Bai thuyet trinh

Số đỏ là một chuỗi cười dài, chuỗi những tình huống ngược đời: nào là cảnh sát phải phạt lẫn nhau để đủ tiền giao nộp cho đúng chỉ tiêu vì dân ta văn minh quá đến nỗi không ai phạm tội [r]

SỐ ĐỎ

I Tác Giả Và Tác Phẩm:

1 Tác giả:

Vũ Trọng Phụng bút danh Thiên Hư, sinh ngày 20- 10- 1912 Tuy quê gốc ở làng Hảo,

Mỹ Hào, Hưng Yên, nhưng Vũ Trọng Phụng sinh ra và lớn lên ở Hà Nội

Gia đình Vũ Trọng Phụng rất nghèo, sống trong một căn nhà thuê tồi tàn ở phố Hàng Bạc Ông thân sinh là Vũ Văn Lân, làm thợ điện ở xưởng sửa chữa ô tô Boillot (Boalô), mất sớm khi Vũ Trọng Phụng mới được 7 tháng tuổi Bà thân sinh là Phạm Thị Khách, người Hà Đông Góa chồng khi còn rất trẻ nhưng bà đã ở vậy tần tảo nuôi mẹ chồng và con thơ bằng nghề khâu vá thuê

Năm 1921, lên 9 tuổi Vũ Trọng Phụng bắt đầu học Pháp văn ở trường Hàng Vôi (nay là trường Nguyễn Du), sau học ở trường Hàng Kèn, sau đó là trường Linh Từ Năm 15 tuổi Vũ Trọng Phụng đỗ bằng tiểu học

Cũng thời gian này, gia đình lâm vào hoàn cảnh vô cùng khó khăn Nên dù không thích ông vẫn chọn thi vào trường sư phạm, để có học bổng, nhưng Vũ Trọng Phụng đã bị trượt Thế là mới 15, 16 tuổi ông đã phải đi làm kiếm sống Tháng 10-1926 Vũ Trọng Phụng làm thư kí ở nhà hàng Godard, được hai tháng thì mất việc, vì ham mê văn chương, không chuyên tâm vào công việc Sau đó xin được chân đánh máy chữ cho nhà in Viễn Đông, nhưng hai năm sau cũng bị đuổi vì lí do trên

Thời gian sống ở phố Hàng Bạc và thời gian làm việc ở nhà hàng Gôđa và nhà in Viễn Đông đã giúp Vũ Trọng Phụng có vốn sồng và ngày càng hiểu biết sâu sắc hơn xã hội đương thời Vốn có năng khiếu nghệ thuật từ nhỏ (biết đánh đàn nguyệt, vẽ giỏi, biết làm thơ ), lại đam mê văn chương, nên sau khi thất nghiệp, Vũ Trọng Phụng đã quyết định chuyển sang viết văn, bắt đầu sự nghiệp sáng tác của mình

Trong khoảng thời gian 1930-1939, Vũ Trọng Phụng cộng tác với rất nhiều tờ báo: Ngọ Báo, Nhật Tân, Hà Thành, Tiến Hóa, Tương Lai, Tao Đàn, Tiểu thuyết thứ bảy… và viết đủ các thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết, phóng sự, chính luận, phê bình… Ngoài ra ông còn dịch vài vở kịch của Victo Huygô

Năm 1933, khi trên tờ báo Nhật Tân xuất hiện thêm phóng sự Cạm bẫy người của tác giả Thiên Hư Vũ Trọng Phụng Sau đó là những phóng sự khác như: Kỹ nghệ lấy Tây, Cơm thầy cơm cô thì cái tên Vũ Trọng Phụng nổi lên như cồn Vũ Trọng Phụng được văn hữu tôn vinh

là “ông vua phóng sự đất Bắc”, nhưng đặc biệt thành công trong lĩnh vực tiểu thuyết Giông

Tố, Số Đỏ là những tác phẩm xuất sắc, tiêu biểu của ông.

Đầu năm 1938, Vũ Trọng Phụng lập gia đình với cô Vũ Mỵ Hương con một gia đình buôn bán nghèo ở Nhân Mục – Thanh Xuân– Hà Nội Cuối năm đó có con đặt tên là Vũ Mỵ Hằng Vì phải làm việc quá sức, đời sống nghèo khổ, nên căn bệnh lao càng thêm trầm trọng

và làm ông kiệt sức Ông mất vào 13–10–1939 tại căn nhà số 73 phố Cầu Mới, Ngã Tư Sở, nay thuộc Thanh Xuân, Hà Nội, để lại bà, mẹ, vợ và đứa con gái mới một tuổi Sự ra đi của ông đã để lại nhiều nuối tiếc trong lòng người hâm mộ, bạn bè và gia đình

Tròn 27 tuổi đời với 9 năm tuổi nghề ngắn ngủi, vậy mà tính từ truyện ngắn “Chống nạng lên đường”, “Con người điêu trá”… (1930-1931), ông đã để lại một di sản đồ sộ mang gí trị hiện thực và nhân bản sâu sắc, chứng tỏ một khả năng sáng tạo dồi dào, một sự lao động cần mẫn: 9 truyện dài và vừa, 24 truyện ngắn, 6 vở kịch và 2 tác phẩm dịch, nhiều bài phê bình bút chiến, 7 phóng sự ký sự và hàng trăm bài báo

2 Tác phẩm và dư luận về tác phẩm:

Số Đỏ là một trong những tiểu thuyết thành công nhất của nhà văn Vũ Trọng Phụng, đăng

ở Hà Nội báo ra số 40, ngày 7- 10- 1936 và được in thành sách đầu tiên vào năm 1938 Tác phẩm cũng đã được dựng thành kịch, phim

Số Đỏ là một cuốn tiểu thuyết trào phúng không tiền khóang hậu Mỗi chương là một

màn hài kịch đặc sắc Nghệ thuật hài hước, châm biếm phong phú, đa dạng Tác phẩm ném

ra hàng loạt chân dung biếm họa tài tình, bút pháp phóng đại tưởng như hết sức phóng túng, tùy tiện mà vẫn phản ánh được chân thực xã hội đương thời, tạo nên những điển hiện thực chủ nghĩa có thể sống mãi với thời gian

Đánh giá cao công lao của Vũ Trọng Phụng, Tố Hữu đã nói: “Vũ Trọng Phụng không phải làm cách mạng nhưng cách mạng cảm ơn Vũ Trọng Phụng đã vạch rõ cái thực xấu xa của xã hội ấy” Còn Lưu Trọng Lư trong điếu văn đọc bên mồ Vũ Trọng Phụng khẳng định:

“Tất cả cái sự nghiệp của Vũ Trọng Phụng là phơi bày, là chế nhạo tất cả những cái rởm, cái xấu, cái bần tiện, cái đồi bại của một hạng người, một xã hội, một thời đại, của Vũ Trọng Phụng, cũng như Bandzac đối với thời đại của Bandzac”

Theo Hoàng Thiếu Sơn thì Số Đỏ là cuốn truyện bợm kì tài Theo Đỗ Đức Hiếu: “Số Đỏ, theo tôi hiểu là một hiện tượng ngôn từ hết sức độc đáo, đánh dấu thời đại” Số Đỏ đồng thời

là một cái cười lớn, cái cười nhạt Phong cách này tạo cho Số đỏ có một giá trị lâu dài, nhất

là về các phương diện lịch sử, xã hội và triết học

Julia Kristeva và nhóm Tel Quel: “Số Đỏ là một văn bản chứa đựng nhiều văn bản Nó là

tiếng vang là giao điểm của nhiều văn bản mang những mối quan hệ bên trong với các văn

bản khác, đồng thời là một sáng tạo mới của tài năng nghệ sĩ Vì vậy, Số Đỏ là một hệ thống

ngôn từ đắc sắc mang tính xã hội và tính lịch sử cụ thể.”

