- "Lặng lẽ SaPa" của Nguyễn Thành Long mang nhịp thở của người lao động mới với phong cách sống đẹp, suy nghĩ đẹp, sống có lí tưởng, say mê, miệt mài trong công việc, quên mình v[r]
Trang 1đề thi đề xuất Kì thi học sinh giỏi
Môn: ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 180 phút
Họ và tên người ra đề: Đoàn Thị Thúy Mùi
Trờng THCS Châu Giang
Câu 1 ( 5 điểm):
Núi về cảnh đẹp nơi Thăng Long - Hà Nội, khụng cú bài nào vượt qua bài ca dao sau Em hóy cảm thụ &phõn tớch
Giú đưa cành trỳc la đà.
Tiếng chuụng Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương.
Mịt mự khúi tỏa ngàn sương.
Nhịp chày Yờn Thỏi, mặt gương Tõy Hồ.
Câu 2 (5 điểm):
Suy nghĩ của em về nội dung mẩu chuyện sau:
Một ngời ấn Độ thờng dùng hai cái bình lớn để gánh nớc từ suối về nhà Một trong hai cái bình này bị nứt và khi về đến nhà, nớc trong bình đã bị vơi đi một nửa Cái bình nứt luôn buồn bã, khổ sở vì khiếm khuyết của mình Một ngày nọ, cái bình nứt nói với ngời chủ của mình:
- Tôi thấy thật xấu hổ khi mình không làm tròn công việc Vì tôi mà ông phải làm việc cực nhọc hơn
Ngời gánh nớc nói bằng giọng cảm thông:
- Trên đờng về, ngơi có để ý những luống hoa xinh đẹp dọc đờng không? Ngơi có thấy hoa chỉ mọc ở phía đờng của ngơi mà không phải là phía bên kia không? Ta
đã biết khiếm khuyết của ngơi Vì vậy ta đã gieo những hạt hoa bên đó, và mỗi ngày ngơi đã tới nớc cho chúng Hai năm qua, ta đã hái những bông hoa này để tặng mọi ngời và làm đẹp cho căn nhà chúng ta…”
(Phỏng theo Hạt giống tâm hồn)
Cõu 3: (10 điểm)
Thơ văn hiện đại Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975, ngoài hỡnh ảnh người chiến sĩ trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc cũn mang nhịp thở của con người lao động mới.
Trang 2Bằng những hiểu biết về văn học giai đoạn này, em hóy làm sỏng tỏ nhận định trờn
Biểu điểm: đề thi đề xuất Kì thi học sinh giỏi
Môn: ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 180 phút
Trang 3Câu 1( 5,0 điểm):
+ Cảnh sỏng sớm mựa thu nơi kinh thành Thăng Long thuở thanh bỡnh như dẫn hồn ta vào cừi mộng.Mỗi cõu ca dao là một cảnh đẹp được vẽ bằng 2 nột chấm phỏ, tả ớt mà gợi nhiều.( 2, 0 điểm)
- Đú là cảnh Tõy Hồ Mặt Hồ Tõy với vài nột vẽ rất gợi: cành trỳc ven hồ ẩn hiện trong ngàn sương mịt mự chợt hiện ra như một tấm gương long lanh dưới nắng hố ban mai
- Cảnh hồ buổi sớm mang những õm thanh đặc trưng cho thời khắc tinh mơ, tiếng chuụng, canh gà với nhịp chày Một Hồ Tõy yờn ả thanh tịnh & gần gũi thõn thiết nhưng sõu lắng gợi hồn quờ hương đất nước
+ Bài ca dao dựng lối vẽ rất ớt nột,những nột cú vẻ hết sức tự nhiờn, nhưng thật ra được chọn lựa rất tinh vi, kết hợp tả với gợi( 1,0 điểm)
+ Cỏi nột trữ tỡnh mềm mại lắng sõu với cỏi nột trang nghiờm cổ kớnh được tạo ra từ kết cấu cõn đối, từ cỏch đối ngẫu trong 2 cõu bỏt đó kết hợp nhuần nhuyễn với nhau làm nờn vẻ đẹp riờng, đặc sắc của bài ca( 1,0 điểm)
+ Đú là tỡnh cảm chan hũa với thiờn nhiờn yờn ả, thanh tịnh của Hồ Tõy buổi sớm mà thực chất là tỡnh cảm chan hũa gắn bú với cảnh vật thõn thuục, những phong cảnh đẹp vốn tạo nờn gương mặt & hồn quờ hương đất nước( 1,0 điểm)
Câu 2 ( 5,0 điểm) :
1 Yêu cầu
a Về kỹ năng:
- Biết cách làm kiểu bài nghị luận xã hội
- Luận điểm đúng đắn, sáng tỏ
- Diễn đạt lu loát, lí lẽ thuyết phục
- Có thể viết thành đoạn văn hoặc bài văn ngắn
b Về kiến thức:
Trang 4Bài viết có thể trình bày theo các cách khác nhau nhng cơ bản nêu đợc các ý sau:
+ Mẩu chuyện nhỏ viết về những tấm gơng cao đẹp:
Cái bình nứt- hình ảnh ẩn dụ về con ngời khiếm khuyết, kém may mắn nhng vẫn mong muốn làm tốt công việc nh một ngời bình thờng Ngời gánh nớc có tấm lòng bao dung, nhân ái, biết trân trọng, cảm thông
+ Mẩu chuyện giản dị toát lên ý nghĩa cao đẹp:
- Mỗi ngời cần phải biết nỗ lực vơn lên trong cuộc sống Bởi lẽ cuộc sống là hành trình nỗ lực không mệt mỏi của con ngời vợt lên thử thách và những giới hạn của bản thân để sống và để đợc cống hiến Không nỗ lực, con ngời sẽ gục ngã trớc khó khăn Sự cố gắng để vợt lên những giới hạn của bản thân là rất đáng trân trọng
và con ngời có thể bị khiếm khuyết nhng không bất lực, tự ti, đầu hàng, vẫn mong muốn trở nên hữu ích hơn cho cuộc sống
- Cần biết an ủi, cảm thông, trân trọng và yêu thơng, chia sẻ với mọi ngời, nhất là những ngời khiếm khuyết, kém may mắn Đó là nguồn động viên tinh thần vô giá tiếp thêm sức mạnh cho con ngời vợt qua khó khăn Dửng dng trớc khó khăn của ngời khác là biểu hiện của lối sống vô cảm, ích kỷ
- Cần phải làm gì đó cụ thể, thiết thực để phát huy sức mạnh của mọi ngời, làm cho cuộc sống của mọi ngời tốt đẹp và có ý nghĩa hơn Con ngời dù khiếm khuyết nhng nếu đợc quan tâm, đợc tạo điều kiện sẽ trở nên hữu ích hơn cho cuộc sống, nếu đợc cống hiến hết mình vẫn có thể tạo nên những điều kỳ diệu
+ Mẩu chuyện cho ta bài học sâu sắc về cách sống, về thái độ ứng xử với mọi ngời; là lời nhắn nhủ mỗi ngời rằng cần phải biết quan tâm, chia sẻ, yêu thơng và hãy bằng những việc làm cụ thể, có ý nghĩa giúp cho cuộc sống của tất cả mọi ngời tốt đẹp hơn Hãy c xử bình đẳng và tạo cơ hội cho những ngời khiếm khuyết, kém may mắn
Xác định lối sống tích cực, phê phán lối sống mặc cảm, tự ti hoặc tự bằng lòng với mình cũng nh sự ích kỷ, thói vô cảm và thái độ miệt thị đối với những ngời khiếm khuyết, kém may mắn
- Điểm 4,0- 5,0: Đạt đợc các yêu cầu nêu trên, lí lẽ thuyết phục, văn viết mạch
lạc, không mắc những lỗi diễn đạt thông thờng
- Điểm 2,5- 3,5: Đạt đợc quá nửa yêu cầu về nội dung Còn một số lỗi về diễn
đạt
- Điểm 1,0- 2,0: Đạt đợc một nửa yêu cầu về nội dung, mắc nhiều lỗi về hình
thức
- Điểm 0: Lạc đề, sai cả nội dung và phơng pháp.
Trang 5Câu 3:(5 điểm)
A Yêu cầu.
I Kĩ năng:
- Học sinh hiểu đúng yêu cầu đề bài, biết cách làm bài văn nghị luận văn học Bố cục rõ ràng, luận điểm khoa học, chặt chẽ, phép lập luận phù hợp
- Lời văn chính xác, sinh động, có cảm xúc
- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
II Kiến thức:
- Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, có thể có những cảm nhận riêng, miễn là phù hợp yêu cầu của đề Với đề bài này cần đảm bảo những ý sau:
1 Giải thích nhận định:
- Hiện thực của đất nước ta từ 1945 đến 1975 là hiện thực của những cuộc kháng chiến vệ quốc vĩ đại và công cuộc xây dựng cuộc sống mới đi lên chủ nghĩa
xã hội của Hiện thực đó đã tạo nên cho dân tộc Việt Nam một vóc dáng nổi bật: vóc dáng người chiến sĩ luôn trong tư thế chủ động chiến đấu chống kẻ thù, vóc dáng của con người mới xây dựng đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội Hình ảnh người chiến sĩ và người lao động mới hoà quyện tạo nên vẻ đẹp của con người dân tộc Việt Nam Và điều này đã làm nên hơi thở, sức sống của văn học thời kì 1945 -1975
