Tài liệu Giao_trinh_LKT pptx

Các học thuyết khác nhau về bản chất pháp lý của công ty ở Hoa Kỳ  Học thuyết hư cấu hay thực thể nhân tạo  Học thuyết thừa nhận hay học thuyết nhượng quyền  Học thuyết hiện thực hay

Luật kinh tế

Người soạn thảo: TS Ngô Huy Cương

Khoa Luật- Đại học Quốc gia Hà Nội

PhÇn 1: Tæ chøc kinh doanh

Tình huống 1

Công ty Nụ Hồng được thành lập, kinh doanh rất phát đạt trong lĩnh vực cung ứng thiết bị nông nghiệp Nụ Hồng phát hiện ra một cơ hội sản xuất và bán máy cắt xén cỏ cho một số địa phương ở vùng sâu, vùng xa, do đó đã đến đặt hàng sản xuất thiết bị này tại doanh nghiệp tư nhân Tự Bùng Theo đúng hợp đồng đã ký kết với Tự Bùng, định kỳ Nụ Hồng tới cơ sở sản xuất của Tự Bùng để kiểm tra tiến độ sản xuất, nhưng thường không gặp chủ doanh nghiệp Tự Bùng (người đã ký kết hợp đồng với Nụ Hồng) mà chỉ gặp và làm việc với Thích Tiến (chủ doanh nghiệp tư nhân Thích Tiến) Biết rằng, Thích Tiến đã bỏ tiền mua trang thiết bị và đưa cho Tự Bùng một khoản tiền lớn để thực hiện dự án theo hợp đồng sản xuất được

ký kết giưã Nụ Hồng và Tự Bùng mà không lấy lãi theo định kỳ, chỉ lấy một tỉ lệ nhất định trên số lợi nhuận kiếm được từ việc thực hiện

dự án nói trên Tự Bùng không giao được hàng gây thiệt hại lớn cho

Nụ Hồng

Câu hỏi: Anh, chị có ý kiến pháp lý gi về trường hợp này?

vµ cam kÕt sÏ kh«ng lÊy l·i vµ kh ông tham dù vµo bÊt

kÓ c«ng viÖc nµo cña c«ng ty §iÒu lÖ cña c«ng ty ghi

- Cùng nhau hoạt động chung

- Cùng kiếm lời để chia nhau

- Cùng nhau chịu lỗ

 ở Hoa Kỳ, nhiều luật gia coi Partnership (hợp danh) là hợp

đồng, và có nhiều học thuyết khác nhau về bản chất của

corporation (công ty)

Các học thuyết khác nhau về bản chất

pháp lý của công ty ở Hoa Kỳ

 Học thuyết hư cấu hay thực thể nhân tạo

 Học thuyết thừa nhận hay học thuyết nhượng quyền

 Học thuyết hiện thực hay học thuyết về tính vốn có

 Học thuyết doanh nghiệp

 Học thuyết biểu tượng

 Học thuyết mối liên hệ hợp đồng

 Học thuyết hợp đồng

Tình huống 3

Long, Đông và Sinh thành lập một công ty hợp danh mang tên Long Đông Sinh Cả 03 đều là

thành viên hợp danh Hoạt động được 03 năm,

Đông bị chết Tài sản để lại cho người con trai duy nhất 10 tuổi Long và Sinh rất băn khoăn về

sự kiện này, vì vậy đến hỏi luật sư xem phải làm gì

Câu hỏi:Anh, chị hiểu sự việc này như thế nào và

bắt đầu sự việc này từ đâu?

Tình huống 4

Giả sử Long Đông Sinh HD chuyển đổi thành công ty

trách nhiệm hữu hạn Hoạt động được một năm, một chủ

nợ cũ đòi Long Đông Sinh TNHH trả một khoản nợ là 03 tỉ

đồng phát sinh từ thời công ty này còn là công ty hợp

danh Biết rằng, tài sản của Long Đông Sinh TNHH chỉ có 1,5 tỉ đồng

Câu hỏi: Anh, chị sẽ nói gì về trách nhiệm của họ đối với

khoản nợ này?