GS Nguyễn Đăng Mạnh nói: “Đọc Số Đỏ thấy mỗi chi tiết dường như chứa đựng một

mâu thuẫn trào phúng nào đó và đằng sau những chi tiết ấy ẩn hiện thấp thoáng một nụ cười thông minh sắc sảo, vừa đầy khinh bỉ và căm phẩn của nhà văn đối với một lớp xã hội nhố nhăng, lố bịch, đú đỡn, rủng mỡ vừa láo cá, bịp bợm, đã không biết xấu hổ lại còn vênh váo,

hí hửng, phô phang thái độ của những kẻ hãnh tiến, tiểu nhân đắc chí”

Phan Cự Đệ khi đánh giá lại Số Đỏ đã viết: “Mặc dầu còn có những hạn chế trong thế giới quan, trong lập trường phê phán xã hội, nhưng với Số Đỏ, Vũ Trọng Phụng đã cắm một

cái mốc quan trọng trong nghệ thuật điển hình hóa hiện thực xã hội chủ nghĩa, trong nghệ thuật trào phúng của văn xuôi Việt Nam Số đỏ là một tác phẩm xuất sắc của Vũ Trọng Phụng, của dòng văn học hiện thực phê phán Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945”

II Tóm Tắt Tác Phẩm:

Xuân (thường gọi là Xuân Tóc Đỏ) nhân vật chính của tiểu thuyết, vốn là một đứa trẻ mồ côi, năm lên 9 tuổi đi ở nhờ nhà một người bác họ, bị xem như đày tớ Một lần nó bị đánh và

bị đuổi đi do nhìn trộm bác gái nó tắm Từ đó sống vạ vật khắp các vỉa hè Hà Nội với đủ nghề “hạ lưu” (trèo me, trèo sấu, bán phá xa, nhật trình, chạy cờ rạp hát, đọc quảng cáo cho một ông vua thuốc lậu…) Nó trở nên vô giáo dục và thạo đời

Đang làm nghề nhặt ban quần cho một hội quán thể thao, với ước mơ trở thành vận động viên quần vợt nổi tiếng thì Xuân bị đuổi việc vì “bị bắt quả tang nhìn trộm một cô đầm lúc cô thay váy” Được bà Phó Đoan - một me Tây góa dâm đãng thương tình giới thiệu Xuân đến làm việc ở hiệu Âu hóa, chuyên may các mốt y phục “phục vụ phái đẹp trong công cuộc Âu hóa”, của vợ chồng Văn Minh, cháu bà Phó Đoan Sốt sắng với phong trào thể thao, bà Phó Đoan đã cho phá khu vườn hoa để xây sân quần Xuân Tóc Đỏ lại được giao huấn luyện quần vợt cho bà Phó Đoan và vợ Văn Minh Từ đó, Xuân bắt đầu len những bước đầu tiên vào giới thượng lưu

Nhờ vốn liếng có được từ cái nghề “hạ lưu” quảng cáo thuốc lậu trước đó và được Văn Minh lỡ lời giới thiệu là “một sinh viên trường thuốc”, rồi lại có công làm cho cụ Tổ chết -điều mà con cháu cụ đã mong đợi từ lâu- Xuân được gia đình Văn Minh nể phục Nhờ thế, từ một kẻ lưu manh, Xuân nghiễm nhiên được tôn sùng trở thành “Đốc tờ Xuân”, “nhà quản lý tiệm may Âu hóa”, “nhà cải cách xã hội”, “nhà triết học”, “nhà thi sĩ”, “giáo sư quần vợt” Hắn gia nhập xã hội thượng lưu, thường xuyên giao tiếp với giới thượng lưu: ông Phán dây

thép mọc sừng (người đã nhờ Xuân hễ gặp ông ta ở đâu thì hãy nói: “Thưa ngài, ngài là một người mọc sừng”), Đốc tờ trực ngôn, nhà chính trị bảo hoàng Giô-dép Thiết, họa sĩ thiết kế mốt quần áo Típ-phờ-nờ, gia đình bà Phó Đoan, cụ Phó Hồng danh giá…

Cô Tuyết- con gái cụ cố Hồng, em gái ông Văn Minh- kính nể và đem lòng yêu Xuân, rủ hắn thuê phòng ở khách sạn Bồng Lai và mong được hắn “làm hại cả đời con gái” của mình

Bà Phó Đoan “danh giá” khát khao được và đã được hắn “làm tình” Bà còn mời hắn làm người giáo dục, chăm sóc cậu “con giời, con phật” quý tử của bà Sư Tăng Phú mời hắn làm

cố vấn cho báo Gõ mõ để góp phần chấn hưng đạo Phật Hai nhà cảnh sát Min-Đơ, Min-Toa

tân bốc hắn là “Me sừ Xuân, giáo sư quần vợt, cái hy vọng của Bắc Kỳ”… Cứ thế, càng ngày tên tuổi Xuân càng nổi như cồn và Xuân càng được mọi người kính phục, nể sợ Duy có vợ chồng Văn Minh là người biết đến ngọn ngành lai lịch của Xuân, nhưng lại ở tình thế “há miệng mắc quai”, đành nuốt hận thừa nhận hắn, thậm chí đã có lúc phải nhũn với hắn và tô

vẽ cho hắn để vớt vát chút sĩ diện cho gia thế nếu như phải gả Tuyết - cô em gái của Văn Minh đã mang tai tiếng hư hỏng với Xuân - cho hắn Văn Minh buộc lòng phải đưa Xuân đến tổng cục thể thao hội quán đăng ký làm tài tử quần vợt tham dự giải vô địch trong dịp Vua Xiêm sang thăm Bắc Kỳ Từ đấy Xuân “đã có một địa vị to tát trong đám những bậc thượng lưu”

Cụ cố Hồng tuyên bố gả Tuyết cho Xuân Vị hôn phu của Tuyết biết chuyện, bàn mưu tính kế hại hắn để trả thù Nhưng may nghe lõm được, biết trước và bằng mưu vặt, Xuân đã gạt được mọi hiểm họa sang cho hai đối thủ quần vợt lợi hại của hắn- hai nhà quán quân Hải

và Thục Dịp may hiếm có đã đến, trong khi hai nhà quán quân đã nằm trong nhà giam, Xuân đường hoàng là người “đại diện cho Hà thành, để giữ cái danh dự cho Tổ quốc trước nhà vô địch Xiêm”, trước hai đức vua Xiêm - Việt, đông đảo các quan khách và hàng vạn công chúng Hà thành Trận đấu đang hồi gây cấn, Xuân được lệnh nhường phần thắng cho nhà vô địch Xiêm, để giữ hòa khí hai nước, tránh cho dân, cho nước cái thảm họa núi xương, sông máu Trên đường về, Xuân ngồi trên mui xe, hùng hồn diễn thuyết, giải thích cho đám “quần chúng nông nỗi” về “lòng hy sinh cao thượng” của người biết “xả thân cứu nước” đã phải chối từ danh vọng riêng để “góp một phần vào việc tiến bộ trong trật tự hòa bình của Tổ quốc” Với những thành tích đó, Xuân đã leo lên đến tột đỉnh vinh quang Từ một thằng lưu manh hắn đã thành “vĩ nhân”, “anh hùng cứu nước” Hắn được phủ toàn quyền quyết định ân thưởng Bắc đẩu Bội tinh; được hội Khai trí tiến đức mời vào Hội; thứ ngôn ngữ hạ lưu của hắn được trịnh trọng ghi vào từ điển Xuân được trở thành chồng của Tuyết, chàng rể sáng giá của gia đình cụ cố Hồng danh giá

