+ Giải thích: - Trong quá trình giảm phân xảy ra cơ chế phân li, tổ hợp tự do của NST kéo theo sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của các gen trên đó nên đã tạo ra nhiều loại giao tử khá[r]
Trang 1UbND Huyện Thanh Sơn
PHềNG GD&ĐT
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
(Đề thi có 02 trang)
ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HSG LỚP 9 –THCS
THAM DỰ KỲ THI CẤP TỈNH NĂM HỌC 2012-2013 Mụn: Sinh học
(Thời gian làm bài 150 phút không kể thời gian giao đề)
Cõu 1(3,0 điểm)
a) Trỡnh bày quỏ trỡnh đụng mỏu? Mỏu ở động mạch luụn nhiều oxi và ớt cacbonic hơn mỏu ở tĩnh mạch là đỳng hay sai? Vỡ sao? Nhờ đõu mà mỏu chảy thành dũng liờn tục trong hệ mạch?
b) So sỏnh hệ hụ hấp của người với hệ hụ hấp của thỏ.
c) Cỏc chất dinh dưỡng được hấp thụ sẽ chuyển đến cỏc tế bào của cơ thể người theo những con đường nào? Trờn con đường vận chuyển cỏc chất dinh dưỡng về tim thỡ gan đúng vai trũ như thế nào?
Cõu 2(1,5 điểm)
Biến dị tổ hợp là gỡ? Nú được xuất hiện ở hỡnh thức sinh sản nào? Giải thớch?
Cõu 3(1,5 điểm) Phõn biệt nguyờn phõn và giảm phõn.
Cõu 4(1,5 điểm)
a) Giải thớch vỡ sao 2 ADN con được tạo ra qua cơ chế nhõn đụi lại giống ADN mẹ.
b) Cú mấy loại ARN? Nờu chức năng của từng loại.
Cõu 5(1,5 điểm)
Thường biến là gỡ? Cho vớ dụ Cho biết mối quan hệ kiểu gen, mụi trường và kiểu hỡnh.
Cõu 6(2,0 điểm)
a) Vẽ sơ đồ giải thớch người bị mắc bệnh tơcnơ(OX)
b) Cụng nghệ tế bào là gỡ? Gồm những cụng đoạn nào?
Cõu 7(3,0 điểm)
Ở thực vật, cú hai phộp lai giữa cỏc cỏ thể dị hợp tử về hai cặp gen ( kớ hiệu 2 cặp gen là A, a và B, b) mỗi cặp gen quy định một cặp tớnh trạng, tớnh trạng trội phải trội hoàn toàn.
- Phộp lai 1: Hai cặp gen cựng nằm trờn một cặp NST tương đồng và di truyền liờn kết.
- Phộp lai 2: Hai cặp gen nằm trờn hai cặp NST tương đồng khỏc nhau.
a) Xỏc định tỷ lệ phõn li kiểu gen của 2 phộp lai núi trờn.
b) Viết cỏc kiểu gen cú cựng kiểu hỡnh trội về cả hai tớnh trạng ở mỗi phộp lai trong tất cả cỏc trường hợp.
Cõu 8( 2,0 điểm)
Một phõn tử mARN cú 700 nucleotit, gen B tổng hợp mARN đú cú A=30% tổng
số nucleotit của gen Gen trờn nhõn đụi liờn tiếp 6 lần.
a)Chiều dài của gen là bao nhiờu micromet Tớnh số lượng nucleotit mỗi loại của gen.
b)Tớnh số lượng nucleotit mỗi loại mà mụi trường nội bào cung cấp cho gen trờn khi nhõn đụi.
Trang 2c)Gen B đột biến thành gen b, gen b ít hơn gen B một liên kết hidro nhưng chiều dài 2 gen bằng nhau Đột biến thuộc dạng nào ? Tính số lượng nucleotit từng loại của gen b ? Hậu quả của đột biến đó ?
