động bởi những tập quán lạc hậu, tiêu cực trong quá trình thực thi nhiệm vụ Ở một số vùng sâu, vùng xa, mặc dù cán bộ cấp cơ sở

đã được Đảng, Nhà nước đầu tư tạo nguồn từ rất sớm, có điều kiện học tập,

mở rộng giao lưu, nhưng do tác động của phong tục, tập quán lâu đời nên họ vẫn mang trong mình đặc điểm tâm lý, văn hóa của cộng đồng Đặc biệt, với thói quen sống dựa vào cộng đồng, vào môi trường tự nhiên, cán bộ vẫn không thoát khỏi tâm lý trông chờ, ỷ lại vào tổ chức, vào chính sách của Đảng, Nhà nước đối với mình Đây là lực cản cần được khắc phục trong quá trình tạo nguồn cán bộ Cán bộ cấp cơ sở có lối sống giản dị, trung thực, gần gũi và uy tín đối với quần chúng Họ có khả năng chịu đựng áp lực công việc lớn, trong điều kiện môi trường và cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng lại trọng tình hơn trọng lý Do đó, lề lối, phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ này dễ thiếu tính kỷ luật, xuề xòa, qua loa, đại khái Điều đó đòi hỏi trong quá trình tạo nguồn cán bộ cấp cơ sở, cần chú ý động viên khắc phục khó khăn, tăng cường khâu rèn luyện tính tổ chức kỷ luật của nguồn để đảm bảo chất lượng cho đội ngũ cán bộ về sau

Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những người trực tiếp công tác trên địa bàn,

là cấp tổ chức triển khai thực hiện đường lối, chủ trương của các cấp lãnh đạo, chịu trách nhiệm với cấp trên; đồng thời là cấp trực tiếp tiếp cận dân, giải quyết những vấn đề bức xúc do dân đặt ra, nên cũng vấp phải sức ép rất lớn từ dân Với vị trí là cấp cơ sở, là nền tảng, là hạt nhân của an ninh, quốc phòng, nên chịu nhiều tác động chống phá, đe dọa, lôi kéo của các thế lực thù địch, nếu không giữ được bản lĩnh chính trị sẽ giảm sút ý chí chiến đấu, dẫn đến che giấu đối tượng, che giấu âm mưu thủ đoạn của các cá nhân, tổ chức phản động trên địa bàn, thậm chí tiếp tay cho bọn phản động Xác định rõ tính đặc thù của đội ngũ

cơ sở hiện nay, sẽ là cơ sở để các cấp ủy đảng dự báo, định hướng cơ cấu, tiêu chuẩn nguồn, kế hoạch tạo nguồn nhân lực cũng như chuẩn bị điều kiện, phương tiện hỗ trợ đội ngũ này thực hiện nhiệm vụ trong tương lai

Phần lớn đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở thường xuyên tiếp cận và gắn chặt cuộc sống với ruộng đồng, mang đặc tính siêng năng, cần cù trong lao động; nhưng do điều kiện kinh tế, hoàn cảnh gia đình còn rất nhiều khó khăn, nên việc học hành của họ có những hạn chế nhất định Có tinh thần một lòng, một dạ đi theo Đảng, nhưng do trình độ hạn chế, nên tham gia hoạt động công tác ở xã của

họ chủ yếu bằng lòng nhiệt tình cách mạng Hiện nay, lương, phụ cấp đối với cán bộ cơ sở rất thấp, không đủ để nuôi sống bản thân mình (trung bình khoảng hai triệu đồng/ tháng) Mặc dù vậy, nhưng họ vẫn nhiệt tình công tác, hăng hái trong phong trào ở cơ sở; mặc khác, họ là người am hiểu phong tục, tập quán của địa phương mình và dễ dàng nắm bắt tâm tư nguyện vọng của đồng bào ở cơ sở, nên cần được khuyến khích

2.2.2 Vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, Đảng ta luôn xác định cấp cơ sở là địa bàn đặc biệt quan trọng, vì thế đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở lại càng có vai trò quan trọng, giữ vai trò nòng cốt, điều hành hoạt động của bộ máy tổ chức ở cơ sở đồng thời là người trực tiếp lãnh đạo, tổ chức thực hiện mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội, vì vậy, đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở có tầm quan trọng đặc biệt về nhiều mặt và là một trong những nhân tố có ý nghĩa chiến lược, quyết định sự thành bại của công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Vai trò đó của đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ

sở thể hiện ở mấy điểm sau đây:

