Bài Giảng Lý Luận Công Đoàn

Công đoàn là một tổ chức chính trị xã hội rộng lớn của Giai cấp công nhân Việt nam và của người lao động Việt nam (gọi chung là người lao động) tự nguyện lập ra dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt nam, là thành viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam, là trường học Chủ nghĩa xã hội của người lao động. Điều I khoản 1 luật Công đoàn

Bµi 1 Một số vấn đề cơ bản về lý luận Công đoànI/ Tính chất; vị trí của Công đoàn Việt Nam:

Công đoàn là một tổ chức chính trị xã hội rộng lớn của Giai cấp công nhân Việt nam và của người lao động Việt nam (gọi chung là người lao động) tự nguyện lập ra dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt nam, là thành viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam, là trường học Chủ nghĩa xã hội của người lao động" Điều I khoản 1 luật Công đoàn

Việt nam Tổ chức Công đoàn ra đời ngày 28/7/1929, trong quá trình rađời và phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng đứng đầu là Chủ tịch Hồ ChíMinh, đã vận dụng một cách sáng tạo Chủ nghĩa Mác - Lênin, tiếp thunhững tinh hoa về lý luận và hoạt động thực tiễn của Công đoàn thế giớivào phong trào công nhân, Công đoàn Việt Nam, làm cho tổ chức Côngđoàn Việt Nam ngày càng lớn mạnh và trưởng thành

1/ Tinh chất của Công đoàn Việt nam:

a/ Khái niệm: Tính chất của một tổ chức là những đặc trưng vốn có

của tổ chức đó nhằm phản ánh bản chất và phân biệt tổ chức này với các

tổ chức khác

- Cần phân biệt rõ tính chất của tổ chức với bản chất của tổ chức, Bảnchất của tổ chức là những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổnđịnh bên trong sự vật, hiện tượng, quy định sự vận động, phát triển của sựvật hiện tượng

b/ Tính chất của Công đoàn Việt Nam:

Công đoàn Việt Nam có hai tính chất.

Tính chất giai cấp của giai cấp công nhân và tính chất quần chúng:

Biểu hiện tính chất giai cấp của giai cấp công nhân

- Giai cấp công nhân Việt Nam là cơ sở xã hội để ìỡnh thành, tồn tại

và phát triển Tổ chức Công đoàn Việt nam

- Tổ chức, hoạt động của Công đoàn Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạocủa Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiờn phong của giai cấp công nhân.

- Công đoàn hoạt động nhằm thực hiện mục tiêu chính trị của Đảngcộng sản Việt Nam và hoàn thành sứ mệnh lịch sử của Giai cấp công nhânViệt Nam

- Xây dựng tổ chức Công đoàn ngày càng lớn mạnh, đảm bảo sựthống nhất hành động của giai cấp công nhân Việt Nam

- Đội ngũ cán bộ Công đoàn được xây dựng, rèn luyện theo đườnglối cán bộ của Đảng cộng sản Việt Nam

- Tổ chức, hoạt động Công đoàn theo nguyên tắc tập trung dân chủ,nguyên tắc tổ chức của giai cấp công nhân Việt Nam

* Biểu hiện của tisnh chất quần chúng của Công đoàn Việt Nam:

- Công đoàn kết nạp tất cả công nhân, viên chức và lao động vào tổchức mình không phân biệt nghề nghiệp, tín ngưỡng, thành phần kinh tế

- Cơ quan lãnh đạo của Công đoàn Việt Nam do đoàn viên tín nhiệmbầu ra bằng bỏ phiếu kín qua các kỳ đại hội,

- Cán bộ Công đoàn đều trưởng thành từ phong trào quần chúng Cơcấu cơ quan lãnh đạo Công đoàn các cấp có tỷ lệ tương ứng với cơ cấu độingũ công nhân cấp đó

- Hoạt động Công đoàn là hoạt động của đông đảo quần chúng côngnhân, viên chức và lao động Nội dung hoạt động của Công đoàn phải đápứng yêu cầu nguyện vọng của đông đảo Công nhân, viên chức và laođộng vì lợi ích của đông đảo công nhân, viên chức và lao động

Hai tính chất của Công đoàn có quan hệ gắn bó mật thiết, nó phảnánh bản chất của Công đoàn Việt Nam và quyết định sự tồn tại, phát triểncủa Công đoàn Việt Nam Do vậy cần quán triệt hai tính chất này trong tưtưởng chỉ đạo, trong xây dựng tổ chức và hoạt động, không được coi nặngtính chất này, xem nhẹ tính chất kia

a/ Khái niệm: Vị trí của một tổ chức là địa vị xã hội là chỗ đứng của

tổ chức đó trong xã hội, là mối quan hệ của tổ chức đó với các tổ chứckhác trong hệ thống chính trị, xã hội

Vị trí của tổ chức Công đoàn là một hiện tượng xã hội, mạng ý nghĩađịnh tính, không có tính cố định, ổn định mà chỉ có thể xác định vị trí của

nó trên cơ sở kết quả , chất lượng của mối quan hệ giữa công đoàn vớitừng tổ chức trong hệ thống chính trị

Vị trí của công đoàn được xác định trên cơ sở tính chất và vai trò của

tổ chức công đoàn trong hệ thống chính trị xã hội, do đó trong các chế độ

xã hội khác nhau, vị trí của công đoàn cũng khác nhau

Trên cơ sở phân tích vị trí của công đoàn, cho ta thấy công đoàn cơ vịtrí pháp lý và vị trí thực tế Vị trí pháp lý là địa vị của tổ chức công đoàntrong hệ thống chính trị xã hội được pháp luật quy định Vị trí thực tế làđịa vị thực tế của công đoàn được xã hội thừa nhận

b/ Vị tri của Công đoàn Việt Nam:

Khi bàn về vị trí của Công đoàn, Leenin khẳng định " Công đoànđứng giữa Đảng, Nhà nước" có nghĩa là Công đoàn là một tổ chức tồn tại

và phát triển độc lập, cùng với sự tồn tại và phát triển của Đảng, Nhànước Nhưng trong quá trình tồn tại, phát triển Công đoàn không tác biệtvới Đảng, với Nhà nuocwsmaf có mối quan hệ chặt chẽ với Đảng, Nhànước

Trong xã hội có giai casaps bóc lột, công đoàn có vị trí đối lập vớiNhà nước của giai cấp bóc lột Công đoàn vận động, tập hợp, đoàn kếtGCCN và người lao động đấu tranh đòi quyền, lợi ích về kinh tế, tiến tớiđâu tranh giành chím quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Trongmối quan hệ với Đảng cộng sản công đoàn có vị trí là " Bộ máy chuyềnlực từ Đảng cộng sản đến quần chúng:

Trong điều kiện GCCN giành được chính quyềnm với tư cách là hìnhthức tổ chức của giai cấp công nhân, Công đoàn Việt Nam là thành viênquan trọng trong hệ thống chính trị xã hội, là trung tâm tập hợp, đoàn kết

giáo dục, rèn luyện đội ngũ công nhân, viên chức và lao động Công đoànViệt Nam là chỗ dựa vững chắc của Đảng, là sợi dây nối liền giữa Đảngvới quần chúng Công đoàn Việt Nam là người cộng tác đắc lực của Nhànước Vị trí trên của Công đoàn Việt Nam có tính pháp lý và tính thực tiễncao, được hiến pháp và pháp luật của nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa ViệtNam ghi nhận, được xã hội và công nhân, viên chức, lao động thừa nhận.

* Mối quan hệ của Công đoàn với các thành viên trong hệ thống chính trị, xã hội

+ Mối quan hệ giữa Công đoàn với Đảng cộng sản Việt nam

- Công đoàn hoạt động không thể thiếu sự lãnh đạo của Đảng vìĐảng tập hợp bộ phận tiên phong nhất, tích cực nhất trong Giai cấp côngnhân Sự lãnh đạo của Đảng đối với Công đoàn đã được hình thành tronglịch sử đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và Công đoàn Việtnam Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Công đoàn Việt nam đã tham gia tíchcực trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ cứu nước và trong cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

- Đảng lãnh đạo Công đoàn bằng đường lối, bằng chủ trương Côngđoàn với chức năng của mình triển khai đường lối, chủ trương của Đảngthành chương trình công tác của tổ chức mình

- Đảng lãnh đạo Công đoàn thông qua vai trò của từng Đảng viên ởcác tổ chức Công đoàn

- Đảng tôn trọng tính độc lập về mặt tổ chức của tổ chức Công đoàn,không can thiệp, không gò ghép cỏn bộ của Đảng làm công tác Côngđoàn Đảng chỉ giới thiệu những Đảng viên là đoàn viên ưu tú để Côngđoàn xem xét, tín nhiệm bầu vào ban lãnh đạo Công đoàn thông qua đạihội

- Trách nhiệm của Công đoàn đối với Đảng

Công đoàn phải tổ chức thường xuyờn cho quần chúng góp ý xâydựng Đảng với tinh thần thẳng thắn, trung thực, xây dựng

Công đoàn cần thường xuyên bồi dưỡng rèn luyện công nhân, viênchức và lao động từ đó chọn lọc giới thiệu những đoàn viên ưu tú choĐảng, để Đảng xét kết nạp, bổ sung, tăng cường thành phần công nhântrong Đảng.

Công đoàn là người tuyên truyền phổ biến chủ trương, đường lối,chế độ chính sách và nghị quyết của Đảng - Nhà nước đến với quầnchúng công nhân, viên chức và lao động, đồng thời tổ chức cho côngnhân, viên chức và lao động thực hiện nghiêm túc

- Công đoàn phải nắm vững những tâm tư, nguyện vọng, những bứcxúc của quần chúng công nhân, viên chức, lao động phản ánh với Đảng đểĐảng có những đường lối, chủ trương đúng đắn, đáp ứng yêu cầu nguyệnvọng chính của quần chúng công nhân, viên chức, lao động

+ Mối quan hệ giữa Công đoàn với Nhà nước:

Trong điều kiện GCCN giành được chính quyền mối quan hệ giữaCông đoàn với Nhà nước là mối quan hệ bình đẳng, hợp tác, tôn trọng lẫnnhau, phối hợp chặt chẽ trong các mặt hoạt động vì mục tiêu chung là xâydựng một xã hội dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Cơ

sở của mối quan hệ này là Công đoàn và Nhà nước đều có cùng nguồngốc và cỳ cùng mục tiêu Công đoàn luôn cộng tác đắc lực với Nhà nước,góp phần xây dựng chính quyền Nhà nước Công đoàn là người cung cấpcán bộ cho Đảng và Nhà nước

- Nhà nước luôn tạo cho tổ chức Công đoàn về điều kiện vật chất,ban hành các văn bản pháp luật tạo cơ sở pháp lý cho Công đoàn hoạtđộng Giữa Công đoàn và Nhà nước không có sự đối lập

+ Mối quan hệ giữa công đoàn với Mặt trận tổ quốc

Mối quan hệ giữa Công đoàn với Mặt trận tổ quốc Việt Nam là mốiquan hệ giữa thành viên của Mặt trận tổ quốc với tổ chức liên minh chínhtrị là hợp tác, bình đẳng, đoàn kết tôn trọng lẫn nhau, phối hợp và thốngnhất hành động nhằm cùng thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tê, văn

hóa xã hội, an ninh quốc phòng của nhà nước và các chương trình củaMặt trận tổ quốc Việt nam

