Kĩ năng sống c¬ b¶n trong lứa tuổi học sinh tiểu học thường lµ kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng ra quyết định, kĩ năng kiên định, kĩ năng đặt m[r]
Trang 1mở đầu
“Giỏo dục tiểu học nhằm giỳp học sinh hỡnh thành những cơ sở ban đầucho sự phỏt triển đỳng đắn và lõu dài về đạo đức, trớ tuệ, thể chất, thẩm mỹ vàcỏc kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”[Luật Giỏo dục,Điều 27, khoản 2] Nhõn cỏch của học sinh được hỡnh thành qua hai con đường
cơ bản trong nhà trường là con đường dạy học và hoạt động giỏo dục ngoài giờlờn lớp Giỏo dục kĩ năng sống cho học sinh được hỡnh thành qua hai con đường
cơ bản đú Trong cụng cuộc đổi mới chương trỡnh, sỏch giỏo khoa phổ thụngcủa mọi mụn học đều được biờn soạn thống nhất chung dưới một quan điểm chỉđạo quan trọng là tớch hợp nhiều mụn khoa học trong mỗi mụn học, nhằm đỏpứng xu thế phỏt triển của khoa học và nhu cầu học tập ngày càng cao của xó hộingày nay
Thực tiễn GD trong các trờng tiểu học, giáo viên đã tìm hiểu và thực hiệntích hợp nội dung giáo dục kĩ năng sống vào dạy học chính khóa của nhiều mônhọc, đặc biệt môn Đạo Đức nhằm góp phần phát triển và giáo dục toàn diện,nhất là giáo dục đao đức cho học sinh Kết quả đạt đợc trong dạy học và giáodục của các trờng tiểu học đã khẳng định tính khả thi, tính cấp thiết và bổ íchcủa việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tuy nhiên việc tích hợp nội dunggiáo dục kĩ năng sống vào dạy học các môn học, đặc biệt môn Đạo Đức cònđang gặp nhiều lỳng tỳng Nhiều GV băn khoăn trăn trở trong việc phải tớch hợpquỏ nhiều chủ đề khỏc nhau vào mỗi mụn học (như Giỏo dục mụi trường, vệsinh an toàn thực phẩm, an toàn giao thụng, phũng chống tệ nạn ma tuý họcđường, giỏo dục kĩ năng sống, v.v ) Chính vì vậy chúng tôi chọn vấn đề nàylàm đề tài nghiên cứu nhằm đa ra đợc giải pháp hữu hiệu góp phần thực hiện tốt
mục tiêu giáo dục tiểu học Do đó tên sáng kiến kinh nghiệm của tôi sẽ là: ớng dẫn tích hợp nội dung giáo dục kĩ năng sống vào dạy học môn Đạo Đức lớp 5’’
“H-Mục đớch của đề tài nghiờn cứu này là nhằm gúp phần nõng cao chất
lượng và hiệu quả của hoạt động dạy học mụn Đạo đức trong cỏc trường tiểu
Trang 2học, đồng thời gúp phần giỏo dục đạo đức và phỏt triển nhõn cỏch toàn diện chohọc sinh cỏc trường tiểu học.