ấ , cán bộ chủ chốt cơ sở là người trực tiếp thực thi đường lối,

chính sách của Đảng, Nhà nước ở cơ sở và quyết định việc hiện thực hóa sự lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước về mọi mặt trong đời sống xã hội ở cơ sở

Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là chủ thể quyền lực cuối cùng tiếp nhận và trực tiếp tuyên truyền, vận động, tổ chức nhân dân hiện thực hóa chỉ thị, nghị quyết, chính sách và trực tiếp thực thi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước

ở cấp xã

Là cấp sát nhất với thực tiễn và trực tiếp nhất với cuộc sống của người dân, cán bộ chủ chốt cơ sở là người trực tiếp vận dụng và tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước ở cơ sở, đảm bảo những yêu cầu an sinh của người dân và sự phát triển của cộng đồng Thông qua cán bộ chủ chốt cơ sở mà ý Đảng, lòng dân được thống nhất, qua đó làm cho đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước được hiện thực hóa Cán bộ chủ chốt cơ sở là người tổ chức, tập hợp mọi lực lượng ở cơ sở, phát huy các nguồn lực trong dân, học tập kinh nghiệm, sáng kiến của dân để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn Do vậy,

họ có vai trò quan trọng đối với mọi phong trào cách mạng của quần chúng và là hiện thân niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước Nếu cán bộ chủ chốt

cơ sở không hoàn thành được nhiệm vụ được giao, kém về phẩm chất, yếu về năng lực thì đường lối, chính sách của cấp trên dù có hay mấy cũng chỉ nằm trên giấy tờ, thậm chí còn bị vô hiệu hóa bằng những việc làm sai trái

Cán bộ chủ chốt cơ sở là người quyết định trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở Xét về thực chất, do hệ thống chính trị cấp

cơ sở hiện nay chưa được hoàn thiện, vừa mang tính tự quản, vừa mang tính thể chế Nhà nước; vừa có tính “luật” vừa có tính “lệ” cho nên hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở phụ thuộc trực tiếp và phần lớn vào phẩm chất, năng lực của cán bộ chủ chốt cấp xã Họ vừa là linh hồn, bộ não, đầu tàu của hệ thống; vừa là người chỉ huy, điều hành và tổ chức thực hiện, đảm bảo cho bộ máy vận hành đồng bộ, thông suốt, hiệu lực và hiệu quả, làm cho đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đi vào cuộc sống

Cấp cơ sở là cấp hành động, mọi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước dù có đúng, có hay đến đâu nhưng để thực hiện được nhất thiết phải thông qua phong trào cách mạng của quần chúng Cán bộ chủ chốt cơ sở là người chỉ huy, điều hành và tổ chức mọi hoạt động, đảm bảo cho bộ máy vận hành đồng bộ, đúng chức năng, nhiệm vụ làm cho đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đi vào cuộc sống Cấp cơ sở còn là nơi diễn ra mọi hoạt động trong cuộc sống

thường nhật của người dân Mỗi xã với hàng mấy trăm hộ gia đình, hàng mấy nghìn con người, với một tập hợp lớn, đa dạng, phức tạp biết bao nhiêu vấn đề về việc làm, mưu sinh, về tồn tại và phát triển, từ kinh tế, chính trị, văn hóa và nảy sinh nhiều vấn đề xã hội khác cần được giải quyết một cách kịp thời, đúng đắn

, cán bộ chủ chốt cơ sở là người chủ động đề xuất đổi mới và góp

phần vào việc hoàn thiện thể chế ở cơ sở Họ hiểu rõ đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước để có những quyết định đúng đắn, kịp thời, đồng thời tích cực góp ý kiến nhằm sửa đổi những điểm chưa đúng, những điều còn thiếu, những nội dung chưa hoàn thiện để chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ngày càng phù hợp với thực tiễn

Vai trò của cán bộ chủ chốt cơ sở ở đây được thể hiện không chỉ là sự tuân thủ một cách nghiêm túc trong việc thực hiện chủ trương, chính sách của cấp trên mà còn chủ động tìm tòi đề xuất, thử nghiệm và góp phần hoàn thiện thể chế ở cơ sở; mạnh dạn từ bỏ những lỗi thời, không phù hợp với thực tế của địa phương Cán bộ chủ chốt cơ sở phải biết lãnh đạo, chỉ đạo việc vận dụng đường lối của Trung ương vào điều kiện của địa phương nhưng không trái với chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, không vi phạm quyền làm chủ của Nhân dân

b , cán bộ chủ chốt cơ sở là người trực tiếp tác động đến lợi ích của

người dân, đồng thời là đại diện hợp pháp cho lợi ích chính đáng của Nhân dân, được nhân dân thừa nhận, tin yêu và sẵn sàng bảo vệ

