Bài nói với nhân dân và cán bộ tỉnh Hà Bắc Đồng bào thân mến, Nhân dịp về dự Đại hội Đảng tỉnh ta, Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ thân ái hỏi thăm đồng bào và cán bộ, đồng bào[r]
Trang 1Thư gửi Đại hội các dân tộc thiểu số miền nam tại Plây Cu
Cùng các đồng bào dân tộc thiểu số,
Hôm nay đồng bào khai hội, sum họp một nhà thật là vui vẻ.
Tiếc vì đường sá xa xôi, tôi không đến dự hội được Tôi tuy xa, nhưng lòng tôi và Chính phủ vẫn gần gũi đồng bào.
Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Đê, Xê Đăng hay Ba Na
và các dân tộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt Chúng ta sống chết có nhau, sướng khổ cùng nhau, no đói giúp nhau.
Trước kia chúng ta xa cách nhau, một là vì thiếu giây liên lạc, hai là vì có kẻ xui giục để chia rẽ chúng ta.
Ngày nay nước Việt Nam là nước chung của chúng ta Trong Quốc hội có đủ đại biểu các dân tộc Chính phủ thì có "NHA DÂN TỘC THIỂU SỐ" để săn sóc cho tất cả các đồng bào.
Giang sơn và Chính phủ là giang sơn và Chính phủ chung của chúng ta Vậy nên tất cả dân tộc chúng ta phải đoàn kết chặt chẽ để giữ gìn nước non ta, để ủng hộ Chính phủ ta.
Chúng ta phải thương yêu nhau, phải kính trọng nhau, phải giúp đỡ nhau để mưu hạnh phúc chung của chúng ta và con cháu chúng ta.
Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng lòng đoàn kết của chúng ta không bao giờ giảm bớt Chúng ta quyết góp chung lực lượng lại để giữ vững quyền tự do, độc lập của chúng ta.
Xin chúc Đại hội thành công.
Lời chào thân ái
Hà Nội, ngày 19 tháng 4 năm 1946
HỒ CHÍ MINH
Bài nói chuyện tại Hội nghị tuyên giáo miền núi
Trang 2Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ đến thăm các cô, các chú về dự Hội nghị tuyêngiáo miền núi.
Cả Hội nghị có hơn 200 đại biểu, thế mà chỉ có 5 phụ nữ, trong 5 phụ nữ lại không có một phụ
nữ dân tộc thiểu số nào Trong lúc còn công tác bí mật, trước Cách mạng Tháng Tám, trongkháng chiến, các chị em phụ nữ miền núi rất anh dũng bảo vệ cán bộ, giúp đỡ cách mạng Hồi đóbáo của Mặt trận Việt Minh, nếu không có phụ nữ thì không ra được đâu Trong việc đề phòngbọn mật thám, phụ nữ có công rất lớn Ở vùng đồng bào Mán, mật thám Pháp, mật thám Nhật,mật thám Bảo Đại như rươi Đầu làng đi vào, cuối làng đi ra, cứ chiều đến bọn chúng rải trokhắp lối đi, vì chúng biết cán bộ mình hoạt động ban đêm Sáng sớm dậy, nó đi dò dấu chân, dấugiầy, dấu dép Chị em phụ nữ đêm khuya lo cơm nước, sáng tinh mơ lại đi xoá hết dấu chân củacán bộ đã đi qua Nhiệt tình cách mạng của chị em phụ nữ các dân tộc thiểu số cao như vậy đấy.Trong mọi mặt hoạt động cách mạng, phụ nữ các dân tộc thiểu số đều có đóng góp lớn lao Mộtcuộc họp như thế này, mà quên mất vai trò phụ nữ, thì chắc ở các địa phương, các chú cũng quênmất vai trò phụ nữ
Trong cuộc Hội nghị này có 12 dân tộc, như thế là tốt Nhưng chưa đủ Có 26 cán bộ xã và hợptác xã, như thế cũng ít Điều này chứng tỏ cái gì? Nó chứng tỏ rằng trong công tác tuyên giáo,đối với phụ nữ các chú chưa xem trọng Nếu hiện nay các cô các chú không hướng vào xây dựnghợp tác xã cho tốt, thì tuyên truyền cái gì? Huấn luyện cái gì? Bác nói thế có đúng không?
Ở đây có 85 cán bộ các cơ quan trung ương Những cán bộ ở trung ương đến đây, không phải chỉ
là để nghe, mà phải nhận trách nhiệm của mình, góp phần vào công tác tuyên truyền huấn luyệnđồng bào miền núi Y tế nhận trách nhiệm gì? Mậu dịch nhận trách nhiệm gì? Giao thông, thuỷlợi nhận trách nhiệm gì? chứ không phải đến dự cho có mặt đông đủ rồi về
Nói chung, công tác tuyên truyền huấn luyện ở miền núi, các cô các chú có cố gắng, có tiến bộ.Nhưng chưa đủ, có thể nói còn phải cố gắng nhiều hơn nữa
Công tác tuyên truyền phải cụ thể, thiết thực Tuyên truyền cái gì? Tuyên truyền cho ai? Tuyêntruyền để làm gì? Tuyên truyền cách thế nào? Đó là những vấn đề các chú phải tự hỏi, tự trả lời.Chứ không phải chờ trên gửi tài liệu xuống, rồi theo một, hai, ba, bốn mà làm Ví dụ: Một tỉnh
có đồng bào Thái, đồng bào Mèo, thì tuyên truyền huấn luyện đối với đồng bào Thái khác, đồngbào Mèo khác, phải có sự thay đổi cho thích hợp Bởi vì đời sống, trình độ đồng bào Mèo vàThái khác nhau cho nên tuyên truyền huấn luyện phải khác Tuyên truyền huấn luyện phải xuấtphát từ chỗ nào? Xuất phát từ nhiệt tình cách mạng, tình thương yêu chân thành đồng bào cácdân tộc, từ tinh thần hết lòng phục vụ đồng bào các dân tộc Có như thế, mới tìm ra cái đúng cáihay mà làm Chứ không phải trung ương bảo làm, tỉnh bảo làm, thì tôi làm Tuyên truyền cũngthế, huấn luyện cũng thế Phải làm sao dễ hiểu, nói sao để người ta hiểu được, hiểu để làm Vìthế nên tuyên truyền phải thiết thực Không phải tuyên truyền để mà tuyên truyền, huấn luyện để
mà huấn luyện
Bác nói mấy kinh nghiệm Ở Tân Trào, lúc đó[1]mới làm xong cái nhà văn hoá Hôm khánhthành, có hai đồng chí cán bộ, một nam một nữ, đến nói chuyện Mỗi đồng chí diễn thuyết mấtmột giờ Diễn thuyết xong, đồng bào vỗ tay hoan hô Lúc đó Bác ở trong quần chúng Bác mớihỏi một cô: Có hiểu gì không? Cô ta trả lời: Không Bác lại hỏi một cụ Cụ ấy trả lời: Các đồngchí nói rất hay, nhưng tôi không hiểu gì cả Đó là kinh nghiệm tuyên truyền Còn huấn luyện thìthế nào? Một hôm đi qua xã Hồng Thái Bác thấy có một số thanh niên, cả nam và cả nữ ngồinghỉ ở dưới gốc cây đa Bác cũng lại đấy ngồi nghỉ Bác hỏi:
- Các anh các chị đi đâu về đấy?
