_ Sự chuyển đổi ngôi thứ “tôi” “ta” Nói lên mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng _ Điệp ngữ “ta làm”, lối liệt kê: con chim, cành hoa, … yếu tố tạo nên mùa xuân _Điệp ngữ “dù là”[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ƠN TẬP NGỮ VĂN 9
HK II Năm học: 2011-2012 I.Hệ thống các tác phẩm thơ hiện đại:
Số
T
T
Tên
bài
thơ
Tác giả
Nă m S.
tác
Th ể th ơ
1 Ánh
trăng
Nguy ễn Duy
197 8
- Quá khứ được tái hiện với những kỉ niệm nghĩa tình với vầng trăng một thời tuổi nhỏ cho đến những năm tháng trận mạc sâu nặng
- Hiện tại:
+ Cuộc sống ở thành phố, trong cuộc sống
cĩ ánh điện, cửa gương
nhưng “vầng trăng đi qua ngõ- như người dưng qua đường”
+ Cuộc gặp gỡ bất ngờ, cảm động với vầng trăng kỉ niệm, con người nhận ra sự vơ tình của mình
- Nghệ thuật kết cấu kết hợp giữa tự sự và trữ tình, tự sự làm cho trữ tình trở nên tự nhiên mà cũng rất sâu nặng
- Sáng tạo nên hình ảnh thơ cĩ nhiều tầng ý nghĩa: Trăng là vẻ đẹp của thiên nhiên, tự nhiên,
là người bạn gắn bĩ với con người; là biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình, cho vẻ đẹp của đời sống
tự nhiên vĩnh hằng
Ánh trăng khắc
hoạ một khía cạnh trong vẻ đẹp của người lính sâu nặng nghĩa tình, thuỷ chung sau trước
xuân
nho
nhỏ
Thanh Hải
198 0
hữ -Vẻ đẹp trong trẻo, đầy sức sống của thiên hiên đất trời
- Vẻ đẹp và sức sống của đất nước qua mấy nghìn năm lịch sử
- Khát vọng, mong ước được sống cĩ ý nghĩa , được sống cống hiến cho đất nước, cuộc đời
- Thể thơ 5 chữ nhẹ nhàng, tha thiết, mang
âm hưởng dân ca
- Kết hợp hài hồ giữa hình ảnh tự nhiên, giản dị, giàu ý nghĩa biểu trưng, khái quát
- Ngơn ngữ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với các ẩn dụ, điệp ngữ…
Thể hiện rung cảm tinh tế của tác giả trước mùa xuân của thiên nhiên, đất nước, khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời
Trang 23 Viếng
lăng
Bác
Viễn Phươn g
197 6
ữ - Tâm trạng vơ cùng xúc động của người co từ chiến trường Miền Nam ra viếng Bác
- Tâm lòng thành kính trước cơng lao vĩ đại
và tâm hờn cao đẹp sáng trong của Người
- Tâm trạng lưu luyến
và mong được ở bên Bác
- Giọng vừa trang nghiêm, sâu lắng vừa tha thiết , đau xĩt, tự hào
- Thể thơ tám chữ cĩ đơi biến thể, gieo vần, nhịp thơ linh hoạt
- Sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh thơ, kết hợp hình ảnh thực, ẩn dụ, biểu tượng cĩ ý nghĩa khái quát và giá trị biểu cảm cao
- Ngơn ngữ biểu cảm
Thể hiện tâm trạng xúc động, tấm lòng thành kính , biết ơn sâu sắc của tác giả khi vào lăng viếng Bác
thu HữuThỉnh Sau197
5
hữ - Cảm nhận tinh tế, ngỡ ngàng, cảm xúc bâng khuâng của tác giả khi chợt nhận ra tín hiệu sang thu
- Những suy ngẫm sâu sắc mang tính triết lí về con người và cuộc đời
- Hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm, đặc sắc về thời điểm giao mùa hạ – thu
- Sáng tạo trong việc sử dụng từ ngữ, phép nhân hố, phép ẩn dụ
Thể hiện cảm nhân tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa
với
con
Y Phươn g
Sau 197 5
