bai 12

- Khi đứng trước danh từ , những từ in đậm bổ sung ý nghĩa về mặt số lượng của sự vật.. - Khi đứng sau danh từ nó bổ sung ý nghĩa về số thứ tự của sự vật...[r]

KIỂM TRA BÀI CŨ

Nêu cấu trúc của

cụm danh từ và

cho ví dụ.

Cụm danh từ là gì?

Là loại tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành Nó có ý

nghĩa đầy đủ hơn, cấu tạo phức tạp hơn danh từ, nhưng hoạt động trong câu giống như một danh từ.

Phần trước Phần Trung

tâm Phần sau

Tất

cả những em sinh học ngoan chăm ấy

chỉ ý nghĩa toàn thể

chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối

danh

từ chỉ đơn vị

d từ chỉ sự vật

nêu đăc điểm của

sự vật

vị trí của

sự vật

I SỐ TỪ:

Ví dụ :

a Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà

chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi

b Tục truyền đời Hùng Vương thứ sáu , ở làng Gióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn và có tiếng là phúc đức.

(Sơn Tinh – Thủy Tinh)

(Thánh Gióng)

Quan sát ví dụ, thảo luận nhóm trả lời câu hỏi.

N.2

Các từ in đậm trong ví dụ bổ sung ý nghĩa cho

từ nào trong câu?

Những từ in đậm đứng ở vị trí nào trong cụm từ?

Khi đứng trước danh từ, từ in đậm bổ sung ý nghĩa gì cho danh từ? Khi đứng sau danh

từ , từ in đậm

bổ sung ý nghĩa gì cho danh từ?

N.3

N.4

Gọi những từ in đậm là số từ Vậy số từ là gì?

Ta Cần phân biệt số từ với những danh từ chỉ gì?

Từ “đôi” có phải là

số từ không? Vì sao? Tìm thêm một

số từ có ý nghỉa khái quát và công dụng như từ “đôi”.

N.2

Các từ in đậm trong ví

dụ bổ sung ý nghĩa cho

từ nào trong câu?

Những từ in đậm đứng ở

vị trí nào trong cụm từ?

Khi đứng trước danh từ,

từ in đậm bổ sung ý nghĩa gì cho danh từ?

Khi đứng sau danh từ , từ in đậm bổ sung ý nghĩa gì cho danh từ?

- Hai chàng, - một trăm ván

cơm nếp, -một trăm nệp bánh chưng - chín ngà, -

chín cựa, - chín hồng mao,

- - một đôi; Hùng Vương thứ sáu

- Khi đứng trước danh từ , những từ in đậm bổ sung ý nghĩa về mặt số lượng của

sự vật - Khi đứng sau danh từ nó bổ sung ý nghĩa về số thứ tự của sự vật

N.4

Gọi những từ in đậm

là số từ Vậy số từ

là gì?

Từ “đôi” có phải là số từ không? Vì sao? Tìm

thêm một số từ có ý nghỉa khái quát và công dụng như từ “đôi”.

Từ “đôi” không phải là số

từ vì: nó không đứng trước danh từ mà nó đứng sau số từ => từ

“đôi” là danh từ chỉ đơn

vị

Ví dụ: Tá, cặp, chục…

Số từ là những từ chỉ số lượng

và thứ tự của sự vật Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau danh từ.

I SỐ TỪ:

1 Kh ái niệm :

- Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh

từ Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau danh từ.

Khi sử dụng số từ cần lưu ý điều gì?

- Cần phân biệt số từ với những danh từ chỉ đơn vị gắn với ý nghĩa số lượng

Ví dụ: a) Hai chiếc dép

b) Một đôi dép

Số từ là gì? Ta

Cần phân biệt

số từ với những danh từ chỉ gì?

a Lần thứ hai cất lưới lên cũng thấy nặng tay, Thận không ngờ thanh sắt vừa rồi lại chui vào lưới mình Chàng lại ném

nó xuống sông Lần thứ ba, vẫn thanh sắt ấy mắc vào lưới Lấy làm lạ, Thận đưa thanh sắt lại cạnh mồi lửa nhìn xem Bỗng chàng reo lên:

- Ha ha ! Một lưỡi gươm !

( Theo Sự tích Hồ Gươm )

2 Bài tập nhanh: Tìm số từ trong đoạn văn sau:

II Lượng từ:

a.(…) Các hoàng tử phải cởi giáp xin hàng Thạch Sanh sai

dọn một bữa cơm thết đãi những kẻ thua trận Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ thấy Thạch Sanh chỉ cho dọn ra vẻn vẹn

có một niêu cơm tí xíu, bĩu môi, không muốn cầm đũa

( Thạch Sanh)

Các từ được in đậm đứng ở vị trí nào trong cụm từ và bổ sung ý nghĩa gì ?

các, những, cả mấy

Đứng trước danh

từ, bổ sung ý nghĩa

về lượng {lượng (ít) nhiều} cho danh từ.