Câu 9(4,0 điểm)
1 Trong một cây lúa (2n = 8) người ta thấy số lần nguyên phân của tế bào A nằm ở rễ và tế bào B nằm ở lá là 8 đợt Tổng số tế bào con sinh ra sau những lần nguyên phân của cả 2 tế bào trên là 40.
a) Xác định số lần nguyên phân của mỗi tế bào Biết rằng số lần nguyên phân của tế bào B nhiều hơn số lần nguyên phân của tế bào A.
b) Môi trường đã cung cấp nguyên liệu tương đương với bao nhiêu nhiễm sắc thể đơn cho quá trình nguyên phân của cả hai tế bào trên.
2 Các cặp gen trong phép lai sau là di truyền độc lập AaBbDdXX x AaBbDdXY cho thế hệ con F1 Hãy tính.
- Tỉ lệ kiểu gen AaBbDdXY ở F1.
- Tỉ lệ kiểu gen AABBDDXX ở F1.
- Tỉ lệ kiểu gen aabbddXY ở F1.
- Tỉ lệ kiểu hình A-B-D-XY ở F1, biết rằng A, B, D là các gen trội hoàn toàn.
3 Ở một loài, xét 1 tế bào sinh dục đực sơ khai đi từ vùng sinh sản đến vùng chín đã phân bào 6 đợt, giao tử hình thành tham gia thụ tinh tạo 16 hợp tử lưỡng bội.
Tế bào trên đã trải qua những quá trình nào? Tính hiệu suất thụ tinh của giao tử đực?
- Hết
-Họ và tên thí sinh: SBD:
Ghi chú: Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Trang 3PHÒNG GD&ĐT THANH SƠN
HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HSG LỚP 9 –THCS
THAM DỰ KỲ THI CẤP TỈNH NĂM HỌC 2012-2013
Môn: Sinh học
Câu1
(3,0 điểm)
a) Trình bày quá trình đông máu? Máu ở động mạch luôn nhiều oxi và ít cacbonic hơn máu ở tĩnh mạch là đúng hay sai?
Vì sao? Nhờ đâu mà máu chảy thành thành dòng liên tục trong
hệ mạch.
b) So sánh hệ hô hấp của người với hệ hô hấp của thỏ.
c) Các chất dinh dưỡng được hấp thụ sẽ chuyển đến các tế bào của cơ thể người theo những con đường nào? Trên con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng về tim thì gan đóng vai trò như thế nào?
a) Trình bày quá trình đông máu?
Trong huyết tương có một loại protein hòa tan gọi là chất sinh tơ máu Khi va chạm vào vết rách trên thành mạch máu của vết thương, các tiểu cầu vỡ giải phóng enzim Enzim này làm chất sinh tơ máu biến thành tơ máu Tơ máu kết thành mạng lưới ôm giữ các tế bào máu và tạo thành khối máu đông
+ Nói như vậy là sai: Vì động mạch phổi nhiều cacbonic
và ít oxi hơn tĩnh mạch phổi
+ Máu chảy thành dòng liên tục là nhờ:
- Nhờ sự co bóp của tim tạo chênh lệch áp suất trong hệ mạch
- Sự đàn hồi của mạch máu tạo nên sóng mạch và sự co dãn của cơ quanh mạch máu đã dồn ép máu chảy thành dòng liên tục không dứt quãng theo nhịp đập của tim
b) So sánh hệ hô hấp của người với hệ hô hấp của thỏ.
* Giống nhau:
- Cũng gồm các giai đoạn thông khí ở phổi, trao đổi khí ở phổi, trao đổi khí ở tế bào
- Sự trao đổi khí ở phổi cũng theo cơ chế khuếch tán từ nơi có nồng độ cao tới nơi có nồng độ thấp
* Khác nhau:
Hệ hô hấp của thỏ Hệ hô hấp của người
- Sự thông khí ở phổi chủ yếu
do hoạt động của cơ hoành và lồng ngực do bị ép giữa 2 chi trước nên không dãn nở về phía hai bên
- Sự thông khí ở phổi do nhiều
cơ phối hợp hơn và lồng ngực dãn nở cả về phía hai bên
c) Các chất dinh dưỡng được hấp thụ sẽ chuyển đến các tế bào của cơ thể người theo những con đường nào?
