Riêng việc dạy học môn Lịch sử ở trường THCS, chúng tôi nhận thấy: ”Sử dụng kĩ thuật sơ đồ tư duy vào tiết dạy” là kĩ thuật dạy học rất có hiệu quả nhằm phát huy tính tích cực, chủ động,[r]
Trang 1I/Đặt vấn đề:
Để thực hiện có hiệu quả việc dạy học môn lịch sử ở trường
THCS theo phương pháp dạy học tích cực nhằm đề cao vai trò
tự giác, tích cực, độc lập nhận thức của người học dưới sự tổ chức, định hướng của người dạy.
Có nhiều kĩ thuật dạy học tích cực: Khăn trải bàn, các mảnh
ghép, sơ đồ tư duy, sơ đồ KWL áp dụng cho tất cả các môn
học, tiết học.
Riêng việc dạy học môn Lịch sử ở trường THCS, chúng tôi nhận thấy: ”Sử dụng kĩ thuật sơ đồ tư duy vào tiết dạy” là kĩ thuật dạy học rất có hiệu quả nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS; bồi dưỡng phương pháp tự học, tự rèn luyện; kĩ năng vận dụng kiến thức hình thành sơ đồ; giúp các
em khắc sâu, nhớ lâu và khái quát hoá hệ thống kiến thức
được học Từ đó chúng tôi chọn chuyên đề : “Sử dụng kĩ thuật
sơ đồ tư duy trong 1 tiết Lịch sử theo PP dạy học tích cực”
Trang 2II/Giải quyết vấn đề:
Thực tế qua nhiều năm giảng dạy bộ môn Lịch sử ở nhà
trường, qua nội dung mỗi tiểu mục, tiết học, bài học, chúng ta thường giúp HS hình thành sơ đồ tư duy như : Sơ đồ tổ chức
Bộ máy nhà nước, phân hoá giai cấp xã hội, đời sống kinh tế… Vậy sơ đồ tư duy là một công cụ tổ chức tư duy, phương pháp dễ nhất để chuyển tải thông tin vào bộ não rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não, là phương tiện ghi chép sáng tạo và hiệu quả (mở rộng, đào sâu và kết nối các ý tưởng, bao quát các ý tưởng tại một phạm vi rộng.)
Để hình thành sơ đồ tư duy, ta có cách thức tiến hành như sau:
- Từ một chủ đề lớn tìm ra các chủ đề nhỏ liên quan.
- Từ một chủ đề nhỏ lại tìm ra các yếu tố, nội dung liên quan.
- Sự phân nhánh cứ tiếp tục và các yếu tố, nội dung luôn được kết nối với nhau.
Quá trình dạy học theo sơ đồ tư duy là một quá trình tổng thể chịu sự chi phối, tác động của nhiều yếu tố có liên hệ hữu
cơ với nhau.
Việc áp dụng kĩ thuật sơ đồ tư duy vào bài học Lịch sử đặt
ra một số yêu cầu sau:
Trang 3*Đối với GV
-Nắm chắc mục tiêu bài học,nội dung cần đạt tới của
từng tiểu mục.
-Hình thành sơ đồ trống cho từng chủ đề.
-Hướng dẫn,định hướng HS tìm tòi kiến thức hoàn thành sơ đồ.
-Có thể cho HS tự vẽ sơ đồ tư duy khái quát nội dung kiến thức đã học.
-Tổ chức hình thức dạy học theo từng chủ đề (cá
nhân, sinh hoạt nhóm…)
*Đối với HS:
-Dựa vào nội dung SGK tự tìm tòi kiến thức hoàn
thành sơ đồ.
-Biết vẽ sơ đồ tư duy dưới sự hướng dẫn của GV từ đơn giản đến phức tạp.
Trang 4
Đối với bộ môn lịch sử, việc hình thành sơ đồ tư duy sau khi học xong mỗi bài sẽ gíup các em khái quát được nội dung cơ bản của bài đã học
và nắm được kiến thức trọng tâm Đặc biệt, việc hoàn thành sơ đồ trống sau phần trình bày diễn biến một trận đánh hay một chiến dịch sẽ giúp
HS nhớ sâu hơn về diễn biến trận đánh đồng thời rèn luyện cho các em kĩ năng trình bày diễn biến một cách thuần thục hơn, phát huy tính tích cực, chủ động và mạnh dạn hơn trong học tập.
Ví dụ ở bài: Đời sống của người nguyên thủy trên đất nước ta ( sử 6 ) , ta sẽ hình thành cho
HS nắm lại đời sống vật chất và tinh thần theo
sơ đồ:
Trang 5CƯ DÂN VĂN lANG
ĐS vật chất ĐS tinh thần
Về ăn Về mặc
SƠ ĐỒ TƯ DUY
Trang 6Ví dụ ở bài: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc ( sử 9 ) , ta sẽ hình thành cho HS nắm lại nội dung diễn biến chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 theo
sơ đồ:
ồ
Trang 7ợ Mớ i
Kh
e lau
Đèo Bôn
g Lau
Đài Thị
Nơi quân Pháp nhảy dù
Mũi tấn công của quân Pháp Quân Pháp rút lui
25-10-1947
30-10-1947
CD VIỆT BẮC
THỦY B.KẠN ĐÔNG TÂY
BC
CM
C Đ
LS CB BC
SL ĐH CH
Bao vây Chia cắt
Phục Kích Đèo B.L
S.Lô Đ.H K.L
EM HÃY HOÀN THÀNH SƠ ĐỒ TRỐNG
Trang 8CHIẾN DỊCH VIỆT BẮC THU ĐÔNG 1947
Phục kich
( Đèo
Bông Lau )
Bao vây, chia cắt
Phục kich
(Đ.Hùng
K.Lau )
S.Lô Đ.Hùng C.Hóa
L.Sơn C.Bằng B.Cạn
B.Cạn
C.Mới
C Đồn
Trang 9* Đánh giá Kết quả
• - Kết quả của việc thực hiện phương pháp hình thành sơ đồ tư lịch sử đã đem lại nguồn kiến
thức cho HS chứ không chỉ đơn thuần là minh họa Học sinh cũng nhận thức được sơ đồ là
nguồn kiến thức chứ không phải để xem cho
đẹp, cho vui Tiết học thêm hấp dẫn, hứng thú,
HS tích cực tham gia vào quá trình học tập,thích thú trình bày khái quát nội dung đã học cũng
như diễn biến chiến dịch Sơ đồ sẽ giúp các em tiếp thu nhanh, dễ nhớ, khắc sâu hơn kiến thức
đã học