- Thế lực chống đối càng ráo riết hơn GV: Goãc - Ba Chèp muèn c¶i tæ ®a níc tho¸t khái khñng ho¶ng nhng do cha cã sù chuÈn bÞ, c¶i tiÕn ph¶i tiÕn hµnh tõ tõ phï hîp nhng «ng l¹i qu¸ Ðp b[r]
Trang 1Ngày soạn: 6/ 9 /2011
Tiết 3: Bài 2 Liên xô và các nớc đông âu từ giữanhững năm 70
đến đầu những năm 90 của thế kỷ XX
1- Mục tiêu bài học:
1.1- Kiến thức: Học sinh hiểu rõ những nét chính của quá trình khủng hoảng và tan
rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu (Từ giữa những năm 70 đến đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX).
1.2- T t ởng: Học sinh thấy rõ những tính chất khó khăn, phức tạp, những thiếu sót,
sai lầm trong công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô và Đông Âu Sự khủng hoảng và tan rã của Liên Xô và Đông Âu cũng ảnh hởng tới Việt Nam Nhng chúng ta tiến hành đổi mới thắng lợi trong gần 2 thập kỷ qua, những thành tựu đó đợc thế giới công nhận và làm thay
đổi bộ mặt KT - XH - VN
- Học sinh tin tởng vào con đờng Đảng ta đã chọn, đó là Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá theo định hớng XHCN thắng lợi do Đảng cộng sản lãnh đạo
1.3- Kỹ năng: Phân tích, đánh giá, so sánh những vấn đề lịch sử nhất là những vấn đề
lịch sử phức tạp
2- Thiết bị, tài liệu:
- Bản đồ Liên Xô và Đông Âu
-T liệu lịch sử về Liên Xô và Đông Âu trong giai đoạn lịch sử này (Cuộc đảo chính lật đổ Tổng thống Goóc - Ba - Chốp thất bại và sự giải thể Liên Xô).
3.Ph ơng pháp:
Thuyết trình, đàm thoại, trực quan
4- Tiến trình dạy học:
4.1.ổ n định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số.
4.
2 Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Nêu nhiệm vụ chính của các nớc Đông Âu trong công cuộc XD CNXH? Những
thành tựu các nớc Đông Âu đạt đợc trong quá trình XD CNXH? Cơ sở hình thành hệ thống XHCN?
Yêu cầu:
-Nhiệm vụ chính của các nớc Đông Âu trong công cuộc XD CNXH:
+ Xoá bỏ sự bóc lột của giai cấp t sản
+ Đa nông dân vào làm ăn tập thể
+Tiến hành công nghiệp hoá XHCN
+ Xây dựng cơ sở vật chất cho CNXH
-Thành tựu: Đầu những năm 70 Đông Âu trở thành những nớc công, nông nghiệp
Trang 2Bộ mặt kinh tế xã hội đã thay đổi căn bản và sâu sắc.
+Cơ sở hình thành hệ thống XHCN
Cùng chung mục tiêu là xây dựng CNXH
Nền tảng t tởng là Chủ nghĩa Mác Lênin
4.3 Bài mới:
Giới thiệu bài:Nh các em đều biết ở bài trớc, Liên Xô đã giải phóng cả vùng Đông Âu
rộng lớn và hình thành cả hệ thống XHCN,vậy hệ thống các nớc XHCN phát triển nh thế nào? gặp những khó khăn gì bài học hôm nay chúng ta sẽ biết điều đó
Hoạt động 1 Cả lớp, cá nhân
GV giới thiệu lợc đồ các nớc SNG - HS
hiểu Liên Xô cũ đã tách thành cộng đồng
các quốc gia độc lập
- HS theo dõi lợc đồ
? Nguyên nhân nào dẫn đến sự khủng
hoảng và tan rã của liên bang Xô viết ?
- 1973 khủng hoảng KT thế giới bùng nổ
đầu tiên khủng hoảng dầu mỏ các nớc
phải có những cải cách, KT, chính trị XH…
? Cuộc khủng hoảng KT thế giới đã ảnh
h-ởng tới Liên Xô nh thế nào?
- KT khó khăn, sản xuất công nghiệp và
nông nghiệp trì trệ, TP’ và nhiều hàng hoá
tiêu dùng thiếu thốn, mức sống nhân dân
giảm sút, tệ nạn xã hội lộng hành
? Nguyên nhân nào dẫn đến công cuộc cải
tổ ở Liên Xô?