Ví dụ 1:

Cho biết sự giống và

khác nhau giữa các từ in đậm trong ví dụ với “số

từ” ?

- Các hoàng tử

- những kẻ thua trận

- Cả mấy vạn tướng lĩnh…

Giống nhau :

Cùng đứng trước

danh từ.

Khác nhau :

- Số từ: Chỉ số lượng và thứ tự của vật…

- Từ in đậm: Chỉ lượng ít hay nhiều

của sự vật (không cụ thể).

=> Gọi nó là Lượng từ.

Thế nào là lượng từ?

II Lượng từ:

1 Kh ái niệm :

 Lượng từ là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của

sự vật

Quan sát mô hình của cụm danh từ, sau đó hãy sắp xếp các từ in đậm trong ví dụ trên vào mô hình cụm

danh từ.

Phần trước Phần Trung tâm Phần sau

(chỉ ý

nghĩa

toàn thể)

(chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối)

(danh

từ chỉ đơn vị)

(danh từ chỉ sự vật)

(nêu đăc điểm của sự vật)

(vị trí của sự vật)

Mô hình của cụm danh từ

Phần trước Phần Trung tâm Phần sau

Các hoàng tử

trận

Cả mấy vạn tướng lĩnh,

quân sĩ

Dựa vào vị trí trong cụm danh từ, chia

lượng từ thành mấy nhóm?

 Lượng từ chia làm hai nhóm:

- Nhóm chỉ ý nghĩa toàn thể: cả, tất cả, …

- Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối: các, những,

mấy, mỗi

II Lượng từ:

1 Kh ái niệm :

 Lượng từ là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật

 Lượng từ chia làm hai nhóm:

- Nhóm chỉ ý nghĩa toàn thể: cả, tất cả, …

- Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối: các, những, mấy, mỗi

 Khả năng kết hợp của số từ và lượng từ trong mô hình cấu tạo cụm

danh từ:

+ Số từ chỉ số lượng giữ vai trò làm phụ ngữ t1.

+ Số từ chỉ thứ tự giữ vai trò làm phụ ngữ s1.

+ Lượng từ chỉ ý nghĩa toàn thể giữ vai trò làm phụ ngữ t2.

+ Lượng từ chỉ ý nghỉa tập hợp hay phân phối giữ vai trò làm phụ ngữ t1

TIẾNG VIỆT

Số từ

Khái niệm

Đặc điểm

Số từ là những từ chỉ

số lượng và thứ tự của sự vật

Phân loại

Lượng từ là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật

Lượng từ

Số từ đứng trước

danh từ biểu thị

Số từ đứng sau

nghĩa toàn thể

Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp

III Luyện tập:

Bài 1: Tìm số từ trong bài thơ sau Xác định ý nghĩa

của các số từ ấy

Không ngủ được

Một canh…hai canh…lại ba canh, Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành;

Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt, Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.

( Hồ Chí Minh)

* Một, hai, ba ( canh), năm ( cánh) - chỉ số lượng

* Bốn, năm ( canh bốn, canh năm)- chỉ số thứ tự

năm

năm bốn

Bài tập 2: các từ in đậm trong hai dòng thơ sau được dùng với ý nghĩa như thế nào?

( Tố Hữu)

Trăm, ngàn, muôn - dùng với ý nghĩa

chỉ số lượng rất nhiều

Bài tập 3: Qua hai ví dụ sau, em thấy nghĩa của từ từng và mỗi có gì giống và khác nhau:

a.Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi

b Một hôm, bị giặc đuổi, Lê Lợi và các tướng rút lui mỗi

người một ngả (Sự Tích Hồ Gươm)

- Mỗi, từng: đều tách ra từng sự vật, từng cá thể

- Từng: mang ý nghĩa lần lượt theo trình tự, hết cá thể này đến cá thể khác

- Mỗi: mang ý nghĩa nhấn mạnh, tách riêng từng cá

thể, không mang ý nghĩa lần lượt

2 Những bông hoa cúc trắng

Dùng số từ, lượng từ gọi tên những sự vật trong các bức tranh sau?

1 Một con chim

• Về nhà:

+ Học thuộc nội dung bài học ở phần ghi nhớ + Làm bài tập đầy đủ vào vở bài tập

+ Chọn một số tác phẩm văn học và xác định số từ, lượng từ

•Chuẩn bị bài mới:Kể chuyện tưởng tượng

+Kể tóm tắt truyện: Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng Xác định những chi tiết tưởng tượng trong truyện.

+Đọc truyện: Lục súc tranh công Giấc mơ trò chuyện với Lang Liêu để suy nghĩ về cách kể một câu chuyện tưởng tượng.