- Trên con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng về tim thì
0,5
0,125
0,125 0,25 0,25
0,25 0,5
0,25
Trang 4gan đóng vai trò như thế nào?
Các chất dinh dưỡng được hấp thụ sẽ chuyển đến các tế bào của
cơ thể người theo hai con đường
+ Đường máu: Glucozo, axitamin, nước, muối khoáng hòa tan vào máu, chảy qua gan về tim
+ Đường bạch huyết: Glixezin và axit béo sau khi qua màng ruột được tổng hợp thành lipit đặc trưng và một phần nhỏ vào máu Phần mỡ chủ yếu theo hệ bạch huyết vào tĩnh mạch chủ trên về tim rồi phân bố cho các tế bào
* Vai trò của gan trong việc vận chuyển các chất về tim
- Điều hòa nồng độ đường trong máu
- Lượng glucozo cơ thể dư thừa được gan biến đổi thành glicozen dự trữ để duy trì nồng độ glucozo trong máu ổn định
0,25 0,25
0,125 0,125
Câu 2
(1,5điểm)
Biến dị tổ hợp là gì? Nó được xuất hiện ở hình thức sinh sản nào? Giải thích?
+ Học sinh phát biểu khái niệm đúng
+ Loại biến dị này xuất hiện ở hình thức sinh sản hữu tính
+ Giải thích:
- Trong quá trình giảm phân xảy ra cơ chế phân li, tổ hợp tự do của NST kéo theo sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của các gen trên đó nên đã tạo ra nhiều loại giao tử khác nhau về nguồn gốc NST
- Khi thụ tinh các giao tử này tổ hợp với nhau tạo ra nhiều kiểu hợp tử khác nhau về nguồn gốc -> nhiều kiểu gen khác P->
biểu hiện thành kiểu hình khác P
0,25 0,25 0,5
0,5
Câu3
(1,5 điểm)
Phân biệt nguyên phân và giảm phân
Xảy ra với các tế bào sinh dưỡng, tế bào sinh dục sơ khai, hợp tử
Xảy ra với tê bào sinh dục vào thời kì chín
- Có 1 lần tập trung trên mặt phẳng xích đạo.
- Có hai lần tập trung trên mặt phẳng xích đạo.
- Không xảy ra tiếp hợp và trao đổi chéo Xảy ra tiếp hợp và trao đổi chéo
- Ở kì giữa các NST tập trung thành một hàng trên mặt phẳng xích đạo
- Ổ kì giữa lần phân bào I NST tập trung thành hai hàng trên mặt phẳng xích đạo.
Từ một tế bào mẹ tạo ra hai
tế bào con có bộ NST giống như bộ NST của tế bào mẹ.
- Từ một tế bào mẹ với 2n NST, qua hai lần phân bào liên tiếp, tạo ra 4 tế bào con đều có n NST.
0,25
0,25 0,25 0,25
0,5
Câu4
(1,5 điểm)
a) Giải thích vì sao 2 ADN con được tạo ra qua cơ chế nhân đôi lại giống ADN mẹ.
Quá trình tự nhân đôi của ADN diễn ra theo các nguyên tắc bổ sung và nguyên tác giữ lại một nửa Nhờ đó 2 ADN con được tạo ra giống ADN mẹ
b) Có mấy loại ARN? Nêu chức năng của từng loại.
Có 3 loại ARN, t ARN, mARN, rARN
0,5 0,25
Trang 5- tARN: Có chức năng vận chuyển axitamin tương ứng tới nơi tổng hợp protein
- mARN: Có vai trò truyền đạt thông tin quy định cấu trúc của protein cần tổng hợp
- rARN: Là thành phần cấu tạo nên riboxom- nơi tổng hợp protein
0,25 0,25 0,25
Câu5
(1,5 điểm)
- Thường biến là gì? Cho ví dụ Cho biết mối quan hệ kiểu gen, môi trường và kiểu hình.