III Nội Dung Và Nghệ Thuật:

1 Nội dung:

Số Đỏ là câu chuyện “cười ra nước mắt” kể về cuộc đời Xuân tóc đỏ, một tên ma cà

bông, nhờ sự may mắn và nhờ sự rởm đời của xã hội đương thời mà dần dần leo lên vị trí cao tột cùng trong xã hội Thông qua nhân vật Xuân tóc đỏ và thế giới nhân vật với đủ các hạng

người kì quặc, phi lý, Số Đỏ phản ánh xã hội trên bình diện đạo đức, sinh hoạt là chủ yếu, lên

án xã hội tư sản thành thị trước cách mạng tháng Tám, Vũ Trọng Phụng đã đả kích sâu cay

xã hội đồi bại, nhố nhăng, vô nghĩa lý đương thời, mà cái trục trặc tâm của nó là phong trào

Âu hóa, với tất cả sự bi hài của cái phong trào “Âu hóa”, “thể thao”, “giải phóng nữ quyền”, dưới danh nghĩa “văn minh”, “tiến bộ”, “cải cách xã hội” Thực chất đó chỉ là một xã hội bịp bợm: Âu hóa bịp, cải cách bịp, khoa học bịp, thể thao bịp, tu hành bịp đến cả vĩ nhân anh

hùng cũng bịp… Giá trị hiện thực sâu sắc của Số Đỏ chính là ở sự phát hiện sắc sảo và chân

xác ấy về bản chất bịp và cơ chế bịp của những ông chủ, bà chủ của xã hội thành thị Việt Nam thời Pháp thuộc, thông qua vận mệnh của Xuân tóc đỏ

Ấn tượng sâu sắc nhất mà có lẽ tất cả chúng ta đều chia sẻ khi đọc Số Đỏ ấy là sự nhố

nhăng, nhảm nhí của đời sống, được nhà văn phác họa theo lối châm biếm Ngòi bút Vũ Trọng Phụng đã chế nhạo tất cả những cái xấu xa, cái bần tiện, cái đồi bại của một hạng

người, một thời đại Ông đã vẽ lên một bức tranh phản ánh trung thực xã hội đương thời đồng thời có tính khái quát một phần bản chất cuộc sống

2 Nghệ thuật:

2.1 Nghệ thuật trào phúng được thể hiện qua nghệ thuật xây dựng tình huống truyện trào phúng.

Khi nói đến nghệ thuật trào phúng trong tiểu thuyết Số đỏ, người ta chú ý trước tiên ở

nghệ thuật xây dựng các tình huống trào phúng, các tình huống trào phúng được xây dựng lên để làm nền cho nhân vật trào phúng xuất hiện Các tình huống ấy là một sự hài hước phi

lí chính vì thế tạo được sự lôi cuốn, hấp dẫn đầy kịch tính trong văn chương của Vũ Trọng

Phụng, đồng thời thể hiện được tính nghịch lý, phi lý của đời sống Trong Số đỏ, tác giả đã

tạo ra rất nhiều các tình huống khác nhau: tình huống ngược đời, tình huống lật tẩy tính chất

vô nghĩa lý của nhân vật, tình huống “chiếu tướng” nhân vật một cách đột ngột, tình huống hiểu lầm (ông nói gà, bà nói vịt), tình huống ngẫu nhiên (rủi hóa may, may hóa rủi),…

Số đỏ là một chuỗi cười dài, chuỗi những tình huống ngược đời: nào là cảnh sát phải phạt

lẫn nhau để đủ tiền giao nộp cho đúng chỉ tiêu vì dân ta văn minh quá đến nỗi không ai phạm tội gì để mà phạt… hay như đám ma là chuyện buồn rầu, tang tóc ấy vậy mà đám ma của cụ

cố tổ “đã làm cho nhiều người sung sướng lắm”: cụ Hồng thì mếu máo mặc áo xô gai chống gậy ho lụ khụ, nói một nghìn tám trăm bảy mươi hai câu “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”, cô Tuyết thì được mặc bộ y phục ngây thơ “nửa kín nửa hở” với gương mặt “buồn lãng mạn”, hai cảnh sát Min-đơ, Min-toa thì vui mừng hí hửng vì được nhà chủ thuê giữ gìn trật tự, ông

bà Văn Minh thì vui sướng nghĩ đến cảnh được chia gia tài, các ông lớn thì được khoe đủ các loại huy hiệu, huân chương và ngắm làn da trắng mịn trong làn áo mỏng của cô Tuyết, trai gái cũng có dịp chim chuột, tán tĩnh “cười tình với nhau”… ngay đến cả người chết nằm trong quan tài cũng “mỉm cười sung sướng lắm”

Vũ Trọng Phụng đã xây dựng hàng loạt tình huống trào phúng đan xen, hòa trộn với nhau tạo nên một âm hưởng khó quên trong lòng người đọc Dường như các tình huống kết bè với nhau đã làm nên nét độc đáo rất riêng ở Vũ Trọng Phụng Tác giả đã cho ta thấy quan niệm cuộc đời của ông, ông cho rằng cuộc đời có nhiều nghịch lý, vô nghĩa lý được biểu hiện, giải thích bằng những sự kiện trong những tình huống ngẫu nhiên của kiếp người Mỗi nhân vật

là mỗi “số phận”, họ như những con rối nhảy múa, quây cuồng và làm trò theo ý người giật giật dây điều khiển

2.2 Nghệ thuật trần thuật thể hiện đặc sắc trào phúng trong Số Đỏ

2.2.1 Nhịp điệu trần thuật mạnh bạo, bất ngờ:

Nhịp điệu trần thuật thể hiện đặc sắc được xem là thủ pháp nghệ thuật góp phần tạo nên

nét trào phúng độc đáo, hấp dẫn của tác phẩm Số đỏ, được dệt nên bằng những tiếng cười

phong phú với đầy đủ âm thanh, sắc điệu Nhịp điệu mạnh bạo, ngẫu nhiên, bất ngờ, nhanh mạnh chủ yếu do những hoạt động bên ngoài tác động, làm cho ý nghĩa của tác phẩm vượt ra ngoài tầm chủ quan nhà văn Nhịp điệu sôi sục, bất ngờ làm bật gốc những quan niệm đạo

đức trong Số đỏ của Vũ Trọng Phụng; khác hẳn với nhịp thong thả, chậm rãi khơi sâu vào

nội tâm như lời văn Nam Cao - nhất là ở chỗ, từng tiếng cười được phá tung ra từ điểm đỉnh của mâu thuẫn đã tạo một nhịp gây cấn mạnh Nó như một tiếng chửi ném thẳng vào cái hạng người nhố nhăng đồi bại đương thời ấy

