tiet 103104 Co To

GV:Nguyễn Tuân là bậc thầy của việc sử dụng ngôn ngữ.Ông là nghệ sĩ tà hoa trong việc phát hiện và sáng tạo cái đẹp.Với kho từ \ vựng phong phú và khả năng tạo nên những cân văn có nhạc [r]

Ngu van 6- tap 2 Nguoi soan: Nghiêm Thị Nhung

Tiết 103+104: CÔ TÔ

I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh

1.Kiến thức:

- Cảm nhận được vẻ đẹp sinh động, trong sáng của bức tranh thiên nhiên

và đời sống con người ở vùng đảo Cô Tô được miêu tả trong bài kí

- Thấy được nghệ thuật miêu tả và tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện của tác giả

2.Kĩ năng:

Rèn luyện kĩ năng đọc, cảm thụ và nhận biết nghệ thuật miêu tả và tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện của tác giả Rèn luyện tư duy ngôn ngữ, tư duy hình tượng

3.Tư tưởng, tình cảm:

Yêu mến thiên nhiên và con người lao động

II.CHUẨN BỊ

GV: Giáo án, tư liệu, tham khảo, đồ dùng dạy học

HS: Sgk, vở soạn, vở ghi, đồ dùng học tập

III.PHƯƠNG PHÁP

-Thuyết giảng

- Vấn đáp

- Thảo luận nhóm…

IV.TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY

1.Ổn định trật tự lớp

2.Kiểm tra bài cũ

Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài “Lượm” ? Hình ảnh nào trong bài làm em cảm động nhất? Vì sao?

3.Bài mới

Đất nước Việt Nam ta “Rừng vàng biển bạc” Một đất nước với nhiều cảnh đẹp thiên nhiên tươi đẹp, kì vĩ Đã có rất nhiều bức tranh được đi vào văn, vào thơ như

“Đường vô xứ Nghệ quanh quanh Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”

Hay

“Đồng Đăng có phố Kì Lừa

Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh”

Và hôm nay, chúng ta sẽ cùng đến tham quan một địa danh nữa Đó là Cô Tô Dưới ngòi bút của nhà văn Nguyễn Tuân bức tranh thiên nhiên và đời sống con người ở Cô Tô được miêu tả rất sinh động Để hiểu rõ điều đó chúng ta cùng vào bài học

Trước khi vào bài giáo viên mở rộng thêm

Cô Tô là 1 quần đảo gồm nhiều đảo lớn nhỏ nằm trong vịnh Bái Tử Long thuộc vịnh Bắc Bộ, cách bờ biển Quảng Ninh khoảng 100km

Cô Tô nổi tiếng với những loài như cá mực, tôm, bào ngư…

Ngày 23/3/1994 đổi tên huyện Cẩm Phả thành huyện Vân Đồn, tách quần đảo

Cô Tô thành 2 xã Thanh Luân và Cô Tô, thành lập huyện Cô Tô Ngày 24/12/1994 huyện Cô Tô chính thức ra đời

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT

ĐỘNG CỦA HỌC SINH

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1.Tìm hiểu chung

? Dựa vào phần chú thích trong Sgk

một bạn có thể giới thiệu vài nét về

nhà văn Nguyễn Tuân?

-Cho hs xem chân dung nhà văn

Nguyễn Tuân

-GV bổ sung:

+Nguyễn Tuân quê ở làng Mục

thôn Thượng Đình xã Nhân Mục

này là quận Thanh Xuân, Hà Nội.

+Bút danh: Tuấn Thừa Sắc,

Thanh Hà, Nhất Lang…

+Ông là nhà văn nổi tiếng Ông

sáng tác rất nhiều thể loại: truyện

ngắn, bút kí, tùy bút, phê bình văn

học Nhưng thành công nhất ở tùy

bút Ông được suy tôn là “ông vua

tùy bút”.

+Phong cách nghệ thuật của ông

gói gọn trong 1 chữ “ngông”

“ngông” thể hiện ở chỗ nói năng,

viết lách, cách sử dụng ngôn ngữ

khác người nhưng tài hoa, uyên

bác Ông được coi là bậc thầy vì

ngôn ngữ và phát triển nghệ thuật

+Tác phẩm tiêu biểu: Vang bóng

một thời-1940; chiếc lư đồng mắt

cua -1982.