2 Chứng minh.
a Hình ảnh người chiến sĩ trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc: họ là những con người ở mọi tầng lớp, mọi lứa tuổi và nổi bật với lòng yêu nước, ý chí quyết tâm chiến đấu chống kẻ thù xâm lược, với tình đồng đội cao cả, sắt son, tinh thần lạc quan
- Họ là những con người ở mọi tầng lớp, lứa tuổi như: người nông dân mặc
áo lính (Đồng chí của Chính Hữu), những chàng trai trí thức vừa rời ghế nhà trường (Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật), những cô thanh niên xung phong (Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê), là em bé liên lạc (Lượm của Tố Hữu)
- Họ là những người lính, người chiến sĩ có lòng yêu nước sâu sắc, có ý chí quyết tâm chiến đấu chống kẻ thù xâm lược, bảo vệ Tổ quốc (dẫn chứng)
Trang 6- Hoàn cảnh sống chiến đấu đầy khó khăn, gian khổ song họ luôn có tinh thần lạc quan và tình đồng chí, đồng đội cao đẹp (dẫn chứng)
b Hình ảnh người lao động mới: họ xuất hiện với tư cách là những người làm chủ cuộc sống mới, họ lao động, cống hiến một cách hăng say, hào hứng, sẵn sàng hi sinh cả tuổi thanh xuân của mình vì những lí tưởng cao cả và tương lai đất nước
- Người lao động trong "Đoàn thuyền đánh cá" của Huy cận mang nhịp thở tươi vui, hăm hở, hoà mình cùng trời cao biển rộng: họ ra khơi với niềm hân hoan trong câu hát, với ước mơ trong công việc, với niềm vui thắng lợi trong lao động
Đó là những con người mang tầm vóc vũ trụ, hăm hở ra khơi bằng tất cả sức lực và trí tụê của mình.(Dẫn chứng)
- "Lặng lẽ SaPa" của Nguyễn Thành Long mang nhịp thở của người lao động mới với phong cách sống đẹp, suy nghĩ đẹp, sống có lí tưởng, say mê, miệt mài trong công việc, quên mình vì cuộc sống chung, vô tư thầm lặng cống hiến hết mình cho đất nước Cuộc sống của họ âm thầm, bình dị mà cao đẹp (Dẫn chứng)
3 Đánh giá, bình luận:
Văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975 đã đáp ứng được những yêu cầu của lịch sử và thời đại Ở ngoài tiền tuyến khói lửa là hình ảnh của những người lính dũng cảm, kiên cường Nơi hậu phương là những người lao động bình dị mang nhịp thở của thời đại mới Hình ảnh người chiến sĩ và người lao động đã kết tinh thành sức mạnh của con người và dân tộc Việt Nam thế kỉ XX Các tác giả văn học thời kì này họ đồng thời vừa là nhà văn, nhà thơ, vừa là người lính, người chiến sĩ, người lao động cầm bút để ngợi ca về con người dân tộc Việt với niềm say mê và
tự hào Họ đã làm nên vẻ đẹp và sức sống mới cho văn học Việt Nam
B/ Thang điểm:
- Điểm 5: Đáp được những yêu cầu nêu trên, luận điểm đầy đủ rõ ràng, văn viết có
cảm xúc, phân tích và bình luận tốt, làm nổi bật được trọng tâm, diễn đạt trong sáng
- Điểm 4: Cơ bản đáp ứng được những yêu cầu nêu trên, làm rõ được trọng tâm
song phân tích bình luận chưa sâu, còn một vài sai sót nhỏ
- Điểm 3: Đáp ứng được 2/3 yêu cầu nêu trên, dẫn chứng chưa thật đầy đủ phong
phú, bình luận chưa sâu, nhưng vẫn làm rõ được các ý Còn mắc lỗi dùng từ diễn đạt
Trang 7- Điểm 2: Bài làm thể hiện được luận điểm nhưng chưa lấy được dẫn chứng, hoặc
chỉ bàn luận chung chung, chưa làm nổi bật yêu cầu của đề Hoặc những bài làm chưa hình thành được luận điểm chỉ đơn thuần phân tích một vài tác phẩm liên quan đến vấn đề nghị luận
- Điểm 0-1: Không hiểu đề, chỉ bàn luận chung chung không đúng yêu cầu của đề
hoặc sai lạc cả nội dung và phương pháp
* Lưu ý: Trên đây là những gợi ý cơ bản, Giám khảo cần linh hoạt căn cứ vào từng bài viết của học sinh để cho điểm hợp lí Khuyến khích những bài làm có tính sáng tạo, thể hiện được năng khiếu văn