 Hợp đồng này tạo ra hình thức công ty cụ thể; Là luật của những nhà đầu tư trong một công ty cụ thể

 Hợp đồng này cùng với điều lệ công ty được coi là

hiến pháp của công ty

Câu hỏi thảo luận

1/ Một tổ chức không có tư cách pháp nhân

có thể chuyển đổi thành một tổ chức có tư cách pháp nhân được không?

2/ Một pháp nhân công pháp có thể chuyển đổi thành một pháp nhân tư pháp được

không?

C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n NhiÒu

thµnh viªn

C«ng ty hîp vèn

Thương

nhân

đơn lẻ

Các hình thức công ty được hình thành như thế

nào?

Công ty cổ phần niêm yết hiện nay được xem là

hình thức công ty hoàn bị nhất, và có nhiều lý thuyết hiện đại về nó

Without share capital

With share capital

Without share capital

By share By guarantee

With share capital

Without share capital

With share capital

Without share capital

Tình huống 5

Từ Hải, Thuý Kiều, Thuý Vân, Thúc Sinh và công ty

Nguyễn Du thoả thuận thành lập một công ty TNHH Từ Hải góp vốn bằng một chiếc ô tô Thuý Kiều góp vốn bằng quyền hưởng dụng một ngôi nhà mặt phố Thuý Vân góp vốn bằng khả năng nghiên cứu thị trường của mình Thúc Sinh góp vốn bằng một công việc thích hợp Công ty

Nguyễn Du góp vốn bằng sản nghiệp thương mại của mình.

Câu hỏi: Là luật sư của họ, anh, chị có nhận định gì về các

cách thức góp vốn này? Hãy tư vấn cho họ những điểm

pháp lý cần thiết, nếu họ chỉ có thể góp vốn như vậy!

Sơ đồ pháp luật điều chỉnh công ty ở Hoa Kỳ

United States Constitution (and federal laws made in pursuance thereof and treaties made under au thority of United States)

Tình huống 6

Bình, Công và Chúc thành lập một công ty

TNHH với điều kiện Chúc không phải chịu trách

nhiệm về các thua lỗ của công ty Sau một thời

gian hoạt động, Bình đến hỏi luật sư tư vấn xem

có thể yêu cầu toà án tuyên bố công ty vô hiệu đư

ợc không.

Câu hỏi: Anh, chị có suy nghĩ gì về sự việc này?

T×nh huèng 7

C«ng ty hîp danh A&B ph¸t hiÖn ra mét thµnh

viªn hîp danh cña hä ®ang lµ thµnh viªn cña mét c«ng ty hîp danh kh¸c.

C©u hái: Anh, chị, có nhận xét gì về trường hợp này?

Tình huống 8

Công ty Thịnh liệt đã hết thời hạn hoạt động, như

ng vẫn hoạt động mà không gia hạn Trong thời gian này mắc một khoản nợ không trả được Mọi thành viên của công ty rất băn khoăn tới hỏi luật sư.

Câu hỏi: Các hậu quả pháp lý của sự việc này là gì?

Giải pháp cho công ty thực tế

và công ty được thành lập trên thực tế

 Vấn đề ra khi các công ty này có quan hệ với ngư

ời thứ ba, có tranh chấp nội bộ hoặc với bên ngoài,

và liên hệ với thuế

 Giải pháp thường được lựa chọn là xem nó như

công ty dự phần

A joint venture (liên doanh)

Là một đoàn thể người, thể nhân hoặc pháp nhân, mà thoả

thuận bởi hợp đồng tiến hành, thông thường là ad hoc, một vài

cam kết chung nhằm mục tiêu lợi nhuận bằng cách tập hợp các nguồn lực tương ứng của họ, tuy nhiên không tạo thành một hợp danh (partnership) theo nghĩa pháp lý hoặc công ty

(corporation); thoả thuận của họ cũng tạo ra một cộng đồng lợi ích trong liên doanh mà mỗi người trong số họ vừa là chủ uỷ vừa là người thụ uỷ đối với những người khác trong phạm vi của liên doanh mà tại đó mỗi thành viên thực hiện các mức độ khác nhau quyền kiểm soát

(Paul Latimer, Australian business law, CCH, Monash

University, 1987,p.551)

ng công ty vẫn bị mất tài sản do sự thiếu trung

thực của giám đốc Họ đến hỏi tư vấn pháp lý để tìm cách tháo gỡ

Câu hỏi: Anh, chị có giải pháp pháp lý gì về quản trị

công ty trong trường hợp này?

