Văn mẫu lớp 12: Phân tích bài Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

Phân tích Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân không chỉ ngợi ca vẻ đẹp kì vĩ thơ mộng của thiên nhiên Tây bắc mà còn ca ngợi vẻ đẹp bình dị, anh hùng mà tài hoa của người dân lao động nơi đây. Giúp các em ôn thi THPT tốt hơn. Các em vào tải về nhé.

Dàn ý phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà

Dàn ý số 1

I Mở bài:

● Giới thiệu tác giả: Nguyễn Tuân là nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp

● Giới thiệu tác phẩm: “Người lái đò sông Đà” trích từ tập tùy bút “Sông Đà” làmột trong những sáng tác tiêu biểu của Nguyễn Tuân sau cách mạng thángTám

II Thân bài:

* Khái quát chung

- Tác phẩm là kết quả của chuyến đi Tây Bắc của Nguyễn Tuân để kiếm tìm “chấtvàng thử lửa của thiên nhiên Tây Bắc” và “chất vàng mười đã qua thử lửa” của conngười nơi đây

* Vẻ đẹp hung bạo của dòng sông

→ hiện ra trước mắt là một khúc sông Đà vừa sâu, vừa hẹp, vừa tối, vừa lạnh đủ đểbất kỳ ai đến đây cũng phải rùng mình sợ hãi

● Được miêu tả như những kẻ sẵn sàng đòi nợ

→ Nó có thể gây ra rất nhiều nguy hiểm mà con người không thể nào lường trướcđược

+ Hút nước

● Nhìn từ xa những cái xoáy nước trên sông giống như cái lúm đồng tiền trên má

cô gái, có thể lôi tuột một cái thuyền xuống đáy sông và đánh cho tan xác

● Những cái hút nước như những cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bịlàm móng cầu

● “Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”

→ Ngòi bút sắc sảo của Nguyễn Tuân khiến người đọc cảm giác như đang được xemmột bộ phim hành động hấp dẫn nhưng cũng vô cùng đáng sợ

● “cả một chân trời đá” → đá sông Đà nhiều vô kể

● từng tảng đá mặt hòn nào trông cũng “ngỗ ngược”, “nhăn nhúm”, “méo mó”

● Rồi chúng còn vây thành một thạch trận giống như một trận đồ bát quái trênsông Đà.

→ sông Đà giống như kẻ thù số một của con người

* Vẻ đẹp trữ tình của sông Đà

● Sông Đà “tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiệntrong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mùkhói núi mèo đốt nương xuân”

● Không chỉ đẹp ở dáng hình mà còn đẹp ở màu nước: mùa xuân dòng xanh ngọcbích, thu sang nước sông chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa

● Bờ bãi sông Đà thì mênh mang, trải dài “bờ sông Đà, bãi sông Đà, chuồnchuồn bươm bướm sông Đà”

● So sánh vô cùng gợi cảm khi miêu tả dòng sông “bờ sông hoang dại như một

bờ tiền sử”, “bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa”

→ Những câu văn miêu tả vẻ trữ tình, thơ mộng của sông Đà đã tạo nên một đoạn văngiàu chất thơ

* Đánh giá

- Bằng vốn hiểu biết sâu rộng cùng tài năng miêu tả sắc sảo → đưa người đọc đi hết từ

sợ hãi này đến bất ngờ khác khi miêu tả hai vẻ đẹp hung bạo và trữ tình của sông Đà

● Tác phẩm được sáng tác trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc,với nội dung ngợi ca vẻ đẹp của con người và thiên nhiên Tây Bắc.

II Thân bài

1 Lời đề từ

● Lời đề từ “Đẹp vậy thay ”: thể hiện xúc cảm mãnh liệt trước vẻ đẹp của dòngsông và con người gắn bó với dòng sông, thấy được cảm hứng chủ đạo là ngợica

● Lời đề từ tiếp: “Chung thủy ”: thể hiện cá tính độc đáo của của con sông Đà

2 Hình tượng dòng sông Đà

a Dòng sông “hung bạo”

● “Cảnh đá bờ sông dựng vách thành”: lòng sông hẹp, “bờ sông dựng váchthành”, “đúng ngọ mới có mặt trời”, chỗ “vách đá như một cái yết hầu”

● Ở mặt ghềnh Hát Loóng: “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió” một cách hỗnđộn, lúc nào cũng như “đòi nợ suýt” những người lái đó

● Ở Tà Mường Vát: “có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông”, chúng

“thở và kêu như cửa cống cái bị sặc nước”,

● Trận địa thác đá được miêu tả từ xa đến gần:

+ Xa: từ xa âm thanh thác nước hiện lên với nhiều trạng thái: “oán trách”, “van xin”,

“khiêu khích”, “chế nhạo”; “rống lên như một ngàn con trâu cháy bùng bùng” (lấylửa tả nước)

+ Gần: Đá cũng đầy mưu mẹo: “nhăn nhúm”, “hất hàm”, “oai phong”, có những hànhđộng như “mai phục”, “chặn ngang”, “tiêu diệt”; sóng: “đánh khuýp quật vu hồi”,

“đánh giáp lá cà”, “đòn tỉa”

+ Sự biến hóa linh hoạt của 3 trùng vi thạch trận:

- Nhận xét: sông Đà mang diện mạo và tâm địa của một con thủy quái, “dòng thác

● Khi đi thả thuyền trên sông: “bờ sông như một bờ tiền sử”, “hồn nhiên như mộtnỗi niềm cổ tích tuổi xưa”, thiên nhiên mơn mởn: lá ngô non, “con hươu thơngộ”,

3 Hình tượng người lái đò sông Đà

● Có thể liên hệ đến hình ảnh Huấn Cao – người anh hùng trong quan niệm củaNguyễn Tuân trước cách mạng để dẫn dắt sang phân tích hình tượng ông lái đò

● Về lai lịch: tác giả xóa mờ xuất thân, tập trung miêu tả ngoại hình: “tay lêunghêu chất mùn” để ngợi ca những con người vô danh âm thầm cống hiến

● Công việc: lái đò trên sông Đà, hằng ngày đối diện với con thủy quái hung bạo

- Tài năng và tâm hồn:

● Là người từng trải, hiểu biết và thành thạo trong nghề lái đò: “trên sông Đà ôngxuôi ngược hơn một trăm lần”, “nhớ tỉ mỉ những luồng nước”,

● Là người mưu trí dũng cảm, bản lĩnh và tài ba: ung dung đối đầu với thác dữ

“nén đau giữ mái chèo, tỉnh táo chỉ huy bạn chèo ”, “nắm chắc binh pháp củathần sông thần núi”, động tác điêu luyện “cưỡi đúng ngay trên bờm sóng,phóng thẳng thuyền vào giữa thác ”

● Là người nghệ sĩ tài hoa: ưa những khúc sông nhiều ghềnh thác, không thích lái

đò trên khúc sông bằng phẳng, coi việc chiến thắng “con thủy quái” là chuyệnthường

- Khái quát về phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân

III Kết bài

● Tổng kết nghệ thuật đặc sắc: ngôn ngữ điêu luyện, tưởng tượng độc đáo, vậndụng tri thức nhiều ngành nghệ thuật, xây dựng thành công hình tượng sông Đà

II Thân bài

1 Hình tượng người lái đò sông Đà

a Vẻ đẹp bình dị của người dân lao động

- Ngoại hình: Tuổi ngoài bảy mươi nhưng thân hình vạm vỡ như chất sừng mun,giọng nói vẫn khỏe, cặp mắt vẫn tinh tường

- Nghề nghiệp: Làm nghề lái đò trên sông Đà đã nhiều năm: “Trên dòng sông Đà, ôngxuôi, ông ngược hơn một trăm lần rồi chỉnh tay giữ lái độ sáu chục lần ” Ông hiểubiết sâu rộng và rất thành thạo, thành thạo đến mức sông Đà “đối với ông lái đò ấy,như một trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả cái chấm than, chấm câu vànhững đoạn xuống dòng Trên dòng sông Đà, ông xuôi, ông ngược hơn một trăm lầnrồi, chỉnh tay giữ lái độ sáu chục lần Cho nên ông có thể bằng cách lấy mắt mà nhớ

tỉ mỉ như đóng đanh vào lòng tất cả những luồng nước của tất cả những con thác hiểmtrở

b Vẻ đẹp tài hoa, nghệ sĩ

Người lái đò bước vào cuộc vượt thác giống như vị chỉ huy bước vào trận đánh Phảiđặt nhân vật vào trong môi trường chiến trận mới có thể bộc lộ hết phẩm chất củangười lái đò:

- Trùng vây thứ nhất: Ông cố nén vết thương, kẹp chặt cuống lái, tiếng chỉ huy vẫnngắn gọn tỉnh táo

- Trùng vây thứ hai: Ông đò thay đổi chiến thuật, cưỡi lên thác sông Đà, lái miết mộtđường chéo, rảo bơi chèo lên… sấn lên chặt đôi ra để mở đường vào cửa sinh

- Trùng vây thứ ba: Ông đò phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa lượn được

=> Ông lái đò chính là “chất vàng mười đã qua thử lửa” của vùng cao Tây Bắc

2 Hình tượng con sông Đà

a Vẻ đẹp hung bạo

- Hùng vĩ của sông Đà không chỉ có thác đá mà còn có “đá bờ sông, dựng vách thành”,

có “vách đá thành chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu”

- Ở mặt ghềnh Hát Loóng: “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió” một cách hỗn độn,lúc nào cũng như “đòi nợ suýt” những người lái đò

- Ở Tà Mường Vát: “có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông”, chúng “thở

và kêu như cửa cống cái bị sặc nước”, thuyền qua đoạn hút nước “y như ô tô sang số

ấn ga cho nhanh để vút qua một quãng đường mượn cạp ra ngoài bờ vực”

- Thác nước sông Đà: “Tiếng nước thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin,rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo…”

- Thạch trận sông Đà: đá cũng đầy mưu mẹo: “nhăn nhúm”, “méo mó”, “”hất hàm”,

“oai phong”, “bệ vệ”, có những hành động như “mai phục”, “chặn ngang”, “canh”,

“đánh tan”, “tiêu diệt”, sóng: “đánh khuýp quật vu hồi”, “đánh giáp lá cà”, “đòn tỉa”

Sự biến hóa linh hoạt của trùng vi thạch trận

=> Sông Đà mang diện mạo và tâm địa của một con thủy quái, kẻ thù số một của conngười.

b Vẻ đẹp trữ tình

- Khi từ tàu bay nhìn xuống:

 “Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiệntrong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mùkhói núi mèo đốt nương xuân”

 Nước sông Đà đổi màu theo từng mùa một cách độc đáo: mùa xuân xanh ngọcbích, mùa thu đỏ

- Khi đi rừng lâu ngày bất ngờ gặp lại con sông:

 Niềm vui khi bắt gặp dòng sông: “như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm”,

“nối lại chiêm bao đứt quãng”, “như gặp lại cố nhân”

 Sông Đà gợi cảm như một cố nhân, có vẻ đẹp như trò chơi trẻ con tinh nghịch,

có vẻ đẹp Đường thi

- Khi đi thuyền trên sông phía hạ lưu:

 Cảnh thiên nhiên thi vị, mơn mởn: trôi qua một nương ngô “nhú lá non”, conhươu thơ ngộ, “bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử”

 Sông Đà như một “người tình nhân chưa quen biết”

=> Sông Đà mang vẻ đẹp lãng mạn, thơ mộng

III Kết bài

 Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

 Cảm nhận về tác phẩm Người lái đò sông Đà

Phân tích Người lái đò sông Đà - Mẫu 1

Khi Tổ quốc bốn bề lên tiếng hát Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu.

(Tiếng hát con tàu – Chế Lan Viên)Hoàn cảnh lịch sử diễn ra đó là khi cả nước rộn ràng lên đường theo tiếng gọi của

“tâm hồn Tây Bắc” để có thể xây dựng lại một miền quê của Tổ quốc Lúc bấy giờ cóbiết bao nhà văn, nhà thơ lúc này đây dường như cũng đã thực hiện quá trình lột xác

để đến với cách mạng Trong đó không thể không nhắc đến người nghệ sĩ yêu nướcNguyễn Tuân được ví như một cây độc huyền cầm của nền văn học Việt Nam Nhàvăn Nguyễn Tuân đã sáng tác ra tác phẩm “Người lái đò sông Đà” để có thể thể hiệnđược rõ nét và vô cùng sâu sắc phong cách nghệ thuật độc đáo của ông

Có thể nói khi đến với nghệ thuật, thì chính đối với Nguyễn Tuân là đến với sự tìm tòi

và sáng tạo, bởi vì chính nhà văn là người sáng tạo lại thế giới Tác giả Nguyễn Tuân

sợ mình của ngày hôm nay dường như cũng giống với mình của ngày hôm qua, ôngnhư sợ sự trùng lặp tầm thường Cho nên ông đã lấy “chủ nghĩa” xê dịch “làm đề tàicho tác phẩm, phải đi thì mới có thể viết lên các tác phẩm có giá trị được

Hình ảnh con sông Đà cũng được nhiều nhà văn, nhà thơ khắc họa, nhưng phải đếnvới Nguyễn Tuân thì con sông Đà mới hiện ra chân thực và vô cùng cảm động Vớingòi bút Nguyễn Tuân, con sông Đà hiện lên vừa hung bạo nhưng cũng vừa trữ tìnhbiết bao nhiêu Con sông Đà như còn mang tâm địa xảo quyệt của thứ kẻ thù số một,tất cả như cũng có thể cướp đi mạng sống của bất cứ kẻ nào lỡ sa chân vào “thạchtrận”…” không dừng lại ở đó thì nước sông Đà reo như đun sôi lên một trăm độ…đá ởđây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông” Nguyễn Tuân còn miêu tả có khithấy chiếc thuyền nào nhô vào thì chúng “nhổm cả dậy để vồ lấy”… Thế nhưng chínhcái hung hãn dữ tợn ấy vẫn không làm mất đi được nét trữ tình ở sông Đà Nhà văncòn miêu tả nổi bật lên được hình ảnh con sông ở những đoạn xuôi dòng, khôngnhững thế thì ngòi bút Nguyễn Tuân bỗng trở nên mềm mại, thật uyển chuyển, mangđậm chất thơ với đoạn miêu tả: “Con sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầutóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa gạo tháng hai vàcuồn cuộn khói núi Mèo đốt nương xuân”…

Chính trên con sông ấy, hình ảnh ông lái đò xuất hiện, dữ dội và phi thường Khi đứngtrong một cuộc chiến đấu “một mất, một còn” với những cái thác nước, tác giảNguyễn Tuân lúc này cũng đã cho ta thấy được cái tài hoa, sự trí dũng tuyệt vời củaông lái đò Hình ảnh của người lái đò sông Đà cũng chính là một hiện thân của tác giả,ông như cũng chỉ thích lao vào những cuộc chiến đấu nguy hiểm với thác nước dữ dội

mà dường như cũng không ưa xuôi thuyền trên dòng sông êm ả…

Sử dụng giọng văn thật tự nhiên và phóng túng khi miêu tả hai trạng thái đối lập củacùng một sự vật là một thành công của Nguyễn Tuân Hình ảnh con sông Đà vừa trữtình vừa hung bạo, đồng thời con sông Đà cũng chính là một kẻ thù nhưng lại là một

cố nhân Chính dưới ngòi bút tác giả, con sông không chết cứng mà vận động mộtcách mạnh mẽ, thêm với đó có một sự sôi nổi bằng những từ ngữ gợi hình ảnh, tất cảnhư đã tác động mạnh vào giác quan người đọc Hình ảnh của ông lái đò cũng thếcũng xuất hiện một cách sinh động, thể hiện một sự rõ nét và sắc sảo… Đối với nhàvăn Nguyễn Tuân thì “đã là văn thì trước hết phải là văn” Đầu tiên đã là văn phải đẹp,phải trau chuốt Và đối với cái đẹp ấy đã chi phối cách nhìn của tác giả Nguyễn Tuânnhư đứng trên toàn bộ tác phẩm Hình ảnh con người và sự vật lúc này đây cũng lạithông qua ngòi bút Nguyễn Tuân, đều được khai thác trên phương tiện mĩ thuật và tàihoa nghệ sĩ biết bao nhiêu