Trang 3Các chú so sánh hai kinh nghiệm đó, mà tuyên truyền huấn luyện.
Một bên nói "hay" mà không hiểu, một bên nói dễ hiểu, thiết thực, người ta hiểu được và làmđược
Bây giờ Bác nói đến nhiệm vụ tuyên huấn hiện nay Trước Cách mạng Tháng Tám và trongkháng chiến, thì nhiệm vụ tuyên huấn là làm cho đồng bào các dân tộc hiểu được mấy việc: Một
là đoàn kết Hai là làm cách mạng hay kháng chiến để đòi độc lập Chỉ đơn giản thế thôi Bây giờmục đích tuyên truyền huấn luyện là: Một là đoàn kết Hai là xây dựng chủ nghĩa xã hội Ba làđấu tranh thống nhất nước nhà
Nhưng nếu cứ nói nào là làm "cách mạng xã hội chủ nghĩa", nào là "tiến lên chủ nghĩa xã hội",nào là "xây dựng chủ nghĩa xã hội", đồng bào các dân tộc thiểu số khó hiểu, ít người hiểu Phảinói rõ xây dựng chủ nghĩa xã hội là làm cái gì? Nói nôm na để cho người ta dễ hiểu, hiểu đểngười ta làm được Không nên lúc nào cũng trích Các Mác, cũng trích Lê-nin, làm cho đồng bàokhó hiểu Nói thế nào cho đồng bào hiểu được, đồng bào làm được, đó là nói được chủ nghĩaMác - Lênin Nói thiết thực, nói đúng lúc, đúng chỗ, mới là kiểu chủ nghĩa Mác - Lênin Nếu nóikhông đúng chỗ không phải là chủ nghĩa Mác - Lênin Bác còn nhớ trong Đại hội Quốc tế Cộngsản lần thứ VII, đồng chí Đimitơrốp có kể chuyện này: Hồi đó ở Đức mới có một cuộc bãi côngrất to Đảng cử một đồng chí đến để tuyên truyền Đáng lẽ người ta đang bãi công, thì phải nóibãi công nên làm thế nào Nhưng đồng chí này lại nói chủ nghĩa Mác là gì, thặng dư giá trị làgì Như thế là nói không đúng chỗ, không thiết thực May mà đồng chí đó không bị quần chúngném đá Tuyên truyền như thế không ăn thua gì cả
Nhiệm vụ công tác tuyên huấn có thể chia ra hai mặt: một mặt là làm sao mưu lợi ích cho đồngbào Một mặt nữa là làm sao tránh được tệ hại cho đồng bào Bây giờ, muốn mang lại lợi ích chođồng bào các dân tộc, thì phải nâng cao đời sống của đồng bào Muốn nâng cao đời sống củađồng bào, không phải cứ nói mà ra cơm gạo Cơm gạo không phải trên trời rơi xuống Muốn có
Trang 4cơm gạo thì mỗi người phải làm cái gì? Muốn no ấm thì phải làm cái gì? Phải làm thế nào? Phải tăng gia sản xuất Nhưng tăng gia sản xuất được bao nhiêu, chén hết bấy nhiêu, cúng bái hếtbấy nhiêu, thì có được không? - Phải tiết kiệm, để phát triển sản xuất hơn nữa mới bảo đảm no
-ấm lâu dài, chắc chắn Muốn tăng gia sản xuất, muốn tiết kiệm, thì đồng bào phải làm gì? Từngngười một, từng gia đình một thì không làm được mấy Ví dụ: bây giờ chống hạn, riêng một giađình có chống hạn được không? Không được Diệt sâu, một gia đình có làm được không? Mộtnhà làm không được thì phải nhiều nhà Nhiều nhà thì phải thế nào? - Phải tổ chức hợp tác xã.Hợp tác xã tổ chức được rồi, nếu quản lý không tốt, quan liêu, tham ô, lãng phí thì có được gìkhông? Không được Vì vậy, tổ chức hợp tác xã rồi, thì phải quản lý hợp tác xã cho tốt Khôngphải nói gì cao xa, mà nói giản dị, thiết thực như thế thì đồng bào dễ hiểu Bây giờ, ở miền núi
đã có những hợp tác xã tốt Vừa rồi, trong Đại hội liên hoan anh hùng chiến sĩ thi đua toàn miềnBắc, có 67 hợp tác xã được khen thưởng Trong đó có 20 hợp tác xã của đồng bào miền ngược.Cái gì miền xuôi làm được, thì miền ngược cũng làm được 20 hợp tác xã đó, vì sao làm đượctốt? Vì cán bộ tốt, không quan liêu, tham ô, lãng phí Chi bộ tốt, chi đoàn tốt, đảng viên tốt, đoànviên tốt, cho nên 20 hợp tác xã này làm được tốt 20 hợp tác xã này làm được thế, vì sao các chỗkhác không làm được? Trong phong trào hợp tác hoá nói chung cả miền Bắc và nói riêng miềnnúi, thì có hai tỉnh kém nhất Đó là hai tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng Lạng Sơn, Cao Bằng tronglúc bí mật, trong kháng chiến, phong trào rất tốt Cán bộ Cao Bằng đi hoạt động khắp nơi, khắpcác ngành Vì sao hiện nay Cao Bằng, Lạng Sơn chỉ còn có được khoảng 50% số hộ vào hợp tácxã? Có phải vì đồng bào nông dân không thích hợp tác xã không? - Không phải Thế thì vì ai?
- Các chú phải trả lời: là vì tôi Mỗi người phải nhận lấy phần trách nhiệm của mình, mà khôngnên nói lãnh đạo chung chung Trung ương cũng lãnh đạo, Tỉnh uỷ cũng lãnh đạo Cao Bằng,Lạng Sơn là hai tỉnh miền núi tương đối lớn Vậy trước Hội nghị này, cán bộ Cao Bằng, LạngSơn có dám hứa trước Đảng, trước Hội nghị là về sau cố hết sức làm cho phong trào hợp tác hoátỉnh mình được tốt hay không?