+ Học sinh phát biểu khái niệm đúng
+ Cho ví dụ đúng:
* Mối quan hệ kiểu gen, môi trường và kiểu hình
- Sự nghiên cứu thường biến cho thấy, bố mẹ không truyền cho con những kiểu hình đã hình thành sẵn mà truyền một kiểu gen quy định cách phản ứng trước môi trường
- Kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường
- Các tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen, thường ảnh hưởng của môi trường
- Các tính trạng số lượng ( phải thông qua cân, đong, đo đếm mới xác định được.) thường chịu ảnh hưởng nhiều của môi trường tự nhiên hoặc điều kiện trồng trọt và chăn nuôi nên biểu hiện rất khác nhau
0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
Câu6
(2,0 điểm)
a) Vẽ sơ đồ giải thích cơ chế người mắc bệnh Tơcnơ ( 0X)
- Trường hợp I: Bố giảm phân bình thường, mẹ giảm phân không bình thường HS vẽ sơ đồ đúng
- Trường hợp II: Mẹ giảm phân bình thường, bố giảm phân không bình thường Học sinh vẽ sơ đồ đúng
b) Công nghệ tế bào là gì? Gồm những công đoạn nào?
- Học sinh phát biểu khái niệm đúng
- Công nghệ tế bào gồm hai công đoạn thiết yếu
+ Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi mang nuôi cấy để tạo mô sẹo
+ Dùng hooc môn sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa thành cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh
0,5 0,5 0,5 0,25 0,25
Câu7
(3,0 điểm) Ở thực vật, có hai phép lai giữa các cá thể dị hợp tử về
hai cặp gen ( kí hiệu 2 cặp gen là A, a và B, b) mỗi cặp gen quy định một cặp tính trạng, tính trạng trội phải trội hoàn toàn.
+ Phép lai 1: Hai cặp gen cùng nằm trên một cặp NST tương đồng và di truyền liên kết.
+ Phép lai 2: Hai cặp gen nằm trên hai cặp NST tương đồng khác nhau.
a) Xác định tỷ lệ phân li kiểu gen của 2 phép lai nói trên.
b) Viết các kiểu gen có cùng kiểu hình trội về cả hai tính trạng
Trang 6ở mỗi phép lai trong tất cả các trường hợp.
a) Xác định tỷ lệ phân li kiểu gen của hai phép lai
+ Trường hợp 1: P AB/ab x AB/ab
Học sinh viết đúng sơ đồ và kết quả
+ Trường hợp 2: Ab/aB x Ab/aB
Học sinh viết đúng sơ đồ lai và kết quả
Trường hợp 3: Ab/aB x Ab/ab
Học sinh viết sơ đồ lai đúng
+ Phép lai 2: AaBb x AaBb
b) Phép lai 1 AB/AB, AB/Ab, AB/ab, Ab/aB ( có 5 kiểu gen) Phép lai 2 AABB, AABb, AaBB, AaBb ( có 4 kiểu gen)
0,5 0,5
0,5 0,5 0,5 0,5
Câu8
(2,0 điểm)
Một phân tử mARN có 700 nucleotit, gen B tổng hợp mARN đó
có A=30% tổng số nucleotit của gen Gen trên nhân đôi liên tiếp 6 lần.
a) Chiều dài của gen là bao nhiêu micromet Tính số lượng nucleotit mỗi loại của gen.
b) Tính số lượng nucleotit mỗi loại mà môi trường nội bào cung cấp cho gen trên khi nhân đôi.
c) Gen B đột biến thành gen b, gen b ít hơn gen B một liên kết hidro nhưng chiều dài 2 gen bằng nhau Đột biến thuộc dạng nào ? Tính số lượng nucleotit từng loại của gen b ? Hậu quả của đột biến đó ?