+Ông được nhà nước tặng giải

thưởng HCM và văn học nghệ

thuật

GV chốt

Ông là nhà văn nổi tiếng, phong

cách rất “ngông” Ông là bậc thầy

Học sinh trả lời

Học sinh theo dõi

Học sinh nghe

Học sinh nghe và ghi

I Tìm hiểu chung

1.Tác giả

- Nguyễn Tuân (1910-1987)

- Quê ở Hà Nội

- Có sở trường về tùy bút

và bút kí

- Văn phong tài hoa, độc đáo, điêu luyện

Nhà văn nổi tiếng với

phong cách rất “ngông” Ông là bậc thầy về ngôn ngữ và sáng tạo nghệ thuật

về ngôn ngữ và sáng tạo nghệ

thuật.

? Nêu xuất xứ của đoạn trích?

GV mở rộng:

Đoạn trích nằm ở phần cuối của

bài kí Cô Tô, được sáng tác vào

tháng 4/1976 in trong cuốn

“Nguyễn Tuân toàn tập” tác phẩm

ghi lại những ấn tượng chung về

thiên nhiên và con người ở Cô Tô

? Văn bản được viết theo thể loại

nào?

GV bổ sung:

Kí: ghi chép lại những việc diễn

tả về người thật, việc thật, trung

thành với hiện thực.

Người viết kí phải đem đến cho

người đọc bức tranh chân thực

ngoài đời thường qua cách cảm

nhận riêng Bởi vậy khi những

cảnh, những người xung quanh

khi có ánh sáng nghệ thuật soi vào

trở nên sinhđộng lạ thường “Cô

Tô” là 1 trường hợp như vậy.

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

2.Tác phẩm

a.Vị trí đoạn trích: phần

cuối bài kí Cô Tô

b.Hoàn cảnh sáng tác:

4/1976( trong một chuyến

ra thăm đảo của tác giả.)

c.Thể loại: thể kí

? Đoạn kí sử dụng phương thức

biểu đạt nào?

GV:

-Với văn bản này các em cần đọc

với giọng vui tươi

-Chú ý các tính từ: lam biếc, xanh

mượt, vàng giòn…

-Đọc mẫu, gọi 1, 2 học sinh đọc

GV: giải thích một số từ khó sgk

? Đoạn trích chia làm mấy phần và

nội dung của mỗi phần?

Phần 1: “từ đầu…theo mùa sóng ở

đây”: vẻ đẹp Cô Tô sau cơn bão

Phần 2: “tiếp…là là nhịp cánh”:

cảnh mặt trời mọc trên biển

Phần 3: “còn lại” cảnh sinh hoạt

buổi sáng trên đảo

Hoạt động 2: Đọc-hiểu chi tiết

-Gọi hs đọc phần 1

? Bức tranh thiên nhiên Cô Tô được

ghi lại vào thời điểm nào?

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

Học sinh trả lời

Học sinh đọc

Học sinh trả

d.Phương thức biểu đạt:

tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm

e.Đọc-chú thích

f.Bố cục: 3 phần

II.Đọc – hiểu chi tiết.

1 Vẻ đẹp Cô Tô sau cơn bão

_Thời gian: ngày thứ 5

trên đảo-một ngày sau cơn bão

GV: Ghi cụ thể thời gian là đặc

điểm của thể kí

? Tại sao tác giả lại chọn thời điểm

sau cơn bão để tả cảnh Cô Tô?

GV:Đây là khoảnh khắc bình

yên và cũng là quan niệm nghệ

thuật của tác giả.Ông không chọn

thời điểm trước hay trong cơn bão

mà ở đây là sau khi cơn bão đi qua

bởi ông luôn thích sự độc đáo

,khác người.

? Để miêu tả cảnh Cô Tô tác giả đã

chọn vị trí quan sát nào?

? Vị trí này có gì thuận lợi?

GV:Điểm nhìn cao vời vợi

,không gian bao la, giúp tác giả có

cái nhìn bao quát toàn cảnh Cô

Tô.

Khi miêu tả thì điểm nhìn,điểm

quan sát rất quan trọng.

? Vẻ đẹp Cô Tô được khái quát qua

câu văn nào?

? Tìm những chi tiết,hình ảnh miêu

tả sự trong trẻo ,sáng sủa của Cô

Tô?

GV:Thông thường khi cơn

bão đi qua, người ta nhận thấy sự

đổ nát,tàn phá của nó.Riêng ở bài

lời

Học sinh nghe

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

Học sinh trả lời

Học sinh

- Vị trí quan sát: nóc

đòn biên phòng

- Cảnh vật trong trẻo,sáng sủa.