Hiện nay, đời sống đồng bào các dân tộc miền núi đã có nhiều tiến bộ, về cả hai mặt vật chất vàtinh thần
Tuy không được đều nhau giữa các dân tộc, nhưng nói chung đều có tiến bộ Về lương thực,bình quân ở miền núi là hơn 400 cân, như ở Hoà Bình là 500 cân Còn về mặc, đồng bào miềnnúi mặc cũng khá hơn trước Khi Bác lên thăm Cao Bằng năm ngoái, so sánh bây giờ với lúcBác hoạt động bí mật, thì khác hẳn Đồng bào các dân tộc đều ăn mặc lành lặn Thanh niên traigái rất diện Bệnh tật ốm đau đã giảm nhiều Như thế tức là đời sống tiến bộ Tiến bộ khá, nhưngkhông đều, chỗ nhiều, chỗ ít Đồng bào rẻo cao, so với trước thì có hơn, nhưng có nơi còn khókhăn Phải săn sóc, giúp đỡ nhiều hơn nữa đối với đồng bào rẻo cao về mọi mặt
Về văn hoá ở miền núi đã tiến bộ nhiều Đồng bào Thái, đồng bào Mèo, đồng bào Tày, đồng bàoNùng đã có chữ của mình Như thế là tốt Nạn mù chữ đã xoá bỏ được nhiều, nhưng còn chậm,cần phải đẩy mạnh việc học văn hoá hơn nữa Nhân dịp này Bác gửi lời khen anh chị em giáoviên miền xuôi xung phong lên miền núi làm công tác giáo dục Số học sinh con em các dân tộc
ở các trường phổ thông đã tăng rất nhiều, bây giờ bằng một phần ba số học sinh toàn ĐôngDương trước kia Các cô, các chú có thể tự hào, nhưng không được tự mãn Trước kia, số người
có trình độ đại học cả miền núi chỉ có 2 người Bây giờ đã có hơn 700 người của 20 dân tộc đãtốt nghiệp hoặc đang học đại học (500 người đang học ở các trường đại học trong nước, ngót 100thanh niên miền núi đi học ở các nước bạn và hơn 100 người đã tốt nghiệp) Bây giờ tỉnh nàocũng có trường cấp III, huyện nào cũng có trường cấp II, xã nào cũng có trường cấp I Tuy cótrường tốt, có trường còn kém, nhưng như thế là một tiến bộ lớn Hiện nay lại có hơn 30 trườngthanh niên dân tộc vừa học vừa làm, để đào tạo cán bộ địa phương, vừa có văn hoá, vừa có kỹthuật, vừa giỏi lao động Loại trường đó rất tốt, cần giúp cho những trường đó phát triển đúngphương hướng, là vì có chỗ chưa đúng Như ở Hoà Bình, Trường thanh niên lao động xã hội chủnghĩa có nhiều kinh nghiệm, kết quả tốt, nhưng phát triển đến lúc có nhiều trâu bò, nhiều ruộngđất, có máy móc cải tiến, rồi biến nó thành nông trường Làm như thế là không đúng Đây là
Trang 5trường học để đào tạo cán bộ, chứ không phải là nông trường để kinh doanh có lãi Cố nhiên làphải làm để cho có đủ ăn, đủ mặc, nhưng phải nhớ rằng đây không phải là nông trường để kinhdoanh lấy lãi Các chú cần phải chú ý phát triển loại trường thanh niên dân tộc vừa học vừa làm
đó Bây giờ nhiều tỉnh đã có Những tỉnh chưa có phải cố gắng mở những trường như thế Giaicấp công nhân phát triển trong các dân tộc thiểu số khá nhiều Ở các mỏ apatít Lào Cai, mỏ thiếcCao Bằng, khu gang thép Thái Nguyên, công nhân người các dân tộc rất đông Hồi trước, mấy cô
bé dân tộc còn hay xấu hổ Bây giờ đã lái được xe, lái được máy xúc, không kém gì công nhânnam giới Đó là một tiến bộ rất lớn
Nhưng còn có mặt chưa tốt như: Vệ sinh còn kém, lấy vợ lấy chồng quá sớm Bác còn nhớ lúcBác ở trên đó, con đồng chí A lấy con gái đồng chí B, đến khi về nhà chồng, cô dâu còn bé khóclóc và đòi trả về nhà mẹ Bây giờ cũng đang còn như thế Những hủ tục khác như cúng bái machay còn nhiều Có nơi nuôi gà, nuôi lợn được bao nhiêu giết để cúng gần hết Trong khángchiến, ở những vùng có bộ đội, có cơ quan của ta ở thì ta giúp đỡ nhân dân chữa bệnh để họ đỡcúng bái Bây giờ có nhiều bệnh viện, bệnh xá, ở biên giới có các đồng chí công an vũ trangcũng giúp dân chữa bệnh rất tốt Nhưng chưa phải là đã hết cúng bái mê tín Vì đó là phong tụctập quán đã lâu đời Muốn cải tạo phong tục tập quán được tốt, thì tuyên huấn phải làm, mà phảilàm bền bỉ liên tục, làm dần dần, chứ không thể chủ quan nóng vội, muốn làm hết ngay một lúc
Về mặt kinh tế, đồng bào miền núi nhiều nơi còn chưa biết tiết kiệm Có bao nhiêu ăn hết bấynhiêu Ăn, cúng, cưới xin đều chưa biết tiết kiệm Nhiều nơi còn cấy chay chưa biết dùng phân.Không bỏ phân thì năng suất kém Thuỷ lợi cũng còn kém Bác có đi mấy chỗ, thì thấy rằng thuỷlợi mà làm to như dưới xuôi thì khó Nhưng làm thuỷ lợi nhỏ thì không khó lắm đâu Những nơikhe núi, nếu mình biết đắp đập, cũng chứa được nước để lúc cần mở ra Những chỗ như thếkhông phải là ít Ở Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, v.v đều có, nhưng cán bộ ta chưa chú ý.Thuỷ lợi kém thì mùa màng bấp bênh
Các cô, các chú cần hết sức chú ý vấn đề bảo vệ rừng Nếu cứ để tình trạng đồng bào phá một ít,nông trường phá một ít, công trường phá một ít, thậm chí đoàn thăm dò địa chất cũng phá một ít,thì rất tai hại Phá rừng thì dễ, nhưng gây lại rừng thì phải mất hàng chục năm Phá rừng nhiềunhư vậy sẽ ảnh hưởng đến khí hậu, ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống rất nhiều Ta thường nói:
"rừng vàng biển bạc" Rừng là vàng nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý
Về giao thông ở miền núi, đường sá còn rất kém Cố nhiên đắp đường lớn là do trung ương phụtrách, Bộ Giao thông chịu trách nhiệm Nhưng địa phương có thể làm những đường nhỏ Làngnày qua làng khác, thì xã tự động làm Nhiều xã đã làm tốt Nên làm cho đồng bào thấy rõ lợi íchcủa việc làm thêm đường sá, tuyên truyền giải thích cho khéo, thì đồng bào tự làm và làm tốt.Nói tóm lại, cái gì phải làm?