Đối tợng nghiên cứu là hớng dẫn tích hợp dạy học nội dung kĩ năng sống vào dạy học môn Đạo Đức lớp 5 ở trờng tiểu học Khách thể nghiên cứu là Ban
giám hiệu, giáo viên và học sinh lớp 5 ở trờng tiểu học
Các nhiệm vụ nghiên cứu sẽ thực hiện là:
- Tập hợp một số vấn đề lí luận làm cơ sở khoa học để tích hợp nội dung
kĩ năng sống vào dạy học môn Đạo Đức lớp 5
- Điều tra thực trạng tích hợp nội dung kĩ năng sống vào dạy học môn
Đạo Đức lớp 5
- Đề ra biện pháp hữu hiệu hớng dẫn tích hợp nội dung kĩ năng sống vàodạy học môn Đạo Đức lớp 5 ở trờng tiểu học
Các Phơng pháp nghiên cứu sẽ thực hiện là: Nhúm Phơng pháp nghiên
cứu lí luận: nghiên cứu Luật Giáo dục, Điều lệ trờng tiểu học, Nhiệm vụ năm
trạng và thực nghiệm khoa học) Nhúm PP nghiên cứu hỗ trợ: PP thống kê Toán
học, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn giỏo dục được sử dụng để tớnh toỏn, tớnhtrung bỡnh và tỉ lệ phần trăm phục vụ cho nghiờn cứu ở mục ba của đề tài (tổchức thực nghiệm khoa học) Giới hạn và phạm vi của đề tài này là nghiờn cứuviệc tớch hợp nội dung giáo dục kĩ năng sống vào dạy học môn Đạo Đức lớp 5 ởtrường TH (thuộc TP Hà Nội) trong một năm học
nội dung
1 Một số vấn đề lí luận cơ bản của SKKN
1.1 Cơ sở khoa học của đề tài nghiên cứu:
Trang 3* Cỏc cuộc vận động của Bộ GD&ĐT: “Núi khụng với tiờu cực trong thi cử và
bệnh thành tớch trong giỏo dục” và “Mỗi thầy, cụ giỏo là một tấm gương đạođức, tự học và sỏng tạo”
* Chỉ thị Số 40/2008/CT-BGDĐT Về việc phỏt động phong trào thi đua “Xõy
dựng trường học thõn thiện, học sinh tớch cực” trong cỏc trường phổ thụng giaiđoạn 2008-2013 của Bộ Giáo dục và Đào tạo
* Mục tiêu giáo dục và yêu cầu đổi mới của chơng trình, SGK
- Mục tiêu giáo dục của Tiểu học: Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinhhình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo
đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục họctrung học cơ sở
- Yêu cầu đổi mới chơng trình và sách giáo khoa: Theo chỉ đạo đúng đắn
của Đảng CSVN, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã triển khai đổi mới Chơng trình Giáo
dục các bậc học, các cấp học, trong đó có cấp Tiểu học để tiến kịp xu thế pháttriển của các nớc trong khu vực và trên thế giới
1.2 Một số khái niệm cơ bản làm công cụ nghiên cứu của SKKN
* ý nghĩa của giỏo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học :
Thế kỉ XXI với 4 đặc trưng cơ bản là Toàn cầu hoỏ - Văn minh trớ tuệ –
Kinh tế tri thức – Cụng nghệ thụng tin Giỏo dục là “quốc sỏch hàng đầu” củamỗi dõn tộc, mỗi quốc gia, trong đú đối tượng được ưu tiờn giỏo dục hàng đầuchớnh là trẻ em Nền kinh tế thị trường và sự bựng nổ thụng tin đó và đang tỏcđộng mạnh mẽ đến cỏc em học sinh Do vậy việc trang bị cỏc kĩ năng sống cơbản cho học sinh là hết sức cần thiết, nhằm giúp các em tránh không mắc phảinhững hành vi của lối sống không lành mạnh Giỏo dục kĩ năng sống cho họcsinh ở lứa tuổi này là định hướng cho cỏc em những con đường sống tớch cựctrong xó hội hiện đại, nh: Giỏo dục kĩ năng sống trong quan hệ với chớnh mỡnh;Giỏo dục kĩ năng sống trong quan hệ với gia đỡnh; giỏo dục kĩ năng sống; Giỏodục kĩ năng sống trong quan hệ với xó hội giỳp học sinh biết cỏch ứng xử thõnthiện với mụi trường tự nhiờn, với cộng đồng
Trang 4Do vậy việc giỏo dục giỏo dục kĩ năng sống và hình thành nhân cỏch toàndiên cho học sinh núi chung và học sinh lớp 5 núi riờng ngày càng trở nờn quantrọng và cấp thiết Đây không chỉ là đòi hỏi của nhà trờng tiểu học mà còn làyêu cầu cấp thiết của xã hội đối với nhà trờng và gia đình
* Kĩ năng sống là gỡ ?