Qua bài tùy bút thì nét đẹp sông Đà được đánh giá chính là một công trình dày côngsáng tạo của tạo hóa Con sông Đà như cũng vừa hùng vĩ vừa nên thơ Nó đẹp từ dángdấp đến màu sắc, với những câu văn miêu tả dòng nước, tốc độ chảy của con sông Đàmới đẹp làm sao Đó cũng chính là nguồn cảm hứng của bao nhiêu văn, nghệ sĩ Nướccủa con sông Đà khi đến mùa xuân dòng xanh ngọc bích, còn với mùa thu thì nướcsông Đà dường như cứ lừ lừ chín đỏ giống như da mặt người bầm đi vì rượu bữa”.Hình ảnh con sông ấy đối với tác giả không chỉ đơn thuần là một cảnh đẹp thiên nhiên

mà nó cũng thật gợi cảm Con sông Đà như cũng đã gây nên nỗi nhớ da diết chonhững ai đã từng một lần gặp gỡ rồi lại đi xa Khi gặp lại sông Đà, tác giả NguyễnTuân như cũng cảm thấy tâm hồn lâng lâng vui sướng như gặp lại cố nhân mà phảithốt lên: “Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vuinhư nối lại chiêm bao đứt quãng”

Cũng chính trong cái đẹp đẽ, một cái đẹp như thật thơ mộng của đất trời thiên nhiên,hình ảnh con người xuất hiện như một nghệ sĩ tài hoa Ông lái đò sông Đà điêu luyệnđiều khiển con thuyền một cách chủ động và thuần thục nhất giống như một ngườinghệ sĩ Hình ảnh ông lái đò bao giờ cũng đứng trên thác sóng dữ dội mà bắt chúngphải quy hàng Với đoạn văn miêu tả cảnh ông lái đò vượt thác thật đẹp: “Nắm chặtlấy được cái bờm sóng đúng luồng rồi, ông đò ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nướcđúng mà phóng nhanh vào cửa sinh, mà lái miết một đường chèo về phía cửa đá ấy”.Nhà văn Nguyễn Tuân miêu tả hình ảnh ông lái điều khiển chiếc thuyền cứ như mộtnhạc sĩ đang kéo đàn violon thật hay, thật nhịp nhàng không chệch một nốt

Có thể nói tác phẩm “Người lái đò sông Đà” là một bước chuyển lớn trong phongcách Nguyễn Tuân Ở trước cách mạng, nhà văn Nguyễn Tuân lúc đó cũng thường đitìm đề tài cho tác phẩm bằng cách quay về với quá khứ Nguyễn Tuân luôn viết, tìmhiểu với một thời vang bóng đã qua Người đọc có thể dễ dàng nhận thấy được nhânvật của Nguyễn Tuân là những Huấn Cao, nhân vật quản ngục mang tâm trạng của kẻ

có phí phách “nào biết trên đầu có ai” Tất cả các nhân vật “vang bóng một thời” lànhững vị anh hùng ngang dọc, họ đều khinh bạc đến điều Thế nhưng sau cách mạngthì nhà văn Nguyễn Tuân đã tìm thấy chất tài hoa nghệ sĩ ở những con người lao độnghết sức bình dị, gần gũi nhất ở ngay chính trong các công việc bình thường mà họđang làm.

Với tác phẩm “Người lái đò sông Đà” thì người lái xuất hiện trước mắt chúng ta nhưnhững người nghệ sĩ tài hoa có một trí dũng song toàn Nguyễn Tuân cũng đã miêu tảhình ảnh người đời thường lái đò, Thêm với đó là Nguyễn Tuân đã thể hiện tấm lòngtrân trọng, sự cảm phục những con người góp phần vào công cuộc xây dựng Tổ quốc.Chính trong việc tái hiện lại hình ảnh sông núi Tây Bắc và thêm với đó là hình ảnhcủa người lái đò, tác giả Nguyễn Tuân đã kết hợp nhiều phương tiện của nhiều ngànhnghệ thuật khác nhau trong tác phẩm của chính mình như: hội họa, điêu khắc, điệnảnh, âm nhạc… Tất cả mọi vật, mọi sự như hiện ra trước mắt ta sừng sững và sinhđộng biết bao nhiêu Miêu tả đoạn “Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa

cả một chân trời đá” Con sông Đà còn có âm thanh sóng vỗ vào đá, vào mạn thuyềnthế rồi những con sóng dậy lên thành thác núi Đọc tác phẩm độc giả giống như đangtận mắt chứng kiến cuộc vật lộn giữa ông lái với thác nước, đồng thời cũng lại chứngkiến từng đoạn sông dữ tợn, lởm chởm những đá ngầm, đá nổi và cả những đoạn sông

êm ả, trữ tình biết bao nhiêu

Chẳng phải ngẫu nhiên mà người ta lại coi Nguyễn Tuân từng được mệnh danh là nhàvăn của sự tài hoa và uyên bác Vì vốn cũng như nguồn tri thức khổng lồ của ông vềlịch sử, khoa học, địa lí, sinh học… thật lớn Tất cả các kiến thức này cũng thườngđược tuôn trào dào dạt trong tác phẩm của ông Thể hiện rất rõ trong tùy bút “Ngườilái đò sông Đà” thì Nguyễn Tuân cũng đã đưa ta đến với một miền quê hương Tổquốc Vị trí sông Đà, rồi lịch sử sông Đà đã được Nguyễn Tuân giới thiệu bằng nhữngtrang viết đầy tính uyên bác, tài hoa

Nói riêng về khả năng diễn đạt và vốn ngôn ngữ của tác giả Nguyễn Tuân thật phongphú Cứ mỗi từ ngữ khi đưa vào câu văn dường như đã được chắt lọc, gọt giũa cẩnthận Nguyễn Tuân như cũng đã khéo sáng tạo nên nhiều từ ngữ mới lạ, độc đáo.Giọng văn của Nguyễn Tuân đôi khi có vẻ thô kệch, nó dường như cũng đã dàn trảinhưng lại hết sức cô đúc và tự nhiên Tác giả không chỉ viết lên những trang văn tàihoa mà còn khiến cho người đọc cảm nhận được âm hưởng trong mỗi đoạn văn

Tác giả đã viết về người lái đò sông Đà, cũng như viết về một vùng quê hương Tổquốc thì nhà văn Nguyễn Tuân đã thể hiện nguồn xúc cảm yêu thương tha thiết đốivới người lao động và thêm với đó là tình yêu thiên nhiên đất nước Thực sự chínhvăn chương của ông đã mang đến cho chúng ta một vẻ đẹp tri thức tài hoa, uyên bác

Phân tích Người lái đò sông Đà - Mẫu 2

Nguyễn Tuân là một trong những cây bút tiêu biểu của văn xuôi hiện đại Mỗi tácphẩm của ông là mỗi bài ca về cái đẹp của cuộc sống, của con người, với tư tưởng,tình cảm gắn bó với đất nước quê hương Bằng ngòi bút độc đáo, uyên bác, tài hoa,cùng lòng yêu thiên nhiên sâu sắc và những khám phá mới mẻ trong chuyến đi trảinghiệm thực tế ngược dòng Tây Bắc, Nguyễn Tuân đã viết nên những trang bút kýđặc sắc, tái hiện một cách độc đáo vẻ đẹp kỳ vĩ, thơ mộng của sông Đà cũng như thiênnhiên hùng vĩ núi rừng Tây Bắc qua tùy bút “Người lái đò sông Đà” Giữa thiên nhiênbao la rộng lớn của núi rừng Tây Bắc, nối bật lên là hình ảnh người lái đò sông Đà cantrường, dũng cảm, độc hành đưa con đò mưu sinh chiến đấu với con sông Đà.

Tuỳ bút “Người lái đò Sông Đà được trích từ tập “Sông Đà” được sáng tác năm 1960,

là thành nghệ thuật đẹp đẽ mà Nguyễn Tuân đã thu hoạch được trong chuyến đi giankhổ và hào hứng tới miền Tây Vắc rộng lớn, xa xôi của Tổ Quốc không chỉ để thỏamãn tìm những miền đất lãn mà chủ yếu để tìm kiếm chất vàng của thiên nhiên cùng

“thứ vàng mười đã qua thử lửa” ở tâm hồn của những con người lao động nơi đây

“Người lái đò sông Đà” là một tuỳ bút viết về thiên nhiên và con người lao động vùngTây Bắc Nổi bật giữa thiên nhiên núi rừng Tây Bắc là hình ảnh con người, hình ảnhngười lái đò dùng cảm, can trường Với phong cách nghệ thuật rất riêng của mình,khai thác mọi vấn đề dưới con mắt nghệ thuật, đối với Nguyễn tuân, khi đó, lái đò làmột nghệ thuật và người lái đò là một người nghệ sĩ

Người lái đò trên sông đà trong tác phẩm là một ông lão đã hơn 70 tuổi và đã lái đòtrên dòng sông đà này đã hơn 15 năm Có lẽ chính bởi ông đã dành phần lớn thời giancủa của mình cho nghề lái đò trên sông nước mà bản thân ông đã trở thành một ngườilái đò lão luyện “Trên dòng sông Đà, ông xuôi, ông ngược hơn một trăm lần rồi chỉnhtay giữ lái độ sáu chục lần…”

Nhân vật người lái đò là một con người từng trải, hiểu biết, rất thành thạo trong nghềlái đò, và đã đạt đến trình độ “bằng cách lấy mắt và nhớ tỉ mỉ như đóng đanh vào lòngđất tất cả những luồng nước của tất cả những con thác hiểm trở” Không dừng lại ở đó,Nguyễn Tuân tiếp tục bày tỏ sự khâm phục của mình đối với ông: “Sông Đà, với ônglái đò ấy, như một trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả những dấu chấmthan, chấm câu và cả những đoạn xuống dòng”

Thật là một cách so sánh “rất văn chương” đầy thú vị và mang đậm phong cách nghệthuật của Nguyễn tuân Hình ảnh người lái đò với “cái đầu bạc quắc thước ấy đặt trênmột thân hình cao to gọn quánh như chất sừng, chất mùn” và những cánh tay vẫn làcánh tay của một “chàng trai”, “trẻ tráng quá”

Ông đã đứng trước những thách thức của con sông Đà với thế lực của thiên nhiênkhắc nghiệt như những bãi đá ghê gớm, những cạm bẫy đầy kinh hoàng: khúc sông

lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa của một chân trời đá Đá ở đây từ ngàn năm vẫn maiphục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quảng ầm

ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhỡ vào đường ngoặt sóng là một số hònbèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền”

Và một mình một thuyền, ông đã giao chiến như một dũng sĩ: “… hai tay giữ máichèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình Mặt nước hò la vangdậy quanh mình, ùa vào mà bẻ gãy cán chèo, võ khí trên cánh tay mình”, và sóngnước “thúc vào gối bụng và hông thuyền

Có lúc chúng đội cả thuyền lên Nước bám lấy thuyền như đô vật túm thắt lưng ông

đò đòi lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt” Có lúc tưởng nhưông lái đò bị nhấn chìm dưới dòng sông… Từng chi tiết được tác giả miêu tả chânthực và táo bạo cho thấy sự dữ dội ghê gớm của dòng thác đối với con người và chỉcần lóa mắt, lỡ tay một chút là phải trả giá bằng sinh mạng của mình

Nhưng dũng cảm và gan dạ chưa đủ, mà cái quan trọng hơn là tài nghệ của người cầmlái để lái con đò đến mức điêu luyện và nghệ thuật Đối với tác giả Nguyễn Tuân,người lái đò chính là một người nghệ sĩ

Tác giả đã so sánh người lái đò sông Đà với người lái xe lao xuống dốc đèo tuy rấtnguy hiểm nhưng người lái xe còn có phanh chân, phanh tay, có tiến lên, lùi lại “cònnhư cái thuyền mà lao xuống thác thì chả có cái phanh nào cả, chỉ có lao đi chứ khônglùi lại, không lao trúng tim luồng nước thì thuyền quay ngang mà ụp, chứ không cómùi gì cả…”

Rồi lại vẫn bằng phương pháp so sánh, nhưng với những hình ảnh rất táo bạo, tác giả

đã tả sông Đà thiên biến vạn hóa, mỗi chỗ như có một cái bẫy nguy hiểm riêng, đòihỏi người lái đò phải có một cách ứng phó riêng Có chỗ thì nước sông “reo lên nhưđun sôi một trăm độ muốn hất tung cả một cái thuyền đang phải đóng vào một cái nắp

ấm nước đang sôi khổng lồ” “Có luồng nước đi lầm vào thì chết ngay”

Lại có những “hút nước” xoáy sâu như lòng giếng “cái hút nó hút xuống, thuyền trồngngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi”…Thật là một dòng sông đầy hiểm trở, và giannan cho con người Thế nhưng, “người lái đò cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặtlấy cái cuống lái ” Mặc dù mặt “méo bệch đi” vì những đòn hiểm, “nhưng trên cáithuyền sáu bơi chèo, vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngắn gọn tỉnh táo của người cầmlái”…

Qua cách miêu tả đến tột cùng sự dữ dội của con sông, Nguyễn Tuân đã ca ngợi sựdũng cảm, tài trí của con người, ca ngợi sự chiến thắng vĩ đại của ông lái đò, đã vượt

bao thác ghềnh, sóng to gió cả đưa con đò về đến bến bình yên, không phải chỉ mộtlần, mà hàng trăm lần, suốt 15 năm làm người lái thuyền vượt sông Đà.

Cuộc đọ sức giữa thiên nhiên dữ dội và con người nhỏ bé, trong cuộc chiến đó, conngười đã chiến thắng; trở về cuộc sống thanh bình: “Sông nước lại thanh bình Đêm

ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam…”

Từ đây, cảm hứng lãng mạn đậm đà trong sáng lan tỏa trong từng câu văn tả thực, tạocho đoạn văn một sức lôi cuốn không thể cưỡng nổi Với tác giả, thiên nhiên là chấtvàng của tây Bắc còn con người là chất vàng mười đã qua thử lửa Trong suy nghĩ củaNguyễn Tuân, con người đẹp hơn tất cả, quý hơn tất cả

“Người lái đò sông Đà” là một áng văn đẹp được làm nên từ tình yêu đất nước sayđắm, thiết tha của một con người muốn dùng văn chương để ca ngợi vẻ đẹp vừa kì vĩhào hùng, vừa trữ tình, thơ mộng của thiên nhân và nhất là con người lao động bình dị

ở miền Tây Bắc Hình ảnh người lái đò sông Đã là tiêu biểu cho con người lao độngvùng Tây Bắc, dũng cảm, gan dạ, quật cường, luôn kiên trì và hết mình với công việc.Nổi bật nền trên thiên nhiên bao la hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc chính là con ngườilao động nơi đây

Phân tích Người lái đò sông Đà - Mẫu 3

Nguyễn Tuân là một người con của đất thủ đô Hà Nội, sinh ra và lớn lên trong một giađình có truyền thống Nho học Con người ông ưa thích “chủ nghĩa xê dịch”, với lốisống, lối viết phóng khoáng, vượt ra khỏi khuôn khổ của thời đại, quan niệm “đời làmột trường du hí”, ông viết văn trước hết là để khẳng định cái tôi bản ngã của mình.Trong sáng tác, Nguyễn Tuân cho rằng lao động là một hình thức nghệ thuật, nghiêmtúc thậm chí người viết phải chịu “khổ hạnh” mới có thể cho ra đời những tác phẩm cógiá trị, có lẽ vì quan điểm đặc sắc này mà người ta cho rằng: “Cái tôi của NguyễnTuân chính là một định nghĩa đích thực về nghệ sĩ” Nói đến đặc điểm của nhà vănnày người ta vẫn thường khắc ghi mấy chữ tài hoa, uyên bác, ông không chỉ có biệt tàivăn chương, bậc kỳ tài trong thể loại bút ký mà còn là người có am hiểu sâu rộng vềnhiều lĩnh vực, từ đó đem đến cho tác phẩm của mình những góc nhìn mới mẻ và toàndiện khiến độc giả không khỏi trầm trồ kinh ngạc vì cách sử dụng câu từ điệu nghệ vàvốn tri thức phong phú của ông Nguyên Tuân có nhiều sáng tác phân chia ra làm haigiai đoạn, trong đó các tác phẩm sau cách mạng tháng tám nổi bật nhất chính là tùybút Sông Đà (1960), được viết trong chuyến thực địa về miền Tây Bắc xa xôi của tácgiả Người lái đò sông Đà là đoạn trích được lược trong tập tùy bút này với hai hìnhtượng trung tâm là dòng sông Đà và người lái đò trên sông

Lời đề từ Nguyễn Tuân cũng tỉ mỉ soi xét, mượn của Phan Huy Chú câu “Chúng thủy

dòng sông khác chọn xuôi về hướng đông, chỉ riêng sông Đà chọn cho mình lối chảyngược ngạo, khác thường về phương Bắc Có lẽ chính cái cá tính thích độc lai độcvãng, riêng mình ta một lối này có gì đó tương đồng với cái tôi đậm chất “ngông” củaNguyễn Tuân thế nên khi viết ta có cảm giác Nguyễn Tuân rành rọt và thiết tha vớicon sông này lắm Mượn thơ của Phan Huy Chú chưa đủ, nhà văn còn mượn thêmmột dòng thơ của thi sĩ người Tây Ban Nha rằng: “Đẹp vậy thay, tiếng hát trên dòngsông” gợi ra cái vẻ đẹp phóng khoáng thơ mộng của Đà giang bên cạnh cái vẻ ngangtàng, hùng vĩ vốn có bao đời nay của một dòng sông miền rừng núi Tây Bắc.