- Đoàn kết dân tộc, củng cố hợp tác xã, phát triển thuỷ lợi, mở mang đường sá, đẩy mạnh sảnxuất
Cái gì phải xoá?
- Mê tín hủ tục
Cái gì cần phát triển?
- Văn hoá giáo dục, vệ sinh phòng bệnh
Các chú đều biết là miền núi nước ta chiếm một vị trí quan trọng đối với quốc phòng, đối vớikinh tế Vì vậy, Trung ương Đảng và Chính phủ, mà trực tiếp là các cấp uỷ đảng, các uỷ ban địaphương, các cô các chú, phải làm sao nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của đồng bào các
Trang 6dân tộc Muốn như thế phải tổ chức hợp tác xã Tổ chức, củng cố, phát triển hợp tác xã nôngnghiệp cho thật tốt, tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm cho thật tốt Làm được như vậy thìvừa nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc, vừa góp phần cung cấp những thứ cần thiết choNhà nước Nếu hợp tác xã tổ chức được tốt, được vững, thì đồng bào làm được nhiều việc, đẩymạnh sản xuất lương thực, trồng cây công nghiệp, phát triển chăn nuôi, khai thác các thứ lâm sảnquý, làm thêm các ngành nghề, để tăng thu nhập cho hợp tác xã, cải thiện đời sống cho xã viên,góp sức với Nhà nước để xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thống nhất nước nhà Muốnlàm được như thế phải tuyên truyền huấn luyện cho tốt, phải nói thiết thực rõ ràng để đồng bào
dễ nghe, dễ hiểu và làm được tốt Vấn đề quan trọng nhất ở miền núi hiện nay là xây dựng hợptác xã cho tốt, củng cố cho tốt, quản lý cho tốt, làm thuỷ lợi tốt, phát triển giao thông giữa huyệnnày và huyện khác, giữa tỉnh này và tỉnh khác cho tốt
Hiện nay có hàng chục vạn đồng bào miền xuôi lên tham gia phát triển kinh tế miền núi Đồngbào miền núi phải đoàn kết giúp đỡ đồng bào miền xuôi Và đồng bào miền xuôi phải đoàn kếtgiúp đỡ đồng bào miền núi Đó là hai phía, đó là chính sách dân tộc của Đảng Bác có nghe báocáo thế này: đồng bào miền xuôi lên, được đồng bào miền núi giúp đỡ có nhiều cố gắng, sản xuấttốt, ăn ở tốt với đồng bào địa phương Nhưng có một số rất ít đồng bào miền xuôi còn có nhữnghành động không đúng, cho nên ảnh hưởng đến tình đoàn kết anh em Cái đó không phổ biếnlắm đâu, nhưng cũng có Như thế là không tốt Phải đoàn kết các dân tộc, phải đoàn kết thươngyêu giúp đỡ lẫn nhau về mọi mặt
Miền núi đối với quốc phòng rất quan trọng Vì vậy, phải chăm lo đến việc củng cố quốc phòng,duy trì trật tự trị an, để chủ động tiêu diệt nhanh chóng bọn biệt kích, đập tan âm mưu của bọnphản động Cố nhiên đây là trách nhiệm chính của bộ đội, của công an biên phòng, của dân quân.Nhưng toàn Đảng, toàn dân đều có trách nhiệm giúp sức vào việc đó Điểm này ở miền núi làmcũng khá Bác khen công an vũ trang, dân quân du kích, đồng bào miền núi ở những nơi đã làmviệc này tương đối tốt Nhưng phải cố gắng hơn nữa
Muốn làm được tốt những việc trên thì cán bộ, đảng viên, đoàn viên, bộ đội, công an vũ trangphải gương mẫu Trước hết là cán bộ, đảng viên phải gương mẫu, phải tránh thói công thần.Trong các đồng chí cũ, có một số đồng chí cũ công thần rất nặng Có bệnh công thần thì khôngchịu lắng nghe ý kiến quần chúng, không chăm lo đời sống của nhân dân Công lao của mộtngười dù to thế nào, so với công lao của nhân dân, so với công lao của bộ đội, v.v thì cũng nhỏ
bé như hạt bụi, chẳng thấm vào đâu Đã mắc phải bệnh công thần, thì không tiến bộ mà thoái bộ,sinh ra quan liêu, bảo thủ, tự cao tự đại Cũng phải khắc phục những tư tưởng dân tộc lớn, dântộc hẹp hòi, tự ti dân tộc Người dân tộc lớn dễ mắc bệnh kiêu ngạo Cán bộ địa phương, nhândân địa phương lại dễ cho mình là dân tộc bé nhỏ, tự ti, cái gì cũng cho là mình không làm được,rồi không cố gắng Đó là những điểm phải tránh Từng cán bộ, từng đảng viên, đoàn viên, bộđội, công an vũ trang, đều phải chú ý điểm này Phải củng cố vững chắc, phát triển tốt Đảng vàĐoàn thanh niên Muốn củng cố phát triển tốt Đảng, Đoàn, trước hết nội bộ phải đoàn kết chặtchẽ từ tỉnh, huyện đến xã Nếu người ý kiến này kẻ ý kiến khác, trống đánh xuôi, kèn thổi ngược,chẳng những hại đến nội bộ mà còn hại đến nhân dân nữa Những nơi làm được tốt, như 20 hợptác xã được nêu ở trên, là do chi bộ đảng, chi đoàn tốt, đoàn kết tốt Cán bộ, đảng viên, đoàn viênphải gương mẫu, phải thiết thực, miệng nói tay làm để làm gương cho nhân dân Nói hay màkhông làm thì vô ích Đó là một tật xấu Trong kháng chiến, nếu có cán bộ chỉ huy du kíchmiệng hô "tiến lên" mà bản thân mình lại thụt lùi, thì các chú thấy thế nào? Làm sao mà anh emtiến lên được
Bây giờ đây cũng thế Bây giờ mình cũng phải đánh thắng giặc nghèo khổ lạc hậu; chống lụt,chống hạn, cũng đều là đánh giặc, cũng khó khăn gian khổ Cán bộ, đảng viên, đoàn viên phảimiệng nói tay làm, phải xung phong gương mẫu
Nước ta có nhiều dân tộc, đấy là điểm tốt Mỗi dân tộc có một tiếng nói riêng, có khi hai dân tộcmột tiếng nói Cán bộ đi làm việc chỗ nào, phải học tiếng ở đấy Ví dụ các chú đi tuyên truyền ở
Trang 7nơi đồng bào Mèo, mà phải có một người phiên dịch thì không ăn thua Bởi vì người phiên dịch