+ Đầu những năm 80 của thế kỷ XX kinh
tế Liên Xô rất khó khăn…
+ SX nông nghiệp trì trệ…
+ Vi phạm pháp chế, quan liêu thiếu dân
chủ… đất nớc khủng hoảng toàn diện
Hoat động 1 Cá nhân
? Tiến trình cải tổ của Liên Xô diễn ra nh
thế nào ?
- Goóc - Ba - Chốp lãnh đạo Đảng và Nhà
nớc đề ra đờng lối cải tổ đa Liên Xô thoát
khỏi khủng hoảng
HS theo dõi phần in nhỏ SGK/10
? Em theo dõi cho biết ND cải tổ của Liên
Xô ntn?
- Đa nhiều phơng án cải cách KT
I- Sự khủng hoảng và tan rã của Liên bang Xô viết.
1- Nguyên nhân:
- Năm 1973, khủng hoảng KT thế giới bùng nổ, bắt đầu là khủng hoảng dầu
mỏ, ảnh hởng trực tiếp tới Liên Xô
- Liên Xô không tiến hành cải cách
KT, chính trị XH để khắc phục khó khăn
- Mô hình về CNXH có nhiều khuyết tật
- Đầu những năm 80 tình hình Liên Xô càng khó khăn về sản xuất và đời sống
- Đất nớc khủng hoảng toàn diện
Tiến hành cải tổ
2- Diễn biến:
- Tháng 3/1985 Goóc - Ba Chốp đề ra
đờng lối cải tổ
* Nội dung cải tổ:
- Về kinh tế cha thực hiện đợc
- Chính trị: Tập trung mọi quyền lực vào Tổng thống
- Thực hiện đa nguyên về chính trị
Trang 3- Thực hiện cải tổ về chính trị, XH.
? Cuộc cải tổ của Liên Xô có thành công
không ? Vì sao ?
- Không thành công vì chuẩn bị không chu
đáo, thiếu đờng lối chiến lợc
nổ
GV: Trong khi đất nớc khủng hoảng toàn
diện, Tổng thống đa ra biện pháp cải tổ quá
nhanh toàn diện… nên không có sự chuẩn
bị chu đáo thất bại
Hoạt động 3 Nhóm
-Hs thảo luận nhóm nhỏ 2 phút
? Cải tổ thất bại đã dẫn đến hậu quả gì ?
- Đất nớc khủng hoảng, rối loạn Nhiều
cuộc bãi công nổ ra
- Mâu thuẫn sắc tộc bùng nổ
- Nhiều nớc cộng hoà đòi li khai
- Tệ nạn xã hội tăng lên
- Thế lực chống đối càng ráo riết hơn
GV: Goóc - Ba Chốp muốn cải tổ đa nớc
thoát khỏi khủng hoảng nhng do cha có sự
chuẩn bị, cải tiến phải tiến hành từ từ phù
hợp nhng ông lại quá ép buộc và muốn cải
tổ nhanh chóng nên đất nớc càng khủng
hoảng trầm trọng hơn…
Goóc - Ba Chốp xin từ chức cộng đồng
quốc gia độc lập hình thành, lá cờ Liên
bang Xô viết trên nóc diện Krem Li bị hạ
xuống chấm dứt CĐ XHCN tồn tại 74
năm ở Liên bang Xô viết Liên Xô sụp
đổ…
Hoạt động 1 Cả lớp, cá nhân
GV: Giới thiệu vị trí các nớc Đông Âu Sgk.
- HS theo dõi bản đồ
? Cuộc khủng hoảng chế độ XHCN ở các
nớc Đông Âu diễn ra khi
nào ?
- Từ cuối những năm 70 và đầu những năm
80 của thế kỷ XX
- Xoá bỏ sự lãnh đạo độc quyền của
Đảng cộng sản
Cải tổ không thành công
3- Hậu quả:
- Đất nớc ngày càng khủng hoảng và rối loạn Mâu thuẫn sắc tộc bùng nổ -19/8/1991 cuộc đảo chính không thành công gây hậu quả nghiêm trọng
- Đảng cộng sản Liên Xô bị đình chỉnh hoạt động
- 21/12/1991, 11 nớc cộng hoà đòi ly khai, hình thành cộng đồng các quốc gia độc lập
Liên Xô bị sụp đổ
II-Cuộc khủng hoảng tan rã của chế
độ XHCN ở các n ớc Đông Âu
1- Quá trình:
- Từ cuối những năm 70 và đầu những năm 80 các nớc Đông Âu khủng hoảng KT, chính trị gay gắt
- Sản xuất giảm sút
Trang 4? Tìm những biểu hiện thể hiện sự khủng
hoảng KT, chính trị ở các nớc Đông Âu ?
