Giáo án trình chiếu bài người lái đò sông đà

Về tính cách:  Một dòng sông thơ mộng – trữ tình:  Sông Đà như hình ảnh của thiếu nữ Tây Bắc kiều diễm và man sơ... Về tính cách  Tóm lại, bằng khả năng quan sát sắc sảo,trí tưởng tư

Khởi động

Tìm hiểu chung về tác giả & tác phẩm

Tổ chức trò chơi: vòng quay may mắn – tìm hiểu kiến thức về bài học.

Câu 1: Em hãy cho biết năm sinh năm mất của tác giả Nguyễn Tuân?

QUAY VỀ

Câu 2: Trong chương trình THCS em đã được học văn bản nào của Nguyễn

Tuân?

QUAY VỀ

Câu 3: Quê Nguyên Tuân ở đâu?

QUAY VỀ

Câu 4: Nguyên Tuân giữ chức vụ Tổng thư kí Hội Văn nghệ VN trong thời gian

nào?

QUAY VỀ

Câu 5: “Chữ Người tử tù” thuộc thể loại nào?

QUAY VỀ

Câu 6: “Người lái đò Sông Đà” là bài tùy bút in trong tập?

QUAY VỀ

Nguyễn Tuân

1 Tùy bút “Sông Đà”

I Tìm hiểu chung

c Nội dung

- Phong cảnh Tây Bắc vừa uy nghiêm hùng vĩ, vừa thơ mộng trữ tình.

- Con người Tây Bắc dũng cảm, lao động cần cù.

2 Tùy bút “Người lái đò Sông Đà”

2 Tùy bút “Người lái đò Sông Đà”

I Tìm hiểu chung

- Chủ đề: Tác phẩm thể hiện tình cảm yêu mến thiên nhiên, đất nước,

con người và cuộc sống mới ở vùng cao Tây Bắc của nhà văn.

- Sông Đà được nhà văn quan sát và miêu tả ở nhiều góc độ:

“Chúng thủy giai đông tẩu

Đà giang độc Bắc lưu”

- Mọi con sông đều chảy theo hướng Đông, chỉ có sông Đà theo hướng Bắc.

 Cách giới thiệu tạo ấn tượng về Sông Đà: như một nhân vật có cá tính độc đáo.

a Về “lai lịch”

II Đọc - hiểu văn bản

1 Hình ảnh Sông Đà

HÌNH ẢNH CON SÔNG ĐÀ TRÊN BẢN ĐỒ

b Về tính cách:

 Một dòng sông hung bạo – hiểm ác:

 Con sông dữ dội “Bờ đá dựng thành vách, dòng sông lúc đúng ngọ như

một cái hang tối, sâu và lạnh”.

 Con sông luôn hung hăng, “ưa gây sự” Nó luôn chờ đợi người lái đò nào

đi qua để giáng tai họa cho họ.

Vách đá hai bên bờ sông

Những hút nước lòng sông

“Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè như muốn đòi nợ xuýt một chiếc thuyền nào qua đó”.

b Về tính cách:

 Một dòng sông hung bạo – hiểm ác:

- Những dòng thác lao dòng, những thạch trận trên sông nhằm uy hiếp người

lái đò Khi thì “oán trách van xin” , khi thì “ khiêu khích, giọng gằn và chế

nhạo”, khi thì “rống lên”, “reo như đun sôi”…

 Sông Đà “thành ra diện mạo và tâm địa của một thứ kẻ thù số một” sẵn sàng cướp đi mạng sống con người, có tâm địa ác

độc như dì ghẻ.

b Về tính cách:

 Một dòng sông hung bạo – hiểm ác:

 Nguyễn Tuân dùng nhiều câu góc cạnh, giàu tính tạo hình, những

động từ mạnh, và lối nói ví von, ẩn dụ tượng trưng, liên tưởng đầy bất ngờ, chính xác, thú vị.

b Về tính cách:

 Một dòng sông hung bạo – hiểm ác:

- Về hình dáng:

+ “Sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình…”

+ “Sông Đà như một áng tóc mun, dài ngàn ngàn vạn vạn sải”.

b Về tính cách:

 Một dòng sông thơ mộng – trữ tình:

 Sông Đà như hình ảnh của thiếu nữ Tây Bắc kiều diễm và man sơ.