+Bầu trời:bao giờ cũng trong sáng như vậy

+Cây cối : thêm xanh mượt

+Nước biển: lam biếc, đậm đà hơn

+Cát : vàng giòn hơn nữa +Cá: càng thêm nặng

kí này qua sự cảm nhận của nhà

văn ta lại không thấy điều

đó.Thậm chí cảnh vật lại hiện lên

một sắc thái mới,tinh khôi,quang

đẵng như vừa được gột rửa,thay

áo mới.Tất cả như báo hiệu ‘trời

yên biển lặng”.

Không chỉ cảnh đẹp mà cá cũng

nhiều hơn “ lưới càng nặng thêm

những mẻ cá giã đôi”.Trong dân

gian có ‘ mưa đền cây” ,sau

những ngày nắng đốt,bỗng có trận

mưa rào khiến cây cối hồi sinh và

dường như trong bài kí này ta thấy

trời đã “ đền” cho con người

những mẻ cá nặng Cô Tô có cả vể

đẹp cả vật chất lẫn tinh thần.

Con chú ý câu văn “Từ khi có

Vịnh Bắc Bộ… trong sáng như

vậy” tác giả muốn ta lưu ý rằng

cái “ trong trẻo, sáng sủa” không

phải là điều đặc biệt mà vẫn

thường thế.Nó gắn liền với con

người,đẹp thêm nhờ sự có mặt của

con người,khẳng định sự hồi sinh

sau bão Đó là một dụng ý nghệ

thuật của tác giả.

? Vì sao tác giả tả nước biển lại

dùng từ “ đặm đà” mà không phải

“đậm đà”?

GV: Nếu dùng từ “ đậm đà” thì

chúng ta mới chỉ thấy được cái vẻ

đẹp của nước biển bằng thị giác

Còn dùng từ “ đặm đà” thì ta còn

cảm nhận được bằng vị giác, Hơn

nữa tác giả dùng từ “ đặm đà” sắc

thái mạnh hơn làm người đọc ấn

tượng nhiều hơn về nước biển Ta

nghe

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

thấy rất ít người dùng Cho thấy

rằng vốn từ của Nguyễn Tuân rất

phong phú và ông rất điêu luyện

trong cách dùng từ ngữ.

? Qua những chi tiết.hình ảnh miêu

tả Cô Tô sau cơn bão con hãy tìm

và chỉ ra những biện pháp nghệ

thuật mà tác giả đã sử dụng trong

đoạn văn? Qua đó các con nhận xét

gì về cách dùng từ của tác giả?

GV:Nguyễn Tuân là bậc thầy

của việc sử dụng ngôn ngữ.Ông là

nghệ sĩ tà hoa trong việc phát hiện

và sáng tạo cái đẹp.Với kho từ

vựng phong phú và khả năng tạo

nên những cân văn có nhạc

điệu.Ông đã tung ra hàng loat

những biện pháp nghệ thuật đặc

sắc.Ông đã miêu tả sự vật đến tận

cùng.Không 1 ai miêu tả cát ‘ vàng

giòn”,chỉ Nguyễn Tuân mới

thế.Đó là nét độc đáo riêng của

ông.

? Qua ngòi bút miêu tả của tác giả

con thấy bức tranh thiên nhiên Cô

Tô sau cơn bão thế nào?

? Qua đó con thấy tình cảm của tác

giả đối với Cô Tô như thế nào?

GV: Lòng tác giả thêm nặng

tình cảm với Cô Tô,gửi lòng đến

con người Cô Tô “ thăm hỏi sức

khỏe chiến sĩ đồn biên phòng”, tác

giả yêu mến Cô Tô “ như bất kì

Học sinh trả lời

\

Học sinh nghe

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

* Nghệ thuật:

+Chọn các chi tiết tiêu biểu

+Tính từ +Điệp từ +Ẩn dụ

+Bức tranh Cô Tô trong sáng ,tinh khôi +Tình yêu thiên nhiên ,con người của tác giả.

người dân chài nào đã từng đẻ ra

và lớn lên theo mùa sóng ở đây”.

Với niềm tin lạc quan ,phơi phới

khi đất nước vừa thống nhất,đang

xây dựng CNXH ,không chỉ cảnh

đẹp mà ẩn sâu trong đó là tình

cảm của tác giả.