ấy chưa chắc đã phiên dịch hết ý của chú, có khi phiên dịch lại sai đi nữa là khác Cứ làm nhưthế cũng không gây được tình cảm thân thiết giữa cán bộ với quần chúng Bác cho rằng học tiếngcủa các dân tộc không khó lắm đâu Học làm thơ, làm ca mới khó, chứ học tiếng dân tộc để nóichuyện cho đồng bào hiểu, để hoà mình với đồng bào thì không khó đâu Điểm đó các cô, cácchú vẫn kém
Trên kia Bác nói là cán bộ các ngành trung ương phải nhận trách nhiệm ở Hội nghị này, phải có
kế hoạch giúp đỡ thiết thực đồng bào miền núi Bây giờ Bác nói thêm Bộ đội, công an, côngnhân trong nông trường, lâm trường, công trường, xí nghiệp, cán bộ thương nghiệp, y tế, cácgiáo viên và tất cả cán bộ các ngành phải thấy rằng mỗi người đều phải là người tuyên truyềnchính sách của Đảng, của Nhà nước Và mỗi người cần phải là người tuyên truyền cách cải tiếnđời sống của đồng bào như thế nào Muốn như vậy, các cơ quan Nhà nước, các cấp uỷ đảng phảinhận rõ trách nhiệm của mình, phải có tinh thần phụ trách, phải lãnh đạo, theo dõi, kiểm tra, đônđốc, giúp đỡ cán bộ Cái đó đến bây giờ nhiều nơi làm kém Các đồng chí lãnh đạo các ngành,các tỉnh, các huyện còn có thiếu sót về mặt này Bác nhắc lại là các cơ quan trung ương phải có
kế hoạch đẩy mạnh phong trào miền núi lên, về kinh tế cũng như về văn hoá, tất cả các mặt
Tóm tắt lại là: Ra sức giúp đỡ đồng bào phát triển những việc có lợi ích cho đời sống vật chất vàvăn hoá của các dân tộc Ra sức làm cho tốt, cho khéo để xoá bỏ những cái có hại như hủ tục, mêtín dị đoan, thiếu vệ sinh, tảo hôn, v.v Tuyên truyền không cần phải nói tràng giang đại hải Mànói ngắn gọn, nói những vấn đề thiết thực, chắc chắn làm được, để cho mọi người hiểu rõ vàquyết tâm làm bằng được Cố nhiên không phải làm một ngày, một buổi mà phải làm từng bước,làm bức nào chắc chắn bước ấy Bây giờ đang có ba cuộc vận động lớn[3] Công việc tuyêntruyền, huấn luyện, văn hoá, giáo dục của các cô, các chú phải kết hợp chặt chẽ với ba cuộc vậnđộng đó Công việc của các cô, các chú không phải đơn giản Nhưng Bác nhắc lại là nếu xuấtphát từ nhiệt tình cách mạng, thương yêu đồng bào thì nhất định sẽ làm tốt Đồng bào các dântộc rất thật thà và rất tốt Nếu nói đúng thì đồng bào nghe, đồng bào làm và làm được
Bác chúc Hội nghị thành công thiết thực
Nhờ các cô, các chú về địa phương nói Trung ương Đảng, Chính phủ, Bác gửi lời thăm đồngbào, cán bộ, bộ đội, các cháu thanh niên, thiếu niên, nhi đồng
Nói ngày 31-8-1963
Trang 8Bài nói chuyện với cán bộ và học sinh trường sư phạm miền núi Nghệ An
Thấy các cháu vui vẻ, mạnh khoẻ, Bác rất vui lòng Bác có ghé thăm một phòng ngủ, khá sạch
sẽ Thường ngày có được như vậy không? Hay nghe tin Bác đến rồi mới làm vệ sinh
Ở đây có mấy dân tộc? Sao mà lại mặc theo người Kinh cả?
- Các cháu Thổ đâu? Mặc sao giống người Kinh?
- Các cháu Thái đâu?
- Các cháu Thanh đâu?
- Các cháu Tày Mười đâu?
- Các cháu Tày Hãy đâu? Chỉ có một cháu thôi à? Sao lại không có cháu gái? Lần sau phải cócháu gái
- Các cháu Đan Lai đâu?
- Các cháu Lào đâu?
- Các cháu có hiểu nhau không?
- Các cháu nói chuyện với nhau được không? Nói chuyện với nhau bằng tiếng gì?
Hồi trước, bọn Tây và vua quan phong kiến làm cho các dân tộc thù ghét lẫn nhau, người Mườngghét người Kinh Bây giờ các dân tộc đều là anh em cả Dân tộc nào đông hơn, nhiều người hơn,tiến bộ hơn thì phải giúp đỡ các dân tộc khác để đều tiến bộ như nhau, đều đoàn kết như anh emmột nhà Có làm được không? Ở đây các cháu thi đua gì? Bác khuyên các cháu học tập tốt Thếnào là học tập tốt? Học tập tốt là chính trị, văn hoá đều phải gắn liền với lao động sản xuất,không học dông dài Mục đích học là để làm kinh tế, chính trị, văn hoá đều tiến bộ, các dân tộcđều đoàn kết với nhau Học để làm gì nữa? Để xây dựng chủ nghĩa xã hội
Chủ nghĩa xã hội là gì? Là no ấm Gì nữa? Là đoàn kết, vui khoẻ Muốn đi đến chủ nghĩa xã hộiphải làm gì? Phải học tập, lao động, đoàn kết Làm gì nữa? Phải tăng gia sản xuất, làm ra nhiềulúa, nhiều khoai, đủ các thứ Vải nhiều thì mặc ấm, nhiều lúa khoai thì ăn no Còn phải làm gìnữa? Phải tiết kiệm Tăng gia sản xuất là làm cho được nhiều, nhưng lại còn phải tiết kiệm nữa.Các cháu có muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội không? Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phảitiết kiệm Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội trong 20 năm, lại bị 2 trận giặc xâm lăng tàn phá
Ta bây giờ xây dựng chủ nghĩa xã hội thì có Liên Xô, Trung Quốc và các nước anh em giúp đỡ
Ta có dễ dàng hơn Liên Xô trước đây vì có bạn giúp ta, nhưng cũng phải thắt lưng buộc bụng.Các cháu ở đây ăn có phải trả tiền không? Đồng bào, công nhân và nông dân hiện nay thắt lưngbuộc bụng để xây dựng chủ nghĩa xã hội, mà các cháu ở đây học không phải trả tiền, ăn khôngphải trả tiền, ngủ không phải trả tiền, như thế các cháu đã sống theo chế độ cộng sản rồi đấy Đểđền đáp công ơn, các cháu không phải học rồi ở đây, mà phải trở về giúp đỡ đồng bào
Bác đến thăm các cháu và chúc các cháu tiến bộ
Trang 9Bây giờ, nước ta được độc lập, tôi thay mặt đồng bào Kinh cảm ơn anh chị em.
