tiet 82 cau cau khien

Trong nhiều trường hợp, câu nghi vấn không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ cảm xúc… và không yêu cầu người khác trả lời.. Khi viết câu nghi vấn thư[r]

Trang 2

?Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn?

Xác định câu nghi vấn trong các ví dụ sau:

a Chị Cốc béo xù đứng trước nhà ta đấy hả?

b Bạn đừng buồn nữa

c.Chả lẽ lại đúng là nó cái con Mèo hay lục lọi ấy!

d Dậy mà đi, hỡi đồng bào ơi!

Chị Cốc béo xù đứng trước nhà ta đấy hả?

Chả lẽ lại đúng là nó cái con Mèo hay lục lọi ấy!

Trang 3

Câu nghi vấn là câu có những từ nghi vấn: ai, gì, nào, sao, tại sao, đâu, bao giờ, bao nhiêu, à, ư, hả, chứ, … không, ( đã… chưa, ) hoặc từ hay ( nối các vế có

quan hệ lựa chọn)

Chức năng chính của câu nghi vấn là dùng để hỏi

Trong nhiều trường hợp, câu nghi vấn không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ cảm xúc… và không yêu cầu người khác trả lời

Khi viết câu nghi vấn thường kết thúc bằng dấu chấm nhưng nếu không dùng để hỏi thì câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm than, hoặc dấu

chấm lửng…

Trang 4

?Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn?

Xác định câu nghi vấn trong các ví dụ sau:

a Chị Cốc béo xù đứng trước nhà ta đấy hả?

b Bạn đừng buồn nữa

c.Chả lẽ lại đúng là nó cái con Mèo hay lục lọi ấy!

d Dậy mà đi, hỡi đồng bào ơi!

Chị Cốc béo xù đứng trước nhà ta đấy hả?

Chả lẽ lại đúng là nó cái con Mèo hay lục lọi ấy!

Trang 5

Tieát: 82

Trang 6

CÂU CẦU KHIẾN Tiết 82

Trang 7

CÂU CẦU KHIẾN

Tiết 82

I Đặc điểm hình thức và chức năng:

1 Tìm hiểu ví dụ (sgk trang 30).

a Ông lão chào con cá và nói:

- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng

Con cá trả lời:

-Thôi đừng lo lắng Cứ về đi Trời phù hộ lão Mụ già sẽ là

nữ hoàng

(Ông lão đánh cá và con cá vàng)

b Tôi khóc nấc lên Mẹ tôi từ ngoài đi vào Mẹ vuốt tóc tôi và

nhẹ nhàng dắt tay em Thủy:

- Đi thôi con

( Theo Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)

Ví dụ 1

Trang 8

Tiết 82

1 Tìm hiểu ví dụ (sgk trang 30).

a Ông lão chào con cá và nói:

- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng

Con cá trả lời:

- Thôi đừng lo lắng Cứ về đi Trời phù hộ lão Mụ già sẽ là

nữ hoàng

(Ông lão đánh cá và con cá vàng)

b Tôi khóc nấc lên Mẹ tôi từ ngoài đi vào Mẹ vuốt tóc tôi và

nhẹ nhàng dắt tay em Thủy:

- Đi thôi con

( Theo Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)

Ví dụ 1

Trang 9

Tiết 82

1 Ví dụ (sgk trang 30).

? Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cầu khiến?

?Câu cầu khiến trong các câu trên dùng để làm gì?

Câu cầu khiến Hình thức Chức năng

Thôi đừng lo lắng

Cứ về đi

Đi thôi con

đừng,đi

thôi

khuyên bảoyêu cầu

yêu cầu

dấu chấm, dấu chấm

, dấu chấm

đừng,, dấu chấmđi

đừng,, dấu chấm

dấu chấmđi

đừng,, dấu chấmthôi

dấu chấmđi

đừng,, dấu chấm, dấu chấmthôi

dấu chấmđi

khuyên bảo

, dấu chấmthôi

dấu chấmđi

đừng,, dấu chấm yêu cầu

khuyên bảo

, dấu chấmthôi

dấu chấmđi

Trang 10

- Mở cửa Hôm nay trời nóng quá.

b) Đang ngồi học bài, tôi bỗng nghe tiếng ai đó vọng vào:

- Mở cửa!

-Cách đọc câu “Mở cửa!” trong (b) có khác với cách đọc câu “Mở cửa.” trong câu (a) không?