Tự do
- Cợi nguờn sinh dưỡng của mỡi con người
- Những đức tính cao đẹp mang tính truyền thống của “người đờng mình”và mong con hãy
kế tục xứng đáng với truyền thống đĩ
-Giọng thủ thỉ, tâm tình tha thiết, trìu mến
- Hình ảnh thơ vừa cụ thể, vừa khái quát, mộc mạc mà vẫn giàu chất thơ
- Bố cục chặt chẽ, dẫn dắt
tự nhiên
Thể hiện tình yêu thương thắm thiết của cha mẹ dành cho con cái: tình yêu, niềm tự hào về quê hương, đất nước
6 Nhữn
g ngôi
sao xa
xôi
ê 197 1
- Hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cơ gái thanh niên xung phong
- Hiện thực chiến tranh khốc liệt trong kháng chiến chống Mĩ ở một trọng điểm
- Vẻ đẹp của các nhân vật tiêu biểu cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong thời
kì chống Mĩ cứu nước
- Nhân vật Phương Định:
Duyên dáng, tâm hờn trẻ trung, lãng mạn, dũng cảm và gắn bĩ với tinh thần đờng đội…
- Sử dụng ngơi kể thứ nhất, lựa chọn nhân vật kể đờng thời là nhân vật trong truyện
- Miêu tả tâm lí và ngơn ngữ nhân vật
- Cĩ lời trần thuật, đối thoại tự nhiên
Ca ngợi vẻ đẹp tâm hờn của ba cơ gái thanh niên xung phong trong hồn cảnh chiến tranh ác liệt
L
ưu y : Đối với thơ cần học thuộc lòng, với truyện tóm tắt được cốt truyện, nắm được những nét
chính về tác giả, tác phẩm
Trang 3I I Tiếng Việt:
Các thành phần
Tình thái thể hiện cách nhìn của người nói với sự việc
nói trong câu
Có lẽ trời mưa
Cảm thán bộc lộ tâm lí của người nói (vui, buồn,giận…) Chà, Lan giỏi quá!
Gọi- đáp dùng để tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp Lan ơi, Giúp mẹ trông em
Phụ chú bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính
của câu
Nguyễn Du sáng tác Truyện Kiều, tác phẩm xuất sắc trong văn học
cổ nước ta
Khởi ngữ - Là thành phần câu, đúng trước chủ ngữ nêu
lên đề tài được nói đến trong câu VD: Truyện ngắn Bến quê, Nguyễn Minh Châu viết để gửi
gắm những triết lí sâu sắc về cuộc đời, về con người
.Liên kết câu và
liên kết đoạnvăn.
a.Về nội dung
b.Về hình thức
: +Liên kết chủ đề: các câu phải phục vụ chủ đề đoạn, các đoạn phục vụ chủ đề chung của văn bản
+ Liên kết lô-gic: các câu, các đoạn sắp xếp theo một trình tự hợp lí
a.Phép thế: giữa các câu có sự thay thế từ
ngữ để liên kết
b.Phép lặp: lặp lại các từ ngữ giữa các câu để liên kết
c.Phép nối : giữa các câu có các từ chỉ quan
hệ để liên kết d.Phép đồng nghĩa, trái nghĩa, liên tưởng:
giữa các câu có các từ đồng nghĩa, trái nghĩa, liên tưởng để liên kết
Bác ra đi tìm đường cứu nước năm 1911 Người lấy tên là Ba, làm phụ bếp trên một tàu viễn dương Người đã đi khắp nơi châu
Âu, Á, Phi, Mĩ La tinh Người đã bị mật thám theo dõi, bị đe dọa, thậm chí bị chúng kết án tử hình vắng mặt…Nhưng Bác không hề lung lay quyết tâm cứu nước
Nghĩa tường minh - Hiểu trực tiếp nghĩa bằng những từ ngữ
trong câu Nam hỏi Tuấn :- Cậu ăn cơm chưa ?
- Tớ ăn cơm rồi – Tuấn nói
Hàm y - Không hiểu trực tiếp bằng những từ ngữ
trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ
ngữ ấy
-Tối qua cậu xem phim không?