Tuy ta được độc lập, nhưng dân ta sẽ còn gặp phải rất nhiều nỗi khó khăn, còn phải
hy sinh phấn đấu nhiều hơn nữa Từ người giàu cho chí kẻ nghèo cần phải một lòng giữ vững nền độc lập, chống bọn Pháp muốn trở lại nước ta lần nữa Bao giờ bọn giặc Pháp không trở lại được nữa, đồng bào Kinh sẽ được rảnh rang giúp đồng bào Thổ, Mán nhiều hơn Chính phủ cũng sẽ giúp cho đồng bào Thổ, Mán như sẽ giúp cho các dân tộc nhỏ khác được có đủ ruộng làm, đủ trâu bò cày
Tôi nhờ anh chị em về nói lại với đồng bào trên ấy biết rằng đồng bào Kinh và Chính phủ rất thương mến đồng bào Mán, Thổ, coi như anh chị em trong một nhà,
và khuyên anh chị em gắng sức để đi tới thái bình để cùng hưởng chung.
Trang 10Bài nói chuyện với đồng bào và cán bộ tỉnh Bắc Giang
Thưa đồng bào,
Bác và đồng chí Khai, Uỷ viên Trung ương, thay mặt Đảng và Chính phủ thân ái hỏi thăm đồngbào và cán bộ các dân tộc, hỏi thăm các đồng chí bộ đội, công an và dân quân tự vệ, hỏi thăm cácđồng chí công nhân các xí nghiệp, hỏi thăm các cụ phụ lão, các cháu thanh niên, nhi đồng, cáckiều bào mới về nước và cảm ơn các đồng chí chuyên gia Trung Quốc anh em sang giúp tỉnhnhà Nhân dịp này Bác báo cho đồng bào và cán bộ tỉnh nhà một tin mừng: Trung ương sắp mởmột đợt chỉnh huấn cho toàn Đảng và toàn dân
CHỈNH HUẤN LÀ GÌ? Trong mấy năm qua, đồng bào và cán bộ ta có nhiều cố gắng và nhiềuthành tích Một ví dụ: trước đây đồng bào nông dân đều làm ăn riêng lẻ, "đèn nhà ai, rạng nhàấy" Ngày nay, ở tỉnh ta hơn 90% nông hộ đã đoàn kết nhau lại trong các hợp tác xã giúp đỡ lẫnnhau, làm ăn vui vẻ Đó là một thành tích to lớn
Nhưng trong thành tích đó vẫn có nhược điểm cần phải sửa chữa để tiến bộ hơn nữa Ví dụ:nhiều hợp tác xã cần được củng cố, việc quản trị cần được tăng cường, v.v Chỉnh huấn nghĩa làhuấn luyện cán bộ và nhân dân nhằm chỉnh đốn lại tư tưởng và tác phong, để sửa chữa nhữngnhược điểm và khuyết điểm, phát triển những ưu điểm làm cho mọi người, mọi việc đều tiến bộhơn nữa
Trong chỉnh huấn, có mấy điều rất quan trọng sau đây:
1 LÀM CHO MỌI NGƯỜI NÂNG CAO TINH THẦN LÀM CHỦ NƯỚC NHÀ
Tất cả nhân dân ta phải hiểu sâu sắc rằng: nước nhà là nước nhà của nhân dân ta, nhân dân ta làngười chủ nước nhà Quyền làm chủ đó là do cách mạng thành công và kháng chiến thắng lợiđưa lại cho nhân dân ta
Đã làm chủ, thì mọi người, mọi dân tộc phải chung sức làm cho dân giàu nước mạnh, làm chođời sống của nhân dân được cải thiện không ngừng, làm cho con cháu ta ngày càng sung sướng.Muốn như thế, thì mọi người phải thực hiện khẩu hiệu cần kiệm xây dựng nước nhà Tức là mọingười phải thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm Cần và kiệm phải đi đôi với nhau
Chúng ta hãy lấy hợp tác xã nông nghiệp làm ví dụ: tổ chức hợp tác xã là một bước tiến lênnhưng đó chỉ mới là một bước đầu Bây giờ cần phải củng cố và phát triển nó cho tốt Trước hếtphải làm cho xã viên và cán bộ đều phải ra sức thực hiện "cần kiệm xây dựng hợp tác", làm chotăng thu nhập riêng của các xã viên và thu nhập chung của hợp tác xã Muốn được như vậy, thì:
- Cán bộ ban quản trị phải dân chủ, công bằng, minh bạch, chí công vô tư
- Xã viên phải ra sức chăm lo công việc xã và quý trọng tài sản của xã
- Cán bộ và xã viên phải đoàn kết chặt chẽ như anh em một nhà
Hiện nay, các hợp tác xã tỉnh ta còn những khuyết điểm sau đây, cần phải sửa chữa:
Trang 11Về sản xuất - Phân bón quá ít, thuỷ lợi còn kém, nông cụ cải tiến ít, số ngày lao động quá ít, mỗinăm bình quân mỗi xã viên chỉ lao động khoảng 100 ngày Do đó mà mức sản xuất, nhất là sắn,mía, đỗ các loại, v.v hiện nay chưa đạt một nửa kế hoạch.