+ Mối quan hệ giữa công đoàn với các tổ chuqwcs chính trị xãhội( Đoàn thanh niên; Hội liên hiệp phụ nữ; Hội nông dân; Hội cựu chiếnbinh)

Mối quan hệ giữa công đoàn với các tổ chức chính trị xã hội là mốiquan hệ giữa các thành viên của Mặt trận tổ quốc với nhau, đây là mốiquan hệ bình đẳng, hợp tác, tôn trong lẫn nhau và phối hợp chặt chẽ trongcác mặt hoạt động

+Mối quan hệ giữa công đoàn với người quản lý trong các cơ quanNhà nước, ddowwn vị sự nghiệp, với người sử dụng lao động trong cácloại hình doanh nghiệp

Người quản lý( Thủ trưởng) trong các cơ quan Nhà nước, đơn vị sựnghiệp, người sử dụng lao động trong các loại hình doanh nghiệp là người

tổ chức quản lý, sử dụng lao động thực hiện nhiệm vụ công tác của cơquan, đơn vị, nhiệm vụ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Quân quan

hệ của công đoàn với người quản lý, người sử dụng lao động là mối quan

hệ giữa đại diện cho tập thể lao động với người quản lý, người sử dụnglaao động, đây là mối quan hệ công tác, phối hợp, bình đẳng nhằm thực thipháp luật trên cơ sở bình đẳng, tôn trong lazanx nhâu, vừa hợp tác, vừađâu tranh, đấu tranh để hợp tác nhằm giải quyết hài hòa quyền, lợi ích củacác bên trong mối quan hệ quản lý, quan hệ lao động

Nội dung và mục đích hoạt động trong mối quan hệ giữa công đoàn

và người quản lý, người sử dụng lao động là nhằm làm cho cơ quan, đơn

vị, doanh nghiệp phát triển , đảm bảo quyền, lợi ích , hợp phấp chính đángcủa người lao động Công đoàn có trách nhiệm vận động, tổ chức ngườilao động thực hiện tốt kỷ luật lao động, lao động với năng suất, chất lượngngày càng cao, làm cho cơ quan doanh nghiệp ngày càng phát triển Ngườiquản lý, người sử dumngj lao động có trách nhiệm quan tâm đến đời sôngvật chất tinh thần của người lao động Thực hiện nghiêm chính asachs

II/ Vai trò, chức năng của Công đoàn Việt Nam

1/ Vai trò của Công đoàn Việt Nam:

a/ Khái niệm: Vai trò của Công đoàn VN là sự tác động của tổ chức

đến tiến trình phát triển của lịch sử xã hội, thể hiện trên các mặt kinh tế,chính trị, văn hoá xã hội mà tổ chức Công đoàn đang tồn tại, phát triển.Vai trò công đoàn được hình thành từ thực tiễn khách quan nên hoạtđộng của nó gắn liền với các điều kiện kinh tế- xã hội, nhưng kết quả của

nó lại phụ thuộc vào nhận thức quan điểm của các chủ thể chịu tác độngcủa công đoàn Theo quan điểm giai cấp thì vai trò của tổ chức thường cóhai mặt tích cực và tiêu cực, hoặc tích cực với công đồng này, tiêu cực vớicộng đồng khác Cũng có thể tích cực tại thời điểm nầy, tiêu cực ở thờiđiểm khác

Vai trò và vị trí có quan hệ chặt chẽ với nhau, vai trò phụ thuộc vào vịtrí, vị trí tương đối ổn định còn vai trò thường động Một tổ chức thường

có vai trò danh nghĩa và vai trò thực tế Vai trò danh nghĩa là do tổ chức có

vị trí nhất định nên nó có vai trò Còn vai trò thực tế là vai trò mà xã hộithừa nhận tổ chức đó có vai trò trong đời sống thực tế

b/ Vai trò của Công đoàn Việt Nam:

* Dưới chế độ Tư bản chủ nghĩa: Công đoàn là trường học đấu tranh

giai cấp Công đoàn tổ chức, tập hợp công nhân đấu tranh với giai cấp tưsản, cuộc đấu tranh ngày càng phát triển, từ đấu tranh kinh tế sang đấutranh chính trị với mục đích lật đổ chế độ tư bản, chế độ người bóc lộtngười

* Trong điều kiện GCCN giành được chính quyền: Vai trò Công đoànđược thể hiện: là trường học kinh tế, trường học quản lý, trường học chủnghĩa xã hội

+ Là trường học kinh tế: Công đoàn vận động công nhân, viên chức

và lao động tích cực tham gia sản xuất kinh doanh, tham gia vào quá trìnhđổi mới cơ chế quản lý kinh tế, xây dựng và hoàn thiện các chính sách

phát triển kinh tế Lao động có kỷ luật, có kỹ thuật và có tác phong côngnghiệp để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

+ Là trường học quản lý: Công đoàn giúp đỡ, hướng dẫn công nhân,viên chức và lao động biết quản lý, cụ thể là Công đoàn đại diện cho côngnhân, viên chức, lao động và tổ chức cho ông nhân, viên chức và lao độngtham gia quản lý sản xuất, quản lý xí nghiệp và quản lý các công việc kháctrong xã hội

+ Là trường học Chủ nghĩa Cộng sản:

- Công đoàn giáo dục và xây dựng giai cấp công nhân ngày càng lớnmạnh, trưởng thành về mọi mặt thể hiện vững vàng về chính trị, Tư tưởng;Pháp luật; Có lối sống Văn hoá; Thẩm mỹ; Hướng thiện có Sức khoẻ phùhợp trong từng giai đoạn lịch sử

- Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần; Hình thành nhân sinh quan

và thế giới quan khoa học cách mạng trong công nhân, viên chức và laođộng

Ngày nay trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoỏ - hiện đại hoáđất nước, vai trò của Tổ chức Công đoàn ngày càng được mở rộng và pháttriển không ngừng thể hiện:

Trong lĩnh vực chính trị; Với cơ cấu nền kinh tế đa dạng nhiềuthành phần tất yếu sẽ dẫn đến phân tầng về kinh tế nhưng không bao giờđược phừn tầng về chính trị Công đoàn có trách nhiệm to lớn góp phầnvào việc giữ vững ổn định chính trị xã hội, kiên định với mục tiêu xâydựng Chủ nghĩa xã hội, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa tổ chứcĐảng với người lao động, phát huy cao nhất quyền làm chủ đất nước củacông nhân, viên chức và lao động Giữ vững mối quan hệ giữa Đảng -Nhà nước - Công đoàn

Trong lĩnh vực kinh tế: Củng cố những thành tựu kinh tế văn hoá vàkhoa học kỹ thuật đã đạt được trong thực hiện đường lối đổi mới củaĐảng Tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao hoạt động của các thành phần kinh tế

hoỏ - hiện đại hoá đất nước, từng bước đưa kinh tế tri thức vào Việt namgóp phần nhanh chóng hội nhập với khu vực và thế giới.

Trong lĩnh vực văn hoá tư tưởng: Công đoàn phát huy tốt khả năngtuyên truyền giáo dục công nhân, viên chức và lao động, đẩy mạnh giáodục Chủ nghĩa Mác Lênin - Tư tưởng Hồ Chí Minh coi đó là nền tảng tưtưởng là kim chỉ nam cho hành động của Đảng và Cách mạng Việt Namnhằm nâng cao lập trường giai cấp

Phát huy những giá trị cao đẹp trong truyền thống văn hoá dân tộc,địa phương, đồng thời tiếp thu những thành tựu văn hoá tiến tiến, vănminh của nhân loại một cách chọn lọc vào xã hội Việt Nam Nhằm gópphần xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam Trong lĩnh vực xã hội Trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phầntheo định hướng xã hội chủ nghĩa đã làm cho cơ cấu kinh tế - xã hội đadạng, phức tạp và luôn biến động Hơn lúc nào hết tổ chức Công đoànphải góp phần xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh cả về số lượng vàchất lượng, thực sự là lực lượng nòng cốt của khối liên minh Công - Nông

- Trí thức, là nền tảng của khối đoàn kết toàn dân, Là cơ sở vững chắc đảmbảo vai trò lãnh đạo của Đảng và tăng cường sức mạnh của Nhà nước.Xứng đáng là giai cấp lúnh đạo cách mạng, quyết định quá trình phát triểncủa xx hội Việt Nam

2/ Chức năng của Công đoàn Việt Nam

2.1 Khái niệm: Chức năng của Công đoàn Việt nam là sự phân công

tất yếu, sự quy định chức trách một cách tương đối ổn định và hợp lý trongđiều kiện lịch sử xã hội nhất định của tổ chức để phân biệt tổ chức này với

tổ chức khác

Chức năng của Công đoàn gắn chặt với các mặt hoạt động của tổchức công đoàn và người lao động trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chínhtrị, văn hóa, xã hôi, đời sống vật chất và tinh thần của người lao động, do

đó chức năng công đoàn mang tính khách quan, nó ra đời phát triển từ đòihỏi của thực tiễn và có thể thay đổi cho phù hợp với các điều kiện kinh tế

xã hooij Tuy nhiên phát triển chức năng công đoàn không có nghĩa là tùy

tiện gán cho công đoàn có chức năng không đúng với bản chất của côngđoàn , công đoàn không có khả năng thực hiện hoặc sa vao tư tưởng nóngvooij, muốn ophur định sạch trơn các cchuwcs năng đã có của công đoànhoặc cứng nhắc trước sự phát triển của chức năng dẫn đến sự trì trệ, bảothủ, chậm đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp thực hiện chức năngcông đoàn

Xác định chức năng công đoàn có ý nghĩa lý luận, thực tiễn và ýnghĩa tư tưởng sâu sắc Về lý luận nó phản ánh đầy đủ và toàn diện hoạtđộng của công đoàn Về thực tiễn nó tránh được sự trùng lặp, chồng chéotrong tổ chức hoạt động của công đoàn với Đảng, Nhà nước và các tổ chứcchính trị xã hội khác trong hệ thống chính trị Về tư tưởng nó giải đápnhững vướng mắc, phân vân của quần chúng, phản bác sự xuyên tạc, bôiđen tổ chức công đoàn, củng cố lonhf tin của người lao động đối với tổchức công đoàn

Chức năng công đoàn là một chỉnh thể thống nhất có mối quan hệkhăng khít không thể tách rời, là tiền đề điều kiện để cho nhau phát triển.trong đó chức năng đại diện bảo vệ quyền, lowij ích là trung tâm là mụctiêu hoạt động của công đoàn, chức năng tuyên truyền giáo dục là điềukiện xã hội để thực hiện mục tiêu, chức năng tham gia quản lý là phươngtiện để công đoàn thực hiện mục tiêu.;

2.2 Chức năng của Công đoàn :

2.2.1.Trong điều kiện chủ nghĩa tư bản Công đoàn có 2 chức năng:

- Công đoàn tập hợp công nhân lao động đấu tranh chống lại áp bứcbóc lột của chủ nghĩa tư bản để bảo vệ quyền, lợi ích cho công nhân laođộng Đây là chức năng bẩm sinh của Công đoàn và rất quan trọng

- Công đoàn vận động, giáo dục người lao động đấu tranh để bảo vệlợi ích vì thế việc giáo dục đã phát triển trở thành chức năng của Côngđoàn Như vậy dưới chủ nghĩa tư bản Công đoàn có chức năng bảo vệquyền, lợi ích và chức năng giáo dục Công nhân lao động Hai chức năngnày có sự thống nhất trong mối quan hệ khăng khớt với nhau