- Tối qua chỗ nhà mình cúp điện
* BÀI TẬP BỔ TRỢ
Bài tập 1
1 Xác định khởi ngữ trong các ví dụ sau:
Trang 4- Tình thương yêu, một tình thương yêu thực sự và nồng nàn lần dầu tiên phát sinh ra trong nó.
( Con chó Bấc – Giắc Lân-đơn )
- Còn về diện mạo tôi, nó không đến nỗi đen cháy như các bạn có thể nghĩ về một kẻ chẳng quan tâm
tí gì đến da dẻ của mình lại sống ở vào khoảng chín hoặc mười độ vĩ tuyến miền xích đạo
( Rô-bin-xơn ngoài đảo hoang – Đ.Đi phô )
- Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi…
( Lão Hạc – Nam Cao )
- Trang phục, không có pháp luật nào can thiệp, nhưng có những quy tắc ngầm phải tuân thủ, đó là văn hóa xã hội
( Trang phục – Băng Sơn )
- Chuyện dưới xuôi, mười ngày nữa trở lại đây, tôi sẽ kể anh nghe
- Còn người thì ai chả “ thèm” hở bác?
( Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long )
gợi ý
Bài tập 1
1 Khởi ngữ của các câu:
- Tình thương yêu
- Còn về diện mạo tôi
- Đối với những người ở quanh ta
- Trang phục
- Chuyện dưới xuôi
- Còn người
* Hãy viết lại các câu sau đây bằng cách chuyển phần in đậm thành khởi ngữ:
- Em tôi vẽ đẹp lắm.
-Tôi đọc sách này rồi.
-Anh ấy viết cẩn thận lắm.
-Bà biết rồi nhưng bà chưa làm được.
-Nó rất chăm nhưng nó chưa giỏi.
* Gợi y: Để chuyển câu chưa có khởi ngữ thành câu có khởi ngữ, ta có thể thay đổi vị trí của từ
trong câu hoặc thêm từ thì…
- Vẽ thì em tôi vẽ đẹp lắm
- Đọc, tôi đọc sách này rồi
- Viết, anh ấy viết cẩn thận lắm
- Biết thì bà biết rồi nhưng làm thì bà chưa làm được
- Chăm thì nó rất chăm nhưng giỏi thì nó chưa giỏi
Bài tập 2.
1.Xác định thành phần tình thái trong các câu sau:
a - Hình như trong ý mụ, mụ nghĩ: “ Chúng mày ở nhà tao thì những thứ của chúng mày cũng như của tao.”
b - Nghe nói bảo có lệnh đuổi hết những người làng chợ Dầu khỏi vùng này, không cho ở nữa.” ( Làng - Kim Lân )
c Mặt trời đã xế bóng ngang các sườn đồi, nhưng tôi cảm thấy dường như còn chần chừ không muốn lặn, còn muốn nhìn tôi Ánh mặt trời tô điểm con đường tôi đi; mặt đất rắn mùa thu trải ra dưới chân tôi nhuộm thành màu đỏ, màu hồng, màu tím…
( Người thầy đầu tiên – Ai-ma-tốp )
d -Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước
( Tôi đi học – Thanh Tịnh )
Trang 5 Gợi y.
1.Các tình thái trong câu:
a Hình như
b Nghe nói
c dường như
d.Chắc
Bài tập 3.
1.Tìm thành phần cảm thán trong các câu sau:
a - Ôi kì lạ và thiêng liêng – Bếp lửa!
( Bếp lửa – Bằng Việt )
b - Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?
( Nhớ rừng – Thế Lữ )
c- Hỡi sông Hồng tiếng hát bốn nghìn năm
Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng
Chưa đâu và ngay cả trong những ngày đẹp nhất
Khi Nguyễn Trãi làm thơ và đánh giặc
Nguyễn Du viết Kiều đất nước hóa thành văn
(Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng – Chế Lan Viên )
d - Lũ chuột bò lên chạn, leo lên bác Nồi Đồng Năm sáu thằng xúm lại húc mõm vào, cố mãi mới lật được cái vung nồi ra “Ha ha! Cơm nguội! Lại có một bát cá kho! Cá rô kho khế: vừa dừ vừa thơm Chít chít, anh em ơi, lại đánh chén đi thôi!”