Số đỏ được kể bằng chính những sự kiện có thật mà nhà văn như đang chứng kiến Cho

nên rất nhiều chi tiết sống động, hỗn độn, ồn ào của cuộc sống đã được quay vào ống kính với kĩ thuật điện ảnh khá sinh động Vũ Trọng Phụng đã khiến cho người đọc như được chứng kiến tận mắt sự việc đang diễn ra của một đám báo hiếu ở một gia đình đại bất hiếu Hàng phố thì vui quá vì mấy khi được xem một đám ma to đến như thế Có cả lối “Ta, Tàu, Tây, có kiệu, bát cống, lợn quay đi lọng, cho đến lốc cốc xoảng và bu dích và vòng hoa, có đến ba trăm câu đối, vài ba trăm người đi đưa, lại có cậu Tú Tân chỉ huy, những nhà tài tử chụp ảnh đã thi nhau như ở hội chợ”

Số đỏ hài hước trong từng chương và xuyên suốt cả tác phẩm Chương XV tả đám ma

nhà cụ Cố Hồng kết thúc bằng một chi tiết hài đặc sắc: Ông con rể quý hoá bên ngoài thì khóc thương người chết đến mức “lả vặt người đi” nhưng lại dúi nhanh vào tay Xuân tóc đỏ

“cái giấy bạc năm đồng gấp tư” để trả công Xuân về việc đã làm cụ cố tổ chết và ông ta được chia một món hời Nhờ nét mới mẻ này, tiếng cười họ Vũ mang giá trị nhân bản và dân chủ sâu sắc hơn Nghệ thuật trần thuật độc đáo đã góp phần tạo nên giá trị của kiệt tác Số đỏ Nó cũng góp phần tạo nên phong cách tài năng Vũ Trọng Phụng và là đóng góp quí giá cho nghệ thuật tự sự của văn học Việt Nam hiện đại

2.2.2 Giọng điệu trần thuật hài hước, châm biếm sắc nhọn:

Giọng điệu trần thuật của Số đỏ trước hết được bộc lộ qua cảm hứng chủ đạo của nhà

văn Đó là cảm hứng đả kích châm biếm Bao trùm từ đầu đến cuối tác phẩm là giọng điệu hài hước, cay độc, phẫn uất Chất giọng ấy thấm vào từng câu chữ trên trang truyện Mỗi chương là một màn hài kịch Mỗi nhân vật là một chân dung hài mà trong đó Xuân tóc đỏ là chân dung biếm hoạ thành công nhất Ngay từ phần đầu câu chuyện, Xuân tóc đỏ đã được xuất hiện qua cách tả của “người làm báo”, đảm bảo độ chính xác đến từng cử chỉ “sấn sổ đua tay ra toan giật ái tình” Lời nói thì “cứ ỡm ờ mãi” Cung cách thì “đốn mạt lẳng lơ… Giọng điệu trần thuật ấy đã đầy vẻ bỡn cợt, hài hước Dẫu liên tiếp gặp được vận may, và ngay cả khi thành “đốc tờ”, “thi sĩ”, Xuân vẫn hiện nguyên bản chất của một gã ma-cà-bông Cho đến cuối truyện, tiếng cười bật ra cay độc hơn khi Xuân tóc đỏ thành “nhà cải cách vĩ

đại” Dùng tiếng cười làm vũ khí, Số đỏ đã vạch ra thực chất thối nát của lối sống “sang

trọng, văn minh”, rởm đời Với hàng loạt giọng văn biếm hoạ, Vũ Trọng Phụng đã ném cái nhìn khinh bỉ, tạo nên chuỗi cười dài đa cung bậc hướng vào toàn bộ cái nhân loại xấu xa, kệch cỡm “vô nghiã lí” đó Nhất là lớp “ông chủ, bà chủ”, kẻ đại diện cho xã hội “khốn nạn, chó đểu” ấy.Họ quẳng ra những danh từ “văn minh”, tiến bộ”, chẳng qua cũng chỉ là những lời lẽ ba hoa, rỗng tuếch Có thể nói, chừng nào xã hội còn dựa trên nguyên tắc “bịp bợm”, còn cổ vũ cái dâm, cái đểu, còn khuyến khích cái chủ nghĩa cơ hội thì còn Xuân tóc đỏ

Trong Số đỏ, nhà văn đã cường điệu, khuyếch đại cái dâm lên đến hết biên độ của nó để

mà nhạo báng Điều đó đã khiến cho Số đỏ trở thành cuốn tiểu thuyết trào phúng đặc sắc.

Chính giọng điệu trào lộng, bỡn cợt, đùa vui đó đã tạo ra nét hấp dẫn của tác phẩm Giọng điệu này bật lên một cách tự nhiên, gắn liền với cái nhìn hóm hỉnh thông minh và không kém phần khôi hài của tác giả Bên cạnh giọng trào lộng, đùa bỡn mua vui, tác giả còn thể hiện tiếng cười chua chát và mỉa mai Cười cho một xã hội đau đớn đến tê tái bởi những trật tự, luân lý, chân lý, tình người… đang bị đảo ngược, cười ra nước mắt Chính vì Vũ Trọng Phụng được sinh ra và lớn lên trong một xã hội nửa thực dân, nửa phong kiến thành thị phơi bày ra rõ nhất Ông mang trong mình nỗi bất hòa sâu sắc với tầng lớp thượng lưu, vì thế giọng điệu buồn chán, bi quan, hoài nghi in dấu trong tác phẩm, tuy nhiên vẫn thể hiện khát vọng của mình về một xã hội lành mạnh, tiến bộ thật sự

2.3 Một hệ thống nhân vật trào phúng đầy dáng vẻ:

Bên cạnh việc xây dựng những tình huống truyện mang chất trào phúng, Vũ Trọng Phụng còn chú ý đến việc xây dựng các hình tượng nhân vật vì nghệ thuật xây dựng các nhân vật trào phúng cũng góp phần không nhỏ tạo ra sắc thái, hiệu quả của tiếng cười trong tiểu

thuyết của Vũ Trọng Phụng nói chung và tiểu thuyết Số đỏ Nhân vật trong Số đỏ là những

nhân vật điển hình, họ luôn vận động và phát triển trong một hoàn cảnh điển hình tạo nên

một chuỗi cười dài mang sức mạnh tố cáo, phê phán hết sức gay gắt Ở Số đỏ nhà văn đã

dựng lên một loạt những bức chân dung biếm họa, những con rối của thời đại Ta bắt gặp ở

đó một Xuân Tóc Đỏ xỏ xiên, láu cá, nói phét gặp thời, dốt nát gặp may Người kể chuyện bảo Xuân Tóc Đỏ là “một đứa vô giáo dục”, “tinh quái”, “thạo đời” Bà Phó Đoan đánh giá

nó là “người thông minh, có học thức, bụng dạ hào hiệp” Văn Minh và vợ thừa nhận nó

“nhanh mồm nhẹ miệng, cử chỉ ngộ nghĩnh” và nhờ nó mà tiệm may Âu hóa phát đạt, giấc

mơ tân thời hóa phụ nữ thành hiện thực Đốc tờ Trực Ngôn gọi nó là “ông bạn thân” và bảo

nó: “tôi xin cảm tạ ngài lắm” Sửng sốt nhất là Victor Ban cũng không hiểu nó ra sao, mới cách đây vài năm, là một thằng ma cà bông, một thằng thổi loa của ông ta, hò hét “di tinh, mộng tinh” nay là một trang phong lưu quân tử, với cách cầm vợt ban, cách đánh ban rất sang, rất kiểu cách Ngay đến cái tên Xuân Tóc Đỏ cũng mang nhiều ý nghĩa, Tóc Đỏ là cái tướng do cái kiếp ma cà bông khốn khổ: “Mẹ kiếp, chứ xưa nay có mua mũ bao giờ mà tóc chả đỏ” Song với một thanh niên và một thiếu nữ ở khách sạn Bồng Lai thì tóc đỏ lại rất mốt: “Bẩm, tóc ngài nhuộm đẹp lắm, thật là hợp thời trang” Xuân Tóc Đỏ chỉ là một thằng

ma cà bông, thổi kèn loa thuốc lậu, cầm cờ chạy hiệu ở rạp hát…Bỗng chốc nhờ cái dâm của

bà Phó Đoan mà được gia nhập vào xã hội thượng lưu Vốn láu lỉnh và có tài biến báo, Xuân biết khi nào lợi dụng để tiến thân Nhờ thế mà Xuân đã đi từ “vinh quang” này đến hết