Chế Lan Viên đã nói “ Khi ta ở

chỉ là nơi đất ở/ Khi ta đi đất bỗng

hóa tâm hồn.” Nghĩa là khi con

người ta rời xa một miền đất nào

đó thì mới cảm thấy yêu mến, và

có một tình cảm đặc biệt Nhưng

riêng Nguyễn Tuân còn đang ở

trên đảo Cô Tô mà đã thấy mình

yêu mến Cô Tô đến vậy Thế mới

thấy Nguyễn Tuân là con người

giàu tình cảm

GV mở rộng: Đặc biệt các

con thấy tác giả sử dụng từ “ mùa

sóng” rất độc đáo.Mùa được sử

dụng rất nhiều Mùa là chỉ đặc

điểm khí hậu.Mùa còn chỉ mùa

vụ.Mùa còn chỉ mùa lễ hội nay lại

có thêm “ mùa sóng” Tác giả đã

góp thêm cho kho từ vựng 1 từ

nữa

Mùa sóng gắn liền với việc làm ăn

của người dân chài.Chưa 1 ai phát

hiện ra từ này ,chỉ Nguyễn Tuân

mới có.

Hết tiết 1

Học sinh nghe

GV chuyển:Đối với ai yêu biển ,gắn

ngòi bút có hồn với biển thì phút

giây mặt trời mặt trời nhô lên từ

phía chân sóng được xem là thời

điểm đặc biệt Đối với Nguyễn

Tuân cũng vậy

- GV đọc đoạn 2

- Gọi học sinh đọc lại

?Tác giả miêu tả cảnh mặt trời mọc

vào thời gian nào?

?Cách đón mặt trời mọc của tác giả

diễn ra như thế nào ? Có gì đặc biệt

trong cách đón nhận này?

?Tại sao tác giả lại dùng từ “ Rình”

mà không dùng các từ như “

ngắm,trông, đợi”?

GV: “ Ngắm ,trông ,đợi”

đều là nhìn cả Nhưng nếu dùng

các từ đó thì lại không có gì độc

đáo,không phải phong cách của

Nguyễn Tuân

“ Rình” nghĩa là theo dõi kỹ lưỡng

theo từng động tác của mặt trời

bằng tất cả sự thích thú tò

mò,nóng lòng chờ đợi cảnh mặt

trời lên.

“Rình” cho ta cảm giác nếu lộ liễu

quá mặt trời sẽ không mọc Đúng

là chỉ Nguyễn Tuân mới thế!

Học sinh đọc

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

2 Cảnh mặt trời mọc trên biển.

- Thời gian: ngày thứ 6

trên đảo Thanh Luân

-Tác giả:

+dậy tư canh tư(1-> 3h sáng )

+ra đầu mũi đảo + “ rình” mặt trời

Công phu ,trân trọng

GV: Sự công phu chờ đợi của tác

giả cũng đã được đền đáp khi mặt

trời lên

? Không gian cảnh mặt trời mọc

được miêu tả như thế nào?

?Phép so sánh này có tác dụng gì?

GV: Tác giả vẽ ra một phông

nền rộng lớn,tinh khiết để chuẩn

bị đón vầng thái dương.

? Tác giả đã miêu tả cảnh mặt trời

mọc như thế nào?

? Tác giả đã sử dụng biện pháp

nghệ thuật gì trong đoạn văn này?

Tác dụng của các biện pháp nghệ

thuât đó?

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

Hoc sinh trả lời

-Chân trời ngấn bể sạch như một tấm kính lau hết mây hết bụi

-Mặt trời mọc:

+Nhú lên dần dần +Tròn trĩnh ,phúc hậu như lòng đỏ quả trứng thiên nhiên

+Y như một mân lễ phẩm

-Chiếc nhạn báo hiệu

- Hải âu điềm lành

*Nghệ thuật:

+ So sánh +Ẩn dụ +Từ láy

? Qua đó con thấy cảnh mặt trời

mọc như thế nào?

GV:Đã có rất nhiều nhà thơ miêu

tả cảnh mặt trời

Huy Cận:

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa”

Huy Cận ví mặt trời như hòn lửa.

Xuân Diệu thì ví cảnh mặt trời

mọc như hàng mi người thiếu nữ:

“ Rặng mi dài sao động ánh dương

vui”

Họ miêu tả ,ví von rất trừu tượng.

Nhưng đến lượt Nguyên Tuân thì

laị hoàn toàn khác Ông có cách

diễn đạt riêng,rất độc đáo,có một

không hai.

Mặt trời như “quả trứng thiên

nhiên”, “ tròn trĩnh ,phúc hậu” rất

khác người.

Ví với “ mân lễ phẩm” khiến ta

cảm thấy mặt trời gần gũi thân

thuộc như cầm nắm được Đó là

nghi lễ thiêng liêng mà thiên

nhiên ban tặng cho con người lao

động.Một sự ban tặng vị tha ,nhân

hậu.

? Hình ảnh “chiếc nhạn” và “ hải

âu” gợi cho con điều gì?