Về chăn nuôi - Ở vào trung du có đồng bằng lại có đồi núi, như thế là tỉnh ta có điều kiện rấtthuận lợi cho nghề chăn nuôi Nhưng số trâu, bò, lợn vốn đã thấp, lại không được săn sóc tử tế
Về vỡ hoang phải cố gắng hơn nữa, trồng cây gây rừng đều kém
Công việc thuỷ lợi đến nay bình quân mỗi người mới đạt 6 mét khối, như thế là quá ít Việc đắp
Từ nay, mỗi cán bộ, mỗi xã viên phải thấm nhuần tư tưởng làm chủ hợp tác xã, làm chủ nướcnhà; phải thực hiện tốt khẩu hiệu "cần kiệm xây dựng hợp tác xã"; làm được như vậy thì hợp tác
xã nhất định sẽ phát triển tốt, thu nhập nhất định sẽ tăng thêm
*
* *Bây giờ nói tóm tắt về các vấn đề khác:
Về văn hoá - Việc bình dân học vụ tỉnh ta có cố gắng nhưng số người không biết đọc, biết viếtvẫn còn khá nhiều (38.000 người), nhất là ở Lục Ngạn, Sơn Động và Lục Nam Trong năm nay,cần phải cố gắng thanh toán xong nạn mù chữ
Về bổ túc văn hoá, năm ngoái hơn 9 vạn người theo học, năm nay chỉ có độ 4 vạn Như vậy làphong trào không lên mà lại xuống Cần phải đẩy phong trào lên mạnh hơn nữa
Về vệ sinh, phòng bệnh - Tỉnh ta đã có cố gắng nhưng vẫn cần phải gây một phong trào vệ sinh,phòng bệnh rộng khắp và bền bỉ Làm cho đồng bào hiểu rằng muốn lao động sản xuất tốt thìphải giữ gìn sức khoẻ Muốn giữ gìn sức khoẻ thì phải ăn sạch, uống sạch, mặc sạch, ở sạch Cầnphải tìm mọi cách để bảo vệ phụ nữ thai nghén, để chữa các bệnh đau mắt hột và bệnh sốt rét
Về thương nghiệp - Cán bộ thương nghiệp cần phải nâng cao hơn nữa tinh thần phục vụ nhândân, phục vụ sản xuất Mua những thứ đã khuyến khích đồng bào bán, bán những thứ đồng bàocần mua Giá cả cần đúng mức, thái độ cần khiêm tốn
Về công nghiệp địa phương - Cũng phải nhằm phục vụ nhân dân, phục vụ sản xuất Làm nhữngthứ gì mà địa phương sẵn có nguyên liệu để sản xuất, sản xuất rồi có thể tiêu thụ ở địa phương.Phải làm đúng nguyên tắc sản xuất nhiều, nhanh, tốt, rẻ
Công nhân phải thấm nhuần tinh thần làm chủ xí nghiệp, phải thi đua tăng gia sản xuất và thựchành tiết kiệm, phải xứng đáng là giai cấp lãnh đạo
Về phụ nữ - Hầu hết phụ nữ đều vào hợp tác xã, gần 800 chị em tham gia chính quyền các cấp.Như thế là tốt Nhưng chị em còn phải cố gắng học tập và đấu tranh hơn nữa để đi đến thật sựnam nữ bình quyền
Trang 12Về thanh niên - Đoàn Thanh niên Lao động có gần 16.700 đoàn viên Đó là một lực lượng khálớn Các cháu thanh niên cần phải xung phong trong lao động và trong học tập, cần thực hiệnkhẩu hiệu "Đâu Đảng cần thì thanh niên có, việc gì khó thì thanh niên làm", để xứng đáng làcánh tay đắc lực của Đảng.
Phụ nữ và thanh niên cần phải tuyên truyền rộng khắp để nhân dân chấp hành nghiêm chỉnh Luậthôn nhân và gia đình
Về nhi đồng - Bác khuyên các cháu nhi đồng thi đua thực hiện 5 tốt, tức là đoàn kết tốt, học tậptốt, kỷ luật tốt, vệ sinh tốt, lao động tốt Về lao động, ví dụ các cháu nên chăn trâu bò cho béokhoẻ, tham gia trồng cây và bảo vệ cây cho tốt
Các đồng chí bộ đội, công an và dân quân tự vệ đều tích cực bảo vệ trật tự, trị an và tham gia laođộng sản xuất Như thế là tốt Các đồng chí cần phải luôn luôn nâng cao tinh thần cảnh giác, dựavào lực lượng nhân dân và phải cố gắng học tập chính trị, văn hoá và nghiệp vụ để tiến bộ mãi
Chúng ta phải làm cho công nghiệp mau lớn mạnh Mọi người phải hiểu rằng lao động sản xuất
là nghĩa vụ vẻ vang của mình
Đảng và Chính phủ sẽ lấy thành tích lao động sản xuất và lãnh đạo sản xuất tốt hay là kém màđánh giá tinh thần yêu nước và đạo đức cách mạng của mỗi người, mỗi cán bộ
3 VỀ CÁN BỘ VÀ ĐẢNG VIÊN
Đảng ta là Đảng lãnh đạo cách mạng Ngoài lợi ích của nhân dân Đảng ta không có lợi ích nàokhác Vì vậy, cán bộ và đảng viên phải một lòng một dạ phục vụ nhân dân, phải là người đày tớhết sức trung thành của nhân dân
Về lãnh đạo, cán bộ phải thật sự đoàn kết, nhất trí, phải đi sâu đi sát, phải lãnh đạo thiết thực vàtoàn diện Phải chống tư tưởng bảo thủ, chống bệnh quan liêu, mệnh lệnh, chống lãng phí thamô
Cán bộ, đảng viên và đoàn viên thanh niên phải làm gương mẫu trong lao động sản xuất và tronghọc tập Tỉnh ta có hơn 198.000 người từ 18 đến 50 tuổi Trong số đó có gần 29.000 đảng viên
và đoàn viên Nếu mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên làm trọn nhiệm vụ của mình, tức là làm đầu tàutrong mọi công việc và giúp 6 anh em ngoài Đảng và ngoài Đoàn cùng tiến bộ, thì công việc gìkhó mấy làm cũng nên kế hoạch to mấy cũng hoàn thành tốt
Một điểm quan trọng nữa là cần phải củng cố tốt và phát triển tốt các chi bộ Đảng và các chiđoàn thanh niên
*
* *Thưa đồng bào,
Trang 13Tỉnh ta có truyền thống rất anh dũng và vẻ vang Trong những năm kháng chiến, bộ đội và dukích tỉnh ta đã đánh địch hơn 1.700 trận to nhỏ, diệt hơn một vạn tên chết và bị thương, thu hơn1.500 súng các cỡ Đồng bào thì cung cấp cho mặt trận hơn 3 triệu ngày công và nhiều lươngthực.