Bác Nồi Đồng run như cầy sấy: “ Bùng boong Ái ái! Lạy các cậu, các ông, ăn thì ăn, nhưng đừng đánh đổ tôi xuống đất Cái chạn cao thế này, tôi ngã xuống không vỡ cũng bẹp, chết mất!” ( Cái tết của Mèo Con – Nguyễn Đình Thi )
e - “ Phỏng thử có thằng chim cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú thì có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn”
- Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những cử chỉ ngu dại của mình thôi Tôi đã phải trải cảnh như thế Thoát nạn rồi, mà còn ân hận quá, ân hận mãi Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được
( Dế Mèn phiêu lưu kí – Tô Hoài )
* Gợi y Bài tập 3.
1.Các thành phần cảm thán trong câu:
a.Ôi
b.Than ôi!
c Hỡi
d Ha ha!, Ái ái!
e - Ôi thôi
-Chao ôi
Bài tập 4
Xác định thành phần phụ chú trong các đoạn trích sau:
a Những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển từ mặt nước lên những khoảng bờ bãi bên kia sông, và
cả một vùng phù sa lâu đời của bãi bồi ở bên kia sông Hồng lúc này đang phô ra trước khuôn cửa sổ của gian gác nhà Nhĩ một thứ màu vàng thau xen với màu xanh non – những màu sắc thân thuộc quá như da thịt, hơi thở của đất màu mỡ
b Suốt đời Nhĩ đã từng đi tới không sót một xó xỉnh nào trên trái đất, đây là một chân trời gần gũi,
mà lại xa lắc vì chưa hề bao giờ đi đến – cái bờ bên kia sông Hồng ngay trước cửa sổ nhà mình ( Bến quê – Nguyễn Minh Châu )
c.- Thôi nào – bác nói – đừng buồn nữa, cháu ơi, và về nhà mẹ cháu với bác đi Người ta sẽ cho
Trang 6cháu…một ông bố.
- Thế bác tên gì – em bé liền hỏi – để cháu trả lời chúng nó khi chúng nó muốn biết tên bác?
( Bố của Xi-mông - G.đơ Mô-pa-xăng )
d - Rồi cả nhà – trừ tôi – vui như tết khi bé Phương , qua giới thiệu của chú Tiến Lê, được mời tham gia trại thi vẽ quốc tế
- Con đã nhận ra con chưa? – Mẹ vẫn hồi hộp
- Hôm đó, chú Tiến Lê – họa sĩ, bạn thân của bố tôi – đưa theo bé Quỳnh đến chơi
( Bức tranh của em gái tôi – Tạ Duy Anh )
e - Đi suốt chiều dài hơn ngàn mét của động Phong Nha, du khách đã có cảm giác như lạc vào một thế giới khác lạ - thế giới của tiên cảnh
-Đến hang thứ mười bốn, có thể theo các hành lang hẹp để đến các hang to ở phía trong sâu, nơi mới chỉ có một vài đoàn thám hiểm với đầy đủ trang thiết bị ( máy móc, đèn, quần áo, thuốc men ) cần thiết đặt chân tới
( Động Phong Nha – Trần Hoàng )
Bài tập 4
Các thành phần phụ chú trong câu:
a những màu sắc thân thuộc quá như da thịt, hơi thở của đất màu mỡ
b.cái bờ bên kia sông Hồng ngay trước cửa sổ nhà mình
c.bác nói
d.-trừ tôi
-Mẹ vẫn hồi hộp
-Họa sĩ, bạn thân của bố tôi
e - thế giới của tiên cảnh
-máy móc, đèn, quần áo, thuốc men
