Qua văn bản vừa đọc em h·y cho biÕt cã mÊy - “Chúng thuỷ giai đông tẩu_ Đà giang độc bắc lu” h×nh tîng nghÖ thuËt Mọi con sông đều chảy theo hớng Đông, chỉ con sông Đà theo hớng Bắc thË[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT SỐ 2 BỐ TRẠCH
NhiÖt liÖt chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c em
häc sinh!
Trang 2Kiểm tra bài cũ:
Nờu cảm nhận chung của em về thiờn nhiờn vựng Tõy Bắc Bộ Việt Nam qua một
số cõu thơ trong bài thơ Tõy Tiến ( Quang Dũng) và Việt Bắc ( Tố Hữu ) ?
- “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn th ớc lên cao ngàn th ớc xuống…
…Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm M ờng Hịch cọp trêu ng ời”…
- “Rãi rác biên c ơng mồ viến xứ”…
-“ Núi giăng thành lũy sắt dày
Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù”…
- “ Mình đi có nhớ những ngày
M a nguồn suối lũ, những mây cùng mù”
G ợi ý:
-“ Sài Khao s ơng lấp đoàn quân mỏi
M ờng Lát hoa về trong đêm hơi
…Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng ng ời trên độc mộc Trôi dòng n ớc lũ hoa đông đ a”
- “Rừng xanh hoa chuối đỏ t ơi…
Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung”
-“ Nhớ từng bản khói cùng s ơng
Nhớ từng rừng nứa bờ tre…”
Thiên nhiên vùng Tây Bắc Bộ trong 2 bài thơ Tây Tiến và Việt Bắc vừa đầy khó
khăn, khắc nghiệt, dữ dội vừa thơ mộng, hiền hòa và trữ tình
Trang 4
Tuân-“Một nghệ sĩ suốt đời đi tỡm cỏi đẹp”
- Thành công trong nhiều thể loại, đặc biệt thúc đẩy thể
tùy bút, bút kí đạt tới trình độ nghệ thuật cao, làm
phong phú thêm ngôn ngữ văn học dân tộc.
- Phong cách văn xuôi tài hoa và độc đáo.
- Nguyễn Tuân đ ợc nhận giải th ởng HCM về văn học nghệ thuật năm 1996.
- Tác phẩm nổi tiếng tr ớc Cách mạng tháng Tám: Vang bóng một thời(1940), Thiếu quê h ơng(1940), Một chuyến
đi(1938), Chiếc l đồng mắt cua (1941)…
I Tiểu dẫn:
1 Tác giả Nguyễn Tuân (1910-1987):
Trình bày những hiểu biết cơ bản của
em về tác giả Nguyễn Tuân (sở tr ờng sáng tác, tác phẩm nổi tiếng, phong
- Tr ớc cách mạng tháng Tám phong cách nghệ thuật của
Nguyễn Tuân thâu tóm trong chữ ngông Ông tìm cái đẹp
của thời x a còn v ơng sót lại, gọi là Vang bóng một “
thời ”
- Sau cách mạng tháng Tám, phong cách nghệ thuật có
thay đổi : ông tìm thấy cái đẹp ở thiờn nhiờn và quần
chúng nhân dân lao động ( Tùy bút Sông Đà ) “ ”
Trang 5I Tiểu dẫn:
2 Tùy bút Sông Đà ( 1960):
Căn cứ vào phần tiểu dẫn hãy cho biết tùy bút “ Sông Đà” ra đời trong hoàn cảnh nào, nội dung chính, đặc điểm thể
loại ?
- Hoàn cảnh ra đời: Đây là kết quả của
chuyến đi thực tế gian khổ và hào hứng
của Nguyễn Tuân lên Tây Bắc 1958 không
chỉ để cho thỏa niềm khao khát “ xê dịch”
mà để tìm kiếm chất vàng của thiên nhiên
và thứ vàng m ời đã qua thử lửa ở tâm
hồn con ng ời lao động và chiến đấu trên
miền núi sông hùng vĩ và thơ mộng.
- Nội dung: + Phong cảnh Tõy Bắc vừa uy
nghiờm hựng vĩ, vừa thơ mộng trữ tỡnh.
+ Con người Tõy Bắc dũng cảm, lao động
cần cự.
- Thể loại: Tùy bút ( Chủ quan, tự do,
phúng tỳng, biến húa linh hoạt, giàu hỡnh
ảnh, nhạc điệu, từ ngữ phong phỳ, nhiều so
sỏnh liờn tưởng…)
Trang 6
II Tìm hiểu bài:
a1.Về h ớng chảy:
- “Chúng thuỷ giai đông tẩu_ Đà giang độc bắc l u”
( Mọi con sông đều chảy theo h ớng Đông, chỉ con sông Đà theo h ớng Bắc)
=> Cách giới thiệu tạo ấn t ợng về sông Đà : Sông Đà nh một nhân vật có cá tính độc
đáo, khác biệt.