Cú nhiều gúc nhỡn khỏc nhau xem xét về khái niệm về kĩ năng sống nh:
- Theo Tổ chức Văn húa, Khoa học và Giỏo dục của Liờn hiệp quốc
(UNESCO) thì kĩ năng sống là năng lực cỏ nhõn để thực hiện đầy đủ cỏc chứcnăng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày - đú là những kĩ năng cơ bản như: kĩnăng đọc, viết, làm tớnh,…
- Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì kĩ năng sống là những kĩ năng
thiết thực mà con người cần để cú cuộc sống an toàn, khoẻ mạnh Đú là những
kĩ năng mang tớnh tõm lớ xó hội và kĩ năng giao tiếp được vận dụng trong nhữngtỡnh huống hàng ngày để tương tỏc một cỏch hiệu quả với người khỏc và giảiquyết cú hiệu quả những vấn đề, những tỡnh huống của cuộc sống hàng ngày
- Theo thuyết hành vi thì kĩ năng sống là những kĩ năng tõm lớ xó hội liờn quan đến những tri thức, những giỏ trị và những thỏi độ - là những hành vi làm cho cỏc cỏ nhõn cú thể thớch nghi và giải quyết cú hiệu quả cỏc yờu cầu và thỏch
thức của cuộc sống
Con người cần cú những kĩ năng nhất định để sống (tồn tại và phỏt triển) khi xem xột nú trong ba mối quan hệ: Con người với chớnh bản thõn mỡnh; Con người với tự nhiờn; Con người với cỏc mối quan hệ xó hội
Dự nhỡn từ gúc độ nào thì cỏc kĩ năng sống đều nhằm giỳp ngời học biếtvận dụng những kiến thức đã học thành hành động thực tế để có thể phỏt triểnhài hũa, gúp phần xõy dựng một xó hội lành mạnh, phỏt triển bền vững
Kĩ năng sống mang tớnh cỏ nhõn, tớnh dõn tộc và quốc gia, tớnh xó hội toàn cầu Kĩ năng sống vừa mang tính sinh học vừa mang tính xã hội nghĩa là
Trang 5-nó chủ yếu đợc hình thành, vận động , phát triển và hoàn thiện dần trong hoạt
động và thực tiễn cuộc sống
Kĩ năng sống cơ bản trong lứa tuổi học sinh tiểu học thường là kĩ năng tự
nhận thức, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng xỏc định giỏ trị, kĩ năng ra quyết định, kĩ
năng kiờn định, kĩ năng đặt mục tiờu,… Những kĩ năng này thờng gắn với một
nội dung giỏo dục cụ thể như giỏo dục bảo vệ mụi trường, giỏo dục lũng nhõn
ỏi, giỏo dục truyền thống tụn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn, giỏo dục sống
an toàn, khoẻ mạnh, v.v
* Phõn loại kĩ năng sống :
- Cách thứ nhất: Kĩ năng chung và kĩ năng chuyờn biệt (trong lĩnh vực cụ thể) Các kĩ năng chung: Kĩ năng nhận thức (phê phán, giải quyết vấn đề, nhận thức
hậu quả, ra quyết định, sáng tạo, tự nhận thức về bản thân,) Kĩ năng đương đầuvới xúc cảm (động cơ, ý thức trách nhiệm, kiềm chế căng thẳng, kiểm soát đượccảm xúc, tự điều chỉnh,…) Kĩ năng xã hội hay kĩ năng tương tác (giao tiếp,
quyết đoán, hợp tác, sự thông cảm,…) Các kĩ năng chuyên biệt: kĩ năng về giới
tớnh, vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh sức khoẻ, đề phũng tai nạn thương tớch;bảo vệ thiờn nhiờn và mụi trường; v.v
- Cách thứ hai: chia thành ba loại chớnh là kĩ năng nhận biết và sống với chớnhmỡnh; kĩ năng nhận biết và sống với người khỏc; kĩ năng ra quyết định