“chiến thắng” khác một cách dễ dàng Một thằng ma cà bông mà được tặng bao danh hiệu cao quý như: “sinh viên trường thuốc”, “nhà thơ”, “nhà triết gia”, “danh thủ quần vợt”, “nhà cải cách xã hội”, “anh hùng cứu quốc”…

Tác giả đã tạo ra cả một xã hội đáng buồn cười, ngớ ngẩn, lố bịch giống như những con rối: đó là cô Tuyết – “một phụ nữ lãng mạn chân chính”, là “một trang bán sử nữ, nghĩa là còn trinh một nửa, nghĩa là demi-vierge” Cô Tuyết đích thị là cô gái lãng mạn của những năm 30 của thế kỉ này, từ cái tên, đến bộ quần áo Ngây Thơ, đến cử chỉ, điệu bộ, lời ăn tiếng nói, cuộc sống, tình yêu, giấc mơ Với nhân vật Tuyết, nhà văn không sử dụng bút pháp nghệch ngoạc, những cấu trúc ngôn ngữ pha tạp mà sử dụng những lời thơ mơ mộng, đôi chút giễu cợt: “lúc ấy cô muốn viết ngay một cuốn tiểu thuyết về đời mình” và “Em sung sướng quá! Em muốn chết anh ạ! Em muốn tự tử… Nếu cả hai ta cùng nhảy xuống lớp sóng bạc kia mà chết thì có phải cả nước sẽ bàn tán mãi về cuộc tình duyên ghê gớm của hai ta không!”

Tả nhân vật bà Phó Đoan là một người ở vậy thủ tiết thờ chồng, bà Phó Đoan “mừng thầm rằng mình đã trót hư hỏng một cách có tính chất khoa học”, người đàn bà góa này lố bịch không phải vì những ham muốn tình dục thường tình mà miệng bà lại cứ hay rêu rao chuyện phẩm giá tiết hạnh Vợ chồng Văn Minh và ông TYPN với phong trào “Âu hóa” thể thao thối nát… Ông Cẩm Tây cũng như lính Min-đơ, Min-toa chỉ là những con người buồn cười, lố bịch, họ là nạn nhân của những nguyên tắc quan liêu hành chính máy móc Tác giả

đã tạo ra cả một xã hội hài hước trong đó nhất cử nhất đọng của bất kì nhân vật nào cũng đều khôi hài, lố bịch, từ em chã đến cụ cố tổ, từ nhà sư đến cảnh sát… cả người thợ lúng túng với cái “thẹo chổng lên” và “cái thẹo chổng xuống” cũng trở thành nhân vật hài Ngay ở cả cái đám tang của cụ cố tổ cũng là một cơ hội để các nhân vật phô diễn những tính cách của mình: Cô Tuyết thì sung sướng mặc bộ y phục Ngây thơ Ông Phán mọc sừng thì hả hê vì đã được cụ cố Hồng hứa chia thêm cho vài nghìn đồng nữa Xuân tóc đỏ càng được vênh vang hơn vì nhờ nó tố cáo ông Phán mọc sừng mà “cụ tổ lăn đùng ra chết”… Hạnh phúc còn lan

cả ra ngoài gia đình, đến cảnh sát Min-đơ, Min-toa, đến những bạn bè tai to mặt lớn của cụ

cố Hồng được dịp khoe danh giá: “ngực đầy những huy chương như: Bắc Đẩu bội tinh, Long bội tinh, Cao Miên bội tinh, Vạn tượng bội tinh… trên mép và cằm đều đủ râu ria, hoặc dài ngắn, hoặc đen hoặc hung hung” Với cách kể liên tiếp, dồn dập những sự kiện đó, Vũ Trọng Phụng đã tạo nên một ấn tượng sâu, đầy ám ảnh về nhịp điệu cuộc sống hiện thực trong thế giới nghệ thuật của ông Đó là nhịp điệu cuộc đời đểu cáng, lố lăng, đạo đức rởm ờ rất cần được phanh phui, lật tẩy để tụng hô mà cười cho hả giận Tuy có cường điệu, những bản chất

xã hội của nhân vật vẫn có ý nghĩa phê phán sâu sắc

2.4 Ngôn từ trong Số đỏ – một nét đặc sắc trong nghệ thuật trào phúng

Đối với người nghệ sĩ, ngôn từ là tế bào của văn bản, không có ngôn từ là không có gì cả, hơn thế nữa ngôn từ còn là thái độ, là tư tưởng, là giọng điệu, là phong cách của người nghệ

sĩ Bởi thế ngôn từ trước hết chính là nó, đồng thời là một liên kết để tạo ra cái trong nó, ngoài nó, lớn hơn nó Theo giáo sư Trần Đình Sử thì đặc điểm của ngôn từ trong tiểu thuyết

là có nhiều tiếng nói Mỗi nhân vật trong tiểu thuyết đều có tiếng nói riêng, mỗi nhà văn có

phong cách giọng điệu riêng Với Vũ Trọng Phụng qua Số đỏ, ông đã tạo ra một chuỗi cười

dài, khoái trá, hả hê thông qua việc tỏ ra rất thông thạo ngôn ngữ bình dân, đặc biệt là thứ ngôn ngữ vỉa hè như: “… cứ ỡm ờ mãi!”, “xin một tị! Một tị tỉ tì ti thôi”… Khi nhân vật

“anh hùng” xuất hiện, nó xứng đáng là một nhân vật bình dân chân chính, nó sấn sổ “cướp giật ái tình” của cô hàng mía, nó nghêu ngao câu cải lương Nam Kì: “Than ôi, cái cảnh đêm thu tịch mịch…”, câu cửa miệng của một “bậc vĩ nhân” là “mẹ kiếp”, “nước mẹ gì”… những câu đó của Xuân là những lời văn hoa đã đi vào lịch sử, đi vào từ điển Khai trí tiến đức Những định nghĩa rất “Âu hóa”: TYPN là tôi yêu phụ nữ, “hở đến nách, đến vú là Ngây Thơ, Minh + Văn = Văn Minh,…

Tiểu thuyết mở đầu và tiếp tục diễn biến, với lối kể chuyện truyền thống phương Đông, truyện chương hồi với những đề mục hấp dẫn kích thích, lôi cuốn người đọc vào những phiêu lưu bất ngờ, bí mật: số đào hoa của Xuân Tóc Đỏ, Minh + Văn = Văn Minh Một cái nghi án, Vâng tôi là người chồng mọc sừng, Xuân Tóc Đỏ nhảy vào khoa học, Aí tình, mày còn dại gì? Những cuộc âm mưu, rồi Xuân Tóc Đỏ dò xét Sở Liêm phóng…cuối cùng Xuân Tóc Đỏ cứu quốc, Xuân Tóc Đỏ vĩ nhân…Nhan đề trong “Số đỏ” rất đặc biệt mang nhiều màu sắc châm biếm, mỉa mai: “Hạnh phúc của một tang gia, Văn Minh nữa cũng nói vào, một đám ma gương mẫu”, tang gia đáng lẽ ra phải đâu thương, phải là những sự mất mát lớn, nhưng không, ở đây tang gia này mang lại cho nhiều người hạnh phúc lắm Thông qua nhan