- Câu “Mở cửa!” trong (b) dùng để làm gì, khác với câu

“Mở cửa.” trong (a) ở chỗ nào?

Trang 11

Dùng để trả lời câu hỏi: Câu trần thuật

- Mở cửa!

Dùng để đề nghị, ra lệnh, yêu cầu: Câu cầu khiến

Trang 12

khuyên bảo

, dấu chấmthôi

dấu chấmđi

đừng,, dấu chấmNgữ điệu, chấm than đề nghị, ra lệnh

Trang 13

Dùng để trả lời câu hỏi: Câu trần thuật

- Mở cửa!

Dùng để đề nghị, ra lệnh, yêu cầu: Câu cầu khiến

?Em hãy khái quát lại đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu cầu khiến?

Trang 14

- Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như:

- Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như: hãy, hãy,

đừng, chớ, đi, thôi, nào, hay ngữ điệu cầu khiến; dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo,

- Khi viết, câu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu

chấm than, nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn

mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm.

?Em hãy khái quát lại đặc điểm hình thức và chức

năng chính của câu cầu khiến?

Trang 15

Trang 16

Tiết 82

TỰ BẠCH

Em câu cầu khiến trong nhà,

Đề nghị, khuyên bảo luôn là niềm vui.

Yêu cầu, ra lệnh vài lời, Ngữ điệu cầu khiến mọi người nghe xem!

Học trò muốn nhận ra em, Hãy, thôi, đừng, chớ không quên từ nào.

Đi, nào giục giã làm sao!

Chấm than, dấu chấm góp vào thành câu.

Mong học trò nhớ thật lâu!

Nếu không sẽ trở thành câu chuyện buồn!

câu cầu khiến

Đề nghị, khuyên bảo

Yêu cầu, ra lệnh Ngữ điệu cầu khiến

Hãy, thôi, đừng, chớ

Đi, nào Chấm than, dấu chấm

Trang 17

Hãy đăt câu cầu khiến theo bức tranh dưới đây

Trang 18

Trang 19

Tiết 82

I Đặc điểm hình thức và chức năng: II.Luyên tập.

Nhóm 1,2: Bài tập 1

Nhóm 3,4: Bài tập 2

Nhóm 5,6 : Bài tập 3

Trang 20

Tiết 82

II.Luyên tập.

Bài tập 1 Xét các câu sau:

a)Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương

b) Ông giáo hút trước đi.

c) Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không.

? Đặc điểm hình thức nào cho biết những câu

trên là câu cầu khiến?

- Nhận xét chủ ngữ trong những câu trên Thử

thêm, bớt hoặc thay đổi chủ ngữ xem ý nghĩa của các câu trên thay đổi như thế nào ?

Trang 21

Tiết 82

b)Ông giáo hút trước đi.

CN

Vắng chủ ngữ, chủ ngữ là Lang Liêu

Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương.

(Không thay đổi nghĩa,đối tượng tiếp nhận rõ hơn,lời yêu cầu nhẹ nhàng hơn)

Hãy

đi

Hút trước đi. (ý nghĩa cầu khiến mạnh, câu nói kém

lịch sự)

Trang 22

Tiết 82

b) Ông giáo hút trước đi

c) Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão

Miệng có sống được không.

Chủ ngữ là chúng ta, ngôi thứ nhất, số nhiều

Nay các anh đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng

có sống được không.

(Ý nghĩa thay đổi, có người tiếp nhận, nhưng người nói không có mặt trong câu trên)

đừng

Trang 23

a.Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi Đào tổ nông thì cho chết

b Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi:

- Các em đừng khóc Trưa nay các em được về nhà

cơ mà Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa

Trang 24

a Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi Đào

tổ nông thì cho chết

Vắng chủ ngữ

Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi

Trang 25

b Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi:

- Các em đừng khóc Trưa nay các em được về nhà

cơ mà Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa

Chủ ngữ là " các em", ngôi thứ hai số nhiều

Các em đừng khóc

Trang 26

Tiết 82

Bài tập 2: c Có anh chàng nọ tính tình keo kiệt Một hôm,

đi qua sông, anh chàng khát nước bèn cúi xuống, lấy tay vục nước sông uống Chẳng may quá đà, anh ta lộn cổ xuống sông Một người ngồi cạnh thấy thế, vội giơ tay ra, hét lên:

- Đưa tay cho tôi mau!