Hiện nay, chúng ta kháng chiến chống một thứ giặc khác: giặc lạc hậu và nghèo nàn Cuộc khángchiến này chúng ta có một ít khó khăn tạm thời, nhưng có nhiều thuận lợi to lớn: nhân dân ta cần
cù, Đảng ta lãnh đạo sáng suốt, lại có các nước anh em trong phe xã hội chủ nghĩa - nhất là Liên
Xô và Trung Quốc - hết lòng giúp đỡ, cho nên chúng ta nhất định thắng lợi
Tôi tin chắc rằng đồng bào các dân tộc tỉnh ta sẽ phát huy truyền thống vẻ vang sẵn có, đoàn kếtnhất trí, hăng hái thi đua hoàn thành vượt mức kế hoạch sản xuất năm nay, làm đà tốt cho cả kếhoạch 5 năm Như thế là đồng bào và cán bộ tỉnh ta góp phần xứng đáng vào công cuộc xâydựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thực hiện hoà bình thống nhất nước nhà
Nói ngày 6-4-1961
-Hồ Chí Minh toàn tập, t.10, tr.333 - 338
Trang 14Bài nói tại buổi khai mạc đại hội thống nhất Việt Minh - Liên Việt
Tôi rất sung sướng được lãnh cái trách nhiệm kết thúc lễ khai mạc của Đại hội Liên Việt - ViệtMinh thống nhất
Lòng sung sướng ấy là chung của cả toàn dân, của cả Đại hội, nhưng riêng cho tôi là một sự sungsướng không thể tả Một người đã cùng các vị tranh đấu trong bấy nhiêu năm cho khối đại đoànkết toàn dân Hôm nay, trông thấy rừng cây đại đoàn kết ấy đã nở hoa kết quả và gốc rễ nó đang
ăn sâu lan rộng khắp toàn dân, và nó có một cái tương lai "trường xuân bất lão" Vì vậy cho nênlòng tôi sung sướng vô cùng
Tôi sung sướng hơn nữa vì từ nay chẳng những là toàn dân Việt Namđại đoàn kết, mà toàn dânhai nước anh em là Cao Miên và Ai Lao cùng đi đến đại đoàn kết Tin mừng đại đoàn kết của haidân tộc anh em ấy do các vị đại biểu Miên, Lào thân hành mang đến cho chúng ta
Thế là dân tộc Việt đại đoàn kết, dân tộc Miên đại đoàn kết, dân tộc Lào đại đoàn kết Rồi đây,chúng ta nhất định đi đến Việt - Miên - Lào đại đoàn kết
Với sự đồng tâm nhất trí của ba dân tộc anh em, với sức đại đoàn kết của ba dân tộc anh em,chúng ta nhất định đánh tan lũ thực dân Pháp và bọn can thiệp Mỹ, chúng ta nhất định làm cho
ba nước độc lập và thống nhất thật sự
Về Chính cương, Điều lệ của Mặt trận Liên Việt sẽ do các vị thảo luận kỹ càng và quyết địnhsáng suốt trong cuộc Đại hội này Đây tôi chỉ xin nêu ra vài điểm để giúp Đại hội nghiên cứu:
1 Mặt trận cần có một kỷ luật tự giác mà mỗi hội viên, đoàn thể và cá nhân đều tuân theo
2 Mặt trận phải tiến dần dần đến thật dân chủ, nghĩa là những cơ quan chỉ đạo sẽ do quần chúngtrong Mặt trận cử ra
3 Sự hoạt động của Mặt trận nên nhằm vào điểm chính để tránh khỏi việc gì cũng làm, nhưng ítviệc làm chu đáo Điểm chính ấy là đẩy mạnh thi đua ái quốc
4 Các đảng phái, đoàn thể và nhân sĩ trong Mặt trận cần phải đoàn kết chặt chẽ, thân ái giúp đỡlẫn nhau, thật thà học tập những ưu điểm và phê bình những khuyết điểm của nhau để cùng nhautiến bộ
Trong Đại hội này, chúng ta có đại biểu đủ các tầng lớp, các tôn giáo, các dân tộc, già có, trẻ có,nam có, nữ có, thật là một gia đình tương thân tương ái Chắc rằng sau cuộc Đại hội, mối đoànkết thân ái sẽ phát triển và củng cố khắp toàn dân Với lực lượng đoàn kết ấy, chúng ta sẽ vượtqua hết thảy mọi khó khăn, gian khổ, chúng ta sẽ đánh tan tất cả mọi kẻ thù đế quốc thực dân.Khối đại đoàn kết ấy phát triển đến thành đại đoàn kết giữa nhân dân ta và nhân dân các nướcbạn, nhân dân nước Pháp và nhân dân yêu chuộng hoà bình dân chủ toàn thế giới Lực lượng vôcùng vĩ đại ấy chẳng những giúp chúng ta kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công, màchúng ta lại góp sức vào sự nghiệp bảo vệ hoà bình và dân chủ thế giới
Toàn dânđại đoàn kết muôn năm!
Mặt trậnLiên Việtmuôn năm!
Việt - Miên - Lào đại đoàn kếtmuôn năm!
Kháng chiến nhất định thắng lợi!
Phe dân chủ hoà bình nhất định thắng lợi!
Nói ngày 3-3-1951
Trang 15-Báo Nhân dân, số 2 ngày 25-3-1951
Hồ Chí Minh toàn tập, t.6, tr 181 - 182
Bài nói tại Hội nghị cán bộ phụ nữ miền núi
Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ thân ái hoan nghênh các đại biểu của Hội nghị cán bộ phụ nữ miền núi.
Ngày trước, hồi còn có Tây, Nhật và vua, quan, đàn bà con gái các dân tộc bị chúng áp bức bóc lột tàn tệ Mặt khác, chúng xúi giục dân tộc này khinh rẻ, oán ghét dân tộc khác.
Từ ngày cách mạng thành công, kháng chiến thắng lợi, Đảng và Chính phủ đã làm cho gái và trai bình quyền, các dân tộc bình đẳng.
Nhân dịp này, Bác muốn nhắc lại rằng: phụ nữ các dân tộc miền núi đã có công ủng hộ cách mạng và đóng góp cho kháng chiến rất nhiều Hôm nay, Bác muốn dặn dò chị em miền núi mấy điều sau đây:
1 Pháp luật của Nhà nước ta đã quy định đàn bà cũng có mọi quyền lợi như đàn ông Để thực hiện thật sự bình quyền, phụ nữ phải ra sức phấn đấu Hiện nay, chị
em miền núi đã tiến bộ nhiều, như:
- Cô Nguyễn Thị Khương ở Hoà Bình là anh hùng lao động.
- Cô Nguyễn Thị Khoa cũng ở Hoà Bình là uỷ viên tỉnh.
- Cô Vi Thị Hoá ở Nghĩa Lộ là uỷ viên tỉnh.
- Cô Bùi Thị Na, dân tộc Mường ở Thanh Hoá và cô Hoàng Thị Viện, dân tộc Dao
2 Phụ nữ cũng là người chủ nước nhà Để xứng đáng là người chủ thì chị em phải
ra sức tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm Tổ chức và phát triển hợp tác xã cho tốt Làm cho gia đình ngày càng no ấm, làm tốt nghiệp vụ đối với Nhà nước.
3 Phụ nữ cần phải xung phong trong việc xây dựng đời sống mới Ở miền đang còn những phong tục không tốt do bọn phong kiến để lại, như: ma chay, cúng bái