CHƯƠNG 2 KHÁI NIỆM PHÁP LUẬT

Khái niệm quy phạm pháp luât Quy phạm pháp luật là những quy tắc xử sự mangtính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra hoặc thừanhận và bảo đảm thực hiện thể hiện ý chí và lợi íchcủa giại cấp

NHỮNG KHÁI NIỆM CHUNG VỀ PHÁP LUẬT

CHƯƠNG 2: NHỮNG KHÁI NIỆM

CHUNG VỀ VỀ PHÁP LUẬT

BÀI 2: Quy phạm pháp luật và văn bản quy phạm pháp luật

I Quy phạm pháp luật

1 Khái niệm quy phạm pháp luât

Quy phạm pháp luật là những quy tắc xử sự mangtính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra hoặc thừanhận và bảo đảm thực hiện thể hiện ý chí và lợi íchcủa giại cấp thống trị nhằm điều chỉnh các quan hệ xãhội cơ bản theo định hướng của nhà nước

I Quy phạm pháp luật

Điều 151 Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha

mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình

Người nào ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ,

vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡngmình gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạthành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bịphạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến ba nămhoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm

I Quy phạm pháp luật

2 Đặc điểm của quy phạm pháp luật

QPPL do nhà nước đặt ra hoặc được nhà nước

thừa nhận

QPPL được thể hiện bằng hình thức xác định

QPPL là quy tắc hành vi mang tính bắt buộc

sống

QPPL được nhà nước đảm bảo thực hiện

CHẾ TÀI

I Quy phạm pháp luật

GIẢ ĐỊNH

Giả định là bộ phận của QPPL trong đó có nêu lên

những hoàn cảnh, điều kiện có thể xảy ra trong đời

sống thực tế mà cá nhân hay tổ chức sẽ gặp và phảilàm theo hướng dẫn của QPPL

I Quy phạm pháp luật

GIẢ ĐỊNH

Khoản 1, Điều 117 Bộ luật hình sư năm 1999 quyđinh:

“Người nào biết mình bị nhiễm HIV mà cố ý

từ một năm đến ba năm”

I Quy phạm pháp luật

PHÂN LOẠI GIẢ ĐỊNH

 Giả định giản đơn

 Giả định phức tạp

I Quy phạm pháp luật

PHÂN LOẠI GIẢ ĐỊNH

 Giả định giản đơn

Khoản 1, Điều 98 Bộ luật Hình sư 1999 quy định vềtội vô ý làm chết người: “Người nào vô ý làm chết người thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm”

giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm”.

I Quy phạm pháp luật

QUY ĐỊNH

Quy định là bộ phận trung tâm của QPPL, trong đónêu lên cách thức xử sự mà cá nhân hay tổ chức ở vàohoàn cảnh, điều kiện đã nêu trong bộ phận giả địnhđược phép hoặc buộc phải thực hiện

I Quy phạm pháp luật

QUY ĐỊNH

Khoản 3, Điều 15 Hiến pháp 2013 quy định: “Công

I Quy phạm pháp luật

PHÂN LOẠI QUY ĐỊNH

 Quy định dứt khoát

Khoản 1, Điều 12 Luật Hôn nhân và gia đình năm

2014 quy định “Khi việc kết hôn trái pháp luật bị hủy

thì hai bên kết hôn phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng”.

I Quy phạm pháp luật

PHÂN LOẠI QUY ĐỊNH

 Quy định không dứt khoát

Khoản 1, Điều 124 Bộ luật dân sự năm 2005 quyđịnh: “Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể”.

II Quy phạm pháp luật

CHẾ TÀI

Chế tài là một bộ phận của quy phạm pháp luật, nêulên các biện pháp tác động mà nhà nước dự kiến ápdụng đối với cá nhân hay tổ chức nào không thựchiện đúng mệnh lệnh của nhà nước đã nêu lên ở bộphận quy định của quy phạm pháp luật

I Quy phạm pháp luật

CHẾ TÀI

Khoản 1, Điều 136 Bộ luật hình sự 1999 quy định vềtội cướp giật: “Người nào cướp giật tài sản của ngườikhác, thì bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm”

I Quy phạm pháp luật

PHÂN LOẠI CHẾ TÀI Căn cứ vào khả năng lựa chọn biện pháp áp dụng, mức độ nặng nhẹ của các biện pháp áp dụng:

 chế tài cố định

Chế tài không cố định

“ Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 10.000 đồng đến20.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạmsau đây: a) không đi đúng phần đường quy định; b)Không chấp hành hiệu lệnh hoặc chỉ dẫn của đèn tínhiệu, biển báo hiệu, vạch kẻ đường”.

… ”

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam

Khái niệm:

VB QPPL là một hình thức VB do cơ quan nhà nướcban hành hoặc phối hợp ban hành theo thẩm quyền,hình thức, trình tự, thủ tục luật định, trong đó có cácquy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung, được cơquan nhà nước bảo đảm thực hiện nhằm điều chỉnhcác quan hệ xã hội cơ bản và được áp dụng nhiều lầntrong đời sống xã hội

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Đặc điểm:

VBQPPL là một hình thức VB do cơ quan nhà nướcban hành hoặc phối hợp ban hành theo thẩm quyền,hình thức nhất định

VBQPPL được ban hành theo trình tự, thủ tục dopháp luật quy định

VBQPPL chứa đựng các quy tắc xử sự mang tínhbắt buộc chung, được áp dụng nhiều lần trong đờisống xã hội

VBQPPL được nhà nước đảm bảo thực hiện

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Mối liên hệ giữa các VBQPPL

Mối liên hệ về hiệu lực pháp lý

Mối liên hệ về nội dung

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Hiệu lực của VBQPPL

Hiệu lực theo thời gian

Hiệu lực theo không gian

Hiệu lực theo đối tượng tác động

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Hiệu lực theo thời gian

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Hiệu lực theo thời gian

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Hiệu lực theo thời gian

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Điều 7 Hiệu lực của Bộ luật hình sự về thời gian

• Điều luật được áp dụng đối với một hành vi phạm tội là điều luật đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm mà hành vi phạm tội được thực hiện.

• Điều luật quy định một tội phạm mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mới hoặc hạn chế phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xoá án tích và các quy định khác không có lợi cho người phạm tội, thì không được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành.

• Điều luật xoá bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xoá án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành.

(blhs năm 1999)

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Hiệu lực theo không gian

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Hiệu lực theo không gian

Ví dụ: Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2013 quyđịnh về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp

xử lý hành chính được áp dụng trên phạm vi toànlãnh thổ Việt Nam bao gồm: vùng biển, vùng trời,vùng đất liền, thềm lục địa cùng các quần đảo, bánđảo…kể cả địa phận lãnh sự, đại sứ của nướcCHXHCN Việt Nam đặt tại nước ngoài

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Hiệu lực theo đối tượng tác động

II Văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam.

Hiệu lực theo đối tượng tác động

Ví dụ: Bộ luật dân sự 2005 quy định địa ví pháp lý,chuẩn mực pháp lý cho cách ứng xử của cá nhân,pháp nhân, chủ thể khác; quyền, nghĩa vụ của cácchủ thể về nhân thân và tài sản trong các quan hệdân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thươngmại, lao động (gọi chung là quan hệ dân sự)