2.2.2 Trong điều kiện GCCN giành được chính quyền:

Tổ chức Công đoàn Việt Nam vừa kế thừa những chức năng vốn cócủa tổ chức Công đoàn trong chủ nghĩa tư bản đồng thời vừa phát triểnnhững chức năng mới Các chức năng của Công đoàn trong điều kiệnGCCN giành được chính quyền có sự khác hẳn về chất so với chức năngCông đoàn dưới chủ nghĩa tư bản sự khác nhau này là do sự thay đổi vị trícủa giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn trong xã hội

- Các chức năng Công đoàn trong điều kiện GCCN giành được chínhquyền

Chức năng bảo vệ quyền, lợi ích của người lao động:

Công đoàn bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của công nhân,viên chức và lao động nghĩa là bảo vệ những quyền, lợi ích của công nhânviên chức và lao động đã được quy định thành chế độ chính sách Trongkhi bảo vệ quyền, lợi ích công nhân, viên chức lao động tuyệt đối Côngđoàn không tìm cách chống lại Nhà nước, làm suy yếu Nhà nước, màCông đoàn còn bảo vệ lợi ích của Nhà nước, bảo vệ chính quyền Nhànước Bởi vì trong CNXH lợi ích của người lao động bao giờ cũng gắnliền với lợi ích của Nhà nước, của tập thể

Để bảo vệ quyền, lợi ích của công nhân, viên chức và lao động Côngđoàn cần cùng với chính quyền tìm việc làm và tạo điều kiện làm việc chocông nhân lao động, Công đoàn tham gia trong lĩnh vực tiền lương, tiềnthưởng, phân phối sử dụng quỹ phúc lợi tập thể, Công đoàn hướng dẫn,giúp đỡ công nhân lao động ký kết hợp đồng lao động, đại diện cho côngnhân, viên chức và lao động thương lượng, ký kết thoả ước lao động tậpthể, thương lượng giải quyết tranh chấp lao động Kiểm tra giám sát việcthực hiện các chính sách đối với người lao động Tham gia giải quyếtkhiếu nại, tố cáo của công nhân, viên chức và lao động, phát huy dân chủ,bình đẳng và công bằng xã hội, đẩy mạnh các hoạt động văn hoá, vănnghệ, thể dục, thể thao, du lịch, thăm quan nghỉ mát Công đoàn hướngdẫn công nhân, viên chức và lao động phát triển kinh tế gia đình

- Khi bảo vệ quyền, lợi ích của người lao động cần chỳ ý lợi ích của

họ bao gồm:

Lợi ích chính trị - kinh tế

Lợi ích tinh thần

Lợi ích trước mắt, lâu dài

Lợi ích cá nhân, tập thể, Nhà nước

- Nhà nước là người bảo đảm, Công đoàn là người bảo vệ lợi ích chongười lao động Nhận thức vấn đề này để hiểu rõ mối quan hệ khăng khít,biện chứng giữa nghĩa vụ và quyền lợi

+ Chức năng tham gia quản lý (chức năng này chỉ có trongđiều kiện GCCN giành được chính quyền).

Trong điều kiện GCCN giành được chính quyền người lao động trởthành người chủ, họ có quyền và có trách nhiệm tham gia quản lý kinh tế,

xã hội Vì vậy vấn đề tham gia quản lý đã trở thành chức năng của Côngđoàn Tuy nhiên cần nhận thức đúng đắn, Công đoàn tham gia quản lý chứkhông làm thay, không cản trở, không can thiệp trắng trợn, thô bạo vàocông việc quản lý của Nhà nước Công đoàn tham gia quản lý thực chất là

để thực hiện quyền của Công đoàn, quyền của công nhân, viên chức và laođộng, là để bảo vệ quyền, lợi ích của người lao động từ gốc đồng thời đểbảo vệ quyền, lợi ích trước mắt, lâu dài của Công nhân, viên chức và laođộng

Những công việc Công đoàn tham gia quản lý :

Tổ chức phong trào thi đua lao động giỏi trong Công nhân viên chức

và lao động là biện pháp tổng hợp để công nhân lao động trực tiếp thamgia quản lý

Tham gia cùng chính quyền tìm việc làm và tạo điều kiện làm việccho công nhân lao động

Tham gia trong lĩnh vực tiền lương, tiền thưởng, nhà ở

Tham gia giải quyết khiếu nại tố cáo của công nhân, viên chức vàlao động

Cụng đoàn tham gia xây dựng các chính sách xã hội: BHXH BHLĐ - chính áỏch dân số KHHGĐ - Đền ơn đáp nghĩa - Cứu trợ xã hội Công đoàn tham gia quản lý ở cơ sở

-Vận động và tổ chức tốt Hội nghị người lao động, Hội nghị cán bộcông chức (đơn vị hành chính sự nghiệp) ở đơn vị

Công đoàn tham gia vào việc hoạch định chiến lược sản xuất kinhdoanh và đầu tư ở đơn vị Đồng thời kiểm tra giám sỏt các công việc đãđược hoạch định

Tham gia xây dựng và thực hiện các chính sách liên quan đến quyềnlợi, nghĩa vụ của người lao động Kiểm tra giám sỏt việc thực hiện chế độchính sách của đơn vị

Tham gia quản lý vật tư, thiết bị, vốn, tài sản của đơn vị Tổ chức tốtcỏc phong trào thi đua, khơi dậy mọi tiềm năng trí tuệ của từng cán bộđoàn viên Công đoàn đóng góp cho đơn vị

+ Chức năng tuyên truyền, vận động:

Công đoàn thực hiện chức năng tuyên truyền, vận động không phảivới tư cách chỉ giáo dục mà gắn liền chức năng giáo dục với hoạt độngthực tiễn Một trong những nội dung quan trọng của giáo dục là Côngđoàn tuyên truyền giáo dục để công nhân, viên chức và lao động hiểu lợiích của họ gắn với lợi ích tập thể, lợi ích của xã hội, muốn có lợi ích và lợiích của mình được bảo vệ trước hết phải thực hiện tốt nghĩa vụ lao động,nghĩa vụ của người công dân đối với cơ quan, xí nghiệp và xã hội Trên cơ

sở đó xây dựng ý thức lao động mới, lao động có kỷ luật và có tác phongcông nghiệp Nâng cao tinh thần học tập văn hoá, chính trị, chuyên môn,nghiệp vụ, rèn luyện tay nghề để thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoáđất nước, xây dựng nền kinh tế trí thức phát triển ngang tầm thế giới trongthời gian tới

Tuyên truyền giáo dục cho công nhân, viên chức và lao động vữngtin vào đường lối xây dựng Chủ nghĩa xã hội, phát triển kinh tế của đấtnước mà Đảng ta đã lựa chọn - Giáo dục truyền thống cách mạng của dân

tộc, của địa phương (nhất là đối với công nhân lao động trẻ).

Giáo dục tinh thần thường xuyên cảnh giác và đấu tranh chống lạinhững âm mưu thù địch đi lệch mục tiêu Chủ nghĩa xã hội của Đảng ta.Phổ biến đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước.Nâng cao đạo đức nghề nghiệp, lao động có kỷ luật, có tác phong côngnghiệp, xây dựng lối sống văn hoá, sống và làm việc theo pháp luật gópphần xây dựng giai cấp công nhân hiện đại

Bài 2

NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP HOẠT ĐỘNG CÔNG ĐOÀN

1/ Nguyên tắc hoạt động Công đoàn

1.1 khái niệm Nguyên tắc

Khái niệm về nguyên tắc hiện nay đang có nhiều ý kiến khác nhau,

cụ thể theo từ điển tiéng Việt thì 1« Nguyên tắc là kết quả nghiên cứu cótính chất lý thuyết, dẫn đường quy định cho thực hành; là điều thỏa thuậnlưu truyền hoặc thành văn, dùng làm cơ sở cho các mối quan hệ- xã hộichính trị « 2

Theo từ điển triết học, thì « Nguyên tắc là điểm xuất phát, là cơ sở dokhái quát những quy luật và thuộc tính cơ bản của hiện thực khách quan

mà diễn dịch ra, hướng dẫn hoạt động lý luận và thực tiễn của conngười » 3

Tuy các khái niệm có khác nhau, nhưng nhìn chung về cơ bản đềuthống nhất, nguyên tắc là những quy định, quy tắc chỉ đạo hành động Từcác khái niệm và sự thống nhất chung về nguyên tắc, trong lĩnh vực Côngđoàn chúng ta có thể đưa ra khái niệm nguyên tắc hoạt động công đoàn là

1

những quy định cơ bản ổn định được thiết lập ngay từ khi xuất hiện tổchức Công đoàn để hướng dẫn nội dung, phương pháp, hình thức thựchiện chức năng của Công đoàn

Nguyên tắc hoạt động Công đoàn tuy là những quy định cơ bản và ổnđịnh, nhưng không có nghĩa là bất biến mà trong những điều kiện lịch sử

cụ thể, nguyên tắc hoạt động Công đoàn cần được xem xét bổ sung, điềuchỉnh cho phù hợp với thực tế và phản ánh đúng bản chất của tổ chức côngđoàn

Các nguyên tắc hoạt động Công đoàn được thiết lập trên cơ sở, tínhchất, vị trí, vai trò, chức năng của tổ chức Công đoàn Nên khi tổ chứchoạt động công đoàn tuân theo các nguyên tắc đó sẽ phản ánh đúng bảnchất của Công đoàn, ngược lại nếu tổ chức hoạt động Công đoàn khôngtuân theo những nguyên tắc được thiết lập trên cơ sở tính chất, vị trí, vaitrò, chức năng của tổ chức công đoàn thì sẽ làm sai hoặc xuyên tạc bảnchất Công đoàn Mặt khác các nguyên tắc hoạt động Công đoàn được thiếtlập trên cơ sở tính chất, vị trí, vai trò, chức năng của công đoàn, nên nó làmột chỉnh thể, thống nhất có quan hệ khăng khít, không tách rời nhau Dovậy trong tổ chức hoạt động CĐ cần đồng thời tuân theo các nguyên tắc,không được xem nhẹ nguyên tắc này, coi trọng nguyên tắc kia, chỉ có nhưvậy bản chất của tổ chức công đoàn mới được thể hiện đầy đủ

1.2 Các nguyên tắc tổ chức hoạt động cơ bản của CĐ Việt Nam 1.2.1 Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng

Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng trong tổ chức hoạt động Công đoàn,nghĩa là hoạt động CĐ phải trên cơ sở, đường lối, chủ trương của Đảng,phải nhằm góp phần thực hiện mục tiêu lý tưởng của Đảng, trước mắt lànhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng đề ra trong từng thời kỳ

Tổ chức hoạt đông của Công đoàn Việt Nam phải thực hiện nguyêntắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam vì Đảng Cộng sảnViệt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động

và của cả dân tộc Đảng gồm những người tiên phong nhất, giác ngộ nhấttrong giai cấp công nhân, nhân dân lao động, Đảng cộng sản Việt nam cóđầy đủ điều kiện đại diện trung thành lợi ích của GCCN, của nhân dân lao