đề tiểu thuyết: ông thầy số + Xuân Tóc Đỏ = Số Đỏ, ông thầy số đã sấm truyền vận mệnh của Xuân và kết thúc bằng những lời hùng hồn, đanh thép: “Ông Xuân thật là số anh hùng,

số vĩ nhân… vua biết mặt, chúa biết tên”

Truyện chương hồi này vừa khép, vừa mở, cấu trúc câu thường lộn xộn, nhịp điệu mỗi cú

đoạn đi về một hướng Cái đám tang của cụ cố tổ là bản tóm tắt ngắn gọn Số đỏ bằng những

từ ngữ nhốn nháo, những cấu trúc ngôn từ nghịch lí, tương phản, pha trộn nhiều phong cách, Tây, Tàu, Ta, cổ hủ, hiện đại, sự hỗn hợp cặn bã nhiều nền văn hóa: bên cạnh “tiếng kèn Xuân Nữ ai oán” là: “ai cũng vui vẻ sung sướng, vênh váo”, bên cạnh “những bộ mặt nghiêm chỉnh” là “người ta chim nhau, cười tình với nhau, bình phẩm nhau, ghen tuông nhau, mỉa mai nhau” và “đám cứ đi, đám cứ đi”, nó “đi” rầm rộ, làm huyên náo cả một đô thành, với kiệu, lợn quay, kèn bu dích, với “trai thanh gái lịch”, những bộ trang phục rất mốt của tiệm

“Âu hóa”, mà cái đỉnh là Tuyết bận áo Ngây Thơ

Một nét đáng kể trong ngôn từ nghệ thuật của Vũ Trọng Phụng nữa đó là so sánh, tổng hợp đặc biệt là lối so sánh “tạt ngang”, “đá móc” Đó là lối so sánh mà đối tượng nhắm để so sánh không phải là một mà là nhiều đối tượng, mục đích tạo ra những nét nghĩa đối lập có khi hài hước,bông đùa, có khi lại châm biếm sâu cay

2.5 Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình:

Xuân Tóc đỏ:

Xã hội thực dân phong kiến đến thời Vũ Trọng Phụng đã phơi bày đủ bản chất xấu xa, thối nát của nó Cuộc sống giã dối,bịp bợm với đủ trì cải cách, đó là một môi trường thuận lợi cho “kí sinh trùng” Xuân Tóc Đỏ hoạt động Xuân Tóc Đỏ đã phát trển trọn vẹn tính cách của nó: từ một tên lưu manh, đại bịp đã trở thành “anh hùng cứu quốc”, một “vĩ nhân” Xuân Tóc Đỏ là loại bụi đời trong môi trường thành thị Tác giả đã theo dõi tính cách nhân vật, từ bé Xuân Tóc Đỏ là một đứa trẻ mồ côi, lên 9 tuổi được ông bác họ nuôi Nó nhìn trộm bác gái tắm và bị đuổi Từ đó, Xuân lấy đầu hè xóa chợ làm nhà, lấy sấu ở các phố, lấy

cá hồ Hoàn Kiếm làm cơm Tóc hắn đỏ như lông bò vì phơi nắng, trèo me, trèo sấu Rồi hắn len lõi vào nhặt banh sân quần Bị đánh, bị đuổi vì hắn nhìn trộm một cô đầm đang thay quần

áo Vài nét biếm họa khấ chân thật đó, Xuân Tóc Đỏ hiện lên rõ nét là một tên vô giáo dục

Từ môi trường vô giáo dục, lang thang kiếm sống với nhiều nghề phức tạp, Xuân Tóc Đỏ trong một hoàn cảnh đặc biệt, được nhập vào môi trường của những kẻ giàu có, những con người đang ôm ấp mộng “Âu hóa” và cải cách xã hội như bà Phó Đoan, ông bà Văn minh, ông Týp Phờ Nờ (TYPN)

Mụ Phó Đoan thèm khát thể xác của Xuân Tóc Đỏ nên đã xin cho hắn ra tù và tạo điều kiện cho hắn gia nhập vào xã hội thượng lưu Mụ giới thiệu nhắn đến tiệm may Âu hóa của Văn Minh Hắn dốt nát đén những chữ trên cửa hiệu cũng không xem được Trong tiệm may

Âu hóa của Văn Minh, hắn chỉ biết học thuộc long như hắn đã từng học thuộc long những bài rao thuốc trước đây “Hở cánh tay và hở cổ là dậy thì”, “Hở đến nách và nửa vú là ngây thơ” Hắn cũng nhớ lời của chủ: Từ đây trở đi, xã hội văn minh hay đã mang trách nhiệm là của anh!” Hắn đã rơi vào môi trường của các nhân vật toàn là quái thai của xã hội như mụ Phó Đoan dâm đãng được bằng “tiết hạnh khá phong”, như ông bà Văn Minh, ông TYPN đang chạy theo phong trào “Âu hóa” chơi bời hưởng lạc bấy giờ Xuân Tóc Đỏ đã lợi dụng

họ để tiến thân

Hội nhập với xã hội thượng lưu, Xuân Tóc đỏ đã gặp nhiều vận may và với bản tính lém lỉnh, láu cá, hắn nhanh chóng tạo cho mình một chỗ đúng trong gia đình ông bà Văn Minh Tính cách lưu manh bịp bợm, dâm đãng của Xuân Tóc Đỏ cứ bành trướng trong môi trường thuận lợi đó Với một số hiểu biết về bệnh tật thu được trong nghề rao thuốc dạo, hắn chữa khỏi bệnh cho cụ cố và được tân bóc là sinh viên trường thuốc rồi quan “đốc tờ” Biết Xuân tóc đỏ là “sinh viên trường thuốc” Tuyết em gái của Văn Minh tìm cách làm thân Xuân tóc

đỏ lại được phen bộc lộ tính cách lưu manh, dâm đãng của hắn Hắn trò chuyện với Tuyết theo kiểu triết lí rởm: “Thời buổi này biết làm sao được, Giả dối hết thảy! Yêu cũng yêu giã dối! Tầm thường cũng tầm thường giả dối! Hủ lậu cũng hủ lậu giả dối!” Rồi bất ngờ Xuân tóc đỏ sờ ngực Tuyết và nói: “chỉ có một mình quý nương là không giả dối như đời mà thôi” Con đường tiến thân của Xuân tóc đỏ thuận lợi Y biết cách luồn lách, dung mưu mẹo để làm lợi cho mình Từ một đứa nhặt banh quần, Xuân tóc đỏ trở thành một danh thủ, một cây

hy vọng của giới quần vợt Bắc kì Hắn cũng biết chấp nhận thua theo đề nghị của quan trên trước nhà vô địch quần vợt Xiêm La để được trở thành “Anh hùng cứu quốc” bậc “vĩ nhân” Trong xã hội mà thủ đoạn bịp bợm, gian xảo lan tràn thì bản chất lưu manh, bịp bợm của Xuân tóc đỏ không dễ nhận ra “sự ngu độn của nó người ta cho là nhũn nhặn, là sự khiêm tốn nên nó càng được yêu mến hơn” Bà Phó Đoan xem Xuân là người có học thức ông Phán mọc sừng cũng xem Xuân là người đứng đắn Giữa lúc cụ bà, mẹ Văn Minh nguyền rủa Xuân Tóc Đỏ là đồ xỏ lá, đồ ba que, mặt chó chứ không phải mặt người thì cụ Hồng phẫn nộ: “Con Tuyết mà chửa với thằng Xuân thì thật là phúc bẩy mươi đời cho nhà này Bà câm

đi, bà ngu lắm” Một chi tiết nữa cũng cười ra nước mắt: cụ cố ông nộin củat Văn Minh ngã bệnh Cả gia đình cầu cứu đốc tờ Xuân Hắn được dịp trả thù vì cụ cố đã nhổ vào mặt hắn khi hắn quan hệ bất chính với Tuyết Hắn nói xẵng: “Thưa cụ, quả con vô học, nhặt banh quần,

hạ lưu, không biết thuốc ạ!”