+ Kĩ năng nhận biết và sống với chớnh mỡnh gồm cỏc kĩ năng nh :
Tự nhận thức: Cỏc em cần nhận biết và hiểu rừ bản thõn về nhữngtiềm năng, tỡnh cảm, những mặt mạnh, mặt yếu của mỡnh, cũng như về vị trớ củamỡnh trong cộng đồng Càng nhận thức được khả năng của mỡnh bao nhiờu, cỏc
em càng cú khả năng sử dụng cỏc kĩ năng sống khỏc một cỏch cú hiệu quả bấynhiờu, và càng cú khả năng lựa chọn những gỡ phự hợp với cỏc điều kiện sẵn cúcủa bản thõn, của xó hội bấy nhiờu
Trang 6 Lũng tự trọng: Sự tự nhận thức đưa đến sự tự trọng Nú thể hiện quaviệc con người nhận thức được những điều tốt đẹp – những giỏ trị của bản thõn
và kiờn định giữ gỡn những giỏ trị đú trong cỏc tỡnh huống phải lựa chọn giỏ trị
Sự kiờn quyết: Sự kiờn quyết cú nghĩa là nhận biết được những gỡ bảnthõn muốn và tại sao lại muốn, và tiến hành cỏc bước cần thiết để đạt được
những điều đú trong những hoàn cảnh cụ thể Cần phõn biệt 2 thỏi cực của sự kiờn quyết: một cực là thụ động, học sinh cú thể biết hoặc hiểu mỡnh muốn gỡ nhưng lại quỏ nhỳt nhỏt và quỏ lười biếng để vươn lờn Cũn cực kia, là do quỏ
hung hăng nờn kiờn quyết giành giật điều bản thõn muốn mà khụng xem xột đếnhoàn cảnh hoặc những người mình đang quan hệ Điều quan trọng là học sinhthể hiện tớnh kiờn quyết phải phự hợp hoàn cảnh, với từng đối tượng khỏc nhau
Đương đầu với cảm xỳc: cảm xỳc sợ hói, yờu thương, phẫn nộ, e thẹn
và mong muốn được thừa nhận,… mang tớnh chủ quan và con người thường cúhành động, phản ứng để đỏp ứng một cỏch tức thời với những tỡnh huống đú màkhụng dựa trờn suy luận lụ gic Do vậy, cảm xỳc dễ đưa con người đến nhữnghành vi mà sau này cú thể phải hối tiếc Việc xỏc định, nhận biết cảm xỳc củamỡnh và nguyờn nhõn của chỳng để cú quyết định đúng khụng để xỳc cảm chiphối chớnh là kĩ năng đối phú hay cũn gọi là kĩ năng đương đầu với cảm xỳc
Đương đầu với căng thẳng: Những căng thẳng như chuyện bất hoà
trong gia đỡnh, sự mất mỏt người thõn, xớch mớch với bạn bố, căng thẳng trongthi cử,… là một phần hiển nhiờn của cuộc sống
+ Kĩ năng nhận biết và sống với người khỏc, bao gồm:
Quan hệ tương tỏc liờn nhõn cỏch: Cá nhõn biết cỏch đối xử phự hợp
trong quan hệ cụ thể để phỏt triển tối đa tiềm năng
Cảm thụng: Bày tỏ sự cảm thụng bằng cỏch tự đặt mỡnh vào vị trớ của
người khỏc, là hỗ trợ người khỏc để giúp họ hoàn thành công việc đợc giaonhanh chúng nhất
Trang 7 Đứng vững trước sự lụi kộo của bạn bố (người khỏc): nghĩa là bảo vệ
những giỏ trị và niềm tin của bản thõn
Thương lượng: là cá nhân dùng hiểu biết, kinh nghiệm và niềm tin để
trao đổi mang tính thuyết phục ngời khác đồng ý với ý kiến, thái độ của mình
Giao tiếp cú hiệu quả: là cú khả năng dùng ngôn ngữ kết hợp với các
phơng tiện biểu cảm khác để trao đổi, tiếp xúc với người khác khi cần thiết.Việc này bao gồm cả kĩ năng lắng nghe và hiểu được người khỏc, v.v
-+ Các kĩ năng ra quyết định: Tư duy phê phán, sáng tạo, Ra quyết định.