a) Chiều dài của gen : L = 700x3,4 x10-4 = 0,238 micromet
- Số lượng nucleotit của gen: 700 x2 = 1400
- Số lượng nucleotit mỗi loại:
Theo đề bài và nguyên tắc bổ sung ta có: A = 30%
A+G = 50%
Giải hệ phương trình ta có A=T = 30%, G= X = 20%
A=T = 1400x30% = 420 nu
G = X = 1400 x 20% = 280 nu
b) Số lượng nu mỗi loại môi trường cung cấp
A = T = (26 – 1) x 420 = 26460 nu
G = X = ( 2 6 -1) x 280 = 17640
c) Gen b ít hơn gen B một liên kết hidro nhưng chiều dài hai gen bằng nhau, đột biến thuộc dạng thay thế 1 cặp nu Thay cặp G-X bằng cặp A-T Số nu mỗi loại của gen đột biến
A=T = 421 G=X = 279 Đột biến chỉ làm thay đổi 1 bộ ba nên
có thể làm thay đổi 1 axitamin trong chuỗi axitamin
1
0,5
0,5
1 Trong một cây lúa (2n = 8) người ta thấy số lần nguyên phân của tế bào A nằm ở rễ và tế bào B nằm ở lá là 8 đợt Tổng số tế bào con sinh ra sau những lần nguyên phân của cả
Trang 7(4,0 điểm)
2 tế bào trên là 40.
a) Xác định số lần nguyên phân của mỗi tế bào Biết rằng số lần nguyên phân của tế bào B nhiều hơn số lần nguyên phân của tế bào A.
b) Môi trường đã cung cấp nguyên liệu tương đương với bao nhiêu nhiễm sắc thể đơn cho quá trình nguyên phân của cả hai
tế bào trên.
a) Gọi số lần nguyên phân của tế bào A, B lần lượt là x, y
( x, y nguyên dương ; x <y) Theo bài ra ta có hệ phương trình : { x+y = 8
2x +2 y = 40 Giải hệ phương trình ta có x+y = 8-> y = 8 – x
Thay vào 2x +2 y = 40 ta được 2x + 28 – x = 40
-> 2x x 2x + 28 = 40 2x -> 2x x 2x + 28 - 40 2x = 0
Đặt 2x = t , ta có phương trình t2 – 40t + 256 = 0
Giải phương trình này ta được t = 8 và t = 32
Vì x<y nên 2x = 8 ; 2 y = 32 -> x = 3, y = 5
b)Môi trường tế bào đã cung cấp 24.[( 2 3 – 1) + (25 – 1) = 912
2 Các cặp gen trong phép lai sau là di truyền độc lập AaBbDdXX x AaBbDdXY cho thế hệ con F1 Hãy tính.
- Tỉ lệ kiểu gen AaBbDdXY ở F1.
- Tỉ lệ kiểu gen AABBDDXX ở F1.
- Tỉ lệ kiểu gen aabbddXY ở F1.
- Tỉ lệ kiểu hình A-B-D-XY ở F1, biết rằng A, B, D là các gen trội hoàn toàn.
* Tỉ lệ kiểu gen AaBbDdXY = (1/2)4 = 1/16
Tỉ lệ kiểu gen AABBDDXX = (1/4)3 .1/2 = 1/128
Tỉ lệ kiểu gen aabbddXY ở F1 = (1/4)3 .1/2 = 1/128
- Tỉ lệ kiểu hình A-B-D-XY = (3/4)3 .1/2 = 27/128
3 Ở một loài, xét 1 tế bào sinh dục đực sơ khai đi từ vùng sinh sản đến vùng chín đã phân bào 6 đợt, giao tử hình thành tham gia thụ tinh tạo 16 hợp tử lưỡng bội Tế bào trên đã trải qua những quá trình nào? Tính hiệu suất thụ tinh của giao tử đực?
Tế bào sinh dục trên đã trải qua 3 quá trình từ vùng sinh sản đến vùng chín là: Nguyên phân, giảm phân và thụ tinh
- Tế bào trên đã phân bào 6 đợt trong đó có 5 đợt nguyên phân tạo ra 25 = 32 tinh bào bậc 1
Số giao tử đực được tạo từ giảm phân là: 32 x 4 = 128 (tinh trùng)
Hiệu suất thụ tinh là (16 : 128) x 100 = 12,5%
1
0,5
0,5 0,25 0,25 0,5
0,25
0,25 0,25 0,25
* Lưu ý nếu học sinh có cách lập luận khác mà đúng giáo viên vẫn cho điểm tối đa