Sông Đà đã hiện lên trong tác phẩm với một dáng vẻ rất sống động, tựa một sinh thể,cũng có linh hồn, có nội tâm có cả cuộc đời, với xuất xứ từ tận Trung Quốc xa xôi,chảy qua hơn 400km với tìm về được biên giới nước ta, rồi nhập tịch tại Mường Tè,Lai Châu, mang tên độc một chữ “Đà” Bỗng người ta có cái liên tưởng về cuộc đờiđầy sóng gió của một kiếp nhân sinh, thế nên khi đến dải đất hình chữ S này, sông Đàmới bộc lộ cái bản tính khó hiểu, đỏng đảnh làm mình làm mẩy với cả vùng Tây Bắc,lúc thì hung bạo, dữ dội như đang giận dỗi gì, lúc lại dịu dàng, nên thơ lãng mạn vôcùng Đầu tiên ấy là cái quái tính hung bạo, hùng vĩ, một dòng sông, đổ dọc Tây Bắccái nhiều nhất ở khúc thượng nguồn có lẽ là ghềnh và thác, Nguyễn Tuân có chuyến đithực nghiệm dài và cũng lại là người ưa cái “khổ hạnh” tìm tòi khai thác, thế nên sông

Đà trong tác phẩm mới có được những cảnh đắt giá, khiến người ta chỉ đọc thôi nhưngcũng đủ thấy cái tầm vóc, cảm giác rét lạnh giữa lòng sông Nguyễn Tuân miêu tảkhúc sông này với những hình ảnh rất hấp dẫn “cảnh đá bờ sông dựng vách thành”, rồithì “đúng ngọ mới có mặt trời”, chỗ lại “chẹt lòng sông như yết hầu”, sinh động vớinhững “con nai con hổ đã có lần vọt qua bờ bên kia”, tạo cảm giác”đang màu hè màcũng cảm thấy lạnh” Tất cả những hình ảnh ấy, khiến độc giả nghĩ dòng sông tựa nhưmột nhân vật bí hiểm, lạnh lùng, đang dùng đôi mắt sắc bén cùng cái khí thế âm u đểquan sát, nghiên cứu tất cả những con người bước vào giữa lòng sông, mang đến áplực vô hình và khó lường Nhưng đó mới chỉ là khúc dạo đầu cho cái quái tính ghêgớm của con sông này, người ta phải thực sự thấy nó khủng khiếp và hung tợn khi đọcnhững âm thanh mà Nguyễn Tuân đã vắt kiệt vốn từ Việt của mình để chế ra Quãngmặt ghềnh Hát Loóng là cảnh “dài hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió,cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái

đò sông Đà nào tóm được qua đấy” Rồi quãng Tà Mường Vát dưới Sơn La thì lại cócảnh nước “thở và kêu như cửa cống cái bị sặc, nước ặc ặc lên như vừa rót dầu sôivào” Hoặc có khúc quái dị, với điệu bộ “nghe như là oán trách gì, rồi lại như là vanxin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo”, khiến người ta phải dè chừng,khiếp sợ nắm chắc tay chèo hơn nữa Đến chỗ đổ thác dường như dòng sông biếnthành một loài quái thú, nước chỗ ấy “rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộngđang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa như nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừnglửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng…” Làm người ta mường tượng racảnh một con thủy quái đang quẫy mình sôi nổi, giận dữ, hoặc là đói mồi hoặc là kẻ

nào đã lỡ tay chọc vào chiếc vảy ngược mới khiến lồng lộn cả lên như thế Chung quylại tiếng nước trong miêu tả của Nguyễn Tuân quả thực là hấp dẫn và thu hút vô cùng,

nó làm nổi bật hẳn lên cái vẻ hầm hố, khó chịu của con sông khúc thượng nguồn này

Dĩ nhiên diện mạo hung bạo, hùng vĩ của sông Đà không chỉ dừng lại ở bấy nhiêu ấy

mà còn ấn tượng hơn với hình ảnh những cái hút nước “đặc sản” của những dòng sông

có độ dốc lớn như sông Đà Trong lăng kính của Nguyễn Tuân những hút nước ấyđược miêu tả bằng nhiều hình ảnh gợi sự liên tưởng sâu rộng cho người đọc tỉ nhưnhững hình ảnh rất độc lạ “giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bịlàm móng cầu”, hay “mặt giếng xây toàn bằng nước sông xanh ve một áng thủy tinhkhối đúc dày, khối pha lê xanh”, rồi lại tựa “Cốc pha lê nước khổng lồ”, rồi thì “Từđáy hút nước nhìn ngược lên vách thành hút mặt sông chênh nhau tới một cột nướccao đến vài sải”, Qua những hình ảnh gợi cảm ấy người ta thấy sông Đà có nhữngcái xoáy nước rất mỹ lệ, rất đẹp trong trẻo, xanh ngắt thế nhưng cũng ẩn chứa hàngvạn mối nguy hiểm cho kẻ nào lỡ may sảy chân rơi vào đấy thì chỉ có tan xác Thậtứng với câu “càng đẹp càng độc” của cổ nhân bao đời Và có lẽ tác giả sẵn có máuđiện ảnh trong người, thế nên ông lại càng muốn tác phẩm của mình thêm nổi bật vàđộc giả có được góc nhìn độc đáo bằng việc vẽ ra viễn cảnh một anh quay phim liềumạng nào đó đặt cả mình cả máy vào xoáy nước được bắt trọn cái khoảnh khắc quaytít như chiếc gậy đánh phèn của cái hút nước Quả thực khiến người đọc phải rùngmình và không khỏi thán phục về cái cách Nguyễn Tuân đưa điện ảnh vào văn củamình

Cái diện mạo của dòng sông Đà cáu bẳn, khó tính này có lẽ được thể hiện sinh độnghơn cả là trong những hình ảnh về đá và những cái “trùng vi thạch trận” mà binh pháp

“thần sông thần đá” đã bày ra để nuốt chửng bất kỳ kẻ nào dám khiêu khích Vớinhững hình ảnh sinh động của thứ đá mà Nguyễn Tuân nói rằng đã mai phục ở đâyhàng nghìn năm, trực chờ tên liều mạng nào đi qua với bộ dạng sốt sắng “nhổm cảdậy” để vồ lấy thuyền, rồi thì dáng vẻ “ngỗ ngược”, diện mạo “nhăn nhúm”, “méomó”, tư thế đứng, ngồi, nằm, nghiêng, đều đủ cả, khiến người ta phải kiêng dè trướccái khí thế mà chúng tỏa ra Thêm nữa đá ở đây đâu có dễ dàng cho ai lọt lưới, chúngchọn cho mình riêng một nhiệm vụ, đứa thì dàn hàng ngang, đứa thì đòi đánh giáp lá

cà, lại có cả đứa giả bộ lộ sơ sở, để những đứa còn lại phục kích đánh úp cho thuyền

bè không kịp trở tay Thế mới thấy lũ đá này ghê gớm thế nào, và chúng không chỉdàn trận mà còn bày cả “trùng vi thạch trận” có tới 3 lớp, lớp sau càng nhiều cửa tử, ítcửa sinh, luồng sống hẹp, luồng chết dày, dường như là không để cho kẻ địch một cơhội sống còn nào cả Không biết là dòng sông này khó ở, thích trêu ngươi hay là đãmang thù hằn truyền kiếp gì với con người ở đây mà lại mang một diện mạo khủngkhiếp, người sống ta chết như vậy

Thế nhưng, khác hẳn với cái vẻ hung dữ, thô lỗ, cục cằn nơi thượng nguồn thì vùng hạlưu người ta lại phải nhìn sông Đà bằng một đôi mắt khác Dòng sông hiện lên vớidáng vẻ hiền hòa, từ điểm nhìn cao và xa trên tàu bay, dòng chảy như một sợi dâythừng ngoằn ngoèo, mềm mại trải khắp vùng Tây Bắc Nhìn gần hơn thì nó lại mangdáng vẻ của một mỹ nhân xinh đẹp, yêu kiều với dòng chảy “tuôn dài tuôn dài nhưmột áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoaBan, hoa Gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân”, quyến rũ vàhấp dẫn vô cùng Bên cạnh vẻ mềm mại dịu dàng người ta còn thấy một sông Đà vớinhiều dáng vẻ với những gam màu nổi bật, lãng mạn theo mùa, ví như “Mùa xuândòng xanh ngọc bích chứ Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông GâmSông Lô”, còn “Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượubữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về” NguyễnTuân yêu và gắn bó với quê hương đất nước, đặc biệt là với con sông Đà ngu ngạo,khó chiều này, ông xem dòng sông ấy như là một “cố nhân” để liên tưởng đến “màunắng tháng ba Đường thi” trong thơ Lý Bạch với câu thơ nổi tiếng “Yên hoa tamnguyệt há Dương Châu”, tức là màu hoa nở rực rỡ mùa xuân gắn với sương khói mặtsông khiến người ta không khỏi thổn thức một nỗi niềm thân thuộc Ấy rồi có lúc sông

Đà lại như là “người tình chưa quen biết” trong cái cảnh nương ngô, đàn hươu, bờsông hoang dại với nỗi niềm cổ tích thuở xa xưa, khiến lữ khách xuôi dòng xúc động

Đó là dòng sông, nhưng trong trích đoạn Người lái đò sông Đà, hình tượng chính yếunổi bật nhất phải là hình ảnh ông lái đò mới đúng Nguyễn Tuân khúc này chắc cũng

có nhiều phần tương tự đại thi hào Nguyễn Du, sông Đà là Thúy Vân còn người lái đòchính là Thúy Kiều, lấy cái dữ dội, hùng vĩ của dòng sông để làm nổi bật lên dáng vẻhùng dũng trong lao động của con người Ông lái đò quả thật xứng đáng khi nhậndanh xưng “chất vàng mười Tây Bắc”, ông không có tên, không rõ diện mạo, người tachỉ có thể nhận định ông thông qua công việc lái đò đầy nặng nhọc và vất vả, cái côngviệc mà theo như Nguyễn Tuân nhận xét ông đã làm đạt đến tầm của một nghệ sĩ, mộtnghệ sĩ trong công cuộc vượt thác sông Đà Người đàn ông ấy, đã ở tầm cái tuổi thấtthập cổ lai hi, nhưng vẫn miệt mài với công cuộc lao động, giống như Nguyễn KhoaĐiềm đã nói “không ai nhớ mặt đặt tên”, nhưng họ vẫn sống và đóng góp cho đấtnước từng ngày Ông lão hiện lên với dáng vẻ đậm mùi sông nước mênh mông, vẻkhắc khổ,“tay lêu nghêu như cái sào, chân khuỳnh ra như kẹp lấy một cái bánh láitưởng tượng, giọng nói ào ào như thác lũ sông Đà, nhãn giới vòi vọi như nhìn về mộtbến xa nào đó,…”

Nói ông lái đò là một nghệ sĩ mang chất vàng mười của Tây Bắc bởi lẽ ông lão ấykhông đơn thuần chỉ là một người lao động bình thường, mà ở người đàn ông này cònhiện lên hai vẻ đẹp nổi bật ấy là vẻ đẹp của một chiến binh dũng cảm trên chiếntrường sông nước, ngày ngày chiến đấu giành giật miếng cơm manh áo và vẻ đẹp củamột người nghệ sĩ tài hoa hăng say trong lao động, là bậc thầy trong nghệ thuật chèo

đò ngăy ngăy viết nín những bản trường ca bất tận về công cuộc lao động khôngngừng nghỉ Người ta cũng phần năo tò mò, vì sao hình ảnh mă Nguyễn Tuđn để ý lại

lă một ông lêo mă không phải một thanh niín trai trẻ Thế nhưng có cđu “Lửa thửvăng gian nan thử sức”, biết bao kinh nghiệm chinh chiến trín con sông khó chiều,hung hiểm năy đê phải đânh đổi bằng mồ hôi, bằng trải nghiệm vă bằng cả cuộc đờicủa ông lêo, để ngăy hôm nay dẫu có giă cả nhưng ông lại thực sự trở thănh một taychỉo đò lêo luyện, nhă nghề thứ mă chẳng có thanh niín năo có được Hơn thế nữa, vẻđẹp của ông lêo còn đến từ sự liều lĩnh, dâm nghĩ dâm lăm, ông bảo đê có trín dướitrăm lần ngược xuôi ở khúc sông năy, vă trín 60 lần cầm lâi chính, thử hỏi mấy ai đê

đủ dũng khí để đương đầu với sóng nước như ông? Rồi thím văo đó câi chất văng,chất nghệ sĩ của ông lêo nó còn nằm ở lòng hăng say, niềm đam mí trong công việclao động, ông lăm không chỉ vì mưu sinh dù nó lă tất yếu mă quan trọng hơn cả vẫn lẵng thực sự có niềm đam mí mạo hiểm, thích cảm giâc mạnh Ông nói: “Chạy thuyềntrín khúc sông không có thâc nó dễ dạy, chđn tay dễ buồn ngủ” thế mới thấy ông lêocũng lă người nhiệt thănh, dũng cảm, có tđm hồn tươi trẻ, sôi động chẳng thua kĩm gì

ai bao giờ Dẫu rằng câi bản tính hiếu chiến, đam mí khâm phâ, chinh phục gian nanthử thâch ấy có nhiều lần khiến ông phải lao đao vì câi tính câu bẳn của sông Đă,người đầy vết “củ nđu”, thế nhưng ông cũng chẳng bao giờ lùi bước, hay lấy đó lăm

sợ hêi mă ngăy căng trở nín kiín gan lì lợm hơn cả Nguyễn Tuđn thấu hiểu câi câtính tính năy của ông lâi đò, bởi chính bản thđn tâc giả cũng lă người có câ tính nhưvậy thế nín ông rất trđn trọng mă ví von những vết tích “củ nđu” ấy lă những “huđnchương lao động siíu hạng”