Trang 72 Phân tích:
a Hình ảnh sông Đà:
a2.Về đặc điểm:
Qua tìm hiểu em nhận thấy con sông Đà hiện lên với những đặc điểm nào là chủ yếu ?
* Hung bạo, dữ dằn
* Trữ tình, thơ mộng
Tìm những hình ảnh miêu tả đặc điểm
địa hình của sông Đà ( về đá, mặt sông, vách đá,
sóng, gió, hút n ớc, …) ? Qua miêu tả
của tác giả em có ấn t ợng nh thế nào về con sông Đà ?
- 73 thác có tên
- “Đá bờ sông, dựng vách thành”
- “Mặt sông chổ ấy … đúng ngọ mới có
mặt trời”
- “Vách đá thành chẹt lòng sông nh một cái yết hầu”, “…nhẹ tay ném hòn đá sang bờ
bên kia”, “Ngồi trong khoang đò đang mùa hè … thấy lạnh” -> hẹp, sâu, dốc thẳng
đứng
- Sóng : “đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn, gùn ghè suốt năm…”
- Những hút n ớc: “nh cái giếng bê tông…n ớc thở và kêu nh cửa cống cái bị sặc, ặc ặc
lên nh rót dầu sôi vào…”, Có những thuyền bị … trồng cây chuối…”
Theo em hiểu, 2 đặc điểm hung bạo và trữ tình của con sông Đà có phải luôn cùng tồn tại trên mọi quãng sông của
dòng sông này ?
Trang 8a Hình ảnh sông Đà:
b.Về đặc điểm:
- Thủy chiến ở sông Đà: Tiếng thác n ớc … oán trách
gì … van xin … khiêu khích … rống lên … vồ lấy
thuyền … mặt hòn đá ngỗ ng ợc … bày thạch
trận đòi ăn chết cái thuyền đang hất hàm hỏi
chuyện…hò la vang dậy sóng n ớc nh thể quân …
liều mạng n ớc bám lấy thuyền nh đô vật… mở ra
năm cửa trận có bốn cửa tử một cửa sinh…chúng
Trang 9a Hình ảnh sông Đà:
a2 Về đặc điểm:
Nhận xét về cách đặt câu, cách dùng từ của Nguyễn
Tuân ? Hãy chỉ ra các thủ pháp nghệ thuật
đ ợc tác giả sử dụng để miêu tả
một con sông Đà hùng vĩ, hung bạo, dữ dằn ?
Tác giả đã sử dụng câu văn giàu tính tạo
hình, nhiều động từ, tính từ mạnh - giàu sức
biểu cảm
Biện pháp: so sánh, cách nói ví von, nhân
hóa ( con sông Đà - kẻ thù số 1), điệp từ,
liên t ởng, t ởng t ợng chính xác bất ngờ thú
vị, nhịp điệu hối hả, gân guốc (trận thủy
chiến) Sử dụng ngôn từ của ngành thể
thao, điện ảnh, quân sự…
Nhận xét về tài quan sát của nhà văn Nguyễn Tuân ?
Quan sát tỉ mỉ, bao quát
( Công sức lao động nghệ thuật nghiêm túc)
Trang 10a Hình ảnh sông Đà:
a2.Về đặc điểm : con sông Đà đ ợc Hình dáng của
Nguyễn Tuân miêu tả qua những câu văn, hình ảnh và từ ngữ nào ? ấn t ợng ban đầu của em
về hình dáng sông
Đà ?
- Cái dây thừng ngoằn ngoèo…
- Con sông Đà tuôn dài tuôn dài nh một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân
tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc … bung nở hoa ban hoa gạo …
+ Hình dáng sông Đà:
=> Sông Đà duyờn dỏng, mềm mại, gợi cảm
Trang 11- Màu nắng tháng 3 “ Yên hoa
tam nguyệt há D ơng Châu”
Em có cảm nhận gì về con sông Đà qua cách miêu tả của tác giả ?
Em thấy sông Đà đang hiện lên với
t cách của ai trong tr ờng hợp này ?
=> Màu sắc của sông Đà thay đổi
theo mùa, đẹp lung linh, gợi
cảm, nh một mĩ nhân.
Màu sắc của n ớc trên sông Đà
đ ợc tác giả miêu tả nh thế nào ?
Trang 12a Hình ảnh sông Đà:
a2 Về đặc điểm
+ Cảnh hai bên bờ sông:
Cảnh hai bên bờ sông Đà đ ợc miêu tả nh thế nào ?