Câu hỏi: Anh, chị sẽ tư vấn về trường hợp này như

thế nào?

Tình huống 12

Trong khi soạn thảo điều lệ của công ty cổ phần Biến Đảo, một số người cho rằng: Nếu điều lệ của công ty có qui định hoàn toàn giống như Điều 76

và Điều 77, Luật Doanh nghiệp 1999, thì sẽ gây bất lợi cho những cổ đông yếu thế trong công ty.

Câu hỏi: Anh, chị cú nhận xột gỡ về trường hợp này?

Secretary, etc.)

ment

“Manage- structure”

Techno-(Agency relationships)

Công nhân viên chức Người cung cấp

tín dụng

Quyền lực

Sự chia xẻ miếng bánh quyền lực

trong công ty cổ phần

Quản lý công ty cổ phần của Đức

Cổ đông

Đại hội đồng

cổ đông

Hội đồng giám sự

Hội đồng

đổng sự

Công nhân viên chức Kiểm toán viên

độc lập

Người giám sát kế toán

T×nh huèng 13

C«ng ty hîp danh A&B bao gåm 9 thµnh viªn

kh«ng tho¶ thuËn ®­îc ai lµ qu¶n lý.

C©u hái: Anh, chị suy nghĩ gì về trường hợp này?

Tình huống 14

Một thời gian sau công ty này thoả thuận 02 thành viên là người quản lý Trong quá trình hoạt động, một thành viên khác yêu cầu tự mình thẩm tra

công việc của 02 thành viên quản lý Hai thành

viên này không đồng ý

Câu hỏi: Anh, chị cho biết ý kiến của mình về trư

ờng hợp này?

Tình huống 15

Công ty Đào Tấn có hai thành viên hợp danh là Hùng và Chính Do thiếu vốn kinh doanh, Hùng và Chính bàn nhau mời thêm Bằng góp vốn vào công ty với tư cách là người góp vốn Bằng đồng ý với tư cách đó, nhưng với một điều kiện là phải để Bằng tham dự vào các công việc của kinh doanh của công ty, vì Bằng không tin tài kinh doanh của Hùng và Chính.

Câu hỏi: Anh, chị có giải pháp gì cho trường hợp này?

 Bán 50% tổng giá trị tài sản

 Sửa đổi, bổ sung điều lệ

 Tổ chức lại

 Giải thể công ty

Qui định của Luật Doanh nghiệp 1999 đối với

CT CP

Đối với các quyết định sau đây phải được ít nhất số

cổ đông đại diện ít nhất 65% tổng số phiếu biểu quyết của tất cả các cổ đông dự họp chấp nhận :

 Loại cổ phần và số lượng cổ phần được quyền chào bán của từng loại

 Bán 50% tổng giá trị tài sản

 Sửa đổi, bổ sung điều lệ

 Tổ chức lại

 Giải thể công ty

Pháp nhân

* Là một chủ thể quan trọng của pháp luật

* Quan niệm về pháp nhân có sự khác nhau

- Có tài sản độc lập và chịu trách nhiệm bằng tài sản đó

- Nhân danh mình tham gia QHPL một cách độc lập

Định nghĩa khác về pháp nhân của

Việt Nam

Nghị định số 17-HĐBT ngày 16/1/1990 của Hội đồng

Bộ trưởng quy định chi tiết Pháp lệnh Hợp đồng Kinh tế

c Có quyền quyết định một cách độc lập về các hoạt

động sản xuất kinh doanh của mình;

d Có quyền tự mình tham gia các quan hệ pháp luật ”

Bất hợp lý trong quan niệm pháp nhân hiện nay ở Việt Nam

* BLDSVN và Luật Thương mại VN xác định: cá nhân, pháp nhân, tổ hợp tác và hộ gia đình là chủ thể của

luật dân sự và luật thương mại

* Pháp lệnh Hợp đồng Kinh tế chỉ áp dụng cho cá nhân

và pháp nhân

* Luật Doanh nghiệp 1999 qui định công ty hợp danh không có tư cách pháp nhân

* Hỏi: Công ty hợp danh có tham gia các giao dịch dân

sự, thương mại, kinh tế không? Văn bản nào điều tiết?