Hình ảnh ông lâi đò trong lao động thực sự nổi bật khi Nguyễn Tuđn cất công miíu tảcảnh chỉo đò vượt thâc của ông lêo quả thực đó lă một trận chiến không khoannhượng khi “cuộc sống của người lâi đò sông Đă quả lă một cuộc chiến đấu hằng ngăyvới thiín nhiín, một thứ thiín nhiín Tđy Bắc có nhiều lúc trông nó thănh ra diện mạo

vă tđm địa của một kẻ thù số một” Ở đđy người ta thấy câi chất nghệ sĩ trong tđm hồncủa ông lêo chỉo đò hiện lín một câch rõ rệt, hết sức nghiím túc, tỉ mẩn, miệt măi văkiín nhẫn với công việc Dòng sông Đă trong lòng ông đê trở thănh một bản trường ca

vĩ đại mă người nghệ sĩ dănh hết tđm tư của cả một đời chỉ để nghiín cứu, tập dượt,sao cho nhuần nhuyễn, điệu nghệ đến mức nằm lòng “từng dấu chấm cđu, dấu chấmthan, cả những đoạn xuống dòng”, khắc sđu văo tđm khảm như “đóng đanh văo lòng”từng nhịp từng phâp, không thiếu đến nửa dấu Đồng thời dòng sông cũng lại trởthănh một chiến trường quen thuộc với vị tướng đê dănh cả cuộc đời để chinh phạt,nơi đó ông được phĩp thi triển hết bao tăi năng, tđm huyết, cả thứ binh phâp ông vẫnhằng tđm niệm nhằm đối đầu với lũ đâ, với những câi hút nước kinh người Ông lêoxông pha chiến trường với tinh thần mạnh mẽ, hiín ngang, mâi chỉo thay đao, chiếc

đò duy nhất thay cho chiến mê, dẫu đơn độc thế nhưng khí thế oai hùng của người lâi

đò cũng chẳng kĩm cạnh gì so với sự ghí gớm, dữ dội của con sông Đă Đối mặt với

mái chèo vượt qua sự thách thức, uy hiếp của lũ đá khó nhằn Chinh chiến thì sautránh khỏi thương tích có những lúc sông Đà tung đòn hiểm, người lái đò “mặt méobệch đi” thế nhưng ông vẫn “cố nén vết thương, hai chân kẹp chặt lấy cuống lái” “lêntiếng chỉ huy ngắn gọn” cho những tay lái phụ an toàn vượt qua trùng vi thạch trận thứnhất Rồi lập tức bước vào ải thứ hai, cuộc chiến giữa người và sông tựa như một bộphim hành động mà càng về hồi sau càng trở nên gay cấn, hồi hộp Ải này cửa tử lạicàng nhiều hơn, cửa sinh thì lệch hẳn về bên hữu ngạn, thế nhưng với ông lái đò thì đã

là quen thuộc, “ông đã nắm chắc cái bình pháp của thần sông thần đá”, “thuộc quyluật phục kích của lũ đá nơi ải này”, thế nên ông lão tự tin lấn lướt “ghì cương lái” vọtvào cửa sinh trước vẻ mặt xanh lè tức giận của lũ đá dàn trận Còn cửa ải cuối, cùng làcửa khó nhằn nhất, toàn cửa tử, cửa sinh nằm giữa, ông lão chỉ việc ngắm thẳng mũi

đò phóng vào đó là xong ải thứ ba, rồi khải hoàn trở về xuôi xuống vùng hạ lưu Qua

ba cửa ải sinh tử ấy, người ta thấy ông lão hiện lên với bản chất dũng mãnh, lòng kiêncường đã tôi luyện cả cuộc đời của một người lính chiến, và lòng hăng say lao động,chinh phục thiên nhiên của một người nghệ sĩ điêu luyện có “bàn tay lái ra hoa”.Người lái đò sông Đà quả là một trích đoạn xuất sắc trong tập tùy bút Sông Đà, tácphẩm tiêu biểu nhất trong trong văn đàn Việt Nam ở thể loại tùy bút, cũng như làtrong sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Tuân Ở đó người ta thấy hiện lên hai hình ảnh

vô cùng ấn tượng ấy là hình ảnh con sông Đà với vẻ hùng vĩ, dữ dội và kiêu ngạo,đồng thời nó cũng mang trong mình những nét uyển chuyển, mềm mại, lãng mạn Từhình ảnh con sông, thì hình tượng người lái đò đã hiện lên một cách sống động, rõ nét

và nổi bật với ba vai trò kéo, người lao động bình thường, người chiến sĩ dũng cảm vàngười nghệ sĩ với tài năng điêu luyện bậc thầy

Phân tích Người lái đò sông Đà - Mẫu 4

Nhà văn Nguyễn Tuân là một trong những nhà văn tiêu biểu của nền văn học ViệtNam hiện đại Trước 1945, ông ghi dấu trong lòng độc giả với tập “Vang bóng mộtthời” Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, những sáng tác của ông vẫn giữđược những nét sáng tạo độc đáo riêng Nguyễn Tuân được biết đến như là một nhàvăn tôn sùng cái đẹp Ông luôn tìm kiếm khám phá mọi góc cạnh đẹp đẽ của thế giớitrên văn hoá và thẩm mỹ Con người và thiên nhiên xuất hiện trong văn chương củaông như những công trình nghệ thuật độc đáo và kỳ vĩ

Người lái đò sông Đà được rút ra từ tập tùy bút Sông Đà mà ông sáng tác năm 1960độc giả sẽ cảm nhận rõ hơn điều đó Tác phẩm là kết quả sau một chuyến đi “phượt”gian nan nhưng đầy hứng khởi của nhà văn về miền Tây Bắc đầy hiểm trở Trongđoạn trích, hình ảnh sông Đà hiện lên quanh co, uốn lượn chảy dọc qua các triền núi.Sông Đà có dòng nước chảy xiết với độ dốc vô cùng lớn Chính những nét khác biệt

đó đã tạo cho Đà giang một vẻ đẹp hoang sơ nhưng vô cùng kỳ vĩ Vì chính sự hung

bạo mà trữ tình của dòng sông Đà lại là cơ sở làm nổi bật lên vẻ đẹp tài hoa của ngườilái đò trên sông.

Ngay từ những lời kể đầu tiên, nhà văn đã dẫn dắt độc giả cuốn theo cảm giác vừa sợhãi tột độ nhưng vừa đê mê, vui thú với hình ảnh dòng sông Đà đầy hung bạo và dữtợn Điều đó hiện rõ ngay từ những miêu tả đầu tiên như “đá bờ sông dựng váchthành” Ở đây, nhà văn sử dụng nghệ thuật ẩn dụ để mô phỏng những khối đá bờ sôngnhư những thành trì vững chãi, kiên cố, ẩn giấu nhiều bí mật và đe dọa nhiều nguyhiểm Càng đọc, độc giả càng thích thú với những ví von và cách dùng từ miêu tảdòng sông khác lạ và đặc sắc của ông Ông vẽ bằng ngôn từ rằng, mặt sông thường

“đúng ngọ” mới có mặt trời Và khi đó, các vách đá như “chẹt lòng sông như một cáiyết hầu”, rồi “có quãng tưởng như con hươu, con nai nhảy từ bờ này qua bờ kia” Nhàvăn thể hiện các liên tưởng tưởng chừng chỉ vô tình, ngẫu nhiên bân quơ, ấy thếnhưng lại chứa đầy dụng ý nghệ thuật Cái tài của Nguyễn Tuân là ở đó Ông nói mànhư không nói và ông làm mà như không làm Các hình ảnh, ngôn từ cứ tự nhiên sắpđặt đâu vào đấy một cách hợp tình ý đến độ không ai nghĩ là ông cố tình Ví như động

từ “chẹt” Nó giống như là từ dùng trong ngôn ngữ nói hơn là văn viết ấy thế nhưngkhi xuất hiện với hình ảnh “như một cái yết hầu” thì lại vô cùng ăn khớp và không có

từ nào có thể thay thế

Vẻ đẹp dữ dội của Đà giang còn thể hiện ở cảm giác thấy lạnh của nhà văn khi đi quavào mùa hè Cái cảm giác ấy vừa cho thấy không khí trong lành nơi đây vừa tạo rakhung cảnh đầy kỳ vỹ, với những vách đá dựng đứng khiến con người cảm thấy thậtnhỏ bé giữa thiên nhiên bao la

Vẻ đẹp hung bạo của dòng sông, bởi nó là tiền đề làm tôn lên vẻ đẹp trữ tình và hìnhtượng người lái đò sau này Cảnh hung bạo của dòng sông còn được khắc họa đậm nét

ở mặt ghềnh Hát Loóng Tác giả viết dòng sông phải có đến hàng ngàn cây số là

“nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió” Chỉ một câu nhưng được lặp lại từ “xô” ba lần

và một loạt thanh sắc xuất hiện, khiến độc giả cũng có cảm giác như đang bị sóng, gió

và nước tạt thẳng vào người, mỗi lúc một cao, mạnh hơn và liên hồi hơn Qua đây,chúng ta thấy rõ sức mạnh của thiên nhiên thật khủng khiếp và lạnh lùng Nó “gùnghè”, hầm hè y hệt thú hoang bạo tợn, lì lợm và hung dữ Nó sẵn sàng giơ nanh vuốt,thách thức với con người

Tiếp đến, vẻ đẹp hung bạo ấy còn thể hiện ở những cái “hút nước” khổng lồ ở quãngsông Tà Mường Vát Dưới con mắt của Nguyễn Tuân, xoáy nước “như những cáigiếng bê-tông” được thả xuống làm móng cầu Ở đây, ông nhân hóa xoáy nước thànhcon người biết thở và biết kêu Sự ví von như một cái cống bị sặc thật sinh động vàhấp dẫn Chắc có lẽ, chưa nhà văn nào lại có thể tưởng tượng và so sánh các hìnhtượng với nhau độc đáo như cách Nguyễn Tuân đã làm Có thể nói, nhờ Nguyễn Tuân

mà dù nhiều người chưa thấy mặt mũi dòng sông Đà ra sao nhưng vẫn cảm nhận đượckhúc sông ở đây vô cùng hiểm nguy Nó có thể nuốt chửng mọi thứ nên không có mộtcon thuyền nào dám tới gần, nếu không sẽ bị hút rồi dìm xuống dòng sông Thật đángsợ!

Đặc biệt ở khúc thác sông Đà, vẻ dữ dội, hiểm ác của dòng sông được tác giả “vạchtrần” rõ nét Ông miêu tả bằng những âm thanh, sắc thái vô cùng mạnh mẽ, quyết liệtnhư tiếng “réo gần mãi lên, réo to mãi lên” Ông nghe tiếng nước có lúc như “oántrách”, có khi lại “van xin”, hay là đầy “khiêu khích” Có lúc nó lại rống lên như “mộtngàn con trâu mộng” đang vật lộn trong lúc rừng cháy, Không những thế, đá ở sông

Đà như hợp lại thành cả một “chân trời đá” mênh mông Chúng mang nhiều dáng vẻkhác nhau như “ngỗ nghịch”, “nhăn nhúm”, “méo mó” Nhà văn dùng nhiều tính từ tảngười để khiến cho những hòn đá vô tri trở nên có tâm hồn Nhớ thế, độc giả dễ dàngcảm nhận rõ sự bướng bỉnh, bất cần của đá Tới đây, chúng ta có đủ cơ sở để khẳngđịnh, bằng trí tưởng tượng phong phú của mình, nhà văn đã hô biến dòng sông Đàbình thường thành một “loài thuỷ quái khổng lồ” với tâm địa độc ác, nguy hiểm Đó là

lí do mà người dân nơi đây coi nó là kẻ thù số một

Qua quá trình phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà, các bạn có thể thấy, bên cạnh

vẻ đẹp hùng vĩ, hung bạo và dữ dội, dòng sông còn mang trong mình vẻ trữ tình thơmộng đầy dịu dàng, e ấp Nét đẹp thùy mị như thiếu nữ ấy được tác giả cảm nhận quanhiều góc cạnh, điểm nhìn ở không gian và thời gian khác nhau Với Nguyễn Tuân,sông Đà từ trên cao nhìn xuống uốn lượn như áng tóc của người con gái vùng Tây Bắcxinh đẹp, diễm lệ “tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trongmây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn khói núi Mèo đốtnương xuân”

Ông không quên miêu tả chi tiết màu nước biến đổi theo mùa của dòng sông như mùaxuân dòng sông “xanh ngọc bích”, mùa thu “lừ lừ chín đỏ” Không những thế, trongtrí tưởng tượng của nhà văn, có lúc sông Đà nhẹ nhàng “như một cố nhân” Ông thấydòng sông còn mang “màu nắng tháng ba Đường thi” với bờ sông đầy những chuồnchuồn và bươm bướm bay lượn Từ xa tới gần, từ khái quát đến chi tiết, tác giả khôngquên mô tả hai bên bờ sông như nhuộm màu cổ tích Cả dòng sông còn mang trongmình những nỗi niềm hoài niệm xa xưa

Phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà không thể không nói tới nhân vật người lái

đò Nếu như thiên nhiên càng bao la, dữ dội bao nhiêu thì càng tôn lên vẻ đẹp tài hoa,đức độ và trí tuệ của người lái đò bấy nhiêu Người lái đò ở đây cũng chính là ngườilao động chăm chỉ, cần cù kiên trì mạnh mẽ và can đảm

Phẩm chất đẹp đẽ ấy của người lái đò được khắc họa rõ nét qua khung cảnh vượt thácsông Đà Trước con sông đầy mưu kế và nhiều đòn hiểm nguy, người lái đò phải hết

sức tỉnh táo và vững tâm mới có thể xuyên qua ma trận với ba vòng thách đấu củadòng sông Trước “thạch trận” đầy căng go, ông lái vẫn không hề nao núng Ông vẫn

“giữ lấy mái chèo cho khỏi bị hất lên” Dù cho mặt nước hò reo hùa nhau bẻ gãy cánthuyền còn sóng nước thì như “quân liều mạng” lao vào “đá trái thúc gối vào bụng vàhông thuyền” Mặc cho nước bám lấy như “đô vật” muốn vật ngửa ông ra, còn sóngthì như bóp chặt lấy hạ bộ ông đò Và dù cho đã bị thương “mặt méo bệch đi” thì ôngvẫn cương quyết không đầu hàng Ông “cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặtbuồng lái” và chỉ huy chiếc thuyền băng băng vượt qua mọi “trùng vi thạch trận”.Qua đây ta thấy rõ, tác giả đã xây dựng hình tượng nhân vật người lái đò bằng nhiềunghệ thuật đặc sắc ở nhiều lĩnh vực như binh pháp, âm nhạc, võ thuật, thể thao…,Đồng thời với các biện pháp tu từ nhân hóa, so sánh, cùng câu văn ngắn gọn, súc tích

đã khắc hoạt thành công nhân vật lái đò và dòng sông huyền thoại

Đoạn trích người lái đò Sông Đà thực sự là một tùy bút vô giá Nó thôi thúc mọi độcgiả sau khi đọc xong đều muốn xách ba lô lên và đi đến Tây Bắc để được tận mắtchiêm ngưỡng vẻ đẹp hùng vị, đầy bạo tàn và trữ tình của dòng sông độc đáo này.Đồng thời có thể trò chuyện với ông lái đò để thêm yêu, thêm hiểu những con ngườiquả cảm nơi đây

Phân tích Người lái đò sông Đà - Mẫu 5

Nói đến Nguyễn Tuân là người ta nghĩ ngay đến một nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp.Cái đẹp trong các tác phẩm của ông phải là cái đẹp đạt đến độ hoàn thiện, hoàn mỹ

Sự nghiệp cầm bút của Nguyễn Tuân đạt được rất nhiều thành tựu kể cả trước và saucách mạng “Người lái đò sông Đà” trích từ tập tùy bút “Sông Đà” là một trong nhữngsáng tác tiêu biểu của Nguyễn Tuân sau cách mạng tháng Tám

Tác phẩm là kết quả của chuyến đi Tây Bắc của Nguyễn Tuân để kiếm tìm “chất vàngthử lửa của thiên nhiên Tây Bắc” và “chất vàng mười đã qua thử lửa” của con ngườinơi đây

Ngay ở những câu văn đầu tiên, Nguyễn Tuân đã thể hiện rất rõ sự hung bạo của sông

Đà Dòng sông không trôi giữa đôi bờ “cát trắng phẳng lì” thơ mộng mà bờ sông

“dựng vách thành”, cao vút, dựng đứng Quãng sông thì hẹp đến nỗi “con nai, con hổ

có lần vọt từ bờ sông này sang bờ kia” “Mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới có mặttrời”, “đang mùa hè đi đò qua quãng ấy cũng cảm thấy lạnh”, cái lạnh của từng lớp dathịt, của sự sợ hãi trước thiên nhiên nơi đây Khi đi qua quãng này, người ta cảmtưởng như mình “đang đứng ở một cái ngõ nào mà ngóng vọng lên cái cửa sổ trên cáitầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện” Bằng một loạt hình ảnh miêu tả, NguyễnTuân đã đẩy người đọc từ phố xá đô thị về khung cảnh hoang sơ đến đáng sợ của thiên

nhiên sông nước Người ta thấy hiện ra trước mắt là một khúc sông Đà vừa sâu, vừahẹp, vừa tối, vừa lạnh đủ để bất kỳ ai đến đây cũng phải rùng mình sợ hãi.