- Bờ sông Đà, bãi sông Đà chuồn chuồn
b ơm buớm…vui nh thấy nắng giòn
tan…nh nối lại chiêm bao đứt quãng…
- Cảnh ven sông ở đây lặng nh tờ tịnh …
không một bóng ng ời…
Bờ sông hoang dại nh một bờ tiền sử…
hồn nhiên nh một nỗi niềm cổ tích…
Sông Đà còn hiện lên với t cách là ai theo cảm nhận của nhà văn NT ?
=> Sông Đà hiện lên tĩnh lặng, thơ mộng
và gần gũi thân quen nh một cố nhân.
Trang 13a Hình ảnh sông Đà:
A2 Về đặc điểm:
Cảnh hai bờn sụng Đà cũn được miờu tả qua những cõu văn nào ? Nhận xột về âm h ởng của những cõu văn miêu tả cảnh hai bên bờ sông ?
+ Cảnh hai bên bờ sông:
- Thuyền tôi trôi trên…bao nhiêu
cảnh bấy nhiêu tình của một ng ời
tình ch a quen biết Con h ơu thơ
Trang 14a Hình ảnh sông Đà:
a2 Về đặc điểm:
Để làm rõ nét trữ tình thơ mộng của con sông Đà nhà văn Nguyễn Tuân
đã sử dụng những thủ pháp nghệ thuật
nào ?
Tác giả đã sử dụng câu văn dài, sử dụng thanh bằng là chủ đạo
Biện pháp: so sánh, liên t ởng, t ởng t ợng, nhân hóa ( con sông Đà hiện lên nh
một mĩ nhân, một cố nhân, một tình nhân), sử dụng từ láy ( lừ lừ, lững lờ ), sử dụng thi liệu thơ Đ ờng ( Yên hoa tam nguyệt há D ơng Châu), dùng động tả tĩnh (tiếng còi s ơng, h ơu vểnh tai … )
b Hình ảnh ng ời lái đò
* Trong trận thủy chiến:
Hãy mô tả cuộc đối mặt giữa ông đò và thác n
ớc sông Đà trong trận thủy chiến ? Qua đó nhận
xét về nhân vật ông đò?
Trang 15- mặt n ớc:hò la, ùa vào
- sóng n ớc: thúc vào bụng, hông thuyền…
- đổi chiến thuật, nắm chắc binh pháp,
- thuộc ql phục kích, ghì c ơng lái, bám chắc luồng n ớc…
- phóng nhanh, lái miết, mở đ ờng tiến…
- phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa…
- vút qua cửa, xuyên nhanh qua hơi n ớc…
Trang 16Em có nhận xét gì về cuộc sống của ông đò sau những trận thủy chiến ? Thái độ của tác giả khi
miêu tả nhân vật ng ời lái đò ?
b Hình ảnh ng ời lái đò
* Sau trận thủy chiến:
2.Phân tích:
- Sóng thác xèo xèo tan trong trí nhớ
- Đốt lửa trong hang đá, n ớng ống cơm lam
- Bàn tán về cá anh vũ cá dầm xanh, về những cái hầm ca hang cá mùa khô…
Cuộc sống gắn với sông n ớc, chiến đấu hằng ngày với thiên nhiên
Thái độ của tác giả: trân trọng, cảm phục, ng ỡng mộ và ngợi ca.
Trang 17III Tổng kết Qua phân tích, em hãy cho biết cảm
cảm nhận của mình về hình t ợng con
sông Đà, đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả thiên nhiên và tấm lòng của nhà văn
Nguyễn Tuân ?
* Sông Đà hiện lên là một dòng sông với vẻ đẹp vừa hùng vĩ, dữ dội ,
lại vừa trữ tình, thơ mộng Chính trên cái nền sinh động đó, tác giả
nhằm khắc hoạ hình ảnh con ng ời, ng ời nghệ sĩ lái đò trên Sông Đà
* Khả năng quan sát sắc sảo của nhiều ngành nghệ thuật, trí t ởng t ợng phong phú , thủ pháp so sánh, đối lập, nhân hoá tài ba, đối lập, ngôn ngữ điêu luyện …
* Qua đây ta thấy một tấm lòng nặng
tình, nặng nghĩa với non sông đất n
ớc, với cái đẹp Cái gốc của sự uyên
bác ở N Tuân chính là cái tình của
một công dân yêu n ớc
Qua tìm hiểu hình t ợng sông Đà em có nhận xét gì về sự độc đáo, thống nhất và mới mẻ trong phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân tr ớc
Trang 20v.Dặn dò:
- Bài tập về nhà:
Hãy viết một đoạn văn ngắn, ghi lại cảm nhận của em về hình t ợng con sông Đà qua tác phẩm “Ng ời lái đò sông Đà”của Nguyễn Tuân.
Trang 21Mét sè h×nh ¶nh vÒ s«ng §µ
Nh×n tõ trªn nhµ m¸y thuû ®iÖn
Trang 22Xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù cã mÆt quý thÇy c« gi¸o vµ c¸c em häc sinh!