7) Những hội thương-mại đã thành lập hợp lệ.

Còn những hội mục-đích phi-pháp hoặc trái phong-tục thì không được hưởng cách pháp-nhân.

 Tổ chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp

 Quỹ xã hội, quỹ từ thiện

 Các tổ chức khác có đủ điều kiện theo Đ 94 BLDS

Khái niệm về pháp nhân của Hoa Kỳ

Black’s Law Dictionary định nghĩa:

Pháp nhân (legal entity) là một thực thể, khác hơn một tự nhiên nhân, mà có đời sống đầy đủ trong sự dự liệu pháp lý rằng nó có thể thực hiện chức năng một cách hợp pháp, có thể bị kiện hoặc hoặc thưa kiện và

có thể quyết định thông qua các đại lý như trong trư ờng hợp của các công ty (corporations)

Toà án đã giải thích khái niệm pháp nhân qua một bản án của Phòng dân sự ngày 8/1/1954 rằng:

Nhân tính không phải là một sự sáng tạo của luật lệ Mỗi

một đoàn thể có một sự phát biểu tập thể để bảo toàn những lợi ích hợp pháp, đáng được pháp luật công nhận và bảo vệ, đều có tư cách pháp nhân

Khái niệm pháp nhân của Pháp

Các học thuyết

về pháp nhân

Học thuyết

giả tưởng

học thuyết thực tại

Học thuyết thực tại

 Coi pháp nhân là những thực tại không kém gì thể nhân

 Phải là chủ thể của các quyền

 Có một ý chí tập thể

 Không phải là sự sáng tạo của nhà làm luật mà

là thực tế phải được thừa nhận

 Cần có các qui tắc về đời sống pháp lý

Các trường phái

của học thuyết thực tại

Trường phái tâm lý xã hội

Trường phái thực tại

kỹ thuật

Trường phái tâm lý xã hội

 Pháp nhân được coi là một cơ thể gồm các tế bào là thành viên của nó mà đã mất cá nhân tính

 Bản thể của con người không phải ở phần thể xác

mà ở phần ý chí

 Một đoàn thể có ý chí tập thể phải được coi là pháp nhân

Trường phái thực tại kỹ thuật

 Thực tại pháp lý không chỉ là phản ánh thô thiển hiện thực khách quan

 Nô lệ đã từng không phải là chủ thể của các quyền; ngày nay bào thai đã được hưởng quyền thừa kế Vậy nhân tính có thể được xem xét tách biệt với cơ thể sinh lý

 Nhân tính chỉ là khả năng trở thành chủ thể của các quyền vì ý chí không phải là điều kiện của nhân tính: người bị tâm thần và vị thành niên không có ý chí mà vẫn có nhân tính

 Trung tâm của pháp luật là quyền lợi chủ quan của cá nhân và tập thể, nên có pháp nhân và thể nhân

 Nhà nước không thể tạo ra pháp nhân mà chỉ kiểm soát chúng

Sự thắng thế của học thuyết thực tại

 Hiệp định khung khu vực đầu tư ASEAN coi công ty hợp danh có tư cách pháp nhân

 Nhật Bản coi công ty hợp danh có tư cách pháp nhân

 Hoa Kỳ có khuynh hướng như vậy trong án lệ

 Học thuyết thực tại về pháp nhân ủng hộ cho quyền tự

do lập hội

 Tên riêng đã đăng ký được bảo vệ và không ai được chiếm dụng danh tính đó

Trụ sở

 Được xem là trú quán của pháp nhân

 Nơi đóng của cơ quan quản trị và điều hành

 Được chọn khi thiết lập điều lệ

 Thay đổi trong một tỉnh thì không phải thay đổi trụ sở

 Trụ sở ở một nơi, có khi hoạt động ở một nơi

 Khởi kiện nơi pháp nhân có trụ sở hoặc nơi pháp nhân

có chi nhánh (di chuyển thẩm quyền như vậy để đỡ tốn kém và giải quyết vụ việc có hiệu quả)

Quốc tịch

 Phân biệt pháp nhân nội địa và pháp nhân nước ngoài: có thể

có qui chế riêng

 Những thời kỳ khủng hoảng, phân biệt như vậy là cần thiết

 Những dấu hiệu để đánh giá quốc tịch của pháp nhân: Thành lập theo luật ở đâu; Trụ sở chính ở đâu; Các công dân trong ban quản trị ở đâu; Đa phần vốn thuộc ai.