Đi qua bảy mươi ba cái ghềnh, có thể kể tên đến năm mươi cái ghềnh nhưng sợ hãinhất là ghềnh Hát Loóng “dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồncuộn luồng gió gùn ghè suốt năm…” Kết cấu trùng điệp, nhịp văn nhanh mạnh khiếnngười đọc không khỏi hãi hùng trước những âm thanh của sóng, gió, nước, đá Các từláy “cuồn cuộn”, “gùn ghè” vừa hợi âm thanh ghê rợn vừa gợi những hình ảnh khủngkhiếp của nơi đây Sông Đà được miêu tả như những kẻ sẵn sàng “đòi nợ xuýt” nhữngngười trên sông Nó có thể gây ra rất nhiều nguy hiểm mà con người không thể nàolường trước được

Nhiêu đó vẫn chưa kể hết những sự đáng sợ của sông Đà Nguyễn Tuân đã sử dụngmột loạt thủ pháp nghệ thuật khác nhau để lột tả hết cái vẻ hung bạo của hút nướcsông Đà Nhìn từ xa những cái xoáy nước trên sông giống như cái lúm đồng tiền trên

má cô gái nhưng nó lại không hề duyên dáng, dễ thương, thay vào đó nó có thể lôituột một cái thuyền xuống đáy sông và đánh cho tan xác Không chỉ vậy, NguyễnTuân còn so sánh những cái hút nước với những cái giếng bê tông thả xuống sông đểchuẩn bị làm móng cầu Hình ảnh so sánh này vừa gợi độ sâu hun hút của những cáixoáy nước vừa khiến người đọc khiếp sợ khi hình dung ra nó Càng sợ hãi hơn khi đọcnhững câu văn miêu tả âm thanh của những cái hút nước “Nước ở đây thở và kêu nhưcửa cống cái bị sặc” Nước không chỉ dồn về nhiều và nhanh mà còn ặc ặc lên nhưmới rót dầu sôi vào Từ láy “ặc ặc” gợi cảm giác sông Đà giống như một loài thuỷquái bị bóp chặt yết hầu đang quằn quại giãy giụa Sự hung bạo này khiến nhà vănliên tưởng đến hình ảnh một anh quay phim táo tợn nào đó mang máy quay ngồi trênthuyền thúng xuống tận cái hút sông Đà rồi từ đó lia ngược ống kính để ghi lại cảnhtượng ghê sợ: một cái giếng như xanh toàn bằng thuỷ tinh như sắp vỡ tan đổ ụp xuống

cả người, cả máy quay phim Con thuyền xoáy tít, những thước phim màu cũng quaytít Ngòi bút sắc sảo của Nguyễn Tuân khiến người đọc cảm giác như đang được xemmột bộ phim hành động hấp dẫn nhưng cũng vô cùng đáng sợ

Sự hung bạo của sông Đà còn được miêu tả qua những cái thác nước Nhà văn hướngngười đọc chú ý vào âm thanh của chúng và miêu tả lần lượt theo trình tự từ xa đếngần “Còn xa lắm mới đến cái thác” nhưng tâm địa và diện mạo thứ “kẻ thù số mộtcủa con người” đã dần hiện ra Chúng vẳng tới bằng âm thanh “réo gần mãi lại réo tomãi lên” Tiếng thác nghe như là “oán trách”, nghe như là “van xin”, “khiêu khích”,giọng gằn mà “chế nhạo” Cách kết hợp khéo léo giữa so sánh và nhân hoá này đãkhiến sông Đà hiện lên với một tâm địa phức tạp “Thế rồi nó rống lên”, âm thanhđược phóng to hết cỡ giống như đang ở đỉnh điểm của một cơn phấn khích man dại.Nguyễn Tuân còn so sánh tiếng thác sông Đà giống như tiếng của một ngàn con trâumộng đang lồng lộn để phá tuông sự bủa vây của rừng lửa

Và để tăng thêm sự hung dữ của sông Đà, Nguyễn Tuân còn hướng ngòi bút của mìnhvào miêu tả đá sông Hình ảnh ẩn dụ “cả một chân trời đá” gợi cảm giác đá sông Đànhiều vô kể Những tảng Đá sông Đà đã được Nguyễn Tuân thổi hồn vào đó với từngtảng đá mặt hòn nào trông cũng “ngỗ ngược”, “nhăn nhúm”, “méo mó” Rồi chúngcòn vây thành một thạch trận giống như một trận đồ bát quái trên sông Đà.

Qua ngòi bút của Nguyễn Tuân, con sông hung bạo này chẳng khác gì kẻ thù số mộtcủa con người Thế nhưng ngay sau đó, khi sự hung bạo trôi qua, nó lại hiện lên với cả

Sông Đà không chỉ đẹp ở dáng hình mà còn đẹp ở màu nước Tác giả đã quan sátdòng sông ở những không gian và thời gian khác nhau Mùa xuân dòng xanh ngọcbích, vừa trong xanh vừa óng ánh Thu sang nước sông chín đỏ như da mặt người bầm

đi vì rượu bữa Bằng việc miêu tả chi tiết, cụ thể cùng những so sánh độc đáo sông Đàhiện lên vừa đẹp, vừa đa dạng và qua đây ta cũng thấy được sự hiểu biết sâu rộngcũng như khả năng quan sát tinh tế của nhà văn

Bờ bãi sông Đà thì mênh mang, trải dài “bờ sông Đà, bãi sông Đà, chuồn chuồn bươmbướm sông Đà” Câu văn ngắt thành nhiều đoạn đã tạo nên nhịp văn hối hả, mau lẹ.Rồi khi nhìn từ trên thuyền xuống, sông Đà mang dáng vẻ “lặng tờ”, tĩnh lặng tuyệtđối Sự tĩnh lặng của dòng sông ẩn chứa trong đó là một sức sống dạt dào Nhà văncòn dùng những so sánh vô cùng gợi cảm khi miêu tả dòng sông “bờ sông hoang dạinhư một bờ tiền sử”, “bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa” Nhà văn

đã sử dụng những khái niệm trừu tượng để miêu tả vẻ đẹp cụ thể của sông Đà khiếnsông Đà hiện ra không chỉ là dòng không của không gian mà còn là dòng sông củathời gian Câu văn “thuyền tôi trôi trên sông Đà” đã gợi ra cái vẻ tĩnh lặng của sông

Đà và sự thanh thản trong tâm hồn con người Giữa cái khung cảnh thơ mộng ấy nhàvăn nghe thấy một tiếng còi sương - tiếng còi xúp lê của một chuyến tàu đường sắtPhú Thọ - Yên Bái - Lai Châu, đó là âm thanh của một cuộc sống hiện đại, đủ đầy

Có thể thấy những câu văn miêu tả vẻ trữ tình, thơ mộng của sông Đà đã tạo nên mộtđoạn văn giàu chất thơ Chất thơ ở cảnh sắc sông Đà, chất thơ của tâm hồn con người

Bằng vốn hiểu biết sâu rộng cùng tài năng miêu tả sắc sảo của mình, Nguyễn Tuân đãđưa người đọc đi hết từ sợ hãi này đến bất ngờ khác khi miêu tả hai vẻ đẹp hung bạo

và trữ tình của sông Đà

Đọc “Người lái đò sông Đà” người ta càng hiểu hơn lý do vì sao cái đẹp trong văn củaNguyễn Tuân được gọi là cái đẹp đạt đến độ hoàn thiện, hoàn mỹ Tác phẩm một lầnnữa khẳng định tài năng bậc thầy của Nguyễn Tuân trong việc sử dụng ngôn từ vừagiúp người đọc thấy được tình yêu quê hương, đất nước mà ông gửi gắm trong các tácphẩm của mình

Phân tích Người lái đò sông Đà - Mẫu 6

Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân là bút ký đặc sắc, là kết quả của chuyến thâmnhập thực tế vùng sông Đà 1958 – 1960 của nhà văn, in trong tập bút ký Sông Đà.Cảm hứng gắn bó với mảnh đất và con người Tây Bắc đã in đậm trong hình ảnh ngườilái đò nghệ sĩ và con sông Đà vừa hùng vĩ vừa nên thơ

“Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc.

Khi lòng ta đã hóa những con tàu Khi Tổ quốc bốn bề lên tiếng hát Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu.”

(Tiếng hát con tàu – Chế Lan Viên)

Trong những ngày tháng cả nước rộn ràng lên đường theo tiếng gọi của “tâm hồn TâyBắc” để xây dựng lại một miền quê của Tổ quốc, có biết bao nhà văn, nhà thơ đã thựchiện quá trình lột xác để đến với cách mạng Một trong những nhà nghệ sĩ yêu nước

ấy là Nguyễn Tuân – cây độc huyền cầm của nền văn học Việt Nam, người đã manglại những tờ hoa thơm thảo cho đời Nguyễn Tuân đến với Tây Bắc qua tùy bút Ngườilái đò sông Đà – một tác phẩm thể hiện rõ nét và sâu sắc phong cách nghệ thuật độcđáo của ông

Đến với nghệ thuật, đối với Nguyễn Tuân là đến với sự tìm tòi và sáng tạo, bởi vì

“nhà văn là người sáng tạo lại thế giới” Nguyễn Tuân sợ mình của ngày hôm naygiống với mình của ngày hôm qua, sợ sự trùng lặp tầm thường Chính vì thế, ông đãlấy “chủ nghĩa” xê dịch “làm đề tài cho tác phẩm, làm mục đích cho cuộc đời mình.Sống là để đi, để tìm hiểu những điều mới lạ

Trước cách mạng, một mình với chiếc vali, Nguyễn Tuân đã bôn ba trên nhiều miềnquê đất nước nhưng với tâm trạng của kẻ “thiếu quê hương”, bất mãn với cuộc đời

Đó cũng là tâm trạng chung của thời đại Sau cách mạng, ông cũng xuôi ngược nhiềunơi nhưng với tinh thần của người yêu quê hương xứ sở, muốn góp phần vào côngcuộc xây dựng Tổ quốc.

Chính nhà văn đã từng nói đến Tây Bắc là để “đi tìm cái thứ vàng mười của màu sắcsong núi Tây Bắc, và nhất là cái thứ vàng mười mang sẵn trong tâm trí tất cả nhữngcon người ngày nay đang nhiệt tình gắn bó với công cuộc xây dựng cho Tây Bắc thêmsáng sủa tươi vui và bền vững” Với tình yêu quê hương sâu nặng và bầu nhiệt huyếtsôi nổi ấy, Nguyễn Tuân đã sử dụng uyển chuyển, tinh vi vốn ngôn ngữ phong phúcủa mình để viết nên những tờ hoa thơm thảo về con người và thiên nhiên của miềnsông núi này…

Tác giả hay đi tìm cảm giác mạnh cho các giác quan Vì vậy, những trang văn của ôngthường mang theo âm điệu của những trận cuồng phong, bão tố Nhưng không vì thế

mà chúng mất đi nét dịu hiền, thơ mộng Qua ngòi bút Nguyễn Tuân, sông Đà hiện lênvừa hung bạo nhưng cũng vừa trữ tình Nó mang tâm địa xảo quyệt của thứ kẻ thù sốmột, có thể cướp đi mạng sống của bất cứ kẻ nào lỡ sa chân vào “thạch trận”…”Nướcsông Đà reo như đun sôi lên một trăm độ…đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hếttrong lòng sông” và khi thấy chiếc thuyền nào nhô vào thì chúng “nhổm cả dậy để vồlấy”…

Nhưng cái hung hãn dữ tợn ấy vẫn không làm mất đi được nét trữ tình ở sông Đà.Miêu tả con sông ở những đoạn xuôi dòng, ngòi bút Nguyễn Tuân bỗng trở nên mềmmại, uyển chuyển, mang đậm chất thơ “Con sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữtình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa gạo thánghai và cuồn cuộn khói núi Mèo đốt nương xuân”…

Trên con sông ấy, ông lái đò xuất hiện, dữ dội và phi thường Trong cuộc chiến đấu

“một mất, một còn” với thác nước, tác giả cho ta thấy được cái tài hoa, trí dũng tuyệtvời của ông lái Người lái đò sông Đà là hiện thân của tác giả, chỉ thích lao vào nhữngcuộc chiến đấu nguy hiểm với thác nước dữ dội mà không ưa xuôi thuyền trên dòngsông êm ả…

Giọng văn Nguyễn Tuân thật tự nhiên và phóng túng khi miêu tả hai trạng thái đối lậpcủa cùng một sự vật Sông Đà vừa trữ tình vừa hung bạo, vừa là “kẻ thù , vừa là “cốnhân” Dưới ngòi bút tác giả, con sông không chết cứng mà vận động một cách mạnh

mẽ, sôi nổi bằng những từ ngữ gợi hình ảnh, tác động mạnh vào giác quan người đọc.Ông lái đò cũng thế cũng xuất hiện một cách sinh động, rõ nét và sắc sảo… Đối vớiNguyễn Tuân, “đã là văn thì trước hết phải là văn” Văn phải đẹp, phải trau chuốt Cáiđẹp ấy đã chi phối cách nhìn của tác giả trên toàn bộ tác phẩm Con người và sự vật,

qua ngòi bút Nguyễn Tuân, đều được khai thác trên phương tiện mĩ thuật và tài hoanghệ sĩ.