Anh chàng sắp chìm nghỉm nhưng vẫn không nắm tay người kia Bỗng một người có vẻ quen biết anh chàng

chạy lại, nói:

- Cầm lấy tay tôi này!

Tức thì, anh ta cố ngoi lên, nắm chặt lấy tay người nọ và được cứu thoát […]

Trang 27

c - Đưa tay cho tôi mau!

- Cầm lấy tay tôi này!

Ngữ điệu cầu khiến, vắng chủ ngữ

Trang 28

Bài tập 3 So sánh hình thức và ý nghĩa của hai câu sau:

a Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột!

b Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột

Trong câu (a) vắng chủ ngữ, còn câu trong câu (b) có chủ ngữ, ngôi thứ hai số ít Nhờ có chủ ngữ ở câu (b) nên ý cầu khiến nhẹ hơn, thể hiện rõ hơn tình cảm

của người nói đối với người nghe

Trang 29

Tiết 82

Bài tập 4: Xét đoạn trích sau và trả lời câu hỏi

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào

giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng

khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy

sang…

?Dế Choắt nói với Dế Mèn câu trên nhằm mục đích gì? Cho biết vì sao trong lời nói với Dế Mèn, Dế Choắt không dùng những câu như:

-Anh hãy đào giúp em một cái ngách sang bên nhà

anh!

- Đào ngay giúp em một cái ngách!

Trang 30

Tiết 82

- Dế Choắt muốn Dế Mèn đào giúp một cái ngách từ

nhà mình sang nhà Dế Mèn nên Dế Choắt không dùng những câu sau:

-Anh hãy đào giúp em một cái ngách sang bên nhà anh! -Đào ngay giúp em một cái ngách!

Là vì: Dế Choắt tự coi mình là vai dưới và lại là người yếu đuối, nhút nhát vì vậy Dế Choắt dùng từ ngữ rất

khiêm tốn

Trong lời Dế Choắt yêu cầu Dế Mèn, tác giả không

dùng câu cầu khiến mà lại dùng câu nghi vấn làm cho ý cầu khiến nhẹ nhàng hơn, phù hợp với tính cách và vị thế của Dế Choắt

Trang 31

Tiết 82

Bài tập 5 Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

Đêm nay mẹ không ngủ được Ngày mai là ngày khai trường, con vào lớp Một Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói:

“Đi đi con! Hãy can đảm lên! Thế giới này là của con Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ

mở ra.”.

Câu “Đi đi con” Trong đoạn trích trên và câu “Đi thôi

con.” trong đoạn trích ở mục I.1.b có thể thay thế cho nhau được không? Vì sao?

Trang 32

Tiết 82

Đêm nay mẹ không ngủ được Ngày mai là ngày khai

Câu “Đi đi con”: Chỉ có người con đi

“Đi thôi con.”: Cả hai mẹ con cùng đi

Hai câu trên không thể thay thế cho nhau được vì hai câu trên có nghĩa khác nhau Trong trường hợp thứ

nhất, người mẹ khuyên con vững tin bước vào đời Còn

ở câu thứ hai, người mẹ bảo con đi cùng mình

Trang 33

Tiết 82

Đêm nay mẹ không ngủ được Ngày mai là ngày khai

Câu “Đi đi con”: Chỉ có người con đi

“Đi thôi con.”: Cả hai mẹ con cùng đi

Hai câu trên không thể thay thế cho nhau được vì hai câu trên có nghĩa khác nhau Trong trường hợp thứ

nhất, người mẹ khuyên con vững tin bước vào đời Còn

ở câu thứ hai, người mẹ bảo con đi cùng mình

Trang 34

Câu số 1 : Gồm 3 chữ cái.

Hãy xác định từ cầu khiến trong câu:

" Hãy mở cửa ra."

Câu số 1 : Gồm 3 chữ cái.

Hãy xác định từ cầu khiến trong câu:

" Hãy mở cửa ra."

Trang 35

- Học thuộc lý thuyết.

- Giải bài tập số 4, 5 SGK/33

- CBB: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh .

+ Đọc bài giới thiệu: Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn.

+ Soạn kĩ câu hỏi bên dưới, làm bài tập phần

luyện tập.

Định dạng
Số trang	35
Dung lượng	1,62 MB