động và của cả dân tộc Đảng cộng sản Việt nam là hạt nhân lãnh đạo của

hệ thống chính trị xã hội Việt nam, tất cả các thành viên trong hệ thốngchính trị trong đó có tổ chức Công đoàn, đều tổ chức hoạt động dưới sựlãnh đạo của Đảng CSVN

Công đoàn là tổ chức chính trị xã hội rộng lớn của công nhân laođộng, thành viên trong hệ thống chính trị xã hội Việt nam, tổ chức hoạtđộng của Công đoàn Việt nam nhằm thực hiện mục tiêu lý tưởng củaGCCN, nên tổ chức hoạt động công đoàn tuân theo nguyên tắc đảm bảo sựlãnh đạo của Đảng cộng sản Việt nam Tổ chức hoạt động Công đoàn đảmbảo sự lãnh đạo của Đảng thực chất là để đảm bảo cho giai cấp công nhân,

tổ chức công đoàn phát triển theo đúng quy luật, đúng với mục tiêu lýtưởng của GCCN Như Lênin đã chỉ rõ “ Giai cấp vô sản ở bất cứ nơi nàotrên thế giới cũng chỉ phát triển và chỉ có thể phát triển bằng con đườngCông đoàn, bằng sự tác động qua lại giữa Công đoàn và Đảng của giai cấpcông nhân, chứ không bằng con đường nào khác” 4

Thực tế lịch sử cho thấy, khi GCCN giành được chính quyền, tất cảcác tổ chức quần chúng chỉ có sức mạnh thực sự khi có Đảng cộng sản tậphợp, tổ chức và lãnh đạo, Đảng lãnh đạo đối với tổ chức Công đoàn để gắnchặt mối quan hệ mật thiết gắn bó máu thịt giữa Đảng cộng sản với quầnchúng công nhân lao động Qua đó gắn đường lối chính trị của giai cấpcông nhân với chính Đảng của GCCN Đối với các tổ chức quần chúngnói chung, tổ chức CĐ nói riêng, nếu tách rời sự lãnh đạo của Đảng, hoặcĐảng buông lơi không lãnh đạo các tổ chức quần chúng, thì tổ chức hoạtđộng của tổ chức quần chúng đó sẽ không xuất phát từ đường lối chủtrương của đảng, không nhằm thực hiện đường lối chủ trương của Đảng,thậm trí có thể đi ngược lại đường lối, chủ trương của Đảng Đối với Đảngcộng sản nếu không tăng cường sự lãnh đạo đối với các tổ chức quầnchúng nói chung đối với tổ chức CĐ nói riêng thì đường lối của Đảng sẽ

xa rời quần chúng và không thể trở thành hiện thực trong đời sống được.Như vậy trong điều kiện GCCN giành được chính quyền, tổ chứchoạt động công đoàn phải Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng là một tất yếukhách quan, là nguyên tắc của tổ chức hoạt động công đoàn, nếu phủ nhận

nguyên tắc này là phủ nhận về bản chất cách mạng của tổ chức công đoàn.Cần lưu ý tổ chức hoạt động công đoàn thực hiện nguyên tắc đảm bảo sựlãnh đạo của Đảng là nhằm làm cho tổ chức Công đoàn ngày càng vữngmạnh, có vị trí vững chắc trong hệ thống chính trị xã hội, Vấn đề này V ILênin lãnh tụ vĩ đại của GCCN đã nhấn mạnh “ Dưới sự lãnh đạo củaĐảng là đảm bảo cho tổ chức hoạt động công đoàn”

Để thực hiện nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng, trong tổchức hoạt động, các cấp Công đoàn cần quán triệt, vận dụng và thực hiệnlinh hoạt, sáng tạo đường lối, chủ trương của Đảng, cần dựa trên các chỉthị, nghị quyết của tổ chức đảng cấp trên và cùng cấp để xây dựng chươngtrình, kế hoạch hoạt động của Công đoàn cấp mình cho phù hợp Cần cơcấu vào Ban chấp hành Công đoàn Đảng viên có uy tín, có năng lực, cókhả năng vận động quần chúng và có phương pháp hoạt động quần chúng.Đồng thời cần có cán bộ Công đoàn là Đảng viên ưu tú tham gia cấp uỷĐảng Để đảm bảo tổ chức hoạt động của công đoàn đi đúng đường lốicủa Đảng và để công đoàn thực hiện được vai trò là “sợi dây chuyền” nốiliền giữa đảng với quần chúng công nhân

Ngày nay, thực hiện đường lối đổi mới do Đảng cộng sản Việt Namkhởi xướng, lãnh đạo, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa và hội nhập quốc tế, các thành phần kinh tế bình đẳng hoạt độngtrước pháp luật Bên cạnh việc tổ chức hoạt động công đoàn trong các cơ

sở thuọc khu vực kinh tế Nhà nước, thì tổ chức hoạt động công đoàn còn ởcác cơ sở thuộc khu vực kinh tế ngoài Nhà nước, khu vực có vốn đầu tưnước ngoài Mặc dầu vậy tổ chức và hoạt động CĐ ở các cơ sở thuộc mọithành phần kinh tế vẫn không tách rời sự lãnh đạo của Đảng, mà cần tăngcường sự lãnh đạo của Đảng, để CĐ thực hiện tốt vai trò, chức năng,nhiệm vụ của mình trong giai đoạn mới Tuy nhiên trong tổ chức hoạtđộng CĐ không nên quán triệt, thực hiện máy móc, cứng nhắc nguyên tắcnày, mà đòi hỏi CĐ phải vận dụng linh hoạt, sáng tạo để vừa đảm bảo sựlãnh đạo của Đảng, vừa đạt kết quả cao trong tổ chức hoạt động

Như vậy hoạt động Công đoàn đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng là một tấtyếu , là nguyên tắc hoạt động trong điều kiện giai cấp công nhân giành

được chính quyền nêu phủ nhận nguyên tắc này là phủ nhận Công đoàn vềbản chất trong điều kiện giai cấp công nhân giành được chính quyền.