- Cách phân loại thứ ba: Các kĩ năng cơ bản (biết đọc, viết, làm tớnh và biết sử dụng cỏc kĩ năng này trong cỏc sinh hoạt, học tập hàng ngày) Cỏc kĩ năng chung (giải quyết vấn đề; tư duy phờ phỏn; làm việc theo nhúm; thương lượng) Cỏc kĩ năng trong cỏc tỡnh huống, ngữ cảnh cụ thể như sức khoẻ; giới; gia đỡnh,
mụi trường, )
2 Nghiên cứu thực trạng việc tích hợp nội dung kĩ năng sống vào dạy học mụn Đạo đức cho học sinh lớp 4, lớp 5
2.1 Đặc điểm và tình hình chung của các trờng Tiểu học (ở Hà Nội)
Qua khảo sát một số trờng tiểu học thuôc thành phố Hà Nội, chúng tôi đã
có những kết quả là 100% các đồng chí trong BGH của đều đạt chuẩn và trênchuẩn Các đồng chí GV giảng dạy khối 5 phần lớn là những GV đều là nhữngngời có chuyên môn nghiêp vụ vững vàng, có tinh thần trách nhiệm, quan tâm
và thích học hỏi cái mới, không ngại khó khăn, nhiệt tình, yêu học sinh và yêunghề dạy học Họ cha đợc đào tạo hoặc bồi dỡng, tập huấn về tích hợp nội dunggiáo dục kĩ năng sống Bởi vậy chỉ đạo và hớng dẫn giảng dạy tích hợp nội dung
giáo dục kĩ năng sống vào môn học là mới mẻ và gặp nhiều khó khăn Học
sinh ham học hỏi, thích tìm hiểu và khám phá cái mới lạ của các sự vật, hiện t ợng, thích làm thí nghiệm khoa học thông qua các hoạt động học tập dới sự h-ớng dẫn của giáo viên
-2.2 Đặc điểm của nội dung chơng trình môn Đạo đức lớp 5:
Kết quả nghiên cứu chơng trình và SGK môn Đạo đức lớp 5 (SGK đổi mới)cho thấy Chơng trình môn Đạo đức lớp 5 gồm có 14 bài, học trong cả năm, phân
bố mỗi tuần học 02 tiết môn Đạo đức Nội dung môn Đạo đức lớp 5 gồm nhiều
Trang 8vấn đề vừa mang tính khái quát vừa mang tính cụ thể có liên quan trực tiếp hoặcgián tiếp hoặc liên hệ đến nội dung giáo dục kĩ năng sống cho HS Vận dụngtích hợp nội dung giáo dục kĩ năng sống vào dạy học môn Đạo đức lớp 5 đợc cụthể nh sau:
- Kĩ năng nhận biết và sống với chớnh mỡnh và Kĩ năng ra quyết định:
Bài 8 - Hợp tác với những ngời xung quanhBài 9- Em yêu quê hơng
Bài 10- ủy ban nhân dân xã emBài 11- Em yêu Tổ quốc Việt NamBài 12- Em yêu hòa bình
Bài 13- Em tìm hiểu về Liên Hợp Quốc
Bài 14- Bảo vệ tài nguyên (kĩ năng chuyên biệt: kĩ năng về bảo vệ
thiờn nhiờn và mụi trường)
2.3 Mục đích, nội dung và cách tiến hành nghiên cứu thực trạng:
* Mục đích: Nghiên cứu thực trạng giảng dạy tích hợp nội dung giáo dục kĩ
năng sống cho HS lớp 5 nhằm xác định đúng, đủ và rõ những gì đã thực hiện tốthoặc những hạn chế trong quá trình giảng dạy môn Đạo đức lớp 5 Kết quảnghiên cứu thực trạng chính là cơ sở khoa học để đề xuất biện pháp hớng dẫntích hợp nội dung giáo dục kĩ năng sống vào dạy học môn Đạo đức lớp 5 nhằmnâng cao chất lợng, hiệu quả của hoạt động giảng dạy và giáo dục nhân cáchtoàn diện cho học sinh, đặc biệt là giáo dục đạo đức cho HS
* Nội dung khảo sát thực trạng:
- Khảo sát nhận thức, thái độ và kỹ năng của của BGH, GV và HS ở trờng
tiểu học (các trờng tham gia dự án) về nội dung giáo dục kĩ năng sống, về biệnpháp khi thực hiện tích hợp giảng dạy trong môn Đạo đức lớp 5
Trang 9- Khảo sát Kế hoạch chỉ đạo giảng dạy môn Đạo đức lớp 5 có tích hợp
nội dung kĩ năng sống, thông qua dạy chính khóa và ngoài giờ lên lớp của nhàtrờng Riêng trong dạy chính khóa, chúng tôi tìm hiểu rõ nội dung kiến thức và
kỹ năng đã đợc GV khai thác nh thế nào, liên quan đến kĩ năng sống ra sao;
ph-ơng pháp, phph-ơng tiện và hình thức tổ chức dạy học mà GV đã lựa chọn sử dụngtrong bài giảng để dạy kĩ năng sống cho HS
- Khảo sát cơ sở vật chất, thiết bị và đồ dùng dạy học môn Đạo đức lớp 5.