- Màu nước của dòng sông thay đổi theo mùa:

+ “Mùa xuân, dòng xanh ngọc bích”

b Về tính cách:

 Một dòng sông thơ mộng – trữ tình:

+ “Mùa thu, nước sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa…”

- Hai bên bờ sông:

+ “ lặng tờ”…

+ “Hoang dại như một bờ tiền sử…”

+ “Hồn nhiên như nỗi niềm cổ tích tuổi xưa”…

b Về tính cách:

 Một dòng sông thơ mộng – trữ tình:

 Sông Đà thật mỹ lệ và như “một cố nhân…lắm bệnh nhiều chứng” gợi

cảm hứng nghệ thuật và cảm xúc; vừa Đường thi lại vừa hiện đại

b Về tính cách:

 Một dòng sông thơ mộng – trữ tình:

a Về “lai lịch”

1 Hình ảnh Sông Đà

b Về tính cách

 Tóm lại, bằng khả năng quan sát sắc sảo,trí tưởng tượng phong phú, ngôn ngữ điêu luyện… Nguyễn Tuân đã cung cấp những

kiến thức hết sức chi tiết về một dòng sông nổi tiếng ở Tây Bắc của Tổ quốc.

 Sông Đà như một công trình nghệ thuật thiên tạo để nhiều dấu ấn cho những ai một lần biết đến.

 Hình ảnh người lài đò chính là đối tượng của cái đẹp, lấp lánh ánh sáng

của người nghệ sĩ tài hoa Bởi lẽ, ở đây, lái đò - chở đò là cả một nghệ

thuật cao cường trên sông nước

 Nghệ thuật ấy là sự nhập thân vào cả hai phương diện tâm hồn và tính cách

của ông lái

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

- Ông đò là một ông già 70 tuổi Ông sinh ra và lớn lên ngay bên bờ sông Đà.

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

a Lai lịch:

“Quê ông ở ngay chỗ ngã tư sông sát tỉnh”.

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

a Lai lịch:

“Thời Tây , Tàu …ông chở đò dọc tải chè mạn , chè cối từ Mường Lay cho đến hết cửa rừng hòa bình…”

 Phần lớn cuộc đời ông dành cho nghề lái đò dọc trên sông Đà –

một nghề đầy gia khổ và hiểm nguy.

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

b Hình dáng:

“Tay ông lêu nghêu như cái sào, chân ông lúc nào cũng như kẹp lấy một cái cuống lái tưởng tượng Giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt gềnh… Nhỡn giới ông vòi vọi ….Cái đầu quắc thước…đặt trên một thân hình cao to và gọn quánh như chất sừng, chất mun.”

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

b Hình dáng:

- Cái gian nan, khổ cực của nghề lái đò như “chạm khắc”, làm nên một hình dáng rất đặc biệt của ông lái.

 Chỉ một vài nét, Nguyễn Tuân đã tạc nên một bức chân dung của lái đò không chỉ hình dáng bề ngoài mà cả nội tâm, phong thái của một người

lao động có tâm hồn

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

c Tài năng và tâm hồn

- Trong thời gian hơn chục năm “trên sông Đà, ông xuôi, ông

ngược hơn một trăm lần…chính tay ông giữ lái độ sáu chục lần”…Ông thuộc dòng sông như thuộc “một trường thiên anh hùng ca…”

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

c Tài năng và tâm hồn

- Bình tĩnh, ung dung đối đầu với những cơn cuồng bạo của thác gềnh

(nén đau, giữ mái chèo, tỉnh táo chỉ huy bạn chèo lần lượt vượt qua các vòng vây của thủy trận sông Đà).

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

c Tài năng và tâm hồn

- Xử lý các tình huống nguy hiểm một cách tài tình, linh hoạt “nắm chắc

binh pháp của thần sông, thần núi…”.