Xuân tóc đỏ là một hhân vật được xây dựng trong quá trình phát triển, tính cách của Xuân tóc đỏ được miêu tả trong quá trình vận động Một mặt tính cách Xuan tóc đỏ gần như không đổi Vốn được giáo dục, đào luyện trong nền giáo dục vỉa hè nên bản chất của Xuân vẫn nguyên bản chất lưu manh của kẻ lang thang đầu đường xó chợ Từ ngôn ngữ cho đến cử chỉ, hắn luôn luôn văng tục, không chịu học hành mà chỉ dung thủ thuật bắt trước, che đậy, giả dối để đối phó trong mọi tình huống Có thể nói, tính cách lưu manh xuyên suốt con ngừoi xuân tóc đỏ từ khi là một cậu bé lang thang đầu đường xó chợ cho đến lúc trở thành

“anh hùng cứu quốc”

Tuy nhiên, tính cách Xuân cũng có những thay đổi nhất định Y nhanh chóng thích hợp với hoàn cảnh mới và hoàn cảnh cũng làm cho y thay đổi Khi còn là kẻ hạ lưu, hắn bộc lộ tính ti tiện, yếu đuối Nhưng khi đã có vị trí trong xã hội, Xuân bắt đầu xem thường mọi người “Xuân tóc đỏ kiêu ngạo làm bộ làm tịch bao nhieu thì được thiên hạ kính trọng bấy nhiêu” Xuân tóc đỏ có lúc như kết hợp giữa tính cách của một kẻ hạ lưu pha lẫn với lối sống thượng lưu, ngôn từ hạ đẳng lại xen với kiểu cách học đòi của bọn người thượng lưu Và đến lúc kết thúc tác phẩm, tính khinh ngừoi của Xuân tóc đỏ càng lộ rõ và càng trỏe nên lố bịch Hắn đã nói trước quần chúng :”Hỡi quần chúng, mi không hiểu gì, mi oán ta, ta vẫn yêu quí

mi mặc lòng mi chẳng rõ long ta Thôi giải tán đi” Mọi người hô: “Xuân tóc đỏ vạn tuế ! Sự đại bại vạn tuế”

Xuân tóc đỏ là một nhân vật được xây dựng chủ yếu trên sự tổng hợp nhiều nét của người cùng loại Tác giả đã xây dựng Xuân tóc đỏ theo phương pháp điển hình hóa Tác giả kết hợp giữa lối miêu tả chân thật và phóng đại, phóng đại để biếm họa Nhiều tình tiết đã được hư cấu rất hấp dẫn như hành đọng của Tuyết với Xuân tóc đỏ, quan hệ giữa Phó Đoan với Xuân hay là Xuân tóc đỏ chịu thua tài tử quần vợt Xiêm La”, tất cả điều là những tình huống phóng đại đầy tính châm biếm, đả kích

Thế là Xuân tóc đỏ từ một tên đầu đường xó chợ, nhặt banh quần, bán thuốc lậu đã trở thành sinh viên trường thuốc, đốc tờ Xuân, giáo ssssư quần vợt, nhà cải cách xã hội, nhà cải cách phật giáo, cố vấn cho báo Gõ Mõ rồig đến tột đỉnh vinh quang “anh hùng cứu quốc”,

“bậc vĩ nhân”, thật là “số đỏ” Qua nhân vạt trung tâm này, Vũ Trọng Phụng đã đả kích, châm biếm bản chất xấu xa, thối nát của xã hội thực dân phong kiến Có thể nói “Xuân tóc đỏ” là một bức tranh biếm họa cỡ lớn phơi bày sự thối nát của một xã hội

Bao giờ xã hội còn giả dối, còn bịp bợm, còn xảo trá, lừa lọc thì bức tranh biếm họa Xuân tóc

đỏ vẫn còn ý nghĩ rân đời

Bà Phó Đoan và Tuyết:

Bà Phó Đoan:

Nếu như Nguyễn Du đã bất tử hóa và phổ quát thành công hình ảnh Tú Bà bằng 2 câu thơ: “thoát trông nhờn nhợt màu da, ăn gì to lớn đẩy đà làm sao.” thì đối với Vũ Trọng

Phụng trong tác phẩm Số Đỏ ông đã khắc họa thành công hình ảnh một người phụ nữ, nói

đúng hơn là một bà me tây nạ dòng, có hình dáng như Tú Bà và bản chất thì cực kỳ dâm đãng nhưng lúc nào cũng tỏa ra mình là một quả phụ gương mẫu,một trung trinh tiết liệt luôn giữ đạo thờ chồng “lẵng lơ thì cũng chẳng mòn, chính chuyên cũng chẳng sơn son để thờ”

Đó không ai khác chính là nhân vật Bà Phó Đoan

Ngay từ đầu tác phẩm hình ảnh của mụ đã được tác giả miêu tả với bề ngoài kệch cỡm thật chói mắt: "trạc ngoại tứ tuần với y phục trai lơ, mặt bự son phấn với tóc quăn đen láy, người nặng 70 cân lại kết hợp với khăn vành dây nhỏ xíu ngắn ngủn một mẫu, một dù nhật tí hon kết hợp với một ví da khổng lồ, một con chó bé dị kỳ như con kỳ lân bằng hai tay Phẩm cách của bà cũng đã được bộc lộ một phần nào qua cách ăn mặc kỳ quái đó nhưng để đánh giá một người nào đó có đứng đắn hay không thì ta không thể chỉ nhìn bề ngoài mà đánh giá được.để hiểu rõ hơn về bản chất dâm đãng của Bà Phó Đoan thì chúng ta sẽ đi vào phân tích hành động và lời nói của bà

Bà Phó Đoan có thật là thương người không? khi đã ra tay cứu vớt đời Xuân Tóc Đỏ khỏi cảnh tù tội, và hành động đó với mục đích là gì? bà biết Xuân Tóc Đỏ đã phạm vào tội dâm

ô, đó là có hành động nhìn trộm bà đầm thay váy, đứng trước hành động đó Bà Phó Đoan không ra tay phản bác hay kết tội Xuân Tóc Đỏ mà còn ra sức bên vực và đồng tình biết Xuân Tóc Đỏ là một tên dâm ô mà bà vẫn ra tay bảo lãnh cho hắn, thật ra bà không hề có lòng thương người mà cứu vớt Xuân Tóc Đỏ, mà vì bà muốn cứu hắn để hắn về làm việc cho

bà, gần bà và thực hiện chuyện dâm ô cùng bà để bà thỏa mãn cơn thèm khát dục vọng dâm đãng của mình, khi đưa Xuân Tóc Đỏ về nhà mình thì bà có dịp hỏi hắn vì sao hắn bị bắt, hỏi

