KINH TẾ VI MÔ Giảng viên: TS. Phan Thế Công

• Phân tích được điều kiện tối đa hóa lợi nhuận và khả năng sinh lợi của hãng độc quyền bán thuần túy trong cả ngắn hạn và dài hạn.. KHÁI NIỆM• Độc quyền: Một hãng sản xuất một hàng hóa

v1.0014112228 1

KINH TẾ VI MÔ

Giảng viên: TS Phan Thế Công

BÀI 6 THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN

THUẦN TÚY

Giảng viên: TS Phan Thế Công

v1.0014112228 3

• Phân tích được khái niệm và các đặc trưng

của thị trường độc quyền bán thuần túy

• Chỉ rõ thế nào là sức mạnh thị trường và các

nguyên nhân hình thành độc quyền

• Phân tích được điều kiện tối đa hóa lợi

nhuận và khả năng sinh lợi của hãng độc

quyền bán thuần túy trong cả ngắn hạn và

dài hạn

• Phân tích được quy tắc định giá của nhà độc

quyền (quy tắc ngón tay cái)

• Phân tích được các đặc trưng và khả năng

sinh lợi của hãng độc quyền mua

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Để học tốt môn học này, người học phải có kiến thức

ở đại số và hình học trung học phổ thông

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

• Thực hành thường xuyên và liên tục các bài

tập vận dụng để hiểu được lý thuyết và bài

tập thực hành

Tối đa hóa lợi nhuận của hãng độc quyền bán thuầntúy trong ngắn hạn

v1.0014112228 7

6.1.1 Khái niệm

6.1.2 Các đặc trưng của thị trường độc quyền

bán thuần túy

6.1.3 Nguyên nhân dẫn đến độc quyền bán đường doanh thu cận biên6.1.4 Đường cầu và

6.1 THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN BÁN

6.1.1 KHÁI NIỆM

• Độc quyền: Một hãng sản xuất một hàng hóa mà không có hàng hóa nào có thể thaythế gần trong thị trường mà các hãng khác bị các rào cản ngăn cản gia nhập

• Ví dụ: Hãng Microsoft độc quyền trên toàn thế giới với hệ điều hành Windows

• Hãng độc quyền có vị trí đặc biệt trên thị trường cụ thể nếu nhà độc quyền quyếtđịnh nâng giá bán sản phẩm, hãng sẽ không phải lo về việc các đối thủ cạnh tranh

sẽ đặt giá thấp hơn để chiếm thị phần lớn hơn, làm thiệt hại tới mình Hãng độcquyền quyết định và kiểm soát mức giá và sản lượng cung ứng Để hiểu rõ về thịtrường độc quyền bán thuần túy, chúng ta nghiên cứu những đặc trưng của nó

v1.0014112228 9

6.1.2 ĐẶC TRƯNG CỦA THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN BÁN THUẦN TÚY

• Chỉ có duy nhất một hãng cung ứng toàn bộ sản lượng của thị trường

• Hãng có sức mạnh thị trường (có khả năng tác động đến giá cả và sản lượng trênthị trường)

• Là hãng “định giá”

• Sản phẩm hàng hóa trên thị trường độc quyền không có hàng hóa thay thế gần gũi

• Có rào cản lớn về việc gia nhập hoặc rút lui khỏi thị trường

6.1.3 NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN ĐỘC QUYỀN BÁN

• Quá trình sản xuất đạt được hiệu suất kinh tế tăng theo quy mô (độc quyền tự nhiên)

• Do kiểm soát được yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất

• Do bằng phát minh sáng chế (patent, copywriter)

v1.0014112228 11

Hình 6.1 Mối quan hệ giữa hệ số co dãn, doanh thu cận biên và tổng doanh thu

D P

E 1

D P

D P

E 1

6.1.4 ĐƯỜNG CẦU VÀ ĐƯỜNG DOANH THU CẬN BIÊN

• Đường cầu của hãng chính là đường

cầu của thị trường Là một đường có

độ dốc âm tuân theo luật cầu

• Doanh thu cận biên:

 Khi đường cầu là đường tuyến tính

đường tuyến tính, cùng cắt trục tung tại

cùng một điểm với đường cầu và có độ

dốc gấp đôi độ dốc đường cầu

D P

E  0 D

P

1

1 1 MR PE

MR (TR) (P Q) P Q Q P

Q

P (P 1)