- Động tác điêu luyện “cỡi đúng ngay lên bờm sóng luồng nước, phóng

thẳng thuyền vào giữa thác…”

=> Là người mưu trí, dũng cảm, bản lĩnh cao cường và tài ba

Cảnh vượt thác sông Đà

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

c Tài năng và tâm hồn

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

c Tài năng và tâm hồn

- Ông không thích lái đò trên những khúc sông bằng phẳng Ông bảo

“Chạy thuyền trên khúc sông không có thác, nó dễ dại tay dại chân

và buồn ngủ”

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

c Tài năng và tâm hồn

- Ông thích chạy đò qua những khúc sông có nhiều gềnh thác vì ông

cảm nhận rằng “hết gềnh thác, hình như sông Đà hết đậm đà với

nhà đò”.

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

c Tài năng và tâm hồn

- Người lái đò coi việc chiến thắng thủy trận sông Đà là chiến công mà

chỉ là một chuyện thường, là điều tất nhiên “đêm ấy nhà đò đốt lửa

trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn về cá anh vũ đầm xanh…”

 Là một người nghệ sĩ tài hoa, yêu mến và tự hào với công việc.

 Tóm lại:

 Ông lái đò là hình ảnh tuyệt đẹp về người lao động bình thường nhưng tài ba, trí dũng Nhân vật ông lái được xây dựng trong mối tương quan

với hoàn cảnh (cuộc đối đầu dữ dội với sông Đà)  để làm bật nổi phẩm chất và tính cách.

 Nét độc đáo là Nguyễn Tuân đã sử dụng tri thức hội họa, điện ảnh, võ thuật, quân sự một cách tài hoa – uyên bác để diễn tả sinh động tài nghệ

của nhân vật

 Qua đó, nhà văn đã dành cho nhân vật những tình cảm yêu mến và trân trọng, ngợi ca

2 Hình tượng người lái đò Sông Đà

- Qua bài tùy bút, ta thấy rõ phong cách của Nguyễn Tuân:

+ Cách nhìn và tả cảnh thiên nhiên thật đẹp (thiên nhiên sông Đà vừa mang một vẻ đẹp dữ dội

“như thiên anh hùng ca”, vừa mang vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng…)

 Tình yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, vốn ngôn ngữ cực kỳ phong phú của nhà văn

* Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân qua bài tùy bút:

- Qua bài tùy bút, ta thấy rõ phong cách của Nguyễn Tuân:

* Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân qua bài tùy bút:

+ Cách nhìn và miêu tả con người lao động của nhà văn chú trong vào vẻ đẹp trí tuệ , tài năng và

tâm hồn (tấm lòng ông lái và cô lái đò thật chân chất, đôn hậu).

* Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân qua bài tùy bút:

- Nghệ thuật viết tùy bút của Nguyễn Tuân thật đặc sắc:

+ Lối ví von độc đáo, bất ngờ, chính xác

+ Chi tiết chân thực và hóm hỉnh

+ Cách viết phóng túng, ngôn ngữ điêu luyện

+ Sự hiểu biết khoa học cặn kẽ, sức tưởng tượng phong phú, cảm xúc sâu lắng Đặc biệt là lòng yêu thương và tự hào về con người và đất nước

2 Nghệ thuật

III Tổng kết

- Những ví von, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng độc đáo, bất ngờ và rất thú vị.

- Từ ngữ phong phú, sống động, giàu hình ảnh và có sức gợi cảm cao.

- Câu văn đa dạng, nhiều tầng, giàu nhịp điệu, lúc thì hối hả, gân guốc, khi thì chậm

rãi, trữ tình…

IV Luyện tập

Đề bài: Viết cảm nghĩ về một đoạn văn mà anh (chị) thấy đặc sắc nhất trong đoạn trích?

V Vận dụng

BÀI TẬP VÈ NHÀ

Câu hỏi: Tùy bút “Người lái đò sông Đà” đã đem đến cho anh(chị) những tri thức về các lĩnh vực nào của đời sống? Nêu dẫn chứng cụ thể?