để thỏa sự thèm khát ham muốn của bà Khi Xuân Tóc Đỏ trả lời mình, nói rằng hắn đang bịt một cái lỗ ống chì trong buồng tắm của hội quán thì bị bắt, câu nói đó làm Bà Phó Đoan đứng ngẩn người ra, nuốt sự thất vọng đánh ực một cái, trong thâm tâm bà ước gì Xuân Tóc

Đỏ nói hắn đã nhìn lén bà đầm thay váy thì bà sẽ sung sướng biết mấy vì nó làm thỏa mãn cơn thèm khát dục vọng của bà.bà tỏa ra thất vọng và tiếc nuối lại cái quá khứ lúc xưa của mình,cái quá khứ bị người ta hiếp, đó đáng lẽ là một điều xấu hổ cực kì, vậy mà bà lại ao ước

nó đến lần nữa.", bà nhớ lại mấy cái tên, cái lầm từ xưa kia từ khi bị hiếp những cảm giác

tê mê hiếm có rất khó tả, rất kỳ quái cứ theo mãi bà như bóng theo người, lâu dần việc ấy thành một ám ảnh, bà vẫn ao ước được bị hiếp nữa, không bao giờ cái dịp hiếm có ấy lại tái

hiện, thành thử bà chỉ có thể hiếp chồng chứ quả thật nói có quỷ thần hai vai chứng giám - bà chẳng được - bị chồng hiếp cho lần nào thật là một người đàn bà vô cùng dâm đãng, và trước

vẻ mặt thật thà của Xuân, bà hơi buồn nghĩ thương cho Xuân, chắc có lẽ bị đuổi oan và bà trở nên cáu gắt, một ý nghĩ thoáng qua trong đầu bà đã thổi bừng lên tính dâm đãng trong người bà, bà bảo Xuân ngồi đó và bà vào phòng tắm, phòng tắm và chỗ Xuân ngồi cách nhau chỉ có khoảng vài bước chân Bà cởi quần áo, vặn nước, nước trút ào xuống người bà, thỉnh thoảng bà lại vỗ vào bụng vào đùi bì bạch, dường như để kích thích bản chất dâm ô trong con người của Xuân nổi lên, nhưng không Xuân vẫn ngồi yên chỗ cũ chăm chú vào quyển sách ảnh, làm bà tỏ ra vô cùng thất vọng Bà thèm khát thân thể của Xuân Tóc Đỏ để làm thỏa mãn cơn thèm muốn của mình.nhưng Xuân Tóc Đỏ đã không làm thỏa mãn cơn thèm khát của bà.con người bà với bản chất dâm đãng là thế, vậy mà bà luôn tìm cách che đậy bằng lớp

võ bề ngoài thanh cao, đức hạnh, là một phụ nữ trung trinh tiết liệt, luôn đặt đạo thờ chồng lên hàng đầu: "thôi! tôi đã nhất định nói có vong hồn ông Đoan và ông Phán nhà tôi chứng giám cho, tôi nhất định thủ tiết với 2 ông", lời nói của bà làm cho người đọc phải bật ra một trận cười khinh bỉ và kinh tỏm đối với con người dâm ô và ham muốn dục vọng như bà.còn

gì vô lý hơn một mụ me tây dâm ô đến như mụ Phó Đoan mà lại được sắc ban "Tiết Hạnh Khả Phong Xiêm La" Chi tiết này tạo nên trận cười hả hê, khoái chá cho người đọc

Sống trong một xã hội nhố nhăng lố bịch, vừa đủ những hạng người, bà đã không cảm thấy xấu hổ mà còn vênh mặt hí hửng, tuyên bố mình là người đàn bà chung thủy cả với 2 ông chồng thật là một con người dâm đãng không biết xấu hổ là gì

Ngoài là người đàn bà dâm ô với những dục vọng thấp hèn Bà còn là một người mẹ đã làm hư con, tình yêu mà bà dành cho đứa con gọi là "con cầu con khẩn" của bà là sự chiều chuộng, chiều chuộng đến mức thoái hóa, bà không hề dạy dỗ gì con mình, không làm tròn trách nhiệm của người mẹ, vậy mà có một trách nhiệm làm bà vô cùng hăng hái và quyết tâm

đó là "Cải Cách Xã Hội": "với con chó tây trong tay, với hai con mắt mơ màng nhìn lên cánh quạt, Bà Phó Đoan có vẻ là linh hồn nước Việt Nam trên con đường tiến hóa và giải phóng" Hình ảnh Bà Phó Đoan như là một luồng sáng soi roi vào xã hội nhố nhăng mà trong đó còn rất nhiều Bà Phó Đoan khác nữa

Cô Tuyết:

“Là con gái út cụ Hồng, mới 18 tuổi đúng, rất có nhan sắc, lại cũng lãng mạn theo lối tân thời rởm…” Trước hết, nhà văn khẳng định Tuyết là “một phụ nữ lãng mạn chân chính”, tức

là “lãng mạn theo lối tân thời rởm” Tuyết đích thực là cô gái lãng mạn những năm 30, từ cái tên đến bộ quần áo Ngây thơ, đến cử chỉ điệu bộ, lời ăn tiếng nói, tình yêu, giấc mơ… “Anh biết cho rằng em lãng mạn lắm” Về ngôn ngữ đối với nhân vật Tuyết, Vũ Trọng Phụng không sử dụng bút pháp nghuệch ngoạc, cấu trúc ngôn ngữ luộm thuộm, pha tạp Tuyết gắn liền với ngôn ngữ lãng mạn: “Tôi là một trang bán sử nữ, nghĩa là còn trinh một nửa” Ngôn ngữ có khi thì quyết liệt, cô muốn “cách mệnh cái gia đình hủ lậu và khốn nạn để được tự do”, có khi là những lời thơ mộng và có chút giễu cợt: “lúc ấy cô ấy muốn viết ngay một cuốn tiểu thuyết về đời mình” và “em sung sướng quá! Em muốn chết, anh ạ! Em muốn tự tử… Nếu cả hai cùng nhảy xuống lớp sóng bạc kia (Hồ Trúc Bạch) mà chết thì có phải cả sẽ bàn tán mãi về cuộc tình duyên ghê gớm của chúng ta không”

Tuyết còn là một cô gái ham danh vọng, cả tin và dễ dãi trong tình cảm

Trong gia đình Tuyết là một người cháu vô cùng bất hiếu Cô mong cụ tổ chết để được diện bộ quần áo Ngây thơ Sự lố lăng, lẵng lơ của Tuyết đã hiện rõ nhất trong đám tang cụ cố tổ: “Tuyết mặc bộ y phục Ngây thơ - cái áo dài voan mỏng trong có cóoc-xê, nửa kín nửa hở… đi mời trầu, mời thuốc các quan khách mà mơ màng “buồn lãng mạn”, lượn lờ biểu diễn làn da, cánh tay, bộ ngực… để “thiên hạ biết rằng mình chưa đánh mất chữ trinh”, để các tai to mặt lớn đang đi sau linh cửu trông thấy “ai cũng đều cảm động” Quan khách cảm động vì cô gái xinh đẹp, khêu gợi, chào mời thiên hạ? Sự sung sướng cứ tăng dần Từ lúc