1.2.2 Liên hệ mật thiết với quần chúng:

Theo Lênin“ Liên hệ với quần chúng nghĩa là với tuyệt đại đa sốcông nhân( rồi với tất cả những người lao động) là điều kiện quan trọngnhất, căn bản nhất cho mọi hoạt động công đoàn thành công” 5

Như vậy liên hệ mật thiết với quần chúng là sự gẫn gũi, sâu sát, gắn

bó với quàn chúng, để nắm được những tâm tư, nguyện vọng, những khókhăn, bức xúc của quần chúng Để hướng các hoạt động vào việc giảiquyết những khó khăn, bức xúc và tâm tư, nguyện vọng của quần chúng

Tổ chức hoạt động Công đoàn phải liên hệ mật thiết với quần chúng,bởi Công đoàn là tổ chức quần chúng rộng lớn của công nhân, viên chức,lao động, do công nhân, viên chức, lao động tự nguyện gia nhập và thamgia hoạt động, Vai trò, sức mạnh của tổ chức Công đoàn được thể hiện ởkhả năng vận động, thu hút, tập hợp đông đảo quần chúng tự nguyện gianhập và tham gia hoạt động CĐ, Để công nhân, lao động tự nguyện ranhập và tham gia hoạt động, CĐ phải liên hệ mật thiết với quần chúng,phải đi sâu, đi sát, gần gũi với quần chúng công nhân, viên chức lao động,

để hiểu tâm tư, nguyện vọng, những trăn trở, băn khoăn, những suy nghĩtrước sự biến động về việc làm, về tổ chức cuộc sống gia đình của họLênin đã nhiều lần nhắc nhở cán bộ công đoàn phải liên hệ mật thiếtvới quần chúng vô sản, phi vô sản, để kết hợp quần chúng thành một khốithống nhất, như vậy sẽ tạo được sức mạnh vô dịch Nếu tự đóng nhốt mìnhtrong phạm vi chật hẹp, xa rời quần chúng, phủ lên mình lớp bụi quanliêu, tất yếu sẽ dẫn đến diệt vong Người nhấn mạnh” Một trong nhữngnguy cơ lớn nhất và đáng sợ nhất là sự cắt đứt liên hệ với quần chúng…Việc xây dựng chủ nghĩa xã hội của chúng ta sẽ không tránh khỏi tai họa,nếu bộ máy chuyền lực từ Đảng cộng sản đến quần chúng tức là côngđoàn bị xộc xệch hoặc chạy không tốt”

Như vậy liên hệ mật thiết với quần chúng là nhân tố quan trọng đảmbảo cho hoạt động Công đoàn thành công và trở thành nguyên tắc trong tổ

chức hoạt động Công đoàn Trong tổ chức hoạt động, cán bộ công đoàncần hiểu rõ quần chúng là chủ thể sáng tạo nên lịch sử, sức sáng tạo củaquần chúng là vô tận, mà tin tưởng vào quần chúng và cần quán triệt sâusắc lợi dạy của Lênin “ phải sống sâu vào đời sống công nhân, phải biếttường tận đời sống công nhân, biết xác định một cách chắc chắn, bất cứtrong vấn đề nào, trong lúc nào tâm trạng của quần chúng, nhu cầu,nguyện vọng, những suy nghĩ thực sự của họ… Biết chiếm được lòng tincậy vô bờ bến của quần chúng bằng một thái độ ái hữu đối với họ bằngcách quan tâm thỏa mãn những nhu cầu của họ” 6

Cán bộ công đoàn phải khắc phục bệnh quan liêu, phải sống hòamình trong cuộc sống đời thường của quần chúng, cần hướng hoạt độngcủa công đoàn vào việc đáp ứng nhu cầu, lợi ích cơ bản trước mắt và lâudài của GCCN, tổ chức công đoàn và của người lao động Công đoàn cầnquan tâm đến chăm lo kiện toàn tổ chức, cần đa dạng hoá các hình thứcvận động, tập hợp quần chúng, nhằm thu hút ngày càng đông đảo côngnhân, lao động ra nhập và tham gia hoạt động CĐ Cần quan tâm chăm loxây dựng đội ngũ cán bộ, trưởng thành từ phong trào công nhân, có bảnlĩnh chính trị vững vàng, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ công tác côngđoàn, có tác phong đi sâu, đi sát quần chúng và đi sâu đi sát thực tế sảnxuất kinh doanh, có phương pháp vận động tổ chức quần chúng hoạt động

1.2.3 Đảm bảo tính tự nguyện của quần chúng:

Tự nguyện của quần chúng trong tổ chức hoạt động CĐ là công nhân,viên chức, lao động tự nguyện gia nhập tổ chức Công đoàn, tự nguyệntham gia thực hiện các nhiệm vụ của CĐ trên cơ sở nhận thức được tráchnhiệm và lợi ích của công việc mà đoàn viên có bổn phận thực hiện

Đảm bảo tính tự nguyện của quần chúng trở thành nguyên tắc trong

tổ chức, hoạt động Công đoàn vì Công đoàn là tổ chức quần chúng rộnglớn của giai cấp công nhân và người lao động, do quần chúng công nhân,người lao động tự nguyện lập lên, tổ chức hoạt động vì quyền và lợi íchcủa đông đảo quần chúng Do vậy nếu không thực hiện nguyên tắc đảmbảo tính tự nguyện của quần chúng thì sẽ phủ nhận vấn đề hết sức cơ bảnthuộc về bản chất của tổ chức công đoàn

6 Lê Nin toàn tập, NXB Tiến bộ Maxicova 1978, tập 44 trang 426