- Dự giờ, thăm lớp học trong tiết học môn Đạo đức lớp 5 (chính khóa)
- Khảo sát nhu cầu, nguyện vọng của BGH, giáo viên khi chỉ đạo và thực
hiện giảng dạy môn Đạo đức lớp 5 có tích hợp nội dung giáo dục kĩ năng sống
2.3.3 Cách tiến hành nghiên cứu thực trạng:
Một số phơng pháp, biện pháp đã đợc sử dụng phối kết hợp để nghiên cứuthực trạng là:
- Nghiên cứu kỹ chơng trình giảng dạy môn Đạo đức lớp 5, sử dụng
ph-ơng pháp đọc SGK và các tài liệu về giáo dục kĩ năng sống để xác định cụ thểnội dung tích hợp phù hợp vào từng bài trong chơng trình môn Đạo đức lớp 5;xác định mức độ, hình thức tổ chức dạy học
- Xuống trờng liên hệ, làm việc với BGH, xin phép và trao đổi nội dungtích hợp vào giảng dạy môn Đạo đức lớp 5; làm quen với GV dạy khối 5, thămnơi để các phơng tiện và đồ dùng dạy học môn Đạo đức lớp 5 Nhằm tìm hiểu
đặc điểm của BGH, GV và HS trong nhà trờng và xác định cơ sở vật chất củanhà trờng trang bị cho giảng dạy môn Đạo đức lớp 5
- Mợn và nghiên cứu kỹ các loại kế hoạch của nhà trờng nh: kế hoạchchỉ đạo giảng dạy của tổ, nhóm chuyên môn về môn Đạo đức lớp 5; kế hoạchbài dạy của cá nhân giáo viên lớp 5, nghiên cứu các loại sổ sách, sổ biên bảnhọp và tổng kết của BGH, của tổ trởng chuyên môn và giáo viên tổng phụ trách;giáo án dạy môn Đạo đức lớp 5 của giáo viên nhằm xác định rõ u điểm và hạnchế trong giảng dạy môn Đạo Đức lớp 5
- Xây dựng phiếu xin ý kiến, hớng dẫn và tiến hành điều tra cơ bản, với
2 loại phiếu (dành cho BGH và giáo viên) nhằm xác định mức độ nhận thức, thái
độ, kỹ năng về giáo dục kĩ năng sống và thu thập nhu cầu, nguyện vọng củaBGH, GV và HS khi dạy học môn Đạo đức lớp 5 có tích hợp nội dung này
- Sử dụng phơng pháp phỏng vấn, trao đổi và trò chuyện trực tiếp vớiBGH, GV hoặc HS để làm rõ những điều đã ghi trong phiếu xin ý kiến
Trang 10- Phơng pháp quan sát kết hợp ghi chép, thăm lớp dự giờ dạy nhằm thuthập các biểu hiện đa dạng nhằm thu thập các biểu hiện cụ thể, phong phú về thực trạng giảng dạy môn Đạo đức lớp 5 có tích hợp nội dung kĩ năng sống
- Phơng pháp thống kê toán học đợc sử dụng để tính số lợng và tính tỉ lệphần trăm khi xử lý kết quả phiếu điều tra thực trạng và thực nghiệm
2.3.4 Kết quả nghiên cứu thực trạng:
* Nhận thức, thái độ và kỹ năng về kĩ năng sống của BGH, GVvà HS:
- Những hạn chế trong giảng dạy những bài có nội dung tích hợp kĩ năng
sống đợc nghiên cứu kỹ theo các thành tố của quá trình giảng dạy, nh: xác địnhmục tiêu của bài dạy, nội dung, phơng pháp, phơng tiện, điều kiện s phạm, hìnhthức tổ chức để thực hiện bài dạy, kết quả bài dạy Trên cơ sở đó tìm hiểunguyên nhân dẫn đến những thực trạng trên
- 100% cán bộ quản lý và giáo viên tiểu học đợc khảo sát đều có ý kiếnkhẳng định tính cấp thiết phải đa kĩ năng sống vào trong nhà trờng 100% ý kiến
đã nhấn mạnh lợi ích của giảng dạy tích hợp kĩ năng sống vào môn Đạo đức lớp
5 Tuy nhiên hiểu biết của GV về kĩ năng sống còn hạn chế, việc xác định mụctiêu, nội dung và phơng pháp tổ chức thực hiện tích hợp giáo dục kĩ năng sốngcho HS vào dạy học môn đạo đức lớp 5 còn lúng túng, cha phong phú, thiếu
đồng bộ và thiếu nhất quán Khi dạy, GV thờng chú ý khai thác kiến thức củabài, còn việc giáo dục và tổ chức cho HS thực hành, trải nghiệm để rèn kĩ năngsống thông qua các tình huống cụ thể liên quan đến kiến thức của bài còn rấthạn chế; bài dạy mang nặng tính lí thuyết
- Nghiên cứu giáo án dạy của GV dạy khối 5, chúng tôi nhận thấy còn có
những bất cập về phía GV là xác định mục tiêu của bài dạy cha thể hiện sự tích
hợp kĩ năng sống, cha chú ý khai thác và khai thác cha triệt để nội dung về giáodục kĩ năng sống; cha thể hiện rõ phơng pháp, phơng tiện đặc trng để giáo dục
kĩ năng sống; tổ chức các tình huống để tạo cơ hội cho HS thực hành trảinghiệm còn quá hạn chế; HS cha đợc trao đổi về những điều chúng đợc tự làm
Về phía HS thì cha thực sự có hứng thú và ý thức khám phá tìm hiểu khoa học.