P1

v1.0014112228 13

6.2.1 Điều kiện tối đa hóa

lợi nhuận

6.2.2 Lựa chọn sản lượng tối ưu của hãng độc quyền

trong ngắn hạn

6.2.3 Quy tắc định giá

6.2 TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN CỦA HÃNG ĐỘC QUYỀN BÁN THUẦN TÚY

TRONG NGẮN HẠN

Hình 6.2 Điều kiện tối đa hóa lợi nhuận

của hãng độc quyền

C, R

MC

MR M

Q

Q2Q*

Q1B

E

0

6.2.1 ĐIỀU KIỆN TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN

Điều kiện lựa chọn sản lượng tối đa hóa lợi nhuận trong ngắn hạn: MR = MC

v1.0014112228 15

Hình 6.3 Lựa chọn sản lượng trong trường hợp P > ATC

C

P0A

0

P MR

• Khả năng sinh lợi của hãng độc quyền:

 Hãng có lợi nhuận kinh tế dương khi P > ATC;

 Hãng có lợi nhuận kinh tế bằng 0 khi P = ATC;

 Hãng bị thua lỗ nhưng vẫn tiếp tục sản xuất khi AVC < P < ATC;

 Hãng ngừng sản xuất khi P ≤ AVC

6.2.3 QUY TẮC ĐỊNH GIÁ

• Hãng độc quyền để tối đa hóa lợi nhuận luôn sản xuất tại mức sản lượng mà tại đó:

MR = MC

Mà ta đã chứng minh

6.3 LỰA CHỌN LỢI NHUẬN TỐI ĐA CỦA HÃNG ĐỘC QUYỀN BÁN

TRONG DÀI HẠN

• Để tối đa hóa lợi nhuận trong dài hạn, hãng độc quyền lựa chọn sản xuất ở mức sảnlượng có MR = LMC

 Hãng còn sản xuất nếu P ≥ LAC;

 Hãng ra khỏi ngành nếu P < LAC

• Trong dài hạn, hãng độc quyền sẽ điều chỉnh quy mô về mức tối ưu: Quy mô tối ưu

là quy mô mà tại đó đường ATC tiếp xúc với đường LAC tại mức sản lượng tối đahóa lợi nhuận

v1.0014112228 19

6.4.1 Các đặc trưng của độc quyền mua thuần túy

6.4.2 Lựa chọn sản lượng của hãng độc quyền mua

thuần túy

6.4 ĐỘC QUYỀN MUA THUẦN TÚY

6.4.1 CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA ĐỘC QUYỀN MUA THUẦN TÚY

• Độc quyền mua thuần túy là thị trường trong đó có nhiều người bán nhưng chỉ cómột người mua duy nhất

• Do là người mua duy nhất nên có sức mạnh độc quyền (có khả năng tác động đếngiá cả trên thị trường)

• Doanh nghiệp độc quyền bán có thể đồng thời là độc quyền mua và trong trườnghợp này lợi nhuận siêu ngạch của nó rất lớn vì bán sản phẩm với giá cao hơn vàmua yếu tố đầu vào thấp hơn mức cân bằng của thị trường cạnh tranh

v1.0014112228 21

Hình 6.5 Lựa chọn sản lượng tối ưu

của hãng độc quyền mua

P

P

PCP*

6.4.2 LỰA CHỌN SẢN LƯỢNG CỦA HÃNG ĐỘC QUYỀN MUA THUẦN TÚY

Doanh nghiệp mua định giá rất thấp P*, nằm dưới giá cạnh tranh Pc

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

• Thị trường độc quyền bán thuần túy là thị trường chỉ có một ngườibán duy nhất Do chỉ có một doanh nghiệp duy nhất trên thị trườngnên đường cầu của thị trường cũng chính là đường cầu của doanhnghiệp Để tối đa hóa lợi nhuận, doanh nghiệp độc quyền bánthuần túy sẽ lựa chọn mức sản lượng tại đó có doanh thu cận biênbằng chi phí cận biên (MR = MC) Do sức mạnh độc quyền nêndoanh nghiệp độc quyền bán thuần túy có khả năng đặt giá caohơn so với chi phí cận biên

• Thị trường độc quyền mua thuần túy là thị trường mà trong đó chỉ

có một người mua duy nhất Doanh nghiệp độc quyền mua có khảnăng mua với mức giá thấp hơn so với cạnh tranh hoàn hảo Sứcmạnh độc quyền mua cũng làm xã hội bị tổn thất về mặt phúc lợi