Nét đẹp sông Đà là một công trình dày công sáng tạo của tạo hóa Nó vừa hùng vĩ vừanên thơ Nó đẹp từ dáng dấp đến màu sắc Cái áng tóc trữ tình của người thiếu nữ ấy

là nguồn cảm hứng cho biết bao nhà thơ, nhà văn Nước sông Đà cũng thế “Mùa xuândòng xanh ngọc bích”, “Mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi

Và trong cái đẹp đẽ, thơ mộng của đất trời thiên nhiên, con người xuất hiện như mộtnghệ sĩ tài hoa Ông lái điều khiển con thuyền một cách chủ động và thuần thục Ôngbao giờ cũng đứng trên thác sóng dữ dội mà bắt chúng phải quy hàng “Nắm chặt lấyđược cái bờm sóng đúng luồng rồi, ông đò ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nướcđúng mà phóng nhanh vào cửa sinh, mà lái miết một đường chèo về phía cửa đá ấy”.Nguyễn Tuân miêu tả hình ảnh ông lái điều khiển chiếc thuyền cứ như một nhạc sĩđang kéo đàn violon

“Người lái đò sông Đà” là một bước chuyển lớn trong phong cách Nguyễn Tuân.Trước cách mạng, nhà văn thường đi tìm đề tài cho tác phẩm bằng cách quay về vớiquá khứ, với một thời vang bóng đã qua Nhân vật của Nguyễn Tuân là những HuấnCao, quản ngục mang tâm trạng của kẻ “nào biết trên đầu có ai” Nhân vật “vang bóngmột thời” là những vị anh hùng ngang dọc, “khinh bạc đến điều” Nhưng sau cáchmạng, Nguyễn Tuân đã tìm thấy chất tài hoa nghệ sĩ ở những con người lao động hếtsức bình dị, gần gũi

Huấn Cao giờ đây đã lùi vào dĩ vãng chỉ còn đây một ông lái đò cả đời gắn bó vớicông việc, với cuộc sống Hình ảnh ông lái lênh đênh trên sóng nước, chiến đấu với tửthần bằng cây sào bé nhỏ gây xiết bao xúc động trong lòng người đọc Nguyễn Tuân

đã trao tặng ông chiếc huy chương anh hùng lao động trên ngực như một niềm hãnhdiện thiêng liêng Ông lái xuất hiện trước mắt chúng ta như những người nghệ sĩ tàihoa trí dũng song toàn Miêu tả hình ảnh người đời thường lái đò, Nguyễn Tuân đã thểhiện tấm lòng trân trọng, cảm phục những con người góp phần vào công cuộc xâydựng Tổ quốc

Trong việc tái hiện lại hình ảnh sông núi Tây Bắc và người lái đò, Nguyễn Tuân đãkết hợp nhiều phương tiện của nhiều ngành nghệ thuật: hội họa, điêu khắc, điện ảnh,

âm nhạc… Mọi vật, mọi sự như hiện ra trước mắt ta sừng sững và sinh động “Ngoặtkhúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân trời đá” Âm thanh sóng vỗvào đá, vào mạn thuyền, sóng dậy lên thành thác núi, “một anh bạn quay phim táotợn…đã dũng cảm ngồi vào một cái thuyền thúng tròng trành” rồi lao xuống “đáy hútsông Đà” để quay phim…

Tất cả những gì nhà văn viết ra, những gì nhà văn tưởng tượng và sáng tạo nên đềunhư được dựng lại trước người đọc Tiếp xúc với tác phẩm Người lái đò sông Đà củaNguyễn Tuân, ta như đang đứng trước con sông ấy, chứng kiến cuộc vật lộn giữa ônglái với thác nước, chứng kiến từng đoạn sông dữ tợn, lởm chởm những đá ngầm, đánổi và cả những đoạn sông êm ả, trữ tình

Trong đoạn văn, Nguyễn Tuân dùng cả những kiến thức về quân sự, võ học… Cuộcchiến đấu giữa người lái với thạch trận sông Đà diễn ra thật hấp dẫn, li kì: “Mặt nước

hò la”, sóng nước “đá trái mà thúc gối vào bụng và hông thuyền” Nó “bám lấy thuyềnnhư đô vật túm thắt lưng ông đò đòi lật ngửa mình ra”… Tất cả những từ ngữ và hìnhảnh mang đậm nét “quân sự, võ thuật” ấy như gợi lại trước mắt ta quan cảnh một cuộchỗn chiến nguy hiểm, đầy hồi hộp hấp dẫn

Nguyễn Tuân từng được mệnh danh là nhà văn của sự tài hoa và uyên bác Nguồn trithức khổng lồ của ông về lịch sử, khoa học, địa lí, sinh học… thường được tuôn tràodào dạt trong tác phẩm Với Người lái đò sông Đà, tác giả đã đưa ta đến với một miềnquê hương Tổ quốc Vị trí sông Đà, lịch sử sông Đà đã được Nguyễn Tuân giới thiệubằng những trang viết đầy tính “uyên bác” Nhiều địa danh được tác giả nhắc đếntrong tác phẩm như Tà Mường Vát, Sơn La, Hát Loóng… Tất cả, tất cả chứng tỏ sựhiểu biết rất rộng và rất sâu của tác giả khi viết về sông Đà…

Khả năng diễn đạt và vốn ngôn ngữ của Nguyễn Tuân thật phong phú Mỗi từ ngữ khiđưa vào câu văn dường như đã được chắt lọc, gọt giũa cẩn thận Ông đã sáng tạo nênnhiều từ ngữ mới lạ, độc đáo Giọng văn đôi khi có vẻ thô kệch, dàn trải nhưng lại hếtsức cô đúc và tự nhiên Nguyễn Tuân không những viết nên những trang văn đầy tàihoa và lịch lãm mà ông còn sáng tạo nên những trang thơ cho đời Đọc những dòngviết về con sông Đà trữ tình, ta không khỏi ngỡ ngàng, ngạc nhiên trước giọng văn êm

ái, dịu dàng như thơ của Nguyễn Tuân

Viết về người lái đò sông Đà, viết về một vùng quê hương Tổ quốc, Nguyễn Tuân đãthể hiện nguồn xúc cảm yêu thương tha thiết đối với người lao động và thiên nhiên đấtnước Sông Đà càng đẹp, càng sinh động, ông lái càng anh dũng, ngoan cường trongcông việc ta càng thấy được tấm lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn – Người lao độngtrong tác phẩm

Nguyễn Tuân thật bình dị từ công việc đến hình dáng, cách ăn nói Nhưng ông ta lại làngười anh hùng trước mắt Nguyễn Tuân Nhà văn đã phát hiện ra trong con ngườibình dị ấy chất nghệ sĩ tài hoa, dám đương đầu với sóng to gió lớn để chèo chống conthuyền qua sông Ông lái hiện lên trong tác phẩm là người lao động hăng hái, quênmình vì công việc.

Cuộc sống quanh ta vốn dĩ rất tầm thường, cũ kĩ Ngày lại qua ngày, mây vẫn bay vàgió vẫn thổi…nhưng chính nhà văn là người mang lại cho ta một thế giới mới, tinhkhôi, kì diệu Nguyễn Tuân cũng là một nhà văn, một người góp phần sáng tạo lại thếgiới Văn chương của Nguyễn Tuân đã mang đến cho chúng ta một chân trời huyền bíriêng biệt, hấp dẫn và độc đáo Đó là chân trời của cái đẹp, của sự tài hoa và uyênbác…

Phân tích Người lái đò sông Đà - Mẫu 7

Với bài kì nổi tiếng “người lái đò sông Đà” – rút từ tập “tùy bút sông Đà” xuất bảnnăm 1960, Nguyễn Tuân muốn xưng tụng ông lái đò tài hoa trì dựng trên sông thiênnhiên bạo liệt, và ngôn ngữ Nguyễn Tuân lại hùa nhau xưng tụng tác giả của nó nhưmột ông tài bậc thầy lèo lái con thuyền chữ trên dòng sông Thi không kém thác ghềnh.Chính từ áng kỳ này, người nghệ sĩ vốn nổi tiếng tài hoa uyên bác từ trước cách mạngtháng 8 nay lại có dịp trổ ra một phong cách nghệ thuật đầy góc cạnh thú vị trước 1cuộc sống đã đổi thay Tác phẩm đã khắc hoạ vẻ đẹp đa dạng vừa hung bạo vừa trữtình của con sông Đà và ca ngợi người lái đò giản dị mà kì vĩ trên dòng sông

Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn của dân tộc, một nghệ sĩ tài hoa suốt đời đi tìm, vàtôn vinh cái đẹp Ông có vị trí quan trọng và đóng góp không nhỏ đối với văn học hiệnđại: thúc đẩy thể tùy bút, bút kí văn học đạt tới trình độ nghệ thuật cao, làm phong phúthêm ngôn ngữ văn học dân tộc, đem đến cho nền văn xuôi hiện đại một phong cáchnổi bật, tài hoa và độc đáo

Với chất tài hoa tài tử sẵn có trong một tâm hồn nghệ sĩ yêu cái đẹp, một bộ óc uyênbác và lối hành văn cầu kì, độc đáo, Nguyễn Tuân gây ấn tượng với người đọc bởinhững tác phẩm cực đẹp Đối với ông, đã đẹp là phải đẹp đến toàn mĩ, đã dữ dội làphải dữ dội đến khác thường, đến tột đỉnh Và trong một chuyến đi gian khổ và đầyhào hứng đến vùng Tây Bắc rộng lớn, xa xôi, ông đã tìm thấy cho mình một “nàngthơ” hoàn mĩ: sông Đà với hai “thái cực” mâu thuẫn đến mê hoặc: hung bạo, dữ dội

mà trữ tình, đẹp đẽ

Sự hung bạo của Đà giang đã được Nguyễn Tuân thể hiện một cách rất tài tình trongtác phẩm Viết về Đà giang, ngòi bút của Nguyễn Tuân vô cùng phóng túng, thoải máibởi “Người lái đò sông Đà” được viết bằng thể loại tùy bút Ông chẳng khác nào mộtnhà quay phim lão luyện Có khi ống kính của nhà văn tiếp cận con sông Đà từ phía

viễn cảnh Từ trên cao, Nguyễn Tuân nhìn thấy con sông Đà dài ngoằn ngoèo như mộtsợi dây thừng.

Có đôi lúc, ống kính của nhà văn lia vào để quay cận cảnh từng quãng sông hẹp, cắttừng đoạn sông để mô tả cái sự hung bạo của những đoạn sông với hình ảnh “đá bờsông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời.” Thậm chí

có những đoạn “vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu Đứng bên này

bờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách

Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia” Ấn tượng hơn nữa làviệc “ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấymình như đang ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cảnh cửa sổ nhà nào ởtầng nhà thứ mấy vừa tắt phụt đèn điện Và phong cách độc đáo của Nguyễn Tuân cònđược thể hiện qua góc nhìn điện ảnh được sử dụng để cảm nhận, tạo cho người đọcmột ấn tượng về vẻ đẹp của sự hùng vĩ mà thiên nhiên Tây Bắc đã mang lại

Những quãng ghềnh thác hãy còn đáng sợ ở cái dữ dằn của gió – nước: quãng mặtghềnh Hát Loong, dài hàng cây số, gió phối hợp với nước, với đá, với sóng tạo nênnhững cơn xoáy thật kinh hãi: “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió cuồn cuộn luồnggió gùn ghè suốt năm suốt tháng như lúc nào cũng đòi nợ xuýt” Cái dữ dội, hung bạocủa ghềnh thác được mô tả thành công và sinh động như đang hiện hữu trước mắtngười đọc bởi nghệ thuật tài tình của Nguyễn Tuân với hàng loạt các động từ mạnh,câu văn nhiều dấu phẩy liên tiếp tạo nên sự liệt kê trùng điệp của hành động “sô” vàphần nào dựng nên nhịp điệu hối hả, dồn dập vừa như cái dữ dội, mạnh bạo của dòngnước mà còn như tiếng tim đập của người đi trên sông

Như vậy rõ ràng ở nơi ấy lòng sông rất hẹp, độ dốc của con thác rất cao, nhiều luồngchết, vực xoáy Viết về con sông Đà hung bạo, tác giả sử dụng những câu văn rất ngắn,huy động chủ yếu kiến thức võ thuật và quân sự để miêu tả sự vận động của dòngnước Ông cũng cảm nhận con sông bằng nhiều giác quan để kích thích trí tưởngtượng của độc giả bạn đọc Bởi vậy, con sông Đà hiện lên là một nhân vật có tính cách

và cả ngôn ngữ

Ta còn thấy Nguyễn Tuân tập trung vào miêu tả sự hung bạo của Đà giang ở nhữnghút nước với cách liên tưởng vô cùng táo bạo Ở những cái hút nước giống như nhữngcái giếng bê tông người ta thả xuống để chuẩn bị làm móng cầu: “trên những cái hútnước ấy cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn” Nước ở đó cứ “thở và kêu nhưcửa cống cái bị sặc”, có lúc lại nghe rờn rợn như tiếng “rót dầu sôi” Sông Đà khôngkhác gì một loài thú dữ đầy ranh mãnh, chực chờ vồ lấy những chiếc thuyền mỏngmanh “Cho nên không một chiếc thuyền nào dám men gần cái hút nước ấy…

Bè gỗ nghênh ngang qua đây vô ý là bị hút nước đó lôi tuột xuống, có chiếc thuyền bị

nó giồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm dưới lòng sông đến mười phútsau, mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới” Những so sánh, ví von “như cửa cống bịsặc”, “như cái giếng bê tông”… đầy gợi hình, gợi cảm của tác giả gây cảm giác rấtmạnh làm cho người đọc như nghe thấy, nhìn thấy cận cảnh cái hung dữ của sông Đà

mà thót tim lại Thế nhưng, giống như đang cùng người đọc ngồi cùng một chiếcthuyền qua sông, Nguyễn tuân lại đưa người đọc đến những cái ghê rợn hơn nữa củadòng sông Đà

Trước hết là những âm thanh của tiếng thác gào rùng rợn, hoang dã: con sông Đà đãtrở thành một loại thủy quái vừa hung ác, vừa nham hiểm: “Tiếng nước thác nghe như

là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chếnhạo Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừngvầu, rừng tre nứa nổ lau, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét với đàntrâu da cháy bừng bừng” Ở đoạn văn này, tác giả đã huy động rất nhiều biện phápnghệ thuật như nhân hóa, liên tưởng, so sánh, sử dụng hàng loạt động từ mạnh khiếnhình ảnh sông Đà thật ghê rợn như một nhân vật mang tâm địa hiểm ác với cái kiểukhôn khéo, ranh ma

Tiếp đến là sự hung bạo, dữ dằn của đá sông Đà, đó là những cửa tử đang mai phục ẩnnấp để gieo rắc kinh hoàng cho người lái đò Bằng tri thức sâu rộng về quân sự, võthuật, thể dục, thể thao và điện ảnh, Nguyễn Tuân đã phác họa nên một cuộc chiến đầygay cấn như một quyển binh pháp về đánh trận trên sông Đà Đá ở đây được chiathành ba tuyến và năm cửa, bốn cửa tử và duy nhất chỉ một cửa sinh

Lòng sông thì trắng xóa làm nổi bật những tảng đá đang bày thế trận, tảng nào, hònnào “trông cũng ngỗ nghịch và như những vị tướng”, “có vị trông oai phong lẫm liệt”,

“có vị thì như đang hất hàm bắt cái thuyền phải xưng tên xưng tuổi trước khi giaochiến” Có vị “lại lùi về một chút và thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào”.Con thác khúc sông này mới độc áo, xảo quyệt làm sao! Nó như đang mai phục để rồiđột nhiên nhổm cả dậy vồ lấy con thuyền nơi khúc sông ngoặt, khi thì nó lại tỏ ra sơ

hở để dụ con thuyền vào rồi bất ngờ quay lại đánh quật vu hồi Khi đánh giáp lá cà tì

nó đâm thẳng vào hông ông lái đò, bẻ gãy cán chèo, rồi đá trái thúc gối vào bụng, giở

đủ đòn âm, đòn tỉa, rồi túm lấy thắt lưng đòi lật ngửa bụng ông lái đò trên trận nước

Nó vừa đánh vừa reo hò la hét vang động cả một vùng sông nước hoang vu

Đồng thời, khi viết về dòng sông, Nguyễn Tuân đã bộc lộ rõ mình là một nhà văn vớitình yêu quê hương đất nước tha thiết bởi trong văn chương nghệ thuật, viết về sôngnúi là viết về giang sơn mà viết về giang sơn là viết về Tổ quốc Đây là tình yêu nhấtquán trong cuộc đời cầm bút của nhà văn Trước cách mạng, tình yêu quê hương Tổ

quốc của Nguyễn Tuân được bộc lộ một cách thầm kín thông qua tác phẩm “Thiếuquê hương”.