HS cha đợc làm quen và tự làm những thí nghiệm khoa học, nên việc tìm hiểu vàkhám phá những hiện tợng khoa học mang tính thờng thức còn hạn chế, thiên về
lý thuyết một chiều, nghe cô giáo giảng Do vậy một số tiết dạy trong môn Đạo
đức lớp 5 cha thực sự phát huy cao tính tích cực, tính chủ động và sáng tạo của
học sinh; không khí học tập cha sôi nổi, cha có hứng thú say mê học tập Mặtkhác hiểu biết của các em về kĩ năng sống còn nghèo nàn, thiếu sâu sắc, cha
Trang 11phong phú, thiếu tính hệ thống, nhiều khi còn hiểu lệch lạc, cha nhất quán giữanhận thức với thái độ và hành động của bản thân Có thể các em có hành vi ứng
xử thể hiện kĩ năng sống đúng nhng nhận thức cha đúng và còn thiếu hụt, hoặc
có một số em có biểu hiện ngợc lại
* Nhu cầu, nguyện vọng khi tích hợp kĩ năng sống vào DH Đạo đức lớp 5:
- BGH và GV tiểu học mong muốn có văn bản hớng dẫn cụ thể về giảngdạy tích hợp nội dung kĩ năng sống cũng nh tích hợp các nội dung khác, kèmvới tài liệu tham khảo về vấn đề đó và phơng tiện, đồ dùng (nếu có thể)
- Mong muốn đợc hỗ trợ kinh phí khi tổ chức các hoạt động giáo dục kĩnăng sống, muốn đợc hỗ trợ tài liệu, trang ảnh, thiết bị, băng hình, phơng tiệnnghe và nhìn, ghi âm thanh và hình ảnh
- Mong muốn đợc bồi dỡng và tập huấn về kiến thức, kỹ năng tổ chức vàthực hiện nội dung giáo dục kĩ năng sống thông qua dạy chính khóa và thôngqua tổ chức các HĐGDNGLL, kỹ năng soạn giáo án tích hợp, …
- Mong muốn đợc Phòng GD&ĐT quan tâm, chỉ đạo và đánh giá kết quảgiảng dạy tích hợp một số vấn đề vào các môn học (đặc biệt giáo dục kĩ năngsống cho HS)
* Cơ sở vật chất, thiết bị, máy móc và đồ dùng để dạy hoc tích hợp:
Mới chỉ là phòng học bình thờng, cha có phòng thí nghiệm, dụng cụ thínghiệm khoa học đơn giản còn quá thiếu thốn, tranh ảnh và các vật mô phỏng vềthực và động vật còn nghèo nàn; các máy móc, dụng cụ, không có máy ảnh…Tài liệu và sách báo về nội dung kĩ năng sống cha có
Phân tích kết quả thực trạng, chúng tôi đã tìm ra hệ thống các nguyênnhân chủ quan- khách quan, cá nhân –tập thể là:
- Chỉ đạo của Phòng GD&ĐT còn khái quát, thiếu văn bản hớng dẫn cụthể việc giảng dạy tích hợp Việc thi đua và đánh giá tổng kết giảng dạy tích hợpcác vấn đề (trong đó có nội dung giáo dục kĩ năng sống) vào các môn học cha đ-