Là người đứng đầu, trực tiếp nắm và chỉ đạo thực hiện các vấn đề trọng yếu, các khâu trung tâm của hệ thống chính trị cấp cơ sở, cán bộ chủ chốt cơ sở

là người chủ trì, điều khiển và chịu trách nhiệm đến cùng các mặt công tác, các lĩnh vực hoạt động của hệ thống đó Mặc khác, là người nắm giữ quyền lực và quyết định việc phân bổ lợi ích, nên họ phải minh bạch, công bằng, gương mẫu

để duy trì phương thức lãnh đạo dân chủ và phải có bản lĩnh chính trị vững vàng,

có trí tuệ, năng lực lãnh đạo, thật sự tâm huyết với công việc mới thể hiện được vai trò của người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân

Là người đại diện hợp pháp cho lợi ích, nguyện vọng của dân, cán bộ chủ chốt cơ sở phải thường xuyên chăm lo đời sống, giải quyết thỏa đáng các nhu cầu, lợi ích của dân, làm cho dân yên ổn, phấn khởi làm ăn, sinh sống, cố kết cộng đồng, tin tưởng và tự giác tham gia vào các phong trào cách mạng của địa phương, cơ sở Hơn nữa, cơ sở là nơi chính quyền trong lòng dân, quan hệ với dân là quan hệ nền tảng sâu xa nhất, bản chất nhất, quy định và chi phối mọi quan hệ khác của hệ thống chính trị Muốn giữ vững được ổn định chính trị - xã hội ở cơ sở phải tập hợp được lực lượng nơi dân, phát huy nguồn lực trong dân, được nhân dân đồng tình ủng hộ Có làm được như vậy mới xây dựng được khối đoàn kết toàn dân từ cơ sở và tạo ra sự đồng thuận xã hội, giải quyết mọi khó khăn và phức tạp trong thực tiễn

Đối với người dân, lợi ích của họ không phải là cái gì xa vời, hình thức

mà trái lại nó là cái hết sức cụ thể, thiết thực, liên quan trực tiếp đến đời sống, quyền lợi hàng ngày, tới những nhu cầu thiết thân và những quyền chính đáng,

cả bổn phận, nghĩa vụ công dân mà họ phải thực hiện Cho nên, muốn được dân yêu mến, giúp đỡ và đồng tình ủng hộ, người cán bộ cơ sở phải đảm bảo được an sinh, an ninh cho dân; đảm bảo an dân và khuyến dân, phát triển được cuộc sống của dân, phát huy tính tích cực của dân; thực hiện vai trò là chủ và làm chủ của dân để phát triển sức dân, phải minh bạch, công bằng trong phân bổ lợi ích và cơ hội phát triển, bảo vệ quyền lợi và quyền lực của dân Làm được điều đó, cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở xứng đáng là người đại diện của dân, được nhân dân tin yêu, giúp đỡ, ủng hộ, bảo vệ và thừa nhận là người lãnh đạo của họ

Cơ sở tuy không phải là cấp hoạch định đường lối, chính sách nhưng lại là cấp tổ chức hiện thực hóa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, do vậy, cán bộ chủ chốt cơ sở phải gần dân, hiểu dân, gắn bó với dân, biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của dân, nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của dân, nghe dân nói, nói cho dân nghe, vận động, mách bảo dân thực hiện các công việc ích nước, lợi nhà Vai trò của cán bộ chủ chốt cơ sở ở đây chính là vai trò tập hợp

dân, tổ chức dân, giáo dục, thuyết phục dân, thúc đẩy họ tích cực tham gia vào các phong trào cách mạng, đem tài dân, sức dân để phục vụ dân, làm lợi và mưu cầu hạnh phúc cho dân

Cán bộ chủ chốt cơ sở còn là cầu nối trực tiếp giữa Đảng và dân, thắt chặt mối quan hệ giữa hệ thống chính trị với nhân dân, củng cố niềm tin của dân đối với Đảng và chế độ Thông qua họ mà ý chí, nguyện vọng của dân được phản ánh đầy đủ với Đảng, nhà nước để xây dựng chủ trương, chính sách phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Sống và làm việc hàng ngày với dân, gần gũi trực tiếp, thường xuyên tiếp xúc với dân, bám sát dân, thấu hiểu dân, nên cán bộ cơ sở có điều kiện phản ánh đầy đủ, trung thực nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân với Đảng và Nhà nước