Không chỉ dừng lại ở đó, ngòi bút của Nguyễn Tuân còn tập trung vào để miêu tả cái

vẻ đẹp lãng mạn, thơ mộng của dòng sông Đà, nhất là đoạn sông ở phần hạ lưu Ngườiyêu văn nhận thấy Đà giang hiện lên qua ngòi bút của Nguyễn Tuân thơ mộng, lãngmạn, trữ tình, vô cùng kiều diễm

Nếu ở đoạn văn trên, Nguyễn Tuân miêu tả con sông Đà hung bạo với những kiếnthức nền chủ yếu là quân sự hay võ thuật cùng những câu văn ngắn, nhiều động từ,nhiều thanh trắc thì đến đoạn văn này, Nguyễn Tuân chủ yếu sử dụng kiến thức dulịch, kiến thức lịch sử, kiến thức văn học với câu văn vươn dài ra như nhịp chèo khoanthai của thuyền tôi trôi trên sông Đà Nếu để ý, người yêu văn hẳn sẽ nhận thấy có đếnmười bốn câu văn Nguyễn Tuân kết thúc toàn với thanh bằng để tạo cảm giác mênhmang mềm mại

Cái đẹp của sông Đà, mà cũng có lẽ cũng là nét đẹp trong tâm hồn Nguyễn Tuân, hiệnlên mỗi khác qua mỗi góc nhìn khác nhau Khi nhà văn bay tạt ngang sông Đà, từ trêncao nhìn xuống con sông, điều đầu tiên nhìn thấy lại chính là hình dáng như “cái dâythừng ngoằn ngoèo”, sau đó là “từng nét sông tãi ra trên đại dương đá lờ lờ bóng mây”rất tinh tế và ngưng đọng lại hình ảnh “sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầutóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai vàcuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân”

Và những lần sau nữa, khi Nguyễn Tuân “nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trênsông Đà” hoặc lúc xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nước sông Đà”,ông thấy dòng sông hiện lên như một mỹ nhân hiền dịu đầy xuân sắc với bao màu sắcbiến đổi diệu kì: “mùa xuân dòng xanh ngọc bích”, “mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín

đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa” Con sông tươi đẹp, sinh động biết baochứ không phải là con sông đen như “thực dân Pháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mựcTây vào mà gọi bằng một cái tên Tây láo lếu”

Và con sông Đà lại đẹp một kiểu khác nữa, khi Nguyễn Tuân dẫn người đọc đi xuyênrừng đến Ông đã gọi sông Đà đến ba lần tiếng “cố nhân” Nguyễn Tuân ấn tượng vớicái màu loang loáng của mặt nước như trẻ con nghịch chiếu gương vào mắt mình rồi

bỏ chạy” Và ông bất chợt phát hiện trong cái lấp lánh ấy “sáng lóe lên một màu nắngtháng ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu” Bờ bãi sông Đà rập rờnbay bao chuồn chuồn bươm bướm

Nhà văn vui sướng đắm say khi hội ngộ cùng con sông Nỗi niềm ấy được ông ví vonnhư niềm vui khi thấy cái “nắng giòn tan sau kì mưa dầm”, “như nối lại chiêm bao đứt

quãng” – cái nắng sưởi ấm tình cảm thân thương, gần gũi của tác giả trong cảm giác

“đằm đằm ấm ấm như gặp lại cố nhân”

Một lần nữa khi thuyền trôi ven bờ, tác giả đã phát hiện được thêm bao nhiêu vẻ đẹpgợi cảm của con sông Gây ấn tượng đầu tiên với người nghệ sĩ là sự tĩnh lặng nhẹnhàng: “Hình như từ đời Lí đời Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế màthôi” Con sông bây giờ không hẳn chỉ là của hiện tại, nó trôi ngược về quá khứ xaxưa với sự so sánh, liên tưởng đầy bất ngờ của tác giả: “Bờ sông hoang dại như một

bờ tiền sử

Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa” Càng đọc, ta càng có cảm giácnhư tác giả đã nhập thân làm một với cỏ cây sông nước, như say sưa mê đắm vớikhông gian nơi đây để cho hiện dần lên trước ống kính bao vẻ đẹp sinh động: đó là

“nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa”, là “cỏ gianh đồi núi đang ra những nõnbúp”, là “một đàn hươu vùi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm” Đằng sau nhữngdáng vẻ, những thực thể, màu sắc ấy, người ta còn thấy một sức sống ngồn ngộn, tươimới, trẻ trung đang ẩn nấp, đang ngầm sinh sôi, chuyển động

Kì ảo hơn nữa là khi nhà văn như đã nghe được tiếng nói của chú hươu: “thơ ngộngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương” cũng như dòng sông “đang lắng nghe nhữnggiọng nói êm êm của người xuôi” Và từ hiện tại, ông mơ ước đến tương lai nghe một

“tiếng còi sương” hoặc “thèm được giật mình vì một tiếng còi xúp-lê của một chuyến

xe lửa đầu tiên” hòa nhập cùng dòng sông “lững lờ như nhớ thương”

Có thể nói tâm hồn nhà văn như vỗ cánh cùng ước mơ sông Đà đẹp tươi hơn trongngày mới dựng xây Càng về cuối bức tranh, sông Đà càng đẹp và sống động với “áng

cỏ sương”, rồi “đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bụng trắng như bạc rơi thoi”

và “tiếng cá đập nước sông đuổi mất đàn hươu vụt biến” Cảnh thiên nhiên cứ mởrộng dần bằng vẻ đẹp vừa hiện thực vừa biến ảo trong cái nhìn đắm mình trong thơmộng của nhà văn

Ta còn thấy hai nghệ thuật nhân hóa và so sánh được Nguyễn Tuân sử dụng một cáchrất nhuần nhụy Ông cảm nhận con sông Đà và so sánh nó, ví von nó như một áng tóccủa người thiếu nữ vô cùng lãng mạn, trữ tình, mĩ lệ: “như một áng tóc trữ tình”…Đây được xem như đoạn thơ đẹp nhất trong tùy bút “Sông Đà” Đọc xong “Người lái

đò sông Đà”, gấp lại trang sách đã lâu nhưng những câu văn đẹp như những vần thơ

ấy vẫn giăng mắc, ở trọ mãi trong tâm hồn của mỗi người yêu văn

Nhà văn đã để cho dòng cảm xúc dào dạt thốt lên thành lời đối thoại im lặng với thiênnhiên, bờ bãi ven sông, dường như con người muốn hòa vào cùng cảnh vật, để chiêmngưỡng vẻ đẹp đầy sức cuốn hút của dòng sông Ngòi bút nhà văn đến lúc này mớithật sự tung hoành trong sự say sưa khám phá cội nguồn, kể về lịch sử dòng sông gắn

với cuộc sống và con người Tây Bắc, những người đã đón nhận những tặng vật hàophóng của sông Đà.

Cảm xúc từ thực tại của Nguyễn Tuân còn khơi nguồn cho những mơ ước mang tính

dự báo về tương lai, biến sức mạnh của dòng sông trái tính trái nết thành nguồn thủyđiện dồi dào Rõ ràng, thực tại cuộc sống mới đã giúp cho Nguyễn Tuân có những dựcảm chính xác, có niềm tin vững chắc vào những con người đang xây dựng một chế

độ mới, đem lại sinh khí mới cho cuộc sống ở sông Đà

Với sự quan sát tinh tường, trí tưởng tượng phong phú và tư duy liên tưởng so sánhbất ngờ kết hợp cùng việc sử dụng tài tình ngôn ngữ Tiếng Việt với các cấu trúc câutrùng điệp, phối hợp linh hoạt và đầy sáng tạo các biện pháp tu từ, tác giả đã làm nổibật lên hình tượng con sông Đà như một biểu tượng về sức mạnh dữ dội và vẻ đẹphùng vĩ nhưng cũng đầy thơ mộng của thiên nhiên đất nước Hình tượng thiên nhiênnày cũng chính là phông nền cho sự xuất hiện và tôn vinh vẻ đẹp của người lao độngtrong giai đoạn mới

Qua đó, nhà văn cũng bộc lộ được sự tài hoa của mình khi liên tục sáng tạo nên nhữngdáng vẻ biến ảo khôn lường khiến người đọc phải ngạc nhiên, thán phục Đó là sự tàihoa thiên bẩm cùng với nền tảng là một vốn kiến thức uyên bác về cả nghệ thuật lẫncuộc đời, sự dày công quan sát, tìm hiểu đối tượng cần tiếp cận, khám phá cũng nhưtình cảm man mác sâu nặng, đằm thắm và giàu sức sống, đầy tươi trẻ dành cho Tổquốc

Tuỳ bút “ Người lái đò sông Đà” là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật tàihoa uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân Tác phẩm không chỉ ngợi ca vẻ đẹp kì vĩ thơmộng của thiên nhiên Tây bắc mà còn ca ngợi vẻ đẹp bình dị , anh hùng mà tài hoacủa người dân lao động nơi đây Qua đó, nhà văn Nguyễn Tuân bộc lộ tình yêu đấtnước , niềm tự hào hứng khởi, gắn bó tha thiết với non sông Việt Nam

Phân tích bài Người lái đò sông Đà - Mẫu 8

Tác phẩm Người lái đò sông Đà là bút ký đầy sáng tạo, tiêu biểu cho phong cách độcđáo của Nguyễn Tuân sau cách mạng tháng tám: Uyên bác, tài hoa, không quản gianlao vất vả để có được những dòng bút ký, đậm cảm giác chân thực, sức liên tưởngphong phú đem đến cho người đọc người nghe cảm nhận về một tâm hồn khao kháthòa nhập với nhịp động phát triển của đất nước của cuộc đời

Tác phẩm là kết quả của cuộc hành trình ngược miền Tây Bắc giai đoạn năm

1958-1960 đầy trải nghiệm sâu sắc của tác giả, được in lần đầu trong tập Sông Đà (1958-1960).Sông Đà quanh co, uốn lượn dọc qua các triền núi, dòng nước chảy xiết với độ dốclớn Chính đặc điểm đó đã tạo cho Đà giang một vẻ đẹp kỳ thú, rất hoang sơ và kỳ vĩ

Hình ảnh con sông Đà hung bạo mà trữ tình đã làm nổi bật lên vẻ đẹp tài hoa, nghệ sĩcủa ông lái đò ông lái đò trên dòng Đà giang.

Nguyễn Tuân là nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam hiện đại Ông có những thànhtựu to lớn trong cả hai thời kỳ trước và sau năm 1945 Trước 1945, ông có tập “Vangbóng một thời” gồm mười một truyện rất đặc sắc, có giá trị vô cùng to lớn Hoà chungvới không khí thời đại trong cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ của dân tộc, phongcách Nguyễn Tuân vẫn luôn giữ được nét sáng tạo, riêng biệt Ông là nhà văn suốt đời

đi tìm cái đẹp, luôn khám phá thế giới ở bình diện văn hoá và thẩm mỹ Nguyễn Tuânmiêu tả con người trong vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ Thiên nhiên hiện lên trong văn chươngcủa ông cũng trở thành những công trình nghệ thuật kỳ vĩ, độc đáo Người lái đò sông

Đà là đoạn trích được rút ra từ tập tùy bút Sông Đà được ông viết năm 1960, trongmột chuyến đi gian nan nhưng đầy hứng khởi về miền Tây Bắc hiểm trở Chuyến đithoả mãn cái khát khao “xê dịch” của nhà văn, trong chuyến đi ấy ông đã không quêntìm kiếm “chất vàng” của cảnh sắc thiên nhiên nơi đây, rất hiểm trở nguy hiểm nhưngcũng mang vẻ đẹp hùng vĩ thơ mộng say đắm lòng người Vẻ đẹp của con người nơiđây được ông ví như “chất vàng mười đã qua thử lửa” họ là người dân lao động có trítuệ, có lòng dũng cảm và sức mạnh chế ngự thiên nhiên

Hai hình tượng bao trùm, xuyên suốt tác phẩm là hình tượng con sông Đà và hìnhtượng người lái đò trên dòng sông quanh năm dữ tợn thách thức với con người Vớingòi bút tài hoa của mình ông đã tạo nên hình tượng Đà giang mang hai sắc thái, haibình diện tương phản vừa hùng vĩ, hung bạo nhưng cũng cũng không kém phần trữtình, thơ mộng

Nguyễn Tuân dẫn dụ người đọc cuốn theo cảm giác vừa sợ hãi tột cùng vừa như đam

mê, thích thú Bằng sức tưởng tượng phong phú của mình, lối hành văn nhạy bén độcđáo của mình con sông Đà hung bạo hiện lên trong lòng người đọc với niềm đam mêhãi hùng và thích thú vô cùng Cái hung bạo được nhà văn miêu tả mở đầu bằng cảnh

“đá bờ sông dựng vách thành”, nghệ thuật ẩn dụ những khối đá bờ sông được NguyễnTuân ví như những thành trì kiên cố, vững chãi và đầy rẫy sự nguy hiểm, bí ẩn, đe dọatrực chờ Nhà văn miêu tả, mặt sông lúc ấy “đúng ngọ” mới có mặt trời, có vách đá

“chẹt lòng sông như một cái yết hầu”, có quãng tưởng như con hươu, con nai nhảy từ

bờ này qua bờ kia Các liên tưởng tưởng chừng như bâng quơ, ngẫu nhiên nhưng lạichứa đựng đầy dụng ý nghệ thuật của tác giả Chỗ sông phải đến tận giữa trưa, khi mặttrời lên cao nhất mới có ánh nắng chiếu vào, động từ mạnh “chẹt” rất biểu cảm xen lẫnvới nghệ thuật so sánh “như một cái yết hầu”, hai bên bờ con hươu con nai có thểnhảy qua được Những hình ảnh độc đáo được tác giả khéo léo lồng vào, đã tạo chongười đọc được độ cao của vách đá, độ hẹp của lòng sông Ngồi trong khoang thuyền

đi qua khúc sông ấy “mùa hè cũng thấy lạnh”, tác giả miêu tả thông qua cảm giác,

mùa hè nóng nực oi bức nhưng khi qua đây, chính cái khung cảnh choáng ngợp, kỳ vĩ,chật hẹp đã làm cho ta cảm thấy sợ hãi và nhỏ bé giữa giữa thiên nhiên.

Cảnh hung bạo của sông Đà còn được thể hiện ở mặt ghềnh Hát Loóng Hàng ngàncây số “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió” Một loạt thanh sắc xuất hiện tạo cho tacảm giác sóng gió ngày càng mạnh mẽ và cao dần Nghệ thuật điệp từ, điệp cấu trúcnối tiếp nhau, động từ mạnh “xô” được lặp lại nhiều lần Sức mạnh của thiên nhiên rấtkhủng khiếp, rất lạnh lùng, nó “gùn ghè”, hầm hè như một con thú hoang hung dữ, lìlợm, sẵn sàng thách thức với con người nơi đây

Những cái “hút nước” khổng lồ trên quãng sông Tà Mường Vát Xoáy nước “nhưnhững cái giếng bê-tông” được thả xuống làm móng cầu, nước ở đây “thở và kêu nhưmột cái cống bị sặc” Nghệ thuật nhân hoá kết hợp so sánh của Nguyễn Tuân làm tạocho câu văn trở nên sinh động, hấp dẫn hơn bao giờ hết Khúc sông này nguy hiểmđến mức không một con thuyền nào dám tiến lại gần, nếu không sẽ bị hút vào trong, bịdìm xuống lòng sông và biến mất một cách đáng sợ

Hình tượng hung bạo, dữ dội của con sông được tác giả khắc họa rõ nét nhất chính là

ở khúc thác sông Đà Tác giả miêu tả con sông bằng những hình ảnh hết sức biểu cảm,bằng những âm thanh dữ dội nhiều sắc thái, còn xa lắm mới tới thác mà đã nghe thấytiếng “réo gần mãi lên, réo to mãi lên”, tiếng nước nghe như “oán trách”, như “vanxin”, như là “khiêu khích”, nó rống lên từng hồi ghê rợn như tiếng của “một ngàn contrâu mộng” gầm thét, vật lộn trong lúc rừng cháy, ngọn lửa đỏ rực bốc lên ngùn ngụt.Những hòn đá sông Đà nhiều vô kể, tất cả chúng hợp lại thành cả một “chân trời đá”rộng lớn Mỗi hòn đá mang một dáng vẻ khác nhau, nhưng hòn hòn nấy mặt trôngcũng rất “ngỗ nghịch”, “nhăn nhúm”, “méo mó”, ở đây tác giả dùng nhiều tính từ chỉcon người để miêu tả qua đó người đọc cảm nhận được sự dữ tợn, sự bất cần, bướngbỉnh của hòn đá, chúng như những vật thể sống và là đứa con của mẹ thiên nhiên tạo

ra Sông Đà dường như đã giao nhiệm vụ cho từng hòn đá để bày ra “thạch trận”tuyên chiến, thách thức với con người Vòng thứ nhất “thạch trận” có năm cửa trận, có

“bốn cửa tử”, “một cửa sinh” nằm lập lờ nơi tả ngạn con sông Vòng thứ hai, thácsông Đà đã bộc lộ vẻ gian manh cái sự háo thắng của nó, lần này có bày ra nhiều cửa

tử hơn để đánh lạc hướng con thuyền đi vào chỗ chết, một cửa sinh được bố trí lệch vềphía hữu ngạn Vòng thứ ba, vòng quyết định thắng thua cuối cùng, thác sông Đà bày

ít cửa hơn nhưng trái phải đều là “luồng chết”, cửa sông duy nhất lại nằm ngay giữabọn đá hậu vệ đang canh gác Qua phong cách miêu tả độc đáo, sinh động, giàu tưởngtượng của Nguyễn Tuân con sông Đà hiện lên thật hung bạo, dữ tợn, nó như một “loàithuỷ quái khổng lồ” tâm địa vừa độc ác, vừa nguy hiểm, là kẻ thù số một của conngười trong cuộc chiến không cân sức

Tuy nhiên cũng có lúc con sông Đà trở về với vẻ dịu dàng, trữ tình thơ mộng của nó.