 Thay đổi quốc tịch bị ràng buộc bởi qui chế chặt chẽ bởi quốc tịchlà mói quan hệ pháp lý giữa tư nhân và quốc gia

 Các chủ nợ của thành viên không được lấy nợ trên sản

nghiệp của pháp nhân nhưng có thể sai áp phần lợi của các thành viên mắc nợ

 Thừa kế chỉ được hưởng trên phần lợi, nhưng không được can thiệp vào sản nghiệp của pháp nhân

Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân

 Khả năng pháp nhân có quyền và nghĩa vụ phù hợp với mục đích

hoạt động ghi trong điều lệ

 Bắt đầu từ thời điểm thành lập, cho phép thành lập hoặc đăng ký cho tới khi chấm dứt pháp nhân

 Cho phép pháp nhân sở hữu tài sản; có năng lực cam kết và chịu

trách nhiệm về các cam kết đó; hưởng thừa kế và tặng cho

 Người đại diện theo pháp luật hoặc theo uỷ quyền của pháp nhân

nhân danh pháp nhân trong các quan hệ dân sự Sự thay đổi người này không ảnh hưởng đến pháp nhân và giao dịch của pháp nhân vẫn phải thi hành

 Việc thiếu năng lực hành vi không đặt ra với pháp nhân vì khái niệm

đó thuộc về con người tự nhiên

 Phải thực hiện mọi nghĩa vụ do luật định

 Phải thi hành hợp đồng và chịu trách nhiệm khi vi phạm

 Bồi thường thiệt hại cho người thứ ba, chịu phạt, chịu

trách nhiệm hình sự

 Thừa nhận tính sinh lợi hợp pháp

 Công nhận và bảo hộ quyền sở hữu

 Bảo đảm không quốc hữu hoá, không bị tịch thu bằng biện pháp hành chính

 Bảo đảm chi trả và tạo điều kiện kinh doanh khi bị trưng mua, trưng thu

Thành lập công ty hợp danh

 Về nguyên lý, công ty hợp danh được thành lập trên căn bản của hợp đồng thành lập công ty

 Tuy nhiên ở Việt Nam hiên nay, người ta không có quan niệm về hợp đồng thành lập công ty, mặc dù vẫn coi điều

lệ là bản cam kết của các thành viên của công ty

 Vì vậy, khi thiết lập điều lệ của công ty hợp danh, cần phải lưu ý tới nhiều đặc điểm pháp lý của công ty hợp danh để

có thể xử lý những tranh chấp xảy ra sau này

Tình huống 6

Đào Tiến Thân được các thành viên của công ty hợp danh Lâm

Ly nhất trí cho nhập hội để trở thành thành viên hợp danh của công ty Sau một thời gian nhập, Đào Tiến Thân mới vỡ nhẽ ra rằng, công ty này đang vướng phải một khoản nợ lớn vào thời

điểm trước khi anh gia nhập và cho đến nay khó có khả năng trả nợ Đào Tiến thân rất hoang mang tìm đến luật sư để hỏi

Trách nhiệm của các thành viên hợp danh

 Cần phân biệt ba trường hợp: Trước khi gia nhập công ty; Khi đang làm thành viên công ty; Sau khi ra khỏi công ty

 Tính chất trách nhiệm của các thành viên: Giống với trách nhiệm của người bảo lãnh liên đới

 Liên đới: Một thành viên trả nợ là làm cho các thành viên khác được giải trừ nghĩa vụ; Thành viên nào đã trả nợ sẽ được thế quyền chủ nợ đòi các thành viên

khác và được hưởng mọi đặc lợi hay điều kiện như

chủ nợ đã được trả nợ