Mặt khác, thông qua những biến đổi thực tế về công ăn việc làm, đời sống

và các quan hệ xã hội, qua thái độ và hành vi của cán bộ chủ chốt cơ sở đối với nhân dân mà dân cảm nhận được tính ưu việt của chế độ; đánh giá được chất lượng, hiệu quả của đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước được triển khai

và hiện thực hóa trong cuộc sống; phẩm chất, năng lực của cán bộ chủ chốt cơ sở

có đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn hay không Do vậy, họ có ảnh hưởng rất

hệ trọng đến tình cảm, thái độ, niềm tin của dân đối với Đảng, Nhà nước và cấp

ủy, chính quyền, đoàn thể ở cơ sở nói riêng

cán bộ chủ chốt cơ sở là người chủ động, sáng tạo trong lãnh đạo,

thúc đẩy sự phát triển mọi mặt đời sống xã hội ở cơ sở

Thực tế cho thấy, những nơi có cán bộ chủ chốt cơ sở có tinh thần chủ động, quyết đoán đúng đắn, kịp thời những vấn đề nảy sinh ở cơ sở, ở đó thường

có sự ổn định và phát triển, người dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, chính quyền, ngay cả khi tình huống bất thường xảy ra vẫn giữ vững được

ổn định tình hình

Vai trò cán bộ chủ chốt cơ sở còn được thể hiện ở năng lực sáng tạo của

họ Đó là khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn, vận dụng cái chung trong

những tình huống cụ thể; khả năng cụ thể hóa, hiện thực hóa đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước; khả năng tổ chức, tập hợp lực lượng dân chúng thành phong trào hành động Vai trò đó còn được thể hiện ở kỹ năng xử lý công việc, ở năng lực quan hệ, năng lực cảm hóa, tập hợp lực lượng để hiện thực hóa đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước trong cuộc sống

Gắn bó với dân, cán bộ chủ chốt cơ sở là người thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của dân, biết kịp thời tháo gỡ những vướng mắc của dân trong sản xuất cũng như trong cuộc sống Họ là người khơi dậy và phát huy tiềm năng, thế mạnh của

cơ sở; giúp dân phát triển kinh tế, thoát nghèo, vươn lên làm giàu; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân Họ là người trực tiếp thúc đẩy sự phát triển các mặt đời sống xã hội, đảm bảo cho cơ sở phát triển năng động, sáng tạo và bền vững Công cuộc đổi mới càng đi vào chiều sâu, sự khác biệt về hình thức, bước

đi, cách làm giữa các cơ sở ngày càng rõ nét, tính độc lập, tự chủ của các cơ sở dần được khẳng định Kinh tế thị trường ngày càng phát triển, người nông dân cũng luôn phải tính đến sản xuất, nuôi trồng để có khả năng tiêu thụ sản phẩm và mang lại hiệu quả kinh tế cao Điều đó đòi hỏi cán bộ chủ chốt cơ sở phải có tầm nhìn, khả năng dự báo và am hiểu thị trường để tìm hướng đi cho dân Cán bộ chủ chốt cơ sở phải biết xây dựng kế hoạch, mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, biết mở rộng quan hệ đối tác để tìm kiếm thị trường cho sản phẩm kinh tế của địa phương Chính nền kinh tế thị trường luôn đặt ra yêu cầu rất mới, đòi hỏi cán bộ chủ chốt cơ sở phải tích cực, chủ động, sáng tạo mới thực sự là người dẫn dắt, định hướng cho sự phát triển của cơ sở

ă , cán bộ chủ chốt cơ sở là người giải tỏa các mâu thuẫn, xung đột

ở cơ sở để tạo ra sự đồng thuận trong đời sống cộng đồng Họ là người thiết lập

sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất để giải quyết tình huống, duy trì quyền lực của

hệ thống chính trị ở cơ sở và cũng là người đề ra chủ trương, biện pháp, là lực lượng giải quyết đúng đắn, kịp thời những mâu thuẫn, xung đột xảy ra ở cơ sở Trong điều kiện đó, cán bộ chủ chốt cơ sở phải thật sự bình tĩnh, chủ động đối