Vẻ đẹp Đà giang được miêu tả qua nhiều điểm nhìn, nhiều góc cạnh, không gian vàthời gian khác nhau Từ trên cao nhìn xuống, con sông Đà uốn lượn, mềm mại nhưáng tóc của người con gái Tây Bắc kiều diễm, xinh đẹp Dòng sông Đà được nhà vănbằng những hình ảnh rất biểu cảm, gây ấn tượng sâu sắc, “tuôn dài như một áng tóctrữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa gạotháng hai và cuồn cuộn khói núi Mèo đốt nương xuân” Màu nước sông Đà biến đổitheo từng mùa khác nhau, mỗi mùa mang một vẻ đẹp độc đáo, riêng biệt: Mùa xuândòng sông “xanh ngọc bích”, mùa thu “lừ lừ chín đỏ” Con sông như người thiếu nữxinh đẹp, mơ mộng đang tuổi xuân thì tràn đầy niềm kiêu hãnh nên tính cách đôi phầnkhó hiểu, thay đổi thất thường

Sông Đà dịu dàng “như một cố nhân”, cảnh sắc bên bờ thật êm đềm tươi đẹp Sauchuyến đi dài ngày, ông nhìn ngắm sông Đà thật gợi cảm, thơ mộng như “màu nắngtháng ba Đường thi”, bờ sông đầy những chuồn chuồn bươm bướm Người cố nhân ấygiờ đây yên ả lạ thường như đang lặng nghe âm thanh của thời gian, thưởng thức cảnhsắc hai bên bờ sông Bờ sông Đà hoang sơ như nhuộm màu cổ tích vừa trù phú tràn trềnhựa sống của phù sa bồi đắp Những nương ngô “nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa”,ngọn cỏ “đang ra những nõn búp”, xa xa là vài con hươu nhai cỏ Sông Đà lúc nàynhư bờ tiền sử mang bên mình những nỗi niềm cổ tích xa xưa, hoài niệm

Dòng sông Đà được tác giả khắc họa rất rõ nét bằng nhiều vận dụng nghệ thuật độcđáo: So sánh, ẩn dụ, nhân hoá, động từ mạnh…, cùng khả năng liên tưởng, sáng tạomới mẻ, ông đã viết lên những câu văn thật giàu nhịp điệu, sống động Dưới ngòi búttài hoa của người nghệ sĩ, Đà giang không còn là một con sông vô tri mà nó là mộtsinh thể có suy nghĩ, có tâm hồn

Trong tác phẩm của Nguyễn Tuân làm sao có thể thiếu đi bóng dáng con người Thiênnhiên càng rộng lớn, hùng vĩ, dữ dội bao nhiêu thì càng làm nổi bật lên vẻ đẹp trí tuệtài hoa của con người lao động Trong bài văn, tác giả đã sáng tạo ra hình tượng “ônglái đò” đây là hình ảnh biểu trưng cho người lao động cần cù chăm chỉ nhưng cũngkhông kém phần mạnh mẽ, can đảm khi sẵn sàng đối đầu với thiên nhiên hung tợntrong một cuộc chiến không cân sức Con sông Đà bỗng chốc trở thành kẻ thù số một,người lái đò thật nhỏ bé giữa thiên nhiên Tuy nhiên họ vẫn bộc lộ được sự mưu trí, tàihoa nghệ sĩ của mình

Phẩm chất anh dũng, tài hoa, trí tuệ của người lái đò được thể hiện qua cảnh vượt thácsông đà Tại đây, con sông mưu mô, xảo quyệt bày ra một “thạch trận” với ba vòngthách đấu như muốn tiêu diệt những con thuyền đi qua Những người anh hùng vẫnkhông chút sợ hãi, vẫn rất điềm tĩnh bằng trí tuệ của mình ông lái đò đã lần lượt chinhphục từng cửa ải Vòng thứ nhất, với năm cửa trận, bốn cửa từ, chỉ có một cửa sinh

duy nhất nằm lập lờ bên bờ tả ngạn Thuyền vừa tới, “phối hợp với đá, nước reo hòlàm thanh viện cho đá” những hòn đá ngỗ nghịch, bệ vệ Có hòn đá nhìn nghiêng thìnhư “hất hàm” đòi cái thuyền phải “xưng tên tuổi trước khi giao chiến”, có hòn thìnhư thách thức ông đò “có giỏi thì tiến vào đây” Ông đò không chút nao núng tay vẫn

“giữ lấy mái chèo cho khỏi bị hất lên” Mặt nước hò reo vang dội, ùa vào như bẻ gãycán thuyền, sóng nước như “quân liều mạng” lao vào “đá trái thúc gối vào bụng vàhông thuyền” Nước bám lấy như “đô vật” muốn vật ngửa người lái đò ra Sóng nướcđánh đến món đòn “hiểm độc nhất”, luồng nước ấy bóp chặt lấy hạ bộ ông đò Ông đò

đã bị thương “mặt méo bệch đi” nhưng không hề đầu hàng trước kẻ thù, ông “cố nénvết thương, hai chân vẫn kẹp chặt buồng lái”, tiếng chỉ huy của ông vẫn vang lên ngắngọn, tỉnh táo Vậy là phá xong cái “trùng vi thạch trận thứ nhất”

Không cần nghỉ tay, nghỉ mắt một phút giây nào phải phá luôn vòng vây thứ hai, lầnnày ông đò đã đổi chiến thuật Ông đò đã nắm chắc “binh pháp của thần sông Đà”,

“thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này” Con sông Đà đã lộ rõ

sự gian trá, độc ác của mình khi lần này nó bày ra nhiều cửa tử hơn, cửa sinh nằm lệchsang một phía hữu ngạn con sông Tác giả sử dụng nghệ thuật so sánh cưỡi lên consông Đà phải “cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ” Nắm được cái bờm sóng đúng luồng rồi,không phút nao núng, ông đò “ghì chặt cương lái”, bám chặt lấy luồng nước cố sứcphóng nhanh vào phía cửa sinh, “lái miết một đường chéo về phía cửa ấy”, bỏ lại saulưng những cửa tử và những hòn đá vẫn “không ngừng khiêu khích”

Trùng vây thạch trận cuối rồi, lần này ít cửa ải hơn, “bên phải bên trái đều là luồngchết”, luồng sinh nằm ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác Con sông Đà dường nhưchưa từ bỏ tham vọng của nó, sự hiếu thắng, nó muốn nuốt trọn con thuyền trong lầngiao chiến quyết định cuối cùng này Nhưng người lái đò bao lần vượt thác ghềnh,ông đã tích lũy biết bao kinh nghiệm, ông cho thuyền phóng thẳng “cứ thế chọc thủngcửa giữa đó”, thuyền như một mũi tên tre nhọn hoắt, cứ thế lao nhanh “vừa xuyên vừa

tự động lái được lượn được” Cuối cùng bằng sự gan dạ, tài trí, kinh nghiệm của mìnhông đò đã vượt hết dòng thác một cách an toàn, giành chiến thắng trong cuộc chiếnkhông khoan nhượng với kẻ thù hung bạo

Nguyễn Tuân xây dựng hình tượng nhân vật người lái đò sông Đà bằng nhiều nghệthuật đặc sắc Tác giả sử dụng từ ngữ của nhiều lĩnh vực: Binh pháp, võ thuật, thể thao,

âm nhạc…, các biện pháp tu từ so sánh, nhân hoá cùng với nhịp điệu câu văn hài hoàsinh động Ông đã khắc hoạ thành công hình ảnh người lái đò sông Đà trí tuệ, tài hoa

và bản lĩnh, qua đó ca ngợi con người lao động Tây Bắc mang vẻ đẹp và những phẩmchất cao quý

Đoạn trích người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân là một bài tuỳ bút có giá trị vôcùng to lớn, tác giả đã thành công trong nghệ thuật xây dựng hình tượng, khẳng định

và ngợi ca vẻ đẹp của thiên nhiên cùng với con người miền Tây bắc xa xôi Đồng thờithể hiện tình cảm yêu mến, trân trọng, sự gắn bó tha thiết, sâu nặng của Nguyễn Tuânđối với quê hương, đất nước, con người Việt Nam.

Phân tích bài Người lái đò sông Đà - Mẫu 9

“Người lái đò sông Đà” là thiên tùy bút rút trong tập “Sông Đà” (1960) của NguyễnTuân Đây là thành quả nghệ thuật đẹp đẽ mà Nguyễn Tuân đã thu hoạch được trongchuyến đi thực tế đến Tây Bắc năm 1958 Trong chuyến đi này, tác giả đã có cơ hộisống với những khoảnh khắc thân thuộc nhất, hào hứng nhất của người nghệ sĩ trongông Ông cảm nhận được “thứ vàng mười đã qua thử lửa” của những người lao độngbình dị trên miền sông nước hùng vĩ và thơ mộng Thật đúng khi cho rằng “thiên tùybút là bài ca về vẻ đẹp của người lao động trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xãhội”, mà điển hình, dưới ngòi bút tài hoa của Nguyễn Tuân, là hình tượng người lái đòvừa là người anh hùng, vừa là người nghệ sĩ tài ba trong nghề của mình

Trong các tác phẩm của mình dù viết trước hay sau cách mạng tháng Tám thì các nhânvật chính luôn được ông xây dựng thành những con người đặc biệt, tài hoa nghệ sỹ.Hình ảnh ông lái đò cũng không phải là một ngoại lệ Khi đọc tác phẩm, ta sẽ ấntượng ngay đầu tiên với ngoại hình của ông: “Tay ông lêu nghêu như cái sào, chânông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh lại như kẹp lấy một cái cuống lái tưởng tượng.Giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt ghềnh sông, nhỡn giới ông vòi vọi như lúcnào cũng mong một cái bến xa nào đó trong sương mù…” Sức vóc ông khỏe mạnhchẳng khác gì thanh niên trai tráng mười tám đôi mươi: “Gần bảy mươi tuổi, cái đầuquắc thước của ông đặt trên một thân hình cao to và gọn quánh như chất sừng, chấtmùn… ông giơ tay lên, đôi cánh tay trẻ trắng quá bịt cái đầu bạc hói đi Không aikhông lầm tưởng mình đang đứng trước một chàng trai đang ngồi ngoài bến chính bờsông” Những dòng này được nhà văn viết ra không chỉ để giới thiệu ngoại hình củamột con người mà còn để ca ngợi sự gắn bó, yêu quý nghề ở chính con người đó Chỉ

có yêu quý nghề, gắn bó sâu đậm với nghề, nhiều năm một nắng hai sương dong duổichở khách trên con sông Đà hùng vĩ thì ngoại hình mới mang đậm dấu ấn nghề nghiệpnhư vậy Đây chính là phong cách viết độc đáo của Nguyễn Tuân, ông luôn nén câuvăn của mình nhiều điều muốn nói, “Hàm lượng thông tin” ở đó không bao giờ chỉ ởmột tầng hiển ngôn, chỉ khi chuyên chú đọc ta mới khám phá ra được nhiều tầng ẩnngôn hàm chứa trong từng câu văn của tác giả

Nhưng chỉ những nét miêu tả ngoại hình thôi thì chưa đủ Trong ông lái đò còn ẩnchứa rất nhiều điều tuyệt vời đặc biệt của một người từng trải thạo nghề Ông là mộtlinh hồn muôn thuở của sông nước này “Trên sông Đà, ông xuôi, ông ngược hơn mộttrăm lần rồi, chính tay giữ lái đò sáu mươi lần cho những chuyến thuyền then đuôi énsau chèo” Sự từng trải ấy còn được thể hiện qua trí nhớ siêu phàm của ông Trí nhớ

ấy được rèn luyện cao độ bằng cách lấy mắt mà nhớ tỉ mỉ 73 con thác, như đóng đanhvào lòng tất cả những luồng nước của con thác hiểm trở Hơn thế nữa, sông Đà đối vớiông lái đò như một bản trường thiên anh hùng ca mà ông thuộc lòng đến cả những cáidấu chấm than chấm câu và cả những đoạn xuống dòng Khi được tác giả hỏi chuyện,người lái đò đã bảy mươi tuổi, làm nghề đó dọc mười năm liền và đã nghỉ làm nghềđôi chục năm nhưng trong ông, bản lĩnh kiên cường dường như không hề suy chuyển.Ông vẫn rất tự tin mà rằng: “Tôi bỏ nghề đã lâu rồi nhưng nay cho lên thác xuốngghềnh tôi dám thi đua với bạn đò ở khắp mấy châu có địa giới loang ra bờ sông Đà,cũng còn cái linh lợi để trở mừng một phái đoàn trung ương vừa lên vừa xuống thăm

dò khảo sát toàn bộ sông Đà cho đến biên giới Trung Quốc”

Nhưng trên hết tất cả, hình tượng ông lão lái đò được khắc họa rõ nét nhất qua trậnthủy chiến với sông Đà Vẻ đẹp sức mạnh của ông lái đò được khắc họa trong tươngquan với vẻ đẹp của con sông Đà hung bạo, hùng vĩ Chỉ từng trải thôi thì chưa đủ, đốivới con sông Đà, ai chế ngự được nó đòi hỏi phải có lòng dũng cảm, gan dạ, mưu trí,nhanh nhẹn và cả sự quyết đoán nữa Nguyễn Tuân đã đem nhân vật của mình vàongay hoàn cảnh khốc liệt mà ở đó, tất cả những phẩm chất ấy được bộc lộ, nếu khôngphải trả giá bằng chính mạng sống của mình Đây chính là dụng ý của tác giả khi viết

về hình tượng ông lái đò, phẩm chất dũng cảm, gan dạ, kiên cường chỉ được bộc lộ rõnhất khi nhận vật đối mặt với khó khăn, nguy hiểm Giả sử đặt ông lái đò trong khungcảnh thi vị, trữ tình của sông Đà thì hình tượng lại phát triển theo một hướng khác, trởthành một nghệ sĩ đa tình lẫn vào thế giới nhân vật của Nguyễn Tuân trước Cáchmạng Còn ở đây, ông lái đò trở thành người anh hùng nghệ sĩ trong thiên sử thi leoghềnh vượt thác Đó chính là cuộc vượt thác đầy nguy hiểm chết người, diễn ra nhiềuhồi, nhiều đợt như một trận đánh mà đối phương đã hiện ra ngay diện mạo và tâm địađộc ác của kẻ thù số một, lực lượng đá hậu, đá tượng, đá tiền vệ với nhiều thủ đoạnnham hiểm tạo thành một lực lượng hùng hậu, đông đảo, dữ dằn và nham hiểm

Sông Đà đã giao việc cho mỗi hòn chúng giăng sẵn trận đồ bát quái với ba trùng vi.Trùng vi một có 4 cửa tử và 1 cửa sinh Sóng trận địa phóng thẳng, mặt nước hò lavang dậy mà vào bẻ gãy cán chèo vũ khí của ông lái đò nhưng ông vẫn hai tay giữchắc mái chèo khỏi bị hất lên Vì thế sóng nước lại càng dọa dẫm, sấn sổ, hiếu chiếnnhư thể quân liều mạng Nước bám lấy thuyền như đồ vật túm lấy thắt lưng ông lái đòlật ngửa mình giữa trận nước Khi sông Đà tung ra miếng đòn hiểm độc nhất nốc aođối phương, ông lái đò cũng chẳng run tay, cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặtlấy cuống lái, mặt móc bệch Ông chỉ huy hết sức ngắn gọn và tỉnh táo, đầy mưu trínhư một vị chỉ huy, lái con thuyền vượt qua trùng vi một hiểm trở Phá xong trùng vithạch trận thứ nhất ông lái đò phá luôn vòng vây thứ hai Trùng vi hai tăng thêm nhiềucửa tử để đánh lừa con thuyền vào, cửa sinh lại được bố trí lệch qua bờ hữu ngạn thậtnham hiểm và xảo quyệt, thiên nhiên hùng mạnh như thú dữ