- Sản xuất công nông nghiệp giảm sút
- Buôn bán với nớc ngoài giảm sút, nợ nớc
ngoài tăng…
+ Biểu tình, chĩa mũi nhọn tấn công đấu
tranh vào Đảng cộng sản
GV: Ru - ma - ni năm 1989 nợ nớc ngoài
11 tỷ USD và 1980 nợ 21 tỉ USD
Hoạt động 2 Cá nhân.
? Trớc những cuộc biểu tình, đình công kéo
dài Chính phủ các nớc Đông Âu có những
biện pháp nào? Hậu quả của nó ?
- Chính phủ đàn áp Không thực hiện cải
cách
? Các nớc Đông Âu biểu tình dồn dập của
quần chúng diễn ra -Đòi cải cách KT: Thực
hiện đa nguyên chính trị, tiến hành tổng
tuyển cử…
GV: Đa nguyên chính trị cùng tồn tại cùng
hoạt động làm mất quyền thống trị
củaĐảng cộng sản
?Hậu quả của những đòi hỏi cải cách KT,
chính trị đó nh thế nào ?
- Lợi dụng cuộc khủng hoảng CNĐQ và
các thế lực chống CNXH kích động ND,
đẩy mạnh chống phá
- Chính quyền mới ở các nớc Đông Âu
tuyên bố từ bỏ CNXH và CN Mác Lên Nin
? Sự sụp đổ của các nớc Đông Âu dẫn đến
hậu quả nghiêm trọng nh thế nào ?
- Thực hiện đa nguyên chính trị
- Chuyển sang KT thị trờng
- Đổi tên nớc và ngày quốc khánh chỉ gọi
chung là nớc cộng hoà
GV: 28/6/1991 khối SEV chấm dứt hoạt
động 1/7/1991 tổ chức hiệp ớc Vác-sa- va
tuyên bố giải thể Đây là tổn thất hết sức
nặng nề với PT CM thế giới và các lực lợng
tiến bộ, các dân tộc bị áp bức đang đấu
tranh cho hoà bình và độc lập dân tộc
- Nợ nớc ngoài tăng
Đình công biểu tình kéo dài
+ Mũi nhọn đấu tranh nhằm vào Đảng cộng sản.,lan rộng khắp ĐÂ
2- Hậu quả:
- Đảng cộng sản các nớc Đông Âu mất quyền lãnh đạo.Thực hiện đa nguyên chính trị
- Các thế lực chống CNXH thắng thế, nắm chính quyền
- 1989 CNXH sụp đổ ở hầu hết các
n-ớc Đông Âu
- Tuyên bố từ bỏ CNXH và chủ nghĩa Mác Lê Nin
- Năm 1991 hệ thống các nớc XHCN
bị tan rã và sụp đổ
4.4.Củng cố –bài tập
Trang 5? Theo em nguyên nhân cơ bản nào dẫn đến sự tan rã và sụp đổ của Liên Xô và các n
-ớc Đông
Âu ?
+ Mô hình CNXH có nhiều khuyết tật, thiếu sót, tuy nó phù hợp với thời gian trớc đó Nhng trong quá trình phát triển bộc lộ sự thiếu tôn trọng với quy luật phát triển khách quan, cơ chế quan liêu bao cấp lầm nên KT thiếu năng động, thiếu dân chủ, thiếu công bằng xã hội
+ Những khuyết tật duy trì quá lâu làm CNXH xa rời những tiến bộ văn minh của thế giới, sự tiến bộ KHKT nên dẫn tới sự trì trệ, khủng hoảng KT, XH
+ Sự chống phá của CNĐQ và các thế lực chống phá CNXH
Bài tập trắc nghiệm:Nối niên đại ở cột A phù hợp nội dung cột B
1.1949 A.Hội đồng Tơng trợ kinh tế giải thể
2.1957 B.Công cuộc cải tổ ở Liên Xô
3.1991 C.Liên Xô phóng thành công vệ tinh nhân tạo
4.1985 D.Liên Xô chế tạo thành công bom nguyên tử
5.1955 E.Thành lập tổ chức Hiệp ớc phòng thủ
Vác-sa-va
4.5: Hớng dẫn về nhà: (2 phút)
- Học thuộc bài
- Làm bài tập
- Đọc bài 3 - Chơng II và chuẩn bị theo câu hỏi SGK
5- Rút kinh nghiệm.