GV: Cùng với mặt trời,nó

báo hiệu điềm lành Một bức tranh

thiên nhiên vừa động vừa tĩnh,

cảnh vật thật bình yên.

?Tại sao tác giả lại dùng từ “ chiếc

Học sinh nghe và ghi

Hoc sinh trả lời

Học sinh trả

nhạn” mà lại không dùng “ cánh

nhạn”?

GV: Tác giả dùng như thế mới

mục đích tả cảnh con chim nhạn

bay nhệ nhàng chao liệng như

chiếc lá,càng làm cho khung cảnh

bình yên Và đó cũng là điểm khác

giữa tác giả và nhưng nhà văn

khác Cách dùng từ của tác giả

thật tinh tế.

? Con nhận xét gì về tình cảm của

tác giả?

GV chuyển: Cảnh vật thật rực rỡ

tráng lệ và bình yên Sau những

ngày giông tố cuộc sống có trở lại

bình thường không ? chúng ta cùng

sang đoạn 3

- GV đọc mẫu

- Gọi học sinh đọc đoạn 3

? Tác giả chọn địa điểm nào để tả

lời

Học sinh nghe

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

Học sinh đọc

Học sinh trả

+ Bức tranh tráng lệ,rực rỡ,thơ mộng.

+Tác giả yêu thiên nhiên, say đắm và khám phá thiên nhiên.

3 Cảnh sinh hoạt trên đảo Cô Tô.

-Địa điểm: Cái giếng

nước ngọt – linh hồn của đảo

cảnh sinh hoạt?

? Tại sao tác giả lại chọn địa điểm

này để tả cảnh sinh hoạt?

? Tại sao tác giả lại ví “ cái sinh

hoạt vui như một cái bến và đậm

đà ,mát nhẹ hơn mọi cái chợ trong

đất liền”?

GV : Cái giếng nước ngọt là

linh hồn của đảo.Nó cũng giống

như bao cái giếng khác trong đất

liền.Đó là nơi mọi người gặp gỡ

,sinh hoạt chung Gẵn bó mật thiết

với mọi người dân.Chính Hữu có

câu: “ giếng nước gốc đa nhớ

người ra lính”.Thậm chí có biết

bao đôi trai gái nên duyên nhờ

chiếc giếng làng : “ Cây đa giếng

nước sân đình/ Thành nơi hò hẹn

chúng mình yêu nhau” Giếng

nước ngọt ngoài đảo có cái mát

của bến ,cái vui của chợ Nơi ấm

áp ,rộn ràng Nơi gặp gỡ của

những buồn vui cuộc sống.Đó là

vẻ độc đáo mà chỉ riêng ở đảo mới

có.

? Cảnh sinh hoạt trên đảo diễn ra

như thế nào?

GV: Hình ảnh người ta

mang nước ngọt từ Cô Tô đi biển

là hình ảnh tả thực nhưng có ý

lời

Hoc sinh nghe

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

-Hoạt động:

+Người gánh nước ngọt

+Tắm + Múc nước vào ang, sạp

+ Anh Châu Hòa Mãn quẩy nước

+ Chị Châu Hòa Mãn địu con

nghĩa đặc biệt Chút nước ngọt

quê hương làm người ta nhớ về

hòn đảo,ngầm tiếp sức mạnh cho

con người.

? Trong bức tranh sinh hoạt ấy tác

giả khắc họa hình ảnh anh Châu

Hòa Mãn có dụng ý gì?

GV: Hình ảnh tiêu biểu cho vẻ

đẹp lấp lánh của người dân chài

khỏe khoắn,yêu lao động.

Tiêu biểu cho con người trong xã

hội mới.

? Hình ảnh chị Châu Hòa Mãn địu

con gợi cho con suy nghĩ gì?

GV: Đó là hình ảnh mộc

mạc,khỏe khoắn,gợi sự bình

yên,giản dị mà ý nghĩa.

Lại được ví như hình ảnh biển cả

là mẹ hiền mớm cá cho lũ con

lành ta thấy biển trong cảm nhận

của nhà văn thật bao dung,biển

cho người dân chài thêm nặng

lưới,biển như người mẹ hiền từ

ôm những đứa con chài lưới.Đó là

cử chỉ dịu dàng,hiền hậu

Huy cận có câu:

‘Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta từ thuở nào”

? Tác giả có dùng biện pháp nghệ

thuât nào không?

Học sinh trả lời

Học sinh nghe

Học sinh trả lời

*Nghệ thuật:

+ Chọn lọc chi tiết tiêu biểu

+So sánh

+Cảnh sinh hoạt khẩn trương,tấp nập,thanh