Bài 5 :Tìm hàm ý trong câu, nêu nội dung của hàm ý:
- Thầy giáo vào lớp được một lúc thì một học sinh mới xin phép vào.Thầy giáo nói với học sinh:
Bây giờ là mấy giờ
III.Tập làm văn
ĐỀ 1: Phân tích bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ Thanh Hải
1.Mở bài
_ Giới thiệu tác giả, tác phẩm
_ Bài thơ được viết tháng 11-1980, không bao lâu trước khi tác giả qua đời, thể hiện niềm yêu mến thiết tha cuộc sống đất nước và ước nguyện được công hiến của tác giả
2.Thân bài:
Mùa xuân thiên nhiên(khổ 1)
_ Chi tiết: chim hót, hoa nở nói về mùa xuân
_ Mùa xuân rộn ràng, tươi vui, đầy sức sống (Mọc giữa dòng sông xanh, hát vang đồi)
_ Đây là mùa xuân của tưởng tượng sáng tác 11-1980
_ Bài thơ viết khi nhà thơ nằm trên giường bệnh nhưng vẫn lạc quan ( Tôi…hứng) thái độ nâng niu _Giọng điệu thiết tha, yêu đời
Mùa xuân đất nước và con người (khổ 2,3)
_ Người cầm súng người lính
_ Người ra đồng nông dân
Vì sao nhà thơ nhắc tới họ
_ Giải nghĩa từ “lộc”
_ Điệp từ “tất cả” và từ láy “hối hả”, “xôn xao”
Khẩn trương trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước
Trang 7_ So sánh: “đất nước như vì sao”;sức sông mãnh liệt
_ Từ “cứ”, sự đường hoàng, đỉnh đạc
Những con người làm nên mùa xuân đất nước
Ước nguyện của tác giả (khổ )
_ Sự chuyển đổi ngôi thứ “tôi” “ta”
Nói lên mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng
_ Điệp ngữ “ta làm”, lối liệt kê: con chim, cành hoa, … yếu tố tạo nên mùa xuân
_Điệp ngữ “dù là” như lời nhắn nhủ giữa người đi trước và người đi sau
_ Hoán dụ: tuổi 20, tóc bạc: tuổi trẻ, tuổi già
Sự cống hiến không phân biệt tuổi tác, thứ bậc, giới tinh, giản dị
3.Kết bài:
_ Bài thơ có nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm, những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, sáng tạo thể hiện tiếng lòng tha thiết, yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; ước nguyện chân thành của nhà thơ là muốn giúp mọi người một mùa xuân nho nhỏ của mình vào mùa xuân lớn của đát nước
ĐỀ 2: Phân tích bài “ Viếng lăng Bác” của nhà thơ Viễn Phương
Lập dàn ý:
A.MB:trình bày cảm nhận của mình về tác giả,về bài thơ
B.TB:luận điểm1:khổ thơ 1
-h/a nhà thơ ra viếng lăng bác _xưng hô:c0n=>tạo sự gần gũi,thân mật như lời con nói với người cha đáng kính _thể thơ 8 chữ diễn ta được cảm xúc dâng trào của người con miền Nam ra thăm lăng Bác -từ xa trong làn sương mơ` trước lăng Bác thì Viễn Phương đã thấy 1 "hàng tre" bát ngát
b)luận điểm2
-nhà thơ ca ngợi hình ảnh cao đẹp của BAC HỒ (trích 4 câu thơ đầu)
-ly' lẽ 1:cách sử dụng nghệ thuật ẩn dụ của nhà thơ là khá độc đáo.vì sao?
-nhịp điệu bài thơ:chầm chậm theo bước chân dòng người đi trong thương nhớ
-hình ảnh "ngày ngày ":liên tục vào lăng viếng Bác là minh chứng hùng hồn cho tấm lòng thương nhớ,mến yêu của toàn thể dân tộc
-nghệ thuật hoán dụ cũng được vận dụng 1 cách khéo léo trong từ:"mùa xuân".nó vừa nói lên Bác đã sống 79 năm thật đẹp đẽ thật vinh quang.Bác sẽ sống mãi,sẽ bất tử trong lòng dân tộc Việt Nam c)luận điểm 3:
-những lời thơ tiếp theo vẫn là những dòng tâm tình mang nặng thương nhớ (trích khổ3)
- Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Suốt cuộc đời của Bác là 1 chuỗi ngày hoạt động sôi nổi liên tục không ngưng,lo cho dân,cho nước -"bình yên" thư giãn nghỉ ngơi là 1 giấc ngủ vĩnh cửu
-vẫn biết quy luật của tạo hoá là có sinh có tử nhưng nhà thơ lại nghe nhói ở trong tim=>đó chính là
sự diễn tả nỗi đau xót to lớn khi Bác vĩnh viễn đi xa.Bác mất chính là 1 tổn thất không gì bù đắp nổi d)luận điểm 4:
-là niêm cảm xúc dâng trào và những lời ước nguyện chân thành của nhà thơ
-trước nhưng khổ cực nhân dân miền nam không rơi lệ( )nhưng trước vị cha già kính yêu thì không cầm đc nước mắt
-tác giả muốn hoá thân(ước nguyện)
C KB:đưa ra nhận xét.nhận định về tác phẩm
ĐÊ 3: Cảm nhận của em về những nét đặc sắc trong bài thơ “sang thu” của Hữu Thỉnh:
MB: giới thiệu về tác giả, tác phảm, khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của bài
nêu vấn đề,giới thiệu,cảm nhận tinh tế về khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu của miền bắc bắc bộ
TB:nội dung : sự chuyển biến không gian lúc sang thu được Hữu Thỉnh cảm nhận qua nhiều yếu tố, =
nhiều giác quan và sự rung động thật tinh tế
Trang 8-hương ổi lan vào không gian,phả vào gió se
-sương thu giăng mắt nhẹ nhàng,chuyển động chầm chậm nơi cùng thôn ngõ xóm:sương "chùng chình" qua ngõ
-dòng sông trôi 1 cách thanh thản gợi nên vẻ êm dịu của bức tranh thiên nhiên.Những cánh chim bắt đầu vội vã trong buổi chiều hoàng hôn
-cảm giác giao mùa được diễn tả thú vị qua đám mây mùa hạ: vắt nửa mình sang thu"
-nắng cuối hạ vẫn còn nồng nàn,còn sáng,nắng nhạt dần
-những ngày giao mùa,đã ít đi những cơn mưa mùa hạ
- Hai dòng cuối bài cũng rất đẹp: “sấm cũng bớt bất ngờ - trên hàng cây đứng tuổi” Sấm – âm thanh của những cơn giông thường có vào mùa hạ - không còn bất ngờ làm người ta giật mình nữa Mùa thu đã bắt đầu nhuốm buồn những hàng cây, nhìn giống như hàng cây đã “đứng tuổi” Từ hình ảnh thực của thiên nhiên, hình ảnh thơ còn gợi lên một ý nghĩa sâu xa hơn: con người đã đứng tuổi, đã từng trải thì cũng ít bị chấn động bởi những biến cố bất thường của cuộc đời.ệ thuật:các biện pháp tu từ,biện pháp nhân hoá:sương chùng chình,mây vắt nửa mình cùng với những động từ mạnh,góp phần diễn tả sự ngỡ ngàng khi trời đất chuyển mùa
Nghệ thuật
-thể thơ 5 chữ nhẹ nhàng,lắng sâu
-giọng thơ đằm thắm diễn tả nhiêu cug bậc tinh tế của tâm hồn
KB:đánh giá,nhấn mạnh nội dung của bài thơ
-cảm xúc và tâm trạng của mình
ĐỀ 4: Phân tích bài thơ“Nói với con” của Y Phương
MB: giới thiệu về tác giả, bài thơ.
- Nêu khái quát về nội dung, nghệ thuật
TB:
1 Cội nguồn sinh dưỡng của con:
a Tình yêu thương của cha mẹ:
Bốn câu thơ đầu gợi lên không khí gia đình ấm áp, quấn quýt của gia đình với hình ảnh đứa con, cha,
mẹ, tiếng nói, tiếng cười: “chân phải bước tới cha…hai bước tới tiếng cười” Từng bước đi, từng tiếng nói, từng tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, vui mừng đón nhận Và cứ thế, con lớn lên từng ngày trong tình yêu thương, trong sự nâng đỡ và mong chờ của cha mẹ
b Sự đùm bọc của quê hương: Con được trưởng thành trong cuộc sống lao động và trong thiên nhiên
mơ mộng, nghĩa tình
- Cuộc sống lao động cần cù và tươi vui của “người đồng mình” được gợi lên qua các hình ảnh đẹp, đậm sắc màu dân tộc: “đan lờ cài nan hoa/ Vách nhà ken câu hát”
- Những từ “cài”, “ken” vừa miêu tả cụ thể các động tác lao động vừa nói lên tình gắn bó, quấn quýt
- Rừng núi quê hương thật thơ mộng, nghĩa tình: “rừng cho hoa/ Con đường cho những tấm lòng” Địêp từ “cho” mang nặng nghĩa tình, thiên nhiên đã che chở, nuôi dưỡng con cả về tâm hồn lẫn lối sống
2 Lòng tự hào về quê hương và niềm mong ước của cha:
Qua việc ca ngợi những đức tính cao đẹp của “người đồng mình” – con người của quê hương, nhà thơ dặn dò con cần kế tục, phát huy một cách xứng đáng truyền thống của quê hương
- “người đồng mình” sống vất vả và mạnh mẽ khoáng đạt, bền bỉ gắn bó với quê hương dẫu còn cực nhọc, đói nghèo: “sống trên đá…không lo cực nhọc”
- Từ đó, người cha mong muốn con phải có nghĩa tình chung thủy với quê hương, biết chấp nhận và vượt qua gian nan thử thách bằng ý chí, niềm tin Họ có thể “thô sơ da thịt” nhưng không ai “nhỏ bé”
về tâm hồn, về ý chí và mong ước xây dựng quê hương Những con người ấy bằng sự lao động cần
cù, nhẫn nại, đã làm nên quê hương với truyền thống, với phong tục tập quán tốt đẹp: “người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương, còn quê hương thì làm phong tục” Từ đó, ngừoi cha mong muốn con tự hào với truyền thống quê hương, dặn dò con cần tự tin mà vững bước trên đường đời: “con ơi
Trang 9tuy thô sơ da thịt…nghe con” Những lời của người cha vừa toát lên tình cảm yêu thương trìu mến và niềm tin tưởng đối với con, vừa truyền cho con niềm tự hào về quê hương và niềm tự tin khi bước vào đời
Nghệ thuật: cách diễn đạt vừa cụ thể, mộc mạc vừa giàu hình ảnh
KB: Khẳng định giá trị, ý nghĩa bài thơ
- Cảm xúc, bài học rút ra cho bản thân?
ĐỀ 5 : Cảm nhận của em về tinh thần của thanh niên xung phong trong bài “Những ngôi sao xa xôi”
A.MB: giới thiệu về tác giả, tác phẩm Nhận xết khái quát về phẩm chất, tinh thần của các nữ thanh
niên xung trong truyện
B.TB:
1.tóm tắt nội dung
Ba nữ thanh niên xung phong làm thành tổ trinh sát mặt đường ( Thao, Định, Nho) Nhiệm vụ của họ là quan sát máy bay địch ném bom, đánh dấu và phá bom nổ chậm, ước chừng số lượng đất đá để ném bom Công việc hết sức nguy hiểm vì phải đối mặt với cái chết, nhưng họ vẫn sống hồn nhiên, thanh thản và lạc quan, đúng như tuổi trẻ đáng yêu của họ
2 nhiệm vụ nặng nề:
- 3 cô gái sống và chiến đấu trên 1 cao điểm, giữa vùng trọng điểm tập trung bom đạn của giặc Mỹ bắn phá tuyến đường ra trận
- Ban ngày, họ phơi mình dưới tầm đánh phá của máy bay Sau mỗi trận bom, họ phải lao ngay vào trọng điểm để làm nhiệm vụ
- Họ phải mạo hiểm với cái chết, thần kinh luôn căng thẳng, đòi hỏi sự bình tĩnh, sáng suốt và dũng cảm
- Với 3 cô gái, công việc nguy hiểm ấy đã trở thành chuyện bình thường hằng ngày
3 Đời sống tâm hồn phong phú, đáng yêu:
- Cả 3 cô gái đều là ng HN, tính cách mỗi ng mỗi khác nhưng họ có chung những phẩm chất tốt đẹp của thanh niên xung phong tiền tuyến: dũng cảm tuyệt vời, k sợ gian khổ, hi sinh, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ
- Đòan kết, gắn bó trong tình đồng đội; dễ xúc động; hay mơ mộng, thích làm đẹp cho cuộc sống của mình, dù là giữa bom đạn…
- Nhân vật PĐ là cô gái trẻ, xinh đẹp…tập trung những nét đáng yêu, đáng khâm phục của lực lượng nữ thanh niên xung phong
NT:Cách kể chuyện tự nhiên, ngôn ngữ sinh động, trẻ truyện Thành công trong miêu tả tâm lí nhân vật
C.KB: Nêu ý nghĩa về tinh thần của thanh niên xung phong trong cuộc kháng chiến cứu nước
Cảm nghĩ của em về hình ảnh các nữ thanh niên xung phong trong kháng chiến
ĐỀ 6: Hiện nay có một số học sinh học qua loa, đối phó, không học thật sự Em hãy phân tích bản chất của lối học đối phó để nêu lên những tác hại của nó .
A
MB: giới thiệu vấn đề cần nghị luận, nêu ý kiến, quan điểm của em
B.TB:
1.giải thích thế nào là học đối phó, qua loa
a.Học qua loa có các biểu hiện sau: Học không có đầu có đuôi, không đến nơi đến chốn, cái gì cũng biết một tí nhưng không có kiến thức cơ bản, hệ thống sâu sắc
Trang 10b.Học đối phó có những biểu hiện sau: Học chỉ cốt để thầy cô không quở trách, cha mẹ không rầy la, chỉ
lo giải quyết việc trước mắt như thi cử, kiểm tra không bị điểm kém
2.Tác hại của lối học qua loa, đối phó.
- Đối với xã hội: những kẻ học đối phó sẽ trở thành gánh nặng lâu dài cho xã hội về nhiều mặt như kinh tế, tư tưởng, đạo đức, lối sống
- Đối với bản thân:không óc hứng thú trong học tập -> kết quả học tập ngày càng thấp -> hifnht hành những thói quen xấu :cò bạc, thuốc lá, ma túy… -> gây hại cho bản thân, gia đình, xã hội :tư tưởng, đạo đức,sức khẻo…-> nguy cơ trước mắt và lâu dài cho đất nước, dân tộc
3.lời khuyên với môi người: phải tự rèn luyện , tu dưỡng không ngừng trong học tập
C.KB: Nêu ý nghĩa của việc học đúng cách, thực sự
- Rút ra bài học cho bản thân
Đề 7:
Nhà văn Nga Lép Tôn-xtôi nói: “Ly tưởng là ngọn đèn chỉ đường Không có ly tưởng thì không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng thì không có cuộc sống”.
Anh (chị) hãy nêu suy nghĩ về vai trò của ly tưởng và ly tưởng riêng của mình.
a Mở bài:
Giới thiệu, dẫn dắt vấn đề tư tưởng, đạo lý cần nghị luận
b Thân bài: (gợi ý)
- Lý tưởng là gì? Tại sao nói lý tưởng là ngọn đèn chỉ đường? Ngọn đèn chỉ đường là gì? Nó quan trọng như thế nào?
(Lý tưởng giúp cho con người không đi lạc đường Khả năng lạc đường trước cuộc đời là rất lớn nếu không có lý tưởng tốt đẹp.)
- Lý tưởng và ý nghĩa cuộc sống:
Lý tưởng xấu có thể làm hại cuộc đời của một người và nhiều người Không có lý tưởng thì không có cuộc sống
- Lý tưởng tốt đẹp , thực sự có vai trò chỉ đường
- Lý tưởng riêng của mỗi người
Vấn đề bức thiết đặt ra cho mỗi học sinh tốt nghiệp THPT là chọn ngành nghề, một ngưỡng cửa để bước vào thực hiện lý tưởng
c Kết bài
- Khái quát lại vấn đề
- Nêu ý nghĩa và rút ra bài học nhận thức từ tư